437

UNIA EUROPEJSKA -JAK DO TEGO DOSZŁO?

Jedni uwaŜają ją za symbol dobrobytu, inni uznają ją za przeklętą organizację odbierającą
narodom suwerenność i odrębność kulturową. Dla jednych jest to zwykły związek gospodarczo-
społaczny kilku państw, dla innych jawi się jako jedno wielkie terytorium, które w przyszłości
obejmie swymi granicami całą Europę. Dla jednych Unia Europejska jest nadzieją na poprawę
losu, dla innych to rozpacz i dobijający cios. CzymŜe jest naprawdę Unia Europejska? Jakie
państwa zrzesza? Kiedy i jak powstała? Jakie są jej cele? Czy rzeczywiście dąŜy do ujednolicenia
całej Europy i zlania w jedno dorobku kulturowego wszystkich państw? Czy słusznymi są
dąŜenia Polski do Unii? I czy w ogólnym rozrachunku stracimy, czy zyskamy?
A na początek kilka informacji ogólnych, czyli...

Unia Europejska jest nowym typem związku między państwami. Głównym zadaniem Unii

jest  organizacja  współpracy  między  krajami  członkowskimi  i  między  ich  mieszkańcami.  Do
najwaŜniejszych  celów  Unii  naleŜą:  zapewnienie  bezpieczeństwa,  postępu  gospodarczego  i
społecznego oraz ochrona wolności, praw i interesów obywateli,

Unia Europejska respektuje toŜsamość narodową państw członkowskich, ich historię,

tradycję i kulturę. jest gwarancją demokracji, respektowania praw człowieka, prywatnej
własności i wolnego rynku. Unia składa się z trzech filarów. Pierwszy - o charakterze
gospodarczym - stanowią trzy Wspólnoty Europejskie: Wspólnota Europejska (WE), Europejska
Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) oraz Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM).
Drugim filarem jest Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa. Trzecim - zadania z
zakresu spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości.

Jean Monnet, jeden z ojców integracji europejskiej, mówił: "My nie tworzymy koalicji

państw, my jednoczymy ludzi". Zgodnie z tą myślą,Unia Europejska staje się unią obywateli
Europy, przywiązanych do zasad wolności, demokracji i rządów prawa. W krajach
członkowskich Unii wielką wagę przykłada się do ochrony prawa i interesów obywateli. W
Traktacie o Wspólnocie Europejskiej znalazł się zapis dotyczący obywatelstwa Unii Europejskiej.
Zgodnie z nim obywatele państw członkowskich stali się automatycznie obywatelami Unii
Europejskiej.

KaŜdy obywatel Unii ma m.in. prawo do: swobodnego poruszania się i przebywania na

obszarze państw członkowskich, podjęcia pracy w kaŜdym państwie członkowskim, ochrony
dyplomatycznej i konsularnej, przedkładania petycji do Parlamentu Europejskiego, zwrócenia się
ze skargą do Rzecznika Praw Obywatelskich Unii Europejskiej.

KaŜdy obywatel Unii nie mający obywatelstwa państwa członkowskiego, w którym

mieszka, moŜe w nim głosować i kandydować w wyborach samorządowych. Dotyczy to równieŜ
wyborów do Parlamentu Europejskiego.
W Unii Europejskiej obowiązuje zasada, Ŝe wszelkie decyzje powinny być podejmowane jak
najbliŜej obywatela.
Unia Europejska zajmuje się tylko tymi sprawami, które zdaniem jej państw członkowskich będą
rozwiązywane lepiej przez współpracę międzynarodową.

Idea Europy ma bardzo długie tradycje tak bardzo, Ŝe nawet jej nazwa pochodzi od postaci

z greckiej mitologii.. Wraz z upadkiem Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego w 476 roku
powstała myśl by Europa na powrót była zjednoczona. Dlatego Karol Wielki w konsekwencji
wzmacniania Imperium Frankońskiego doprowadził do restytucji Cesarstwa Rzymskiego

