Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
1/11
Ekstrakcja i ługowanie
Proces ekstrakcji polega na przechodzeniu jednego lub więcej składników z roztworu
(lub ciała stałego) do drugiej fazy ciekłej, czyli rozpuszczalnika. W zależności od stanu
skupienia substancji biorących udział w procesie rozróżnia się ekstrakcję w układzie ciecz -
ciecz, gdy obie fazy są cieczami oraz w układzie ciało stałe - ciecz, gdy jedną z faz stanowi
ciało stałe. W technologii żywności najczęściej mamy do czynienia z ekstrakcją w układzie
ciało stałe - ciecz.
Ekstrakcją w układzie ciało stałe - ciecz nazywamy selektywne wymywanie jednego
lub kilku składników z wieloskładnikowego ciała stałego. Jako rozpuszczalnik stosuje się
ciecz - ekstrahent, w której dobrze rozpuszcza się składnik wymywany, a źle pozostałe
składniki ciała stałego. Ekstrakcję w układzie ciało stałe - ciecz z zastosowaniem wody jako
rozpuszczalnika nazywamy ługowaniem.
Substancja ekstrahowana z porowatego ciała stałego może znajdować się w nim
w postaci roztworu wypełniającego pory ziaren lub przestrzenie międzyziarnowe, albo
w postaci rozpuszczalnego ciała stałego. W pierwszym przypadku przechodzenie substancji
związane jest z dyfuzją rozpuszczonej substancji z porowatej przestrzeni szkieletu inertnego
do rozpuszczalnika. W drugim przypadku dyfuzja musi być poprzedzona rozpuszczeniem
substancji wymywanej. Tak więc rozpuszczanie może być jednym z etapów procesu
ekstrakcji.
Sposoby wzajemnego oddziaływania faz
Przebieg procesu ekstrakcji uzależniony jest od różnicy stężeń między stężeniem
roztworu w porach i stężeniem w głównej masie cieczy. Z punktu widzenia kinetyki procesu
najkorzystniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy stężenie w głównej masie cieczy jest równe
zeru, ale ze względów technologicznych taka sytuacja jest jednak nieuzasadniona, gdyż celem
procesów przemysłowych jest otrzymanie roztworu o jak największym stężeniu. Zwykle
ekstrahent w wyniku kontaktu z ciałem stałym zwiększa swoje stężenie w sposób ciągły,
a w związku z tym również stężenie na powierzchni ciała porowatego ulega ciągłym
zmianom. Sposób realizacji procesu zależy od wzajemnego oddziaływania faz.
Warunki równowagi
W wyniku zmieszania rozpuszczalnika z odpowiednio rozdrobnionym ciałem stałym
następuje przechodzenie substancji wymywanej z fazy stałej do ciekłej. Proces trwa aż do
ustalenia się równowagi między fazami. Po osiągnięciu równowagi otrzymuje się
dwuskładnikowy ekstrakt, czyli roztwór wymytego składnika w rozpuszczalniku oraz
pozostałość - tzn. rafinat. W przypadku, gdy aktualne jest prawo podziału równowagę
ekstrakcyjną ilustruje na wykresie y-x linia prosta - rys. 1. Wykres sporządza się w układzie
współrzędnych prostokątnych odkładając na osi rzędnych stężenia substancji w ekstrakcie (y),
a na osi odciętych - stężenia w rafinacie (x).
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
2/11
y
x
t = const
y
=
k
· x
Stężenie rozdzielanego składnika w rafinacie
St
ęż
en
ie
roz
dziel
an
eg
o
sk
ła
dni
ka
w
e
ks
tr
akc
ie
Rys. Wykres równowagi ekstrakcyjnej w układzie współrzędnych x-y
W odniesieniu do ekstrakcji ciało stałe-ciecz wykres przedstawiony na rys. 1. rzadko może
być stosowany. W takich przypadkach wygodniej jest posługiwać się wykresami trójkątnymi
(patrz „Reguły wykresu trójkątnego”).
W procesie ekstrakcji typu ciało stałe-ciecz uczestniczą trzy substancje:
- substancja obojętna tzw. inert (A), stanowiąca szkielet ciała stałego i będąca nośnikiem
substancji ekstrahowanej (B);
- substancja aktywna (B – substancja ekrahowana), przechodząca z fazy stałej do cieczy;
- rozpuszczalnik (rozpuszczalnik wtórny - (C).
