2009-10-12
1
Projektowanie
ergonomiczne
1
Właściwie zaprojektowana
przestrzeń pracy
1.
Wymiary ciała ludzi
2.
Aktywność biomechaniczno-fizjologiczna
3.
Analiza powiązań operator - wyposażenie
2
Człowiek
witruwiański
3
Wymiary ciała ludzi
z
Wymiary użytkowników najważniejszymi danymi w
projektowaniu
z
Ciało
ludzkie
-
najważniejszym
elementem
stanowiska pracy
4
p
y
z
Zmienność wymiarów
z
podstawowa charakterystyka populacji użytkowników
z
utrudnia
zadawalające
wszystkich
pracowników
ukształtowanie przestrzeni pracy
Rozkład normalny
5
Wartości ograniczające - wartość progowa minimalna i maksymalna
Modele centylowe
6
2009-10-12
2
Atlas antropometryczny - wyciąg
Nr wy-
miaru
Centyl
Cecha
Mężczyźni
Kobiety
5
50
95
5
50
95
69
W
k ść i ł
ji 1623
1741 1862
1502
1600 1701
7
69
Wysokość ciała w pozycji
wyprostowanej
1623
1741 1862
1502
1600 1701
122
Wysokość ciała w pozycji
siedzącej
819
885
955
778
837
892
123
Wysokość podkolanowa w
pozycji siedzącej
414
456
499
405
436
468
125
Wysokość płaszczyzny
widzenia w pozycji
siedzącej
80
93
106
71
83
94
Różnice między reprezentantami
populacji
8
Fantomy i probanci
9
Fantomy i probanci
10
Fantomy i probanci
11
Komputerowe wspomaganie
projektowania - Apolinex
12
2009-10-12
3
Komputerowe wspomaganie
projektowania - Antropos
13
Komputerowe wspomaganie
projektowania - Antropos
14
Ograniczenia jednokierunkowe
z
Minimalne - zasięgi
z
Maksymalne
15
z
Wysokościowe
parametry
stanowiska pracy (prześwity)
z
Wymiary bezpieczeństwa
Ograniczenia dwukierunkowe
z
Populacja
użytkowników
16
z
Regulacja
2. Właściwości
biomechaniczne
i fizjologiczne człowieka
Dajcie mi punkt podparcia
17
a podniosę Ziemię
Archimedes
Właściwości biomechaniczne
i fizjologiczne
z
Właściwości fizjologiczne organizmu
z
Obciążenie
z
Zmęczenie
F k j
i
łó
18
z
Funkcjonowanie zmysłów
z
Sprawność biomechaniczna
z
Dopuszczalne zakresy ruchomości stawów
z
Wyzwalane siły i momenty
2009-10-12
4
Właściwości biomechaniczne
i fizjologiczne
z
Pole widzenia
19
Pozioma powierzchnia pracy rąk
20
zasięg normalny
zasięg maksymalny
3. Analiza powiązań
Operator - wyposażenie
21
Operator - wyposażenie
3. Analiza powiązań
z
Analiza wszystkich czynności
z
wybór wyposażenia
z
wybór pozycji roboczej
P k
i ż
22
z
Punkty wiążące
Wybór wyposażenia
z
Zadanie
z
Kryteria rozmieszczania obiektów pracy
z
ważność
23
z
częstość użycia
z
kolejność użycia – obiekty używane kolejno
blisko siebie
z
spełniane funkcje – łączenie w grupy (bloki)
Wybór pozycji roboczej
24
Zadanie
Zadanie
2009-10-12
5
Uwzględnienie wymiarów
pracownika
Wysokość robocza w pozycji stojącej
25
Wysokość robocza w pozycji stojącej
Wysokość robocza zależy od
z
Wymiarów pracownika
z
Charakteru zadania
26
z
Dokładność
z
Siła
z
Rozmiar obiektu
Wysokości płaszczyzny roboczej
przy pracy w pozycji stojącej
27
praca
precyzyjna
praca
lekka
praca
ciężka
Analiza powiązań - punkty wiążące
28
Zasady projektowania
29
Projektowanie ergonomiczne – zasady
uniwersalne wg Z. i K. Tomaszewskiego
1.
Uwzględnianie wymiarów ciała użytkownika. Dostosowanie
przestrzeni pracy do operatora
2.
Zharmonizowanie postawy ciała, wywieranej siły i ruchu ciała
3.
