ze specyfiki działań, które realizuje.
Działalność gospodarcza gmin przekraczająca sferę użyteczności publicznej należy do jednej z najbardziej kontrowersyjnych kwestii - w szczególności dopuszczalność działalności zarobkowej.
Zakres przedmiotowy gospodarki komunalnej określa ustawa o gospodarce komunalnej -przy czym zakres ten nie został określony jednolicie dla wszystkich szczebli samorządu.
Z obowiązkiem wykonywania przez j.s.t zadań o charakterze publicznym koresponduje przyznanie im kompetencji do określania wysokości cen i opłat za usługi komunalne, a także za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
J.s.t może w/w opłaty i ceny ustalać o ile takie uprawnienie przepis szczególny nadaje władzom samorządowym.
Ustawa o gospodarce komunalnej nie reguluje kwestii według jakich reguł należy wyznaczać w/w ceny i opłaty - co oczywiście nie oznacza dowolności. Powinna ona uwzględniać planowane, roczne koszty utrzymania i ich rzeczywistą kalkulację.
Nieliczne ustawy wskazują zasady takiego naliczania np.: ustawa z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Gmina może prowadzić działalność gospodarczą poza sferą użyteczności publicznej, o ile działalność ta mieści się w sferze zadań własnych.
Ustawa o gospodarce komunalnej zakłada ściśle określone warunki dla podjęcia takiej działalności (1-na rynku lokalnym w określonej dziedzinie istnieją niezaspokojone potrzeby mieszkańców, jest wysokie bezrobocie, a żadne praktyki wspomagające sytuację nie okazały się skuteczne, 2- gdy zbycie składnika mienia komunalnego lub rozporządzenie nim w inny sposób mogłoby spowodować dla gminy poważną stratę majątkową, 3- w zakresie działalności bankowej i ubezpieczeniowej, 4- w sytuacji posiadania akcji lub udziałów spółek zajmujących się działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną lub wydawniczą na rzecz samorządu, 5- w sytuacjach „ważnych dla rozwoju gminy”).
Powiat nie może podejmować działalności poza sferą użyteczności publicznej.
Województwo - może prowadzić działalność poza sferą użyteczności publicznej gdy zadania te polegają na wykonywaniu czynności promocywjnych, edukacyjnych i wydawniczych służących rozwojowi województwa.
j.s.t. Przysługuje, co do zasady, swoboda w wyborze form organizacyjno-prawnych prowadzenia gospodarki komunalnej - o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
J.s.t mogą przekazać częsc zadań podmiotom zewnętrznym (czasami działającym na podstawie prawa prywatnego) - w drodze umowy.