TEKST na Ćwiczenia nr 5

Szymura i Nęcka (2004) - „Jednorodność uwagi”

Przeprowadzono trzy niezależne eksp. Poddano falsyfikacji trzy modele funkcjonowania uwagi:

1. Holistyczny - całkowita jednorodność uwagi /Kahneman/

2. parcjalny - całkowita niezależność systemów uwagowych /Allport/

3. umiarkowany - globalna kontrola dystrybucji, autonomia w przetwarzaniu zasobów /Hirst i Kalmar/

Trzy wersje testu DIVA o różnych stopniach trudności. Im trudniejsze zadanie tym więcej problemów z wykonaniem równoległego zadania psychomotorycznego.

Wnioski: Uwaga jest mechanizmem jednorodnym i plastycznym - rodzaj sprawowanej kontroli zależy od poziomu trudności zadań równoległych, czyli potwierdzenie modeli a) i c).

• Parcjaliści

Różne funkcje umysłowe są sprawowane przez odrębne struktury poznawcze. Wg modułowej teorii uwagi Allporta jeśli dwa zadania wykonywane w obrębie dwóch modułów są wykonywane jednocześnie to żadne z nich nie ponosi kosztów tej jednoczesności. S-O-R

• Holiści

System poznawczy jest w całości odpowiedzialny za poszczególne, zróżnicowane funkcje umysłowe. Walka procesów jednoczesnych o energię mentalną -> interferencja.

• Umiarkowany

Pula mentalna, z której czerpie się oddzielnie jeśli dotyczy to różnych zadań lub razem (współkorzysta).

Nęcka (1991,1995) -> trzy modele funkcjonowania uwagi:

1. holistyczny, a koszty zróżnicowane (specyficzne)

2. umiarkowanie holistyczny, a koszty niezróżnicowane (ze względu na częściową autonomię)

3. parcjalny, brak jakichkolwiek kosztów (zarówno ogólnych jak i specyficznych)

Koszty specyficzne- ???

Koszty niespecyficzne-???

Metafory:

1. totalitaryzm

2. konfederacja współzależnych państw

3. zbiór państw niepodległych

*Nęcka (1991, 1994) potwirdził słuszność b).

W 1995 potwierdził a) w zadaniach trudnych i b) w łatwiejszych + brak potwierdzenia dla c).

! Podstawowym wyznacznikiem sposobu funkcjonowania uwagi okazał się poziom trudności zadania !

W poniższych eksperymentach utrudniano DIVA przyspieszając prezentację bodźców.

1. Eksperyment

Mała litera odpowiadająca wzorcowi. Wprowadzono też litery dystrakcyjne (R-> R), a także zwiększono liczbę liter jednocześnie prezentowanych na ekranie (3-5). Poziom trudności zależał więc od: Dys, Set-wielkość zbioru, Ser - czas trwania, Poj-DUAL. Drugie zadanie polegało na kontrolowaniu opadania linii - dźwięk nieprzyjemny w przypadku dużych odchyleń.

Miarami efektywności: RT, OM, FA, SD, SO (czas generowania dźwięku), D.

Tutaj dystraktory były w miarę daleko od wzorca.

Koszty ogólne, ale brak specyficznych, co składania do modelu umiarkowanego!

2. Eksperyment

Zrezygnowano z przestrzennej separacji selekcjonowanych bodźców od ignorowanych dystraktorów.

Wydłużył się czas detekcji sygnału. Wykonanie zadania psychomotorycznego zależy od pojawienia się dystrakcji w zadaniu selekcyjnym - można to uznać za jeden koszt specyficzny, dotyczący manipulacji czynnikiem dystrakcji.

Kontrola uwagowa została przeniesiona z poziomu ogólnego na poziom lokalny.

3. Eksperyment

Przyspieszono prezentację stymulacji o 15%. - Turbo DIVA. Badani popełniali najwięcej błędów (powyżej 50% - efekt sufitowy) i najkrótsze RT - efekt podłogowy, czyli klasyczny efekt przetargu stwierdzony w zadaniach z presją czasową. Koszty ogólne + koszty specyficzne - manipulacja dotycząca trudności zadania miala wpływ. Najgorzej gdy set-3. najlepiej gdy set-4 , a przeciętnie -5. Automatyzacja!

Te fakty świadczą dobitnie na korzyść skrajnie holistycznego modelu funkcjonowania uwagi.

Pewna teza: wpływ poziomu trudności zadania selekcyjnego na jakość kontroli sensoryczno-motorycznej, realizowanej w zakresie jednoczesnego zadania dodatkowego.