Rodzaje urazów, Ortopedia,traumatologia


Rodzaje urazów

im więcej metod leczenia danej choroby, tym bardziej niedoskonała jest każda z nich.

podziały złamań

otwarte- zamknięte

powierzchowne- głębokie

 uraz

jednotkankowy

wielotkankowy

 w skutek urazu

bezpośredniego

pośredniego (złamanie w miejscu typowym)

 miejsca słabsze kości (locus minoris resistentiae) łamią się wskutek działania sił przeniesionych z innych regionów

 szyjka kości ramiennej

 szyjka kości udowej

opis złamań kości

1. otwarte- zamknięte

2. ze względu na umiejscowienie w różnych okolicach kości (możliwości reparacyjne są wprost proporcjonalne do unaczynienia danej okolicy)

nasady

dobrze unaczyniona kość gąbczasta goi się szybko, bez powikłań

przynasady

wyrostki

trzon

słabo unaczyniona kość zbita goi się słabo, często występują zakażenia

najgorzej rokują złamania w 1/3 części dalszej trzonu kości piszczelowej

 kończyna dolna jest naturalnie gorzej unaczyniona

 procentowa intensywność unaczynienia

 100 %- głowa, szyja

 70 %- kończyna górna, klatka piersiowa

 50 %- obszar od pasa w dół

 specyfika unaczynienia tego regionu

 kanały Harvesa wnikają do kości wysoko, więc złamanie odcina od unaczynienia z góry odłam dalszy, który naczyniami biegnącymi z dołu może być wystarczająco odżywiany jedynie na ograniczonej długości

 w słabo unaczynionych okolicach zakażenia bardzo ciężko zwalczyć

aż w 6 % operacyjne nastawienie kości skutkuje zakażeniem (zamiana złamania zamkniętego w otwarte, które z definicji zawsze należy traktować jako zakażone!) niezależnie od podjętych środków ostrożności

3. przebieg szczeliny złamania (szczelina złamania ale: szpara stawowa!)

ilość fragmentów

jednoodłamowe

wieloodłamowe (liczba odłamów większa od 2)

kształt

skośna

szybko się zrasta, bo styk kości na dużej powierzchni

 odłamy przesuwają się względem siebie pod wpływem tonusu mięśni

poprzeczna

 mniejsza powierzchnia zrostu i wolniejszy zrost

 odłamy stabilizowane dociskiem tonusu mięśni

spiralna

 mechanizm: gwałtowny ruch obrotowy

 korzystne z punktu widzenia stabilizacji chirurgicznej (najkorzystniejsze jest wprowadzanie śrub w różnych płaszczyznach, jakkolwiek im mniej metalu w ciele, tym lepiej)

leczenie złamań

zachowawcze

 ustawienie odłamów w osi

unieruchomienie kończyny (dotyczy zawsze 2 sąsiednich stawów!)

 rodzaje

unieruchomienie

 opatrunek gipsowy

 profile plastikowe

szyny (longety)

 stosowane, kiedy występuje obrzęk w okolicy złamania, i po paru dniach opatrunek gipsowy byłby zbyt obszerny nie dając dostatecznej stabilizacji odłamów, lub obrzęk się nasila, co groziłoby w przypadku zastosowania opatrunku gipsowego niedokrwieniem kończyny

 zakłada się normalny okrężny opatrunek gipsowy, po czym przecina się go równolegle do osi kończyny usuwając jedną z powstałych części i przybandażowuje się kończynę do części pozostawionej

wyciąg

pośredni

 przez nieuszkodzoną skórę za pośrednictwem szelek, pasków, plastrów lub bandaży ciągniemy za część kończyny położoną obwodowo od miejsca złamania przeciwdziałając tonusowi mięśni (ochrona chrząstki wzrostowej u dzieci)

bezpośredni (szkieletowy)

przewierca się jeden z odłamów drutem i stosuje wyciąg za ten drut

 druty należy przeprowadzać tam, gdzie brak ryzyka uszkodzenia ważnych nerwów lub naczyń

operacyjne

szew kostny

 każde zespolenie (drutem, śrubą, gwoździem śródszpikowym) wymagające unieruchomienia w okresie pooperacyjnym

zespolenie stabilne

 zespolenia, które nie wymagają żadnego dodatkowego unieruchomienia po ich założeniu

stabilizatory zewnętrzne

 konstrukcje umożliwiające ustalenie odłamów złamania bez umieszczania w ich bezpośrednim sąsiedztwie części metalowych (np. druty wchodzące w ich skład można przeprowadzić przez kość w pewnej odległości od miejsca złamania zmniejszając prawdopodobieństwo powikłań)