(Restitutio Imperii Romanum). Po jego śmierci, w 962 roku uniwersalistyczne zadanie przejęło
Ś

więte Cesarstwo Ottona I. JednakŜe Europa parła w stronę dezintegracji. Ideałem nie była

wspólnota, lecz suwerenność. Na taki stan rzeczy wpływ miało wiele róŜnorodnych czynników.
Przede wszystkim emancypacja polityczna moŜnowładztwa, które wspomagane rozwojem prawa
feudalnego dąŜyło do uzyskania coraz większej wolności politycznej i ekonomicznej. Drugim
czynnikiem, moim zdaniem, był rozwój świadomości narodowej. Oczywiście owa świadomość w
Ŝ

adnym wypadku nie przypominała tej z XIX i początku XX wieku, ale mimo to była znaczącym

krokiem naprzód w porównaniu z czasami staroŜytnymi i wczesnym średniowieczem. Mimo to
wielu myślicieli, jak i męŜów stanu widziało Europę zjednoczoną.

W latach 1462 - 1464 król czeski, Jerzy z Podiebradu wysunął projekt utworzenia

związku państw europejskich, w ramach którego powołany miałby być m.in. obligatoryjny
arbitraŜ dla rozstrzygnięcia sporów między państwami europejskimi. Projekt przewidywał
równieŜ utworzenie zgromadzenia, które podejmowałoby decyzje większością głosów.
Późniejsze lata przyniosły jeszcze wiele podobnych projektów, które pozostały jedynie w sferze
marzeń ich autorów. Dopiero wiek XX, a w szczególności jego druga połowa przekształcił
marzenia w rzeczywistość.

W 1930 roku, Aristide Briand, francuski minister spraw zagranicznych wystąpił z

memorandum, w którym proponował utworzenie stowarzyszenia państw europejskich o
charakterze federacyjnym pod nazwą: System Europejskiej Unii Federalnej. Unia miała działać w
obrębie Ligi Narodów. Respektowała suwerenność państw członkowskich i nie zawierał Ŝadnych
elementów ponadnarodowych. Projekt był rozpatrywany na forum Ligi Narodów, jednakŜe
odszedł w niepamięć z powodu wzrastającego napięcia międzynarodowego. Po drugiej wojnie
ś

wiatowej temat integracji Europy podjęty został przez Winstona Churchilla, który w 1946 roku

w Zurychu zaproponował utworzenie Stanów Zjednoczonych Europy. W skład tej organizacji nie
miała wejść Wielka Brytania, którą Churchill widział jako łącznika pomiędzy interesami Europy
a interesami Stanów Zjednoczonych.

Lata po II wojnie światowej sprzyjały integracji. Wzrastająca wrogość pomiędzy krajami

Europy zachodniej a krajami Europy wschodniej (a raczej konflikt na linii USA - ZSRR), oraz
strach społeczeństw Europy zachodniej przed ZSRR doprowadziły do zintensyfikowania prac nad
projektami integracji. Jednocześnie Stany Zjednoczone bardzo przychylnie spoglądały na dąŜenia
zjednoczeniowe w Europie zachodniej, poniewaŜ wzmocnienie gospodarcze jak i polityczne
Europy było zgodne z ich planami. Na rozpoczęcie integracji wpływ miało teŜ wiele innych, nie
mniej waŜnych czynników jak np. chęć odbudowania pozycji mocarstwa przez Francję, a takŜe
pragnienie uregulowania stosunków z Niemcami.

17 marca 1948 roku pięć państw - Belgia, Holandia, Luksemburg, Francja oraz Wielka

Brytania - podpisało tzw. Pakt Brukselski powołujący do Ŝycia Unię Zachodnią. Unia była
przede wszystkim sojuszem wojskowym, choć Pakt przewidywał takŜe rozwijanie współpracy
politycznej, gospodarczej i kulturalnej pomiędzy stronami. Pakt Brukselski uwzględniał takŜe
moŜliwość agresji niemieckiej. 23 października 1954 roku, w ramach pakietu tzw. Układów
Paryskich podpisany został Protokół w sprawie zmiany i uzupełnienia Paktu Brukselskiego, na
podstawie którego do Unii zostały włączone: Republika Federalna Niemiec i Włochy.
Jednocześnie doszło do zmiany Unii Zachodniej na Unię Zachodnioeuropejska na skutek
odrzucenia przez Parlament francuski Układu o Europejskiej Wspólnocie Obronnej z 27 maja
1952 roku. Obecnie w skład Unii Zachodnioeuropejskiej wchodzi 10 państw Europy Zachodniej.
W 1999 roku, w związku z wygaśnięciem Paktu Brukselskiego, Rada Europejska (nie mylić z

Radą Europy!!!) zgodnie z postanowieniami traktatu z Maastricht i traktatu Amsterdamskiego
podjęła decyzje o włączeniu struktur Unii do Unii Europejskiej jako elementu Wspólnej Polityki
Zagranicznej i Bezpieczeństwa
Organizacja Europejskiej Współpracy GospodarczejiOrganizacja Współpracy Gospodarczej i
Rozwoju.