Równowaga między ekstraktem i rafinatem w procesie ekstrakcji typu ciało stałe-ciecz
charakteryzuje się tym, że roztwór odbierany jako ekstrakt ma takie samo stężenie, jak faza
ciekła pozostała w rafinacie. Warunki równowagi występujące w tej sytuacji ilustruje rys. 2.
A
B
C
D
E
NERT
I
OZPUSZCZALNIK
R
UBST EKSTRAHOWANA
S
.
a.
A
B
C
D
E
NERT
I
OZPUSZCZALNIK
R
UBST EKSTRAHOWANA
S
.
F
b.
Rys. 2. Równowaga w procesie ekstrakcji typu ciało stałe-ciecz: a. ługowanie substancji
ciekłej, b. wymywanie ciała stałego o ograniczonej rozpuszczalności w cieczy C
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
3/11
Proces polega na ekstrahowaniu rozpuszczalnikiem C składnika B zawartego wraz z inertnym
składnikiem A w fazie stałej. Otrzymany ekstrakt jest roztworem dwuskładnikowym
substancji B w rozpuszczalniku C. Składy ekstraktów przedstawiają punkty leżące na boku
BC trójkąta. Drugą fazę otrzymywaną po procesie ekstrakcji stanowi trójskładnikowy rafinat
będący porowatym układem nośnika (inertu) A zawierającego w porach roztwór B w C o tym
samym składzie, co ekstrakt. Skład fazy rafinatowej przedstawia linia DE. Promienie
wychodzące z punktu A pełnią rolę „cięciw równowagi”. Pod pojęciem cięciwy równowagi
rozumie się linię prostą łączącą punkty reprezentujące składy rafinatu i ekstraktu pozostające
w stanie równowagi.
W przypadku, gdy substancja ekstrahowana B jest ciałem stałym występuje granica
rozpuszczalności substancji B w cieczy C. Wówczas roboczy obszar wykresu określa
położenie linii AF - rys. 2b. Punkt F oznacza skład roztworu nasyconego substancji B
w rozpuszczalniku C. Przebieg krzywej równowagi DE zależy od porowatości inertu A
i wyznacza się go doświadczalnie. W praktyce bardzo często udział inertu A w rafinacie jest
w przybliżeniu stały i linia DE przebiega równolegle do boku BC.
Ekstrakcja jednostopniowa
Prosty proces ekstrakcji jednostopniowej polega na zmieszaniu surówki S
z rozpuszczalnikiem C. Po osiągnięciu równowagi następuje rozdzielenie mieszaniny na
ekstrakt E i rafinat R. Schemat procesu pokazano na rys. 3.
S
C
E
R
Rys. 3. Schemat prostego, jednostopniowego procesu ekstrakcyjnego: S – surowiec,
C – rozpuszczalnik, E – ekstrakt, R - rafinat
Ogólny bilans masowy procesu przedstawia równanie
R
E
C
S
+
=
+
(1)
gdzie: S – masa surówki,
C – masa rozpuszczalnika,
E – masa ekstraktu,
R – masa rafinatu.
Jednocześnie równanie bilansu materiałowego składnika ekstrahowanego (B) można zapisać
w postaci:
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
4/11
R
E
S
x
R
y
E
y
C
x
S
⋅
+
⋅
=
⋅
+
⋅
0
(2)
gdzie: x
S
– stężenie składnika B w surówce, ułamek mas.,
y
0
– stężenie składnika B w rozpuszczalniku, ułamek mas.,
y
E
– stężenie składnika B w rozpuszczalniku, ułamek mas.,
x
R
– stężenie składnika B w rozpuszczalniku, ułamek mas.
Jeżeli stosujemy czysty rozpuszczalnik C (niezawierający składnika B), wówczas y
0
= 0.
Przebieg procesu prostego ługowania jednostopniowego, prowadzony z wykorzystaniem
czystego rozpuszczalnika można interpretować za pomocą wykresu trójkątnego – rys. 4.
A
B
C
E
NERT
I
OZPUSZCZALNIK
R
UBST EKSTRAHOWANA
S
.