urazy kręgosłupa

 podział

stłuczenia

skręcenia (przeciążenie i nadwyrężenie aparatu torebkowo- więzadłowego bez przemieszczenia lub rozejścia powierzchni stawowych)

przeciążenia

zwichnięcia (luxatio)

 przemieszczenie powierzchni stawowych tak, że prowadzi to do utraty ich kontaktu, przeskoczenie wyrostka stawowego jednego kręgu nad odpowiadającym mu wyrostkiem stawowym kręgu sąsiedniego

nastawianie

jednoczasowe

 kręgosłup należy rozciągnąć wzdłuż jego długiej osi, by wyrostki stawowe trafiły na swoje miejsce

 zabieg brutalny, grozi powikłaniami (w odcinku szyjnym: tetraplegia, nieodwracalne zatrzymanie krążenia)

stopniowe

 wyciąg za kości czaszki (kabłąk zaczepiany za otwory nawiercone w zewnętrznej blaszce kości płaskich czaszki bez naruszania blaszki wewnętrznej a tym bardziej mózgu)

 stopniowe zwiększanie obciążenia

 samorzutne nastawienie zwichnięcia

 stopniowe zmniejszanie obciążenia i usunięcie wyciągu

 ustalenie w opatrunku gipsowym

 na ogół w wypadku zwichnięć stawów wymagane jest unieruchomienie na min. 3 tygodnie!

złamania

 podział 1

powikłane

 z towarzyszącym uszkodzeniem ważnych funkcjonalnie struktur lub narządów sąsiednich

 uszkodzenie rdzenia (porażenie)

złamania otwarte (należy pokryć nagą kość wystającą z rany, by nie wysychała) i złamania powikłane (dla uniknięcia komplikacji) są bezwzględnymi wskazaniami do leczenia operacyjnego złamań!!!

nie powikłane

 można leczyć różnie

 stabilne można leczyć zachowawczo

 niestabilne wymagają rozważenia interwencji chirurgicznej

 podział 2

trzonów kręgów

z mechanizmu wyprostnego

 rzadkie

 często przebiegają z uszkodzeniem rdzenia kręgowego

z mechanizmu zgięciowego (kompresyjne)

 90 % złamań kręgosłupa

 2 sąsiednie trzony miażdżą trzon znajdujący się między nimi

 najbardziej narażone odcinki najbardziej ruchome

 L-1, Th-12, L-3

 C-6, C-7, C-5

wyrostków poprzecznych kręgów

 najczęściej wynik nie urazu bezpośredniego, lecz pociągnięcia mięśni (złamanie pośrednie)

 nie wymagają hospitalizacji

objaw strunowy

 na zdjęciu RTG wyprostowanie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa danego odcinka

 radiologiczny dowód istnienia bolesności danego odcinka kręgosłupa

leczenie zachowawcze

 dotyczy jedynie złamań kręgosłupa bez powikłań!

 w wypadku udziału pacjenta nawet w niewinnej stłuczce samochodowej (obojętnie, czy uderzenie od przodu, czy od tyłu) nawet mimo objawów należy założyć kołnierz Schantza (owinąć szyję grubą warstwą miękkiej waty i przybandażować)

 bóle pojawiają się nierzadko dopiero w 2. -3. dobie po wypadku i ciągną się miesiącami pod postacią pourazowego zespołu bólowego kręgosłupa szyjnego

 obojętnie, co się na pozór stało, należy działać tak, jak gdyby doszło do urazu kręgosłupa

uraz kręgosłupa należy wykluczać a nie rozpoznawać!

 pacjenta należy przenosić

 z udziałem minimalnie 3 osób

 z zachowaniem osi kręgosłupa i unikając rotacji

 w razie ewentualności konieczności wydostania pacjenta z trudno dostępnych miejsc (np. kabina samochodu) należy pociągać pacjenta w osi kręgosłupa

 na czas transportu

 pacjenta należy zabezpieczyć (wałki podpierające kolana, kręgosłup lędźwiowy i kark)

 obowiązuje zasada jednych noszy

 kategorycznie przeciwwskazane jest przekładanie pacjenta na inne nosze, łóżka itp. przed radiologicznym wykluczeniem złamania kręgosłupa!

