background image

1

. Co to jest kwantyzacja ładunku?Co to 

jest układ odosobniony?Na czym polega 
indukcja elektrostatyczna ? zilusttrować.

Kwantyzacja ładunku

-ładunek 

elektryczny może występować jedynie w 
całkowitej wielokrotności najmniejszej 
porcji (kwantu ładunku) jakim jest 
ładunek elementarny. Zlicza się ją do 
podstawowych praw natury.

Układ odosobniony

- jest to taki układ, 

przez którego granice nie przenikają 
ładunki elektryczne. Zatem ładunek 
elektrycznyjest niezniszczalny: nigdy nie 
ginie i nie może być stworzony. Ładunki 
mogą się natomiast przemieszczaćz 
jednego miejsca w inne, ale nigdy nie 
biorą się znikąd. Mówi się więc, że 
ładunek elektryczny jest zachowany.

Indukcja elektrostatyczna

-separacja 

ładunku elektrycznego w przewodniku w 
zewnętrznym polu elektrycznym 
(elektryzowanie, elektryzacja 
przewodnika). 

2

. Podać wzór na gęstość objętościową 

ładunku elektrycznego.Omówić go-
interpretacja fizyczna.
Omówić wielkości i ich jednostki.

q

V

=

lim hq

V

=

lim

Q

S

=

dQ

dS

q

V

=

lim

Q

S

→ 

q

S

=

lim hq

V

=

lim

Q

S

=

dQ

dS

cm

2

Q=

q

S

dS

C

q

S

 – gęstość powierzchniowa ładunku 

elektrycznego [C/m2]
q

V

 – gęstość objętościowa ładunku 

elektrycznego [C/m3]
Q – ładunek elektryczny [C]
S – powierzchnia [m2]

3.

 Podać treść prawa Coulomba, wzór 

wektorowo i skalarnie oraz jego 
omówienie, wielkości i ich jednostki. 
zilustrować.  

Prawo Coulomba

- każde dwa ładunki 

oddziaływują ze sobą z siła 
proporcjonalną do iloczynu wartości tych 
ładunków i odwrotnie proporcjonalą do 
odległości.

=

q

1

q

2

4  

0

r

2

r
r

=

q

1

q

2

4  

0

r

2

 

 

ε

0

-przenikalność elektryczna próżni 

(=8,854x10

-12

 F/m)

ε-przenikalność elektryczna względna 

stała dialektryczna [-]
εε

-przenikalność bezwzględna [Fm

-1

]

F

12

=

q

1

q

2

4 

0

r

2

r

12

r

=

q

1

q

2

4  

0

r

2

l

12

F

21

=

q

1

q

2

4 

0

r

2

r

21

r

=

q

1

q

2

4 

0

r

2

l

21

  F

12

= -F

21

  r

12

= -r

21  

i  r=|r

12

|=|r

21

|

Ładunki jednoimienne q

1

q

2

 >0 => F

12

 i r

12 

oraz F

21

 i r

21

 zgodne => q

1

 i q

2

 odpychają 

się.
Ładunki różnoimienne q

1

q

2

 <0 => F

12

 i r

12 

oraz F

21

 i r

21

 przeciwne => q

1

 i q

przyciągają się.

4.

 Wymienić właściwości pól 

elektrycznych oraz rodziaje elektryzacji. 
Podać kilka przykładów zastosowania jej 
w życu codziennym i technice,zilustrować.

Pole elektryczne

-jest to przestrzeń, w 

której znajdują się i oddziałują ze sobą 
ładunki elektryczne dodatnie i ujemne.

Elektryzacja

(elektryzowanie się)- jest to 

nabywanie przez ciała elektrycznie 
obojętne nadmiarowego ładunku 
elektrycznego dodatniego lub ujemnego.

Właściwości pól elektrycznych:

*Zasada superpozycji
W ośrodkach jednorodnych i 
anizotropowych siła pochodzące od kilku 
pól elektrycznych jest wektorową sumą 
sił, jakie wytwarza każde z tych pól. 
Możliwość sumowania wkładów od wielu 
pól jest dziedziczona przez wielkości 
opisujące pole elektryczne, takie jak 
natężenie pola elektrycznego, czy jego 
potencjał.
*Zachowawczość pola elektrycznego 
Siły elektryczne wytworzone przez 
spoczywające lub poruszające się ruchem 
jednostajnym ładunki, są zachowawcze, 
czyli praca wykonana przy przesunięciu 
ładunku w polu elektrycznym na drodze 
zamkniętej jest równa zeru. Często krótko 
nazywa się zachowawczym samo pole 
elektryczne ładunków spoczywających 
zwane polem elektrostatycznym. 
Wynikiem zachowawczości pola 
elektrycznego jest jego:

Potencjalność, czyli istnienie 
energii potencjalnej i potencjału.