16 kwietnia 1948 roku, szesnaście państw europejskich podpisało Konwencje powołującą

do Ŝycia Organizację Europejskiej Współpracy Gospodarczej. Organizacja obejmowała swym
zasięgiem równieŜ zachodnie strefy okupacyjne Niemiec, co spowodowało, Ŝe wraz z
powstaniem RFN w 1949 roku republika weszła w skład OEEC. W 1959 roku osiemnastym
członkiem Organizacji została Hiszpania. OEEC miała za zadanie stworzyć struktury
organizacyjne dla Planu Marshalla. 14 grudnia 1960 roku, na podstawie Konwencji Paryskiej
OEEC zostało przekształcone w Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Pierwotnymi
członkami OECD było dwadzieścia państw, juŜ nie tylko europejskich. Do osiemnastu państw
członkowskich byłej OEEC dołączyły Stany Zjednoczone i Kanada. Obecnie organizacja liczy 28
członków wraz z Polską, Węgrami (1996) i Republiką Czech (1995). Głównymi celami OECD
jest osiąganie moŜliwie największego wzrostu gospodarczego w państwach członkowskich,
wyrównywanie standardu Ŝycia oraz zwiększanie zatrudnienia i rozwijanie stosunków
gospodarczych z innymi krajami. OECD koncentruje swoją działalność na zapewnianiu swobody
przepływu kapitału i ochronie inwestycji zagranicznych. Do organizacji naleŜą wszystkie państwa
członkowskie Unii Europejskiej, a takŜe, co jest wymogiem, państwa kandydujące.
Pakt Atlantycki (Organizacja Traktatu Północnego Atlantyku - NATO.

4 kwietnia 1949 roku, dwanaście państw (Francja, Wielka Brytania, Belgia, Holandia,

Luksemburg, Dania, Islandia, Norwegia, Włochy, Portugalia, Kanada i Stany Zjednoczone)
podpisało w Waszyngtonie Pakt Atlantycki. W latach późniejszych do Paktu przystąpiły takie
państwa jak Grecja i Turcja (1952r.), Republika Federalna Niemiec (1955r.) oraz Hiszpania
(1982r.).
Pakt Atlantycki jest traktatem sojuszniczym o zbiorowej samoobronie. W razie napaści na
którąkolwiek ze stron Paktu reszta członków jest obowiązana do pomocy (choć nie musi być to
pomoc zbrojna). NATO dysponuje rozbudowanymi strukturami wojskowymi i politycznymi. Z
załoŜenia nie posiada uprawnień do samodzielnego inicjowania działań zbrojnych, lecz jak
pokazał precedens w Kosowie załoŜenia i cele Paktu ulegają zmianom. W lipcu 1997 roku, trzy
państwa Europy środkowej zostały zaproszone do podjęcia negocjacji o członkostwie w NATO.
Zakończyły się one 16 marca 1999 roku, kiedy to Polska, Czechy i Węgry stały się formalnie
członkami Paktu.

Rada Europy powstała w Londynie, 5 maja 1949 roku, na podstawie Statutu podpisanego

przez dziesięć państw (Francja, Wielka Brytania, Włochy, Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania,
Islandia, Norwegia i Szwecja). Bardzo częstym błędem jest mylenie Rady Europy (Council of
Europe, Conseil de l'Europe) z Radą Europejską, która jest organem Unii Europejskiej. Obecnie
w skład Rady Europy wchodzi 39 państw, w tym państw Europy Środkowej i Wschodniej,
łącznie z Rosją. Zgodnie ze Statutem, celem Rady jest osiąganie większej jednomyślności między
jej członkami dla ochrony i realizacji ideałów i zasad, które są ich wspólnym dziedzictwem i
które ułatwiają postęp gospodarczy i społeczny państw członkowskich. Największym sukcesem
Rady Europy było podpisanie (Europejskiej) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 roku.