Urządzenia sygnalizacyjne i sterownicze dostosowane do
percepcji i możliwości ruchowych użytkownika
4
Środowisko pracy neutralne lub pozytywnie wpływające na
30
4.
Środowisko pracy neutralne lub pozytywnie wpływające na
ludzi
5.
Proces pracy zapewniający zdrowie, bezpieczeństwo, dobre
samopoczucie pracownika
2009-10-12
6
1. Uwzględnianie wymiarów ciała
użytkownika. Dostosowanie przestrzeni
pracy do operatora
z
Wysokość płaszczyzny pracy dostosowana do
rodzaju pracy i wymiarów pracownika
z
Siedzisko i płaszczyzna pracy rozpatrywane łącznie
ń
ó
ó
31
z
Przestrzeń dla ruchu poszczególnych segmentów
ciała
z
Elementy sterownicze w zasięgu funkcjonalnym,
dostosowane do możliwości biomechanicznych
człowieka
2/1. Zharmonizowanie postawy, siły i
ruchu ciała - postawa
z
Możliwość zmiany pozycji
z
Preferowanie pozycji siedzącej
z
Postawa i oparcie zapewniające pozycję
32
niewymuszoną
z
Brak długotrwałego napięcia mięśni
2/2 Zharmonizowanie postawy, siły i
ruchu ciała – siła mięśni
z
Siła odpowiadająca możliwościom fizycznym
operatora
z
Uwzględnienie
siły
angażowanych
grup
i ś i
h
33
mięśniowych
z
Dodatkowe źródła energii
z
Unikanie przedłużonego napięcia mięśni
2/3 Zharmonizowanie postawy, siły i
ruchu ciała – ruch
z
Równowaga między ruchami ciała
z
Dostosowanie amplitudy, siły, prędkości i
rytmu ruchów
34
z
Ruchy precyzyjne bez większej siły
z
Urządzenia
prowadzące
ułatwiające
wykonanie i zachowanie kolejności ruchów
3/1 Urządzenia sygnalizacyjne i
sterownicze dostosowane do percepcji
użytkownika
z
Rodzaj i liczba sygnałów zgodna z właściwościami
informacji
z
Jednoznaczna identyfikacja i odbiór informacji
35
z
Przy
długotrwałej
pracy
ochrona
przed
przeciążeniem i niedociążeniem umysłowym
z
Odpowiednie grupowanie
z
Ruch
elementów
sterowniczych
zgodny
ze
wskazaniami urządzeń sygnalizacyjnych
3/2 Urządzenia sygnalizacyjne i
sterownicze dostosowane do
możliwości ruchowym użytkownika
z
Rodzaj, forma i usytuowanie zgodne z
zadaniami
sterowania
oraz
cechami
i
reakcjami użytkownika
36
z
Przesuw i wytrzymałość urządzeń dobrana
do możliwości biomechanicznych
z
Ochrona przed długotrwałym obciążeniem
biomechanicznym
2009-10-12
7
4. Środowisko pracy neutralne lub
pozytywnie wpływające na ludzi
z
Wymiary
pomieszczeń
zapewniające
swobodny ruch
z
Wymiana powietrza
37
z
Mikroklimat
z
Oświetlenie
z
Hałas
z
Inne czynniki
5. Proces pracy zapewniający zdrowie,
bezpieczeństwo, dobre samopoczucie
pracownika
z
Rozszerzanie, wzbogacanie pracy, rotacja
z
Przerwy
z
Rytm dobowy
38
z
Zróżnicowana zdolność do pracy
Ergonomiczne zasady projektowania
wg Jabłońskiego
z
Antropocentryzm
–
decyzje
dotyczące
bezpieczeństwa
i
ergonomiczności
użytkowania
najważniejsze,
przed
kryteriami technicznymi i ekonomicznymi
39
kryteriami technicznymi i ekonomicznymi
Ergonomiczne zasady projektowania
wg Jabłońskiego
1.
Proste użytkowanie
2.
Wygodne użytkowanie bez zbędnego wysiłku
3.
Zachowanie odpowiednich wymiarów i przestrzeni
4.
Uwzględnianie wydolności umysłowej
40
5.
Zapewnienie odpowiedniego środowiska
6.
Czytelność informacji
7.
Tolerancja dla błędów
8.
Hierarchizacja celów ergonomicznych