Pierre Bourdieu, Szkic teorii praktyki

• Opis rytualnej gry - gra w pierwszych dniach wiosny, okrąg wokół piłki (córki), chłopcy wyposażeni w zakrzywione kijki, jeden zostaje ojcem i ma pilnować, aby nikt nie wyprowadził jej poza okrąg (dom), pozostali gracze próbują ją wypchnąć, dotknięcie piłką albo kijem - gracz staje się ojcem, kto przechwyci piłkę, może wziąć ją za żonę, ojciec, który nie upilnował piłki jest wyśmiewany i poniżany - wkłada się mu piłkę pod koszulę - staje się dziewczyną, której ktoś zrobił dziecko

• Analiza Kabylów - lud arabsko-muzułmański

• u Kabylów - rozróżnienie, czy małżeństwo jest endo- czy egzogamiczne, zależne od przyjętej normy

• Małżeństwa endogamiczne - w ramach linii rodowej (małżeństwo z kuzynką równoległą - córką stryja rozumienie ścisłe lub w ramach rodziny rozumienie szerokie)

• Małżeństwa egzogamiczne - poza rodem (alians poprzez małżeństwo)

• W każdej kulturze jest różnica między tym, co normatywne, protokolarne, a tym, co użytkowe, występujące w praktyce: norma a praktyka

• Co daje endogamia? -> zachowanie własności w rodzinie, wzmacnianie integracji linii rodowej + przeciwdziałanie konfliktom wewnętrznym

• Alianse zawierane w danym rodzie fundamentalna opozycja między dwoma braćmi - jeden musi się ożeni zgodnie z zasadą endogamii, aby zachowa spójność grupy, a drugi zgodnie z zasadą egzogamii, aby przysporzyć grupie sojuszy

• 1/3 - małżeństwa endogamiczne; 2/3 - małżeństwa egzogamiczne

• Tym większe prawdopodobieństwo zawarcia małżeństwa endogamicznego, im większa rodzina (= większa liczba potencjalnych partnerek) i im silniejsze naciski ze strony rodziny i im większe prawdopodobieństwo nagłych wydarzeń, które zmuszą mężczyznę do zawarcia małżeństwa w ramach linii rodowej

• Język pokrewieństwa i relacji genealogicznych dostarcza zasad organizujących wyobrażenia świata społecznego: czym są formy zwracania się i nazywania, jeśli nie kategoriami pokrewieństwa, popieranymi i potwierdzanymi przez zbiorowość jako oczywiste i konieczne?

• oficjalne wyobrażenie struktur społecznych ≠ prywatne wyobrażenie właściwie poszczególnym frakcjom

• Za nazwami stopnia pokrewieństwa kryje się cały kosmos nakazów i zakazów - np. „to jest twoja siostra” = praktyczne wyrażenie tabu kazirodztwa

• Czy normy są uzasadnieniem praktyki czy wynikają z praktyki?

• Małżeństwo - okazja do zaobserwowania tego, co w praktyce oddziela pokrewieństwo oficjalne (niezmienne, określone przez protokolarne normy genealogii), od pokrewieństwa użytkowego (różne granice i definicje)

• Pokrewieństwo użytkowe stwarza małżeństwa, a pokrewieństwo oficjalne je celebruje

• Negocjacje - praktyka małżeństwa - pomijane, przemilczane oficjalnie

• Chęć do zawarcia małżeństwa - inicjatywa zawsze od mężczyzny

• Przed oficjalnymi zaręczynami - kontakty i negocjacje wykonywane przez osobę z rodziny o niskim statusie (stara kobieta, swatka, akuszerka) - małe ryzyko podważenia danego słowa i utraty honoru rodu

• Negocjacje między oddalonymi grupami i deklaracja intencji rodu - mężczyzna znany i ceniony, o neutralnej pozycji (przyjaciel rodziny) - bez deklaracji, wstępne wyrażenie intencji

• Oficjalna prośba o rękę - coraz ważniejsze osoby w hierarchii oficjalnej z obu stron spotykają się - słowo staje się wiążące

• Mężczyzna żeni się zwykle z panną z niższej grupy

• Negocjacje wstydliwe i poniżające, np. opłacanie krewnych panny, o wstawiennictwo u tych, do których należy decyzja

• Prawdziwi „autorzy” małżeństwa, w fazie oficjalnej zaręczyn, muszą wycofać się na dalsze pozycje, niezgodne z użytecznością, ale zgodne z genealogią

• Pokrewieństwo reprezentacyjne (wyobrażenie, jakie grupa ma o sobie samej) stoi w opozycji do pokrewieństwa użytecznego (istnieje z racji poszczególnych funkcji, wyraża rzeczywiste interesy grupy, trwa, bo jest stale wykorzystywane, np. umożliwia wymianę małżeńską)

1