Wszystkie powyŜsze organizacje międzynarodowe ułatwiały jednoczenie się, poprzez współpracę
państw Europy zachodniej w wielu płaszczyznach.

W latach 1948 - 1950 inicjatywę na rzecz integracji zachodnioeuropejskiej przejęła

Francja. Nie z powodu wyjątkowo duŜego nagromadzenia idei integracyjnych w tym kraju, ale
dla doraźnych celów politycznych i ekonomicznych. Sytuacja pomiędzy Francją a Niemcami była
zaogniona. Toczył się spór o status Saary.Poza tym Francja potrzebowała gwarancji, Ŝe
odbudowane państwo niemieckie będzie państwem pokojowym. Francuscy politycy chcieli
osiągnąć to poprzez ścisłe powiązanie przemysłów węglowo-stalowych Francji, Niemiec, a takŜe
innych państw Europy. Miało to wyeliminować zagroŜenie wojną. Poza tym Francja przystąpiła
do odbudowy swojego potencjału militarnego i swojej pozycji wielkomocarstwowej, czemu
słuŜyć miało zwiększenie produkcji sektora węglowo-stalowego. Produkcja wielokrotnie
przewyŜszała zapotrzebowanie wewnętrzne, zaczęto więc szukać sposobu na sprzedaŜ nadwyŜek.
W takiej atmosferze, generalnie sprzyjającej zjednoczeniu, francuski minister spraw
zagranicznych Robert Schuman, w dniu 9 maja 1950 roku wystąpił z oświadczeniem, w którym
proponował połączenie przemysłów węgla i stali Francji i Niemiec (a takŜe innych państw) oraz
podporządkowanie ich organowi ponadnarodowemu. Oświadczenie nie pozostało bez
odpowiedzi. Niemal rok później, 18 kwietnia 1951 roku podpisano w ParyŜu Traktat
ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (European Coal and Steel Community ECSC;
Communauté européenne du Carbon et de l'Acier C.E.C.A). Traktat podpisało sześć państw:
Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy, a wszedł w Ŝycie 23 lipca 1952 roku.
Został zawarty na 50 lat od dnia, w którym wszedł w Ŝycie, co oznacza, Ŝe w 2002 roku utraci
swą waŜność. W 1991 roku Komisja Wspólnot opowiedziała się za jego wygaśnięciem w tym
terminie, co oznacza przejęcie jego zadań przez Wspólnotę Europejską.

Po powstaniu EWWiS (Europejska Wspólnota Węgla i Stali) podejmowane były próby

rozszerzenia zakresu działania o cele obronne i polityczne, lecz na to było (i ciągle jest jak widać
po wrześniowej decyzji społeczeństwa duńskiego) jeszcze za wcześnie. Postanowiono więc na
razie skupić się na integracji gospodarczej, a przede wszystkim na zniesieniu przeszkód w
handlu.
5 sierpnia 1955 roku zawarte zostało Europejskie Porozumienie Płatnicze, ale wkrótce się
okazało, Ŝe nie jest moŜliwa dalsza integracja bez rozwiązania problemów z cłami, czyli bez
utworzenia unii celnej (vide powstawanie II Rzeszy). Dwa miesiące wcześniej na konferencji
państw członkowskich EWWiS w Messynie, powołano do Ŝycia Komitet pod przewodnictwem
belgijskiego ministra spraw zagranicznych Paula Spaaka, którego zadaniem było przygotowanie
projektu utworzenia wspólnego rynku i wspólnoty energii atomowej. 21 kwietnia 1956 roku
został przedstawiony odpowiedni raport uzupełniony opinią "Trzech Mędrców" .
Rok później, 25 marca 1957 roku, zwołano w Rzymie konferencję, na której zostały podpisane:
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą - EWG (European Economic
Community - EEC; Communauté économique européenne - C.E.E), powszechnie nazywaną
Wspólnym Rynkiem oraz Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej -
EWEA, powszechnie nazywaną Euratomem. Oba traktaty znane są pod nazwą Traktatów
Rzymskich.
Traktaty ustanawiające EWG i EWEA zostały podpisane przez sześć państw członkowskich
EWWiS i weszły w Ŝycie 1 stycznia 1958 roku. Obydwa Traktaty zawarte zostały na czas
nieokreślony, co jest zapisane w art. 240 Traktatu EWG i art. 208 Traktatu EWEA.

