Pedeutologia zagadnienia egzaminacyjne


PEDEUTOLOGIA

Tematy wykładów:

1. Pedeutologia jako nauka

2. Nauczycielski etos

3. Autorytet - posłuszeństwo - współwychowanie

4. Między zawodem nauczyciela a nauczycielskim powołaniem

5. Janusz Korczak: wzór pedagoga. Życie i myśl

6. Źródła odpowiedzialności wychowawcy

7. Stres w pracy nauczyciela. Wypalenie zawodowe

Literatura:

W. Chudy, Istota pedagogiki personalistycznej, „Ethos” nr 75, 2006, s. 59-61 (2)

W. Chudy, Społeczeństwo zakłamane, Warszawa 2007, s. 346-350; 353-358, 364-366. (2)

A. Szudra, Suplement, w: Społeczeństwo zakłamane, s. 223-225. (2)

W. Chudy, Filozofia wychowania do prawdy, „Roczniki Nauk Społecznych KUL” nr 2, 2005. (2)

W. Chudy, Godność człowieka jako wartość ontyczno-wychowawcza, w: Ja - człowiek. Wzrastanie w godności, miłości i miłosierdziu, M. Kalinowski (red.), Kraków-Lublin 2004, s. 81-83 (2)

W. Chudy, Pedagogia godności, Lublin 2009, s. 159-161, (3)

J. W. Dawid, O duszy nauczycielstwa, Lublin 1997, s. 35-48 (4)

A. Janowski, Uczeń w teatrze życia szkolnego, Warszawa 1995 (s. 68-71) (4)

C. Wiśniewski, Odnaleźć sens pracy, „Nowa szkoła” 4 (1996) (4)

„Pedagogika” t. 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2006, rozdział 10 (5)

K. Ablewicz, U źródeł odpowiedzialności wychowawcy, „Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych” t. XLVII (1992) (6)

W. Nash, Jak opanować stres, Kraków 1995 (7)

R. Kretschmann, Stres w zawodzie nauczyciela, Gdańsk 2003 (rozdział 4) (7)

Wypalenie zawodowe u nauczycieli. Uwarunkowania i możliwości zapobiegania W: Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie, red. H. Sęk, Warszawa 2004 (7)

Zagadnienia egzaminacyjne:

  1. Etymologia terminu „pedeutologia”

pedeutologia (wiedza o nauczycielu) = paideutes (nauczyciel) + logos (wyraz, słowo)

  1. Pojęcie pedeutologii

Aspekt profesji (profesjonalizacji) w pracy nauczyciela:

- rozwój zawodowy

- wiedza fachowa

- warsztaty, metodyka

Aspekt powołania:

- duchowość nauczyciela

- teleologia (nauka o celach - jakimi celami powinien kierować się nauczyciel)

- etos nauczycielski (znaczenie postawy moralnej i wartości)

- osobowość nauczyciela

etos + osobowość = FORMACJA NAUCZYCIELA

- społeczny wizerunek (prestiż)

Aspekt prawo formalne:

- zadania

- awans zawodowy, karta nauczyciela itd.

-trudności w pracy (wypalenie zawodowe)

- współpraca z rodzicami

- interdyscyplinarność

  1. Interdyscyplinarny charakter pedeutologii (dyscypliny, subdyscypliny pedagogiczne)

  1. Relacja pedagogiczna jako „metafizyka pomocy”

Dwie strony człowieka:

  1. potencjalność, piękno

  2. kruchość, przypadkowość, nieprzewidywalność (przygodność)

Spotkanie się tych dwóch stron człowieku jest warunkiem zaistnienia PEDAGOGIKI, dlatego też człowiekowi potrzebny jest NAUCZYCIEL, PEDAGOG, by pomóc mu przejść na tę dobrą, jasną stronę PIĘKNA i POTENCJALNOŚCI.

  1. Wychowanie i nauczanie a manipulacja

Zarówno w wychowaniu jak i manipulowaniu celem jest wywołanie zmian, w jednym i drugim stwarzamy jakieś warunki, aby wpłynąć na wychowanka.