S
R
M
Rys. 4. Bilans masowy ługowania jednostopniowego na wykresie trójkątnym
Zakładając, że surówka ekstrakcyjna zawiera dwa składniki – tzn. substancję obojętną
(nośnik, inert) A oraz substancję ekstrahowaną B na boku trójkąta AB znajdujemy punkt S,
odpowiadający składowi surówki. Jeżeli surówka jest trójskładnikowa, to punkt S leży
wewnątrz trójkąta. Po zmieszaniu surówki S z rozpuszczalnikiem C powstaje mieszanina,
której skład charakteryzowany jest punktem M leżącym na prostej SC. Położenie punktu M
znajduje się korzystając z reguły dźwigni:
C
M
C
M
S
S
⋅
=
⋅
(3)
W dalszym etapie procesu mieszanina M ulega rozdzieleniu na ekstrakt E i rafinat R
pozostające w stanie równowagi fizykochemicznej, a wobec tego ich składy będą
charakteryzowane punktami leżącymi na przeciwległych końcach „cięciwy równowagi”.
Zgodnie z regułą linii prostej, punkty M, R, E leżą na jednej prostej wychodzącej
z wierzchołka A. Masy ekstraktu E i rafinatu R wynikają z bilansu masy (równ. 1.) i
jednocześnie mogą być określone z wykorzystaniem reguł linii prostej i dźwigni:
E
M
E
M
R
R
⋅
=
⋅
(4)
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
5/11
W procesie ługowania proces wymywania składnika B może trwać tylko do momentu
ustalenia stanu równowagi. W tym stanie skład roztworu zawartego między ziarnami ciała
stałego jest identyczny ze składem roztworu odbieranego jako ekstrakt. Dlatego
równowagowe składy ekstraktu i rafinatu zawsze znajdujemy na promieniach wybiegających
z wierzchołka A. Ekstrakt jest dwuskładnikowy i jego stężenie znajdujemy na boku trójkąta
BC, zaś pozostałość poekstrakcyjna (rafinat) oprócz roztworu B + C zawiera składnik interny
A. Skład rafinatu określa punkt R leżący na przecięciu promienia AE z linią równowagi.
Ekstrakcja wielostopniowa w prądzie skrzyżowanym (tzw. współprądowa)
Prosta ekstrakcja jednostopniowa daje zazwyczaj stosunkowo niski stopień
wyługowania. Jeżeli celem jest jak najlepsze wymycie składnika B z surówki, proces można
wielokrotnie powtórzyć. Otrzymany rafinat R
1
miesza się z nową porcją rozpuszczalnika,
otrzymując ekstrakt E
2
oraz drugi rafinat R
2
. Powtarzając te czynności wielokrotnie można
otrzymać dowolnie czysty rafinat oraz szereg coraz słabszych ekstraktów. Proces ten, zwany
procesem ekstrakcji wielostopniowej schematycznie, przedstawiono na rys. 5.
S
C
C
C
E
E
E
1
1
2
2
3
3
R
3
R
R
1
2
Rys. 5. Zasada procesu ekstrakcji trójstopniowej w prądzie skrzyżowanym
Ilustrację procesu dwustopniowego z wyraźnym wyodrębnieniem etapów zmieszania
i rozdzielania faz przedstawia rys. 6.
S
C
E
R
C
E
R
1
2
2
2
1
1
Rys. 6. Schemat procesu ekstrakcji dwustopniowej tzw. współprądowej
Z analizy procesu wynika, że najkorzystniejsze wyniki daje ekstrakcja prowadzona z użyciem
tej samej ilości rozpuszczalnika we wszystkich stopniach. Przebieg zmian stężenia ekstraktu
i rafinatu w poszczególnych stopniach można zilustrować na wykresie trójkątnym - rys. 7.
Oznaczenia na wykresie (rys. 7) odpowiadają schematowi procesu pokazanego na rys. 6.
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
6/11
A
B
C
E
NERT
I
OZPUSZCZALNIK
R
UBST EKSTRAHOWANA
S
.