 w wypadku stwierdzenia złamania należy założyć gorset gipsowy z minerwą (opaska stabilizująca czoło połączona sztywno z gorsetem)

czynnościowe leczenie złamań kompresyjnych kręgosłupa

 z reguły niepowikłane i kwalifikują się do leczenia zachowawczego

najlepszym stabilizatorem złamania jest własny gorset mięśniowy pacjenta

 pacjent słabo wysportowany wymaga ćwiczeń

przez pierwsze 3 doby leżenie w łóżku na wznak z wałkiem podpierającym lordozę lędźwiową kręgosłupa aż do ustąpienia ostrego bólu

 w leżeniu na brzuchu ćwiczenia typu „jaskółka”

gorset Jaweta

 zapinany na skórzane paski, zdejmowany na noc

 punkty podparcia: manubrium sterni, spojenie łonowe, punkt największej krzywizny lordozy lędźwiowej

trzon kręgu zrasta się 6 miesięcy i tak długo należy nosić gorset

złamanie obojczyka

 po nastawieniu w osi goi się dobrze- kość gąbczasta (mimo, iż w nomenklaturze anatomicznej zaliczana do kości długich), dobrze unaczyniona

 ustabilizować w pozycji z odciągniętymi do tyłu barkami (opatrunek ósemkowy ramiona- plecy)

 u małych dzieci niekonieczne nawet nastawienie- późniejsza przebudowa maskuje ślady przebytego urazu nie do poznania

złamanie szyjki kości ramiennej

 dotyczy szyjki chirurgicznej

 złamanie pośrednie

 pojedyncza szczelina

 nie powikłane

 okolica dobrze unaczyniona promująca szybki zrost

mechanizm urazu- w leczeniu należy go odwrócić (leczenie zachowawcze, chyba, że wystąpią powikłania)

z przywiedzeniem ramienia- lecz w odwiedzeniu

z odwiedzeniem ramienia- lecz w przywiedzeniu

czynnościowe leczenie złamania szyjki kości ramiennej

 zasada: zachowanie czynności kończyny podczas leczenia

 częste złamanie u ludzi starych (z wiekiem wytrzymałość kości coraz mniejsza)

 nałożenie opatrunku gipsowego na klatkę piersiową wywołałoby niewydolność krążeniowo- oddechową (duszący pancerz)

leczenie wyciągiem (opatrunek Caldwella)

 gips od wysokości szyjki kości ramiennej aż do nadgarstka

 nadgarstek podwieszony na szyi

 ciężar gipsu (i ewentualnego dociążenia zawieszonego w osi kości ramiennej) ma zrównoważyć tonus mięśni ramienia tak, by odłamy ustawiły się w osi

ćwiczenia

 „piłowanie drewna”

 po 3 tyg. „rysowanie okręgu łokciem”

 następnie wykonywanie pełnych ruchów w stawie ramiennym

złamanie szyjki łopatki

 w leżeniu na wznak

 wyciąg szkieletowy za łokieć w poziomie

 wyciąg pośredni za rękę w górę

złamanie głowy kości promieniowej

 z urazu pośredniego (upadek na wyprostowaną rękę)

 rodzaje

brzeżne

 kawałek przemieszczony do wnętrza stawu- usunąć

 kawałek duży- ufiksować operacyjnie

 duży kawałek o stabilnym położeniu- leczyć zachowawczo

szyjki

rozfragmentowanie

 bezwzględnie usunąć fragmenty!!!

 po usunięciu funkcja stawu zachowana

 bez usunięcia granice stawu wprawdzie kompletne, lecz staw usztywniony!

złamanie wyrostka łokciowego

 mechanizm

pośrednie- z napięcia mięśnia trójgłowego ramienia w obronie przed upadkiem

bezpośrednie- uraz łokcia

 leczenie

operacyjne- jeśli odłam obwodowy jest przemieszczony przez mięsień

zachowawcze- jeśli złamanie jest stabilizowane przez nie oddzielone od kości w czasie urazu przyczepy ścięgna mięśnia trójgłowego ramienia

złamanie typu Monteggi

 złamanie kości łokciowej połączone ze zwichnięciem głowy kości promieniowej

 często przeocza się zwichnięcie głowy kości promieniowej

 zarośnięcie więzadła obrączkowatego powoduje, że po pewnym czasie nie da się już odprowadzić zwichnięcia, co prowadzi do usztywnienia stawu

zdjęcie RTG w złamaniu kości łokciowej musi zawsze obejmować staw łokciowy!!! (względnie należy wykonać 2 zdjęcia tak, by objęte było tak miejsce złamania, jak i staw łokciowy)

złamania obu kości przedramienia

 nastawiane w osi za pomocą wyciągu za palce przy ustalonym ramieniu i zgięciu w stawie łokciowym