Różnice: intencje, (dialog, zachęcanie, mobilizowanie - narzucanie, urabianie)

PRAWDA, WOLNOŚĆ, GODNOŚĆ

(jeżeli zaistnieją te 3 cechy nie ma mowy o MANIPULACJI)

  1. PRAWDA - jawne i wiarygodne przekazywanie wiedzy o życiu i świecie; nauczyciel musi być otwarty na krytykę i wątpliwości ucznia

  2. WOLNOŚĆ - intencje, bezinteresowność

  3. GODNOŚĆ ucznia = PRAWDA + WOLNOŚĆ

Prawdziwy nauczyciel oddaje się metafizyce POMOCY, a nie MANIPULACJI !!!

  1. Wychowanie/nauczanie ku prawdzie: aspekt pozytywny

Prawdę warto cenić gdyż:

  1. daje nam wiedzę o pewnych faktach

  2. daje nam wiedzę historyczną

  3. daje nam wiedzę moralną

Nauczyciel powinien się 2oblicza między którymi zachodzi synteza:

  1. PYTAJĄCE (wątpiące, dociekliwe, sceptyczne) - KRYTYCZNA REFLEKSJA (zawieszenie własnej pewności; bardziej pytanie niż twierdzenie; pokora w szukaniu prawdy; poznawcza delikatność; nauczyciel uczy zdolności otwierania się naprawdę, samodzielności, dochodzenia do tez i prawd, żeby uczeń sam dochodził do pewnych twierdzeń, a nie miał je wtłaczane). Skutki oblicza pytającego:

- całościowy sceptycyzm (prawda jest względna)

- relatywizm (każde widzenie świata jest właściwe)

  1. KLASYCZNE - nauczyciel nie boi się przekazywać uczniowi tego, co uważa za prawdę. Skutki oblicza klasycznego:

- dogmatyzm (jedyna słuszna prawda)

- przekonanie, iż nie ma sensu rozmawiać, gdyż dialog jest szkodliwy

  1. Wychowanie/nauczanie ku prawdzie: aspekt negatywny

- jasny sprzeciw wobec oszustw;

- piętnowanie kłamstwa, walczenie z nim (kłamstwo społeczne, autokłamstwo, pseudogrzeczność, rzucanie słów na wiatr, obmowy, fałszywe uśmiechy)

- nauczyciel powinien być czysty od hipokryzji, zauważać i walczyć z nią

  1. Kształtowanie - edukacja - wychowanie a nauczycielski etos

  2. KSZTAŁTOWANIE

    (dobre wychowanie)

    EDUKACJA

    WYCHOWANIE

    - wdrażanie w konwencjonalne zachowanie

    - celem jest pożytek dla dziecka, bo warto coś robić, bo coś się opłaca

    Kształtujemy dziecko:

    - kulturalne

    - życzliwe

    - grzeczne

    - mówiące prawdę

    - dobrze odnajdujące się w świecie

    - przedsiębiorcze

    Czy to wystarczy do pełnego sukcesu wychowawczego?

    FORMOWANIE, TRESURA (dotyczy odruchów, zachowań, nie sięga do wnętrza osoby) !!!

    INFORMOWANIE

    - pokazywanie, naprowadzanie, unaocznianie

    - stosowanie metody świadectwa własnego nauczyciela, polegającej na takim odnoszeniu się do innych w codziennym życiu, żeby ukazać wartość człowieka (godność)

    - uczeń ma nie usłyszeć, lecz przeżyć na własnej skórze, zobaczyć jaki jest nauczyciel, jak się zachowuje

    Zdrada etosu przez nauczyciela ma charakter antywychowawczy !!!

    MIŁOŚĆ (nią powinien być przesączony proces nauczania)

    1. Formy zdrady etosu nauczyciela

    INDOKTRYNACJA - wpajanie określonych przekonań, poglądów, ideologii

    RELATYWIZM - (dowolność prawdy) - swoista obojętność; punkt widzenia zależy podpunktu siedzenia; nie szukanie tego co obiektywne

    HIPOKRYZJA - rozbieżność między deklaracją, sposobem życia (między słowem, a życiem)

    LEKCEWAŻENIE UCZNIA - brak czasu dla ucznia, który przychodzi z problemem; pobieżność w przekazywaniu wiedzy; nadmierne wymagania; nadmierne schlebianie uczniowi