S
R
M
M
E
R
2
2
2
1
1
1
Rys. 7. Ługowanie dwustopniowe na wykresie trójkątnym
Obliczenia procesów ekstrakcji współprądowej (ługowania wielostopniowego) na wykresie
trójkątnym prowadzi się analogicznie, jak w przypadku ekstrakcji prostej. Polegają one na
wielokrotnym powtarzaniu konstrukcji omówionej wyżej. Zmieszanie surówki S
z rozpuszczalnikiem C daje mieszaninę M
1
. Położenie punktu M
1
znajduje się zgodnie
z regułami dźwigni i linii prostej. „Cięciwa” równowagi przechodząca przez ten punkt
pozwala określić składy ekstraktu E
1
i rafinatu R
1
. Reguła dźwigni pozwala obliczyć ilości
tych produktów. Następnie mieszając znaną ilość rafinatu R
1
z nową, taką samą porcją
rozpuszczalnika C wyznacza się punkt zmieszania M
2
, a następnie znajduje składy ekstraktu
E
2
i rafinatu R
2
itd. aż do osiągnięcia rafinatu R
n
o żądanej czystości. Metoda ta pozwala
wyznaczyć liczbę n stopni ekstrakcyjnych w procesie współprądowym przy zadanym stopniu
wyługowania rafinatu.
Należy zwrócić uwagę, że w przedstawionym procesie otrzymuje się coraz słabsze
ekstrakty – punkty E
1
, E
2
itd. leżą coraz bliżej wierzchołka A. Jednocześnie rafinaty
z kolejnych stopni odznaczają się coraz niższą zawartością składnika wymywanego B -
punkty R
1
, R
2
itd. leżą coraz bliżej boku AC.
Ekstrakcja wielostopniowa przeciwprądowa
Ekstrakcja wielostopniowa współprądowa daje wysoki stopień wyługowania rafinatu,
ale stężenie wymywanych składników w kolejnych partiach ekstraktu jest coraz niższe.
Stanowi to poważne utrudnienie w przypadku, gdy pożądane jest jak najlepsze
wyekstrahowanie substancji przy możliwie niskim zużyciu rozpuszczalnika. Niedogodności
tych można uniknąć przez zastosowanie procesu przeciwprądowego, w którym czysty
rozpuszczalnik kontaktuje się z maksymalnie wyrugowanym rafinatem w ostatnim stopniu.
We wszystkich stopniach poprzedzających ostatni rafinat kontaktuje się z roztworem
zawierającym substancję wymywaną B. Surówka podawana jest do pierwszego stopnia.
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
7/11
Ogólny schemat takiego procesu przedstawia rys. 8. Obliczenia liczby stopni i stężeń
w poszczególnych stadiach procesu wykonuje się metodami graficznymi. [Sięgnij po
podręczniki wskazane na końcu tego opracowania.]
S
C
E
E
E
1
2
3
R
3
R
R
1
2
Rys. 8. Zasada ekstrakcji wielostopniowej przeciwprądowej
Cel ćwiczenia:
•
przeprowadzenie procesów ługowania sacharozy z buraków cukrowych w procesie jedno- i
dwustopniowym;
•
sporządzenie bilansów masowych dla przeprowadzonych doświadczeń;
•
poznanie reguł posługiwania się wykresami trójkątnymi;
•
opanowanie techniki pracy z wykresami trójkątnymi – przedstawienie wyników doświadczeń
na wykresach trójkątnych.
Przygotowanie materiału do doświadczeń
Burak cukrowy należy oczyścić z resztek gleby, opłukać i osuszyć. Z oczyszczonego
buraka cukrowego sporządzić na tarce krajankę (surówkę ekstrakcyjną). Z uzyskanej krajanki
wycisnąć za pomocą ręcznej praski kilka kropel soku do naczyńka wagowego i oznaczyć
refraktometrycznie zawartość substancji rozpuszczalnych w roztworze (y
S
).
Ługowanie 1 stopniowe
Po dokładnym wymieszaniu odważyć do wytarowanego naczynia około 50 g krajanki.
Wyniki tarowania i ważenia surówki G
s
należy podać z dokładnością
±0,1 g. Następnie
surówkę w naczyniu zalać wodą destylowaną (rozpuszczalnikiem wtórnym C), podgrzaną do
60 – 65
°C w ilości G
C
≈ 200 g i umieścić w łaźni wodnej z wytrząsarką. Wodę
wprowadzoną do ekstraktora G
C
należy zważyć z dokładnością
±0,1 g. Proces ługowania
należy prowadzić w temperaturze 60 – 65
°C przez czas podany przez prowadzącego, jednak
nie krócej niż przez 30 min. Po zakończonym procesie za pomocą ręcznej praski należy
oddzielić ekstrakt od rafinatu i zważyć rozdzielone fazy otrzymując masy G
E
i G
R
. We
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
8/11
wszystkich ważeniach należy zachować tą samą precyzję, tzn.