 stabilizowane opatrunkiem okrężnym

złamanie nasady dalszej kości promieniowej

najczęstsze złamanie u człowieka

 z urazu pośredniego

złamanie w miejscu typowym (fractura loco typico)

 podział

typu Colesa

 upadek na powierzchnię dłoniową ręki

 odłam dalszy ustawiony dogrzbietowo

typu Smitha

 upadek na powierzchnię grzbietową ręki

 odłam dalszy ustawiony dodłoniowo

 leczenie

 zachowawcze, bo okolica dobrze unaczyniona i rokuje dobry zrost

 nastawiać należy odwracając mechanizm urazu w wyciągu za palce ręki ze stabilizacją ramienia

 unieruchomić w opatrunku gipsowym od główek kości śródręcza do ramienia w hiperkorekcji

złamania miednicy

 ciężkie, źle rokują ze względu na częste uszkodzenie naczyń w sąsiedztwie i masywne krwotoki wewnętrzne

 należy podejrzewać we wszystkich nagłych wypadkach mimo pozornego braku jakichkolwiek obrażeń zewnętrznych tej okolicy

zwichnięcie stawu biodrowego

centralne zwichnięcie stawu biodrowego

pęknięcie dna panewki stawu biodrowego

1. stopnia- jedynie pęknięcie dna stawu bez przemieszczenia głowy kości udowej

2. stopnia- przemieszczenie głowy kości udowej do wnętrza miednicy po równik

3. stopnia- przemieszczenie głowy kości udowej do wnętrza miednicy dalej niż po równik (wpadnięcie głowy kości udowej do wnętrza miednicy)

złamanie szyjki kości udowej

 z urazu pośredniego

 złamanie w miejscu typowym

 częste u ludzi osłabionym kośćcem

 w podeszłym wieku

 z osteoporozą

 jatrogenną posterydową

 pomenopauzalną

 rodzaje

podgłowowe (wysokie)

nadkrętarzowe (niskie)

leczenie

zachowawcze

zabija („ostatnie złamanie”)

 nawet ludzie w szczytowej sprawności niekiedy nie mogą przetrwać 3- 5 miesięcy unieruchomienia niezbędnego do uzyskania zrostu

operacyjne

 niezbędne, by pacjenta jak najszybciej unieruchomić i przywrócić życiu

 rodzaje

stabilizacja (prętami, gwoździami, śrubami z płytką)

 z upływem czasu traci swą wytrzymałość mechaniczną

 organizm taktuje wszepiony metal jak każde inne ciało obce i usiłuje go usunąć, co prowadzi do lizy kości dookoła wszczepu i jego obluzowywania się

endoprotezoplastyka

 stosowana u ludzi starszych

 u dzieci i ludzi młodych należy jej unikać i starać się leczyć zachowawczo, gdyż kość udowa jest w stanie wytrzymać 2- 3 wszczepy endoprotez (każda operacja prowadzi do coraz to większego uszkodzenia kości udowej), których wymiana jest konieczna średnio co 7 lat- ludzie młodzi mogą „przeżyć” swoje endoprotezy i pozostać bez możliwości dalszej terapii z udem pozbawionym całkowicie rusztowania kostnego!

rodzaje endoprotez

 budowa

bez panewki (Austin- Moore)

 głowy dobierane do rozmiaru panewki stawowej pacjenta

 twarda głowa powoduje zaniki chrząstki i kości

 trwałość 5- 7 lat

 stosowana u ludzi starych

 najtańsza

pełna (z panewką)

 trwałość 10 -12 lat

 z biegiem czasu panewka się obluzowuje

pełna z panewką ceramiczną wymienną

 sposób osadzenia

cementowe

bezcementowe (wkręcane)

 u ludzi młodych należy unikać wszczepiania protez bezpanewkowych lub cementowych!!!

złamanie przezkrętarzowe kości udowej

 niebezpieczeństwo zatorów tłuszczowych i powikłań zakrzepowych

Powikłania złamań

złamanie powikłane

 w trakcie złamania doszło do uszkodzenia innych ważnych narządów lub tkanek

 w złamaniu kości ramiennej

 zaklinowanie w szczelinie złamania

 nerwu promieniowego

 naczyń dołu łokciowego

 nerwu pośrodkowego

 nerwu łokciowego w jego rynience

powikłania leczenia złamań

zrost nieprawidłowy

 nie zachowana oś kończyny

 zrost bok do boku

 skostnienie ziarniny pozapalnej (nieruchomy staw)