    KONFORMIZM NAUKOWY - schlebianie nauczycielowi

    WYKORZYSTYWANIE UCZNIA DO WŁANYCH CELÓW

    SWOISTA KORUPCJA NAUCZYCIELA

    1. Posłuszeństwo a uległość

    POSŁUSZEŃSTWO - świadome, dobrowolne (nie robimy czegoś ze względu na osobę, lecz na wartość, którą ta osoba przejawia, reprezentuje)

    ULEGŁOŚĆ - nie mamy poczucia wolności wyboru

    1. Fasadowe autorytety

    - autorytet z przemocy

    - autorytet urzędowy (ex professo)

    - autorytet z przyzwyczajenia

    - idol (osoba z kręgu kultury masowej, która staje się wzorem przez popularność)

    1. Współwychowanie

    Nauczając innych nauczamy samych siebie !!!

    Docendo discimus

    Nauczyciel daje wiedzę, umiejętności, ale też zastaje obdarowany świeżością umysłu, młodością, bogactwem osobowości i tożsamości drugiego człowieka.

    Pokazując wiedzę pomnażamy nasz dorobek pedagogiczny (tylko ucząc stajemy się lepszymi pedagogami i lepszym człowiekiem).

    1. Trojaki związek nauczania i wychowania

    Sam styl nauczania, postawa nauczyciela wobec wychowanka jest ładunkiem wychowawczym (przekazem wychowawczym).

    Samą swoją kompetencją w sprawowaniu zawodu nauczyciel daje komunikat wychowawczy.

    Sama informacja jaka dociera do dziecka jest przekazem wychowawczym.

    1. Pojęcie zawodu

    Zawód - wykonywanie pewnego zespołu trwałych, społecznie użytecznych, wymagających kwalifikacji oraz będących źródłem utrzymania czynności.

    1. Komponenty zawodu nauczyciela

    - status prawny

    - istnienie organizacji zawodowych

    - publikacje

    - wspólny etos (kodeks etyczny)

    - odrębne szkoły przygotowującego pełnienia zawodu

    - wysoki poziom wykształcenia

    - pozycja społeczna

    - aktywność intelektualna (rozwój)

    - umiłowanie zawodu, pracy nauczycielskiej

    1. Pojęcie powołania

    Powołanie - szczególna skłonność, zamiłowanie do czegoś.

    1. Źródła i trwałość powołania

    Źródła powołania:

    - predyspozycje

    - dojrzałość wewnętrzna człowieka (pomaga otworzyć się na drugiego człowieka, wyjść poza własne ego, stać się ”pustą butelką”, do której drugi człowiek może „wlać” część siebie)

    - chęci, pragnienia (musimy chcieć coś robić)

    Powołanie może słabnąć dlatego trzeba o nie dbać !!!

    Słuszna płaca, odpoczynek i bezczynność chronią nasze powołanie !!!

    1. Powołanie wg Wiśniewskiego

    Powołanie - właściwy każdej osobie kierunek jej rozwoju; realizowane przez zaangażowanie się całym życiem w pielęgnowanie pewnych wartości (w służbę pewnym wartościom).

    1. Schemat struktury powołania wg Grzegorczyka

    Rzeczywistość która nas otacza jest źródłem powołania, bowiem traktujemy siebie jako wypełnienie pewnej „luki”, którą zauważymy obserwując naszą codzienną rzeczywistość.

    1. Stopnie nasilenia powołania

    „0” stopień nasilenia powołania (kiedy powołania nie ma).

    Właściwy (gdy poprawnie widzimy czym chcemy się zajmować, jakie są warunki zewnętrzne oraz nasze możliwości; gdy realistycznie oceniamy zadania).

    Przesadny (gdy widzimy rzeczywistość w sposób jednostronny; gdy widzimy jedynie doniosłość pracy, jej wyjątkowość, nie patrząc przy tym na warunki zewnętrzne, nie oceniając własnych możliwości).

    1. Mrzonka a pragnienie

    Zarówno w pragnieniu jak i mrzonce czegoś chcemy, o czymś marzymy.