±0,1 g. Po zważeniu należy za
pomocą refraktometru laboratoryjnego oznaczyć stężenie sacharozy w ekstrakcie (y
E
).
Ługowanie 2 stopniowe
Odważyć do naczynia ekstraktora (lub zlewki) około 50g krajanki (G
S
). Następnie
surówkę w naczyniu zalać podgrzaną wodą destylowaną (rozpuszczalnikiem wtórnym)
w ilości równej połowie masy wody zastosowanej do ługowania jednostopniowego i umieścić
w łaźni wodnej z wytrząsarką. Proces ekstrakcji prowadzić przez czas podany przez
prowadzącego, jednak nie krócej niż przez 30 min. Po zakończonym procesie za pomocą
ręcznej praski należy oddzielić ekstrakt od rafinatu i zważyć rozdzielone fazy otrzymując
masy G
E1
i G
R1
. Po zważeniu należy za pomocą refraktometru laboratoryjnego oznaczyć
stężenie sacharozy w ekstrakcie (y
E1
).
Rafinat otrzymany w wyniku pierwszego stopnia ekstrakcyjnego w ilości G
R1
należy
ponownie zalać nową porcją wody w ilości ok. 100g (równej ilości wody użytej
w poprzednim stopniu) i prowadzić proces przez następny okres czasu (ok. 30 min). Po
zakończonym procesie za pomocą ręcznej praski należy ponownie oddzielić ekstrakt od
rafinatu i zważyć rozdzielone fazy otrzymując masy G
E2
i G
R2
. Po zważeniu należy oznaczyć
stężenie sacharozy w ekstrakcie (y
E2
) za pomocą refraktometru laboratoryjnego. Wyniki
ważenia i oznaczeń stężenia sacharozy należy umieścić w protokóle, sporządzonym wg
wzoru.
Uwaga: We wszystkich ważeniach należy zachować tą samą precyzję, tzn.
±0,1 g.
Podczas doświadczeń należy kontrolować temperaturę wody w łaźni w podanym
zakresie (60-65 °C) odpowiednio włączając i wyłączając grzałkę elektryczną.
Oznaczenia refraktometryczne należy wykonywać po ochłodzeniu ekstraktu do
20,0±0,5°C.
Opracowanie wyników
1. Obliczyć skład krajanki buraka (x
AS
, x
BS
, x
CS
) biorąc pod uwagę, że na podstawie założonej
koncentracji inertu w surówce można obliczyć ilość tego składnika G
AS
, jaką wprowadzono
do procesu ługowania. Pozostałą masę surówki stanowi sok, składający się z wody C i
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
9/11
substancji rozpuszczalnej B. Na podstawie oznaczenia zawartości substancji rozpuszczalnej w
soku buraka (y
S
) można obliczyć masy: substancji rozpuszczalnej G
BS
i wody G
CS
w surowcu.
W obliczeniach należy operować stężeniami wyrażonymi w ułamkach masowych (tzn. wyniki
oznaczeń w procentach masowych przeliczyć na ułamki). Zawsze obowiązuje zasada, że
1
=
+
+
C
B
A
x
x
x
.
Skład krajanki buraka obliczamy, korzystając z definicji ułamka masowego. Udział inertu A
zgodnie z założeniem wynosi x
AS
=0,05, zaś np. udział substancji wymywanej B wynosi:
S
BS
BS
G
G
x
=
.
Udział wody x
CS
trzeba obliczyć w sposób analogiczny.
2. Sporządzić bilans masowy dla poszczególnych stopni ekstrakcji
• Bilans ogólny pojedynczego procesu ługowania:
strat
R
E
C
S
G
G
G
G
G
+
+
=
+
• Bilans składnika rozdzielanego
BR
R
BE
E
BS
S
x
G
x
G
x
G
⋅
+
⋅
=
⋅
Uwaga: skład rafinatu oblicza się tak samo, jak skład surówki (pkt. 1.).Dla uproszczenia
przyjmujemy, że w przybliżeniu udział inertu A w rafinatach jest stały i wynosi 4,5-5,5%
3. Obliczyć stopień wyekstrahowania substancji rozpuszczalnych – tzn. obliczyć, jaka część
(%%) substancji pierwotnie zawartej w burakach przeszła do ekstraktu w każdym
doświadczeniu.
4. Przeprowadzone procesy ekstrakcji (ługowania) należy przedstawić na wykresie
trójkątnym i porównać dane odczytywane z wykresu z wynikami obliczeń.