zaburzenia zrostu

 zrost kości

 brak ściśle określonego czasu, który mógłby być uznany za normę

zrost opóźniony

 zrost przeciąga się w czasie, ale postępuje

 umownie przyjęto, że jest to brak uzyskania zrostu powyżej 9 miesięcy od złamania przy obecności oznak jego postępu

 leczenie: czekać na zrost zupełny (proces mimo, że wolno, to jednak postępuje)

staw rzekomy

połączenie odłamów kostnych tkanką łączną włóknistą a nie kostniną

 patomechanizm

 wytworzenie krwiaka w miejscu złamania

 powstanie ziarniny

 delikatna kostnina

 ruch (słabe unieruchomienie miejsca złamania)

 zniszczenie kostniny

 wytworzenie tkanki łącznej włóknistej i połączenie nią odłamów

 objawy

patologiczna ruchomość miejsca złamania

obraz RTG

zaokrąglenie odłamów (nie są ostre, jak bezpośrednio po złamaniu)

zarośnięta jama szpikowa

wzmożone wysycenie kostne na końcach odłamów

utrzymywanie się szczeliny złamania

 postępowanie

 nie ma co czekać na zrost, bo się nie doczekamy (brak jakichkolwiek jego objawów i warunków ku niemu)

 „zrobić złamanie od nowa

 zrostu przez unieruchomienie uzyskać się nie da

 kostnina nie zastąpi wybujałej tkanki łącznej

 operacyjne

 usunąć tkankę łączną

 ściąć końce odłamów

 otworzyć jamę szpikową

 dopełnić powstałe ubytki kości wiórami kostnymi z talerza kości biodrowej

 ustabilizować złamanie

złamanie otwarte

każde złamanie otwarte należy traktować jako zakażone

 wielkie niebezpieczeństwo, bo z uwagi na słabsze, niż w innych tkankach unaczynienie, zwalczanie zakażenia jest wyjątkowo trudne

zapalenie kości

 objawy

 nagła zwyżka temperatury

obrzęk kończyny

 w RTG widoczny obraz odpowiadający ognisku zapalnemu

 rodzaje

krwiopochodne

 głównie u dzieci

 zwykle nie dotyczy sytuacji złamania kości

 mechanizm

 droga krwiopochodna (przeniesienie zakażenia z innego regionu ciała)

 dotyczy miejsc dobrze unaczynionych (np. nasady, przynasady)

pourazowe

najcięższe powikłanie złamania

 często wynik operacyjnego opracowania złamania

 w złamaniach zamkniętych unika się operacji (zamiana złamania zamkniętego na otwarte)

 jeśli stabilizacja, to za pomocą stabilizatorów zewnętrznych, gdzie manipulacje i wprowadzanie ciał obcych dotyczą okolic nieco oddalonych od miejsca urazu, co zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia komplikacji

 mechanizm

 wtargnięcie patogenów z zewnątrz przez uszkodzone wskutek urazu powłoki

 dotyczy miejsc słabo unaczynionych (trzony)

najczęściej zajęta 1/3 dolna część podudzia (krytyczne zmiany unaczynienia w związku ze złamaniem



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
traumatologia - rodzaje urazów kości, Stomatologia UMED, Chirurgia, chirurgia stomatologiczna i szcz
Profilaktyka przeciwzakrzepowa w chirurgii ogólnej, ortopedii i traumatologii
łąkotki, ortopedia i traumatologia
Gielda do profa, VI rok, VI rok, Ortopedia i traumatologia, Ortopedia i traumatologia, Zaliczenie, Z
REHABILITACJA PO URAZACH ŚCIĘGNA ACHILLESA, Ortopedia i traumatologia
Ćwiczenia 1 - Fizjoterapia kliniczna w ortpoedii i traumatologii (mgr A. Sobczyński), Fizjoterapia k
coxartroza, ortopedia i traumatologia
Test wiosna'07, PES Ortopedia 2007-2013 - testy - egzamin specjalizacyjny - Ortopedia i traumatologi
Urazy stawu skokowego, Ortopedia traumatologia
dystrofia, ortopedia i traumatologia
Leczenie złamań nadkłykciowych kości ramiennej u dzieci z Oddziału Ortopedii i Traumatologii Dziecię
Praktyczne zastosowanie krioterapii w ortopedii i traumatologii
URAZY ST. KOLANOWEGO I SKOKOWEGO, ortopedia i traumatologia
Wykład 02.10.2010 (sobota) A. Bandyra, UJK.Fizjoterapia, - Notatki - Rok I -, Kliniczne podstawy fiz
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA cw 2
Łokieć tenisisty - referat, ortopedia i traumatologia

więcej podobnych podstron