    Różnice:

    W pragnieniu patrzymy, czy faktycznie mamy do czegoś predyspozycje; patrzymy na naszą codzienność, po której poznamy, czy faktycznie czegoś pragniemy, czy tylko tak się nam wydaje (każdy człowiek, który czegoś pragnie robi coś, aby do tego pragnienia się zbliżyć, dąży do jego realizacji).

    1. Dyspozycje wchodzące w skład powołania nauczyciela

    - umiejętność nawiązywania kontaktu dziećmi, młodzieżą

    - umiejętność rozumienia uczniów

    - szanowanie uczniów i ich godności

    - życzliwość, uprzejmość

    - takt pedagogiczny

    - stawianie wysokich wymagań sobie i uczniom

    - pogłębianie wiedzy

    - entuzjazm w pracy pedagogicznej

    1. Istota powołania wg Dawida

    MIŁOŚĆ DUSZ LUDZKICH (EMPATIA)

    Duszą nauczyciela jest:

    - dążenie do doskonałości

    - udoskonalanie się

    1. Alternatywa: dobry dydaktyk bez powołania, czy kiepski fachowiec z powołaniem?

    1. „Płodna bezczynność”

    Zadbanie o spokój, dystans emocjonalny nauczyciela, który nie może ciągle pracować na wysokich obrotach, który musi mieć takie okresy wyciszenia, „bezczynności”, by potem z nowymi pomysłami, nową energią działać. Ta bezczynność chroni od wypalenia zawodowego, dzięki niej stajemy się „prawdziwsi”.

    1. Życie Janusza Korczaka

    1. Janusz Korczak - pedagog (myśl pedagogiczna, stosunek do wychowanków)

    1. Jak daleko w czasie mamy poczuwać się do odpowiedzialności?

    Jesteśmy odpowiedzialni za teraźniejszość, za to co dzieje się „tu i teraz” (odpowiedzialność rozgrywa się teraz), gdyż teraźniejszość rzutuje na przyszłość i jeżeli teraz czegoś zaniedbamy, teraz nie poczujemy się do odpowiedzialności, to w przyszłości może być na to już za późno.

    1. Wymiary odpowiedzialności wg R. Ingardena

    4 sytuacje, w których przejawia się odpowiedzialność:

    1. ponoszenie odpowiedzialności

    2. podjęcie odpowiedzialności

    3. pociągnięcie do odpowiedzialności

    4. działanie do odpowiedzialności

    1. Źródło odpowiedzialności. Do czego może prowadzić brak odpowiedzialności

    Źródłem odpowiedzialności jest sama obecność drugiego człowieka, relacja z drugim człowiekiem, jego oczekiwania i potrzeby.

    1. Opisz stresory w pracy nauczyciela

    2. Psychofizyczne skutki długotrwałego stresu

    3. Mechanizm (etapy) wypalenia zawodowego

    4. Uwarunkowania procesu wypalenia zawodowego

    5. Omów nieracjonalne przekonania zawodowe nauczycieli - do czego mogą prowadzić?

    6. Profilaktyka wypalenia zawodowego

    7. Przykładowe sposoby radzenia sobie ze stresem dnia powszedniego



    Wyszukiwarka

    Podobne podstrony:
    UKSW. Zagadnienia egzaminacyjne.Hist.Powsz.2009 2010, UKSW prawo PHPiP
    Zagadnienia egzaminacyjne z mechatroniki Irok, Mechatronika, Wprowadzenie do mechatroniiki
    UKSW. Zagadnienia egzaminacyjne.Hist.Powsz.2009 2010, Prawo UKSW I rok
    pedeutologia całość, Egzaminy notatki
    Prawo administracyjne zagadnienia egzamin
    zagadnienia egzamin Polska
    zagadnienia egzaminacyjne rekreacja
    zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu inżynieria oprogramowania zIO
    zagadnienia egzamin
    ekonomia zagadnienia egzaminacyjne
    PSYCHOMETRIA-Spis zagadnień egzaminacyjnych+ odpowiedzi, Psychometria
    Zagadnienia egzamin 2-2008, Semestr 1, Fizyka
    ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE Z PEDAGOGIKI OPIEKUŃCZEJ, pedagogika opiekuńcza
    Zagadnienia egzaminacyjne, Szkoła, Semestr 6, Prawo transportowe, Transport

    więcej podobnych podstron