5. Sformułować wnioski
Ze względu na wysoki udział wody korzystnie jest wykreślić operacje na fragmencie wykresu,
przyjmując odpowiednio dużą długość boku trójkąta, np. L = 500 mm lub nawet więcej.
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
10/11
Tabela 1. Wyniki doświadczeń (wzór)
Ekstrakcja jednostopniowa / ługowanie jednostopniowe
- masa surowca
G
S
[g]
y'
BS
[%]
- zawartość substancji rozpuszczalnych w soku
buraka
y
BS
[-]
- przyjęta do obliczeń zawartość substancji nie
rozpuszczalnych (inertu) w burakach
(z zakresu 4,5-5,5%)
x'
AS
[%]
x
AS
[-]
- masa wody (rozpuszczalnika C)
G
C
[g]
- masa ekstraktu
G
E
[g]
- masa rafinatu
G
R
[g]
- stężenie substancji rozpuszczalnych w ekstrakcie
x'
BE
[%]
x
BE
[-]
Ekstrakcja dwustopniowa / ługowanie dwustopniowe
- masa surowca
G
S
[g]
y'
BS
[%]
- zawartość substancji rozpuszczalnych w soku
buraka
y
BS
[-]
- przyjęta do obliczeń zawartość substancji nie
rozpuszczalnych (inertu) w burakach
(z zakresu 4,5-5,5%)
x'
AS
[%]
x
AS
[-]
- masa wody (rozpuszczalnika C) w stopniu 1.
G
C1
[g]
- masa ekstraktu w 1. stopniu
G
E1
[g]
- masa rafinatu w 1. stopniu
G
R1
[g]
x'
BE1
[%]
- stężenie substancji rozpuszczalnych w ekstrakcie
w 1. stopniu
x
BE1
[-]
- masa wody (rozpuszczalnika C) w stopniu 2.
G
C2
[g]
- masa ekstraktu w 2. stopniu
G
E2
[g]
- masa rafinatu w 2. stopniu
G
R2
[g]
- stężenie substancji rozpuszczalnych w ekstrakcie
x'
BE2
[%]
x
BE2
[-]
Katedra Inżynierii i Aparatury Procesowej
D04
L. Zander
11/11
Tabela 2. Wyniki obliczeń bilansu masowego (wzór)
Doświadczenie nr
1 2 3
Obliczenia bilansu masowego
Ekstrakcja dwustopniowa
Bilans masy ogólny:
Ekstrakcja
prosta
Stopień 1. Stopień 2.
- masa surowca
G
S
[g]
- masa wody (rozpuszczalnika C)
G
C
[g]
- masa ekstraktu
G
E
[g]
- masa rafinatu
G
R
[g]
- straty masy substancji ogółem
G
strat
[g]
- procentowo
[%]
Skład surowca:
- masa inertu w surowcu
G
AS
[g]
- masa substancji rozpuszczalnej w surowcu
G
BS
[g]
- masa wody w surowcu
G
CS
[g]
- stężenie inertu w surowcu
x
AS
[-]
- stężenie substancji rozpuszczalnej w surowcu
x
BS
[-]
- stężenie wody w surowcu
x
CS
[-]
Bilans masy substancji rozpuszczalnej:
- masa substancji rozpuszczalnej w ekstrakcie
G
BE
[g]
- masa substancji rozpuszczalnej w rafinacie
G
BR
[g]
- straty masy substancji rozpuszczalnej
G
stratB
[g]
- procentowo
[%]
Skład rafinatu:
- masa inertu w rafinacie
G
AR
[g]
- masa substancji rozpuszczalnej w rafinacie
G
BR
[g]
- masa wody w rafinacie
G
CR
[g]
- stężenie inertu w rafinacie
x
AR
[-]
- stężenie substancji rozpuszczalnej w rafinacie
x
BR
[-]
- stężenie wody w rafinacie
x
CS
[-]
Wielkości odczytane z wykresu trójkątnego:
- masa ekstraktu
G
E
[g]
- masa rafinatu
G
R
[g]
- stężenie substancji rozpuszczalnej w ekstrakcie
x
BE
[-]
- skład rafinatu:
- stężenie inertu w rafinacie
x
AR
[-]
- stężenie substancji rozpuszczalnej w rafinacie
x
BR
[-]
- stężenie wody w rafinacie
x
CS
[-]