Bezwirowość

Pole elektryczne wytworzone przez 
zmieniające się pole magnetyczne nie jest 
zachowawcze i powinno być rozpatrywane 
wspólnie z polem magnetycznym jako 
pole elektromagnetyczne.
* Źródłowość pola elektrycznego
Pole elektryczne wytworzone przez 
ładunki elektryczne jest polem 
źródłowym, linie sił tego pola 
rozpoczynają się i kończą na ładunkach. 
Matematycznym wyrazem źródłowości 
pola elektrycznego jest prawo Gaussa.

Rodzaje elektryzacji:

a) 

przez tarcie (tryboelektryzacja)

-

polega na przejściu elektronów z jednego 
ciała do drugiego.To ciało, które traci 
elektrony; elektryzuje się dodatnio lub 
ujemnie.np:jeżeli laskę ebonitową 
pocieramy wełną to laska ta naładuje się 
ładunkiem ujemnym a wełna dodatnim; 
rozczesywanie suchych włosów 
grzebieniem;
*kontakt
*separacja dynamiczna
b) 

przez dotyk

-polega na dotknięciu ciała 

naelektryzowanego ciałem 
nienaelektryzowanym. Wtedy z ciała 
naelektryzowanego cześć nadmiarowego 
ładunku spłynie na ciało, w którym była 
równowaga ładunków, to ciało stanie się 
naelektryzowane.np:laska szklana (po 
oddaleniu od elektroskopu 
naelektryzowanej laski wskazówka 
elektroskopu pozostaje odchylona)
c)

przez indukcję

-(wpływ z odległości) 

ciała naelektryzowanego na ciała 
nienaelektryzowanego.np: przykładając 
potartą suknem linijkę plastikową do 
drobno pociętych skrawków papieru.

5

.Wyprowadzić wzór z założeń fizycznych 

na pojemność zastępczą szeregową 
połączenia kondensatorów. Zilustrować .

U

1

=

Q

1

C

1

U

2

=

Q

2

C

2

oraz 

=U

1

U

2

=

Q

1

C

1

Q

2

C

2

Q

1

=

Q

2

=

Q

=

Q

1

C

1

Q

2

C

2

=

Q

1

C

1

1

C

2

=

Q

C

1

C

=

1

C

1

1

C

2

albo 

C=

C

1

C

2

C

1

C

2

1

C

=

1

C

i

Oznaczenia:
C - pojemność wypadkowa układu; 
C1 ,C2 ,C3  - pojemności poszczególnych 
kondensatorów;  
U - różnica potencjałów (napięcie);  
U1 ,U2 ,U3  - różnice potencjałów na 
poszczególnych  kondensatorach; 
 Q - ładunek zgromadzony na każdym 
kondensatorze

6

. Podać definicję prądu elektrycznego i 

natężenia prądu elektrycznego(wzór 
,wielkości ,jednostki). Na czym polega 
różnica między oboma pojęciami.

Prąd elektryczny

- jest to uporządkowany 

ruch ładunków elektrycznych w 
przestrzeni przez dany przekrój 
poprzeczny środowiska pod działaniem 
pola elektrycznego. Pole to charakteryzuje 
się wektorowo przez natężenie pola 
elektrzycznego E albo skalarne przez 
napięcie elektryczne U.

background image

W skrócie mówi się po prostu "prąd".

Natężenie prądu

 (nazywane potocznie 

prądem elektrycznym) jest wielkością 
fizyczną charakteryzującą przepływ prądu 
elektrycznego zdefiniowaną jako stosunek 
wartości ładunku elektrycznego 
przepływającego przez wyznaczoną 
powierzchnię do czasu przepływu 
ładunku.

=

dl
dt

dIdl =dq 

i=lim

q

t

=

dq

dt

[A-Amper]

i=

Q

t

 prąd elektryczny stały

7

. Podać prawa Ohma i Kirchhoffa i je 

zilustrować. Wyprowadzić wzor na 
rezystencję zastępczą szeregowego 
połączenia rezystorów. Podać założenia 
fizyczne.

Prawo Ohma

- natężenie prądu stałego 

jest wprost proporcjonalne do całkowitej 
siły elektromotorycznej w obwodzie 
zamkniętym lub do różnicy potencjałów 
(napięcia elektrycznego U) między 
końcami części obwodu nie zawierającej 
źródeł siły elektromotorycznej.

Pierwsze prawo Kirchhoffa 

– prawo 

dotyczące przepływu prądu w 
rozgałęzieniach obwodu elektrycznego. 
Prawo to wynika z zasady zachowania 
ładunku czyli równania ciągłości. Wraz z 
drugim prawem Kirchhoffa umożliwia 
określenie wartości i kierunków prądów w 
obwodach elektrycznych.

Drugie prawo Kirchhoffa 

– zwane 

również prawem napięciowym, dotyczy 
bilansu napięć w zamkniętym obwodzie 
elektrycznym prądu stałego. Prawo to jest 
oparte na założeniu, że opisywany nim 
obwód nie znajduje się w zmiennym polu 
magnetycznym (w przypadku obwodów 
znajdujących się w zmiennym polu 
magnetycznym zastosowanie ma prawo 

Faradaya).

Wzór na rezystencję zastepczą 
szeregowego polączenia rezystorów:

U

1

=R

1

I

U

2

=R

2

I

U

3

=R

3

I

U=U

1

+U

2

+U

3

=(R

1

+R

2

+R

3

)I=R

Z

I

R

Z

=R

1

+R

2

+R

3

R

Z

=ΣR

K

 - 

rezystencja zastępcza

Oznaczenia:
R- rezystancja wypadkowa układu; 
R1,R2,R3 - rezystancje poszczególnych 
oporników; U - różnica potencjałów 
(napięcie); 
U1,U2,U3 – spadki napięć na 
poszczególnych rezystorach;

8

. Na czym polega różnica między siła 

Ampere'a i siłą Lolentza? Podać wzory i je 
omówić- wielkości i ich 
jednostki.Zilustrować.

Siła Lorenza-siła jaka działa na cząsteczkę 
obdarzoną ładunkiem elektrycznym 
poruszającą się w polu 
elektromagnetycznym.

F

L

=

dF

dn

=

×B

gdzie:

F – wektor siły (w niutonach),

q – ładunek elektryczny cząstki 
(w kulombach),

B – wektor indukcji 
magnetycznej (w teslach),

v – wektor prędkośći cząstki (w 
metrach na sekundę),

× – iloczyn wektorowy.

Prawo Ampera-

prawo wiążące indukcję 

magnetyczną wokół przewodnika z 
prądem z natężeniem prądu elektrycznego 

przepływającego w tym przewodniku.

wzór: F=IlBsinα= IlBsin(l,B)

F=Il x B

9.

 Podać wektorowo i skalarnie prawo 

Biota-Savarata-Laplace'a. Omówić 
wielkości i ich jednostki
    oraz zilustrować to prawo.

Skalarnie

 

możemy

 

zapisać:

dB=



0

4 

sin 

r

2

dl

wektorowo: 

B=

 

0

4 

I

l×r

r

3

μ

0

 —przenikalność magnetyczna próżni 

(=4π×10−

7

 H/m)

μ—przenikalność magnetyczna względna 
[–]
μμ

0

 —przenikalność bezwzględna [Hm−

1

]

l

-skierowany element 

przewodnika;wektor o kierunku 
przewodnika, zwrocie odpowiadającym 
kierunkowi prądu i długości równej 
długość elementu przewodnika 

r

-to wektor wodzący o początku w 

źródle pola i końcu w rozważanym 
punkcie przestrzeni
r- odległość elementu przewodnika od 
punktu pola
I- natężenie prądu [A]

 10

.Które zjawisko i prawo stanowią 

podstawę budowę generatora napięcia. 
Omówic.

Jednym z najpowszechniejszych 

background image

zastosowań prawa Faradaya są generatory 
prądu elektrycznego (wytwarzają prąd 
elektryczny konwertując energię 

mechaniczną na elektryczną) i silniki 
elektryczne (zamieniają energię 
elektryczną na mechaniczną).