Po tak owocnych latach pięćdziesiątych procesy integracyjne zostały nieco zahamowane.

Nie znaczy to, Ŝe Europa zapomniała, bądź zaniechała jednoczenia, nie. WciąŜ ideałem
pozostawała ścisła Unia Europejska (Polityczna). Właśnie na tym tle rozpoczęły się debaty, które
trwają do dziś, jak ma wyglądać Europa. Najbardziej rozpowszechnione są dwie koncepcje:
federalistyczna i funkcjonalistyczna. Wg pierwszej powinno jak najszybciej dojść do powstania
federalistycznej, zjednoczonej politycznie Europy z ponadpaństwowymi organami władzy i
europejską konstytucją. Wg drugiej, funkcjonalistycznej koncepcji, integracja polityczna ma być
uwieńczeniem integracji poszczególnych segmentów państwowych, a zwłaszcza gospodarczych.

Po wielu latach, pierwszym znaczącym krokiem w kierunku Unii Europejskiej było

podpisanie Jednolitego Aktu Europejskiego w dniach 17 i 28 lutego 1986 roku (trzy państwa
ówczesnej dwunastki Wspólnot - Włochy, Gracja i Dania podpisały go w drugim terminie).
Traktat, który jest w zasadzie umową międzynarodową nazwę swą zawdzięcza temu, iŜ
wprowadzał zmiany do traktatów załoŜycielskich Wspólnot, a takŜe zawierał postanowienia
kładące fundament pod obecny II filar Unii Europejskiej (Wspólna Polityka Zagraniczna i
Bezpieczeństwa). Istotnym składnikiem JAE (Jednolitego Aktu Europejskiego) była deklaracja o
Europejskiej Współpracy Politycznej, która była w zasadzie sformalizowaniem juŜ istniejących
od 1970 roku kontaktów między państwami członkowskimi Wspólnot. WaŜnym punktem JAE
było ustanowienie Rady Europejskiej, w której skład wchodzą szefowie państw lub rządów
państw członkowskich oraz przewodniczący Komisji Wspólnot, którzy są wspomagani przez
ministrów spraw zagranicznych i jednego członka Komisji. Spotkania Rady Europejskiej
odbywają się dwa razy do roku. JAE wzmocnił pozycję Parlamentu Europejskiego.

W następnym roku, po wejściu w Ŝycie Jednolitego Aktu Europejskiego, zebrana w

Hanowerze Rada Europejska podjęła decyzję o rozszerzeniu Rynku Wewnętrznego przez Unię
Gospodarczą i Monetarną. Na posiedzeniu Rady w czerwcu 1989 roku w Madrycie postanowiono
zwołać konferencję rządów państw członkowskich w celu utworzenia Unii Gospodarczej i
Monetarnej. PoniewaŜ w owym czasie pojawiły się problemy na południu Europy (Jugosławia)
postanowiono wzmocnić pracę nad unią polityczną, a takŜe w zakresie wspólnej polityki
zagranicznej i bezpieczeństwa.
Obie konferencje zostały zwołane zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej obradującej w dniach
14 i 15 grudnia 1990 roku w Rzymie. Następnie podczas posiedzenia Rady w Maastricht w
dniach 9 i 10 grudnia 1991 roku, oba projekty zostały połączone w jeden projekt Traktatu o Unii
Europejskiej, który 7 lutego 1992 roku został podpisany przez dwanaście państw członkowskich
Wspólnot.
Jednak Unia Europejska nie miała powstać bez bólu. Zgodnie z załoŜeniami Traktat miał wejść w
Ŝ

ycie 1 stycznia 1993 roku, po wymaganej w art. G Traktatu o Unii Europejskiej ratyfikacji przez

państwa podpisujące. Konstytucje Królestwa Danii i Irlandii przewidywały obligatoryjne
przeprowadzenie referendum (dla informacji Konstytucja Rzeczpospolitej nie wymaga
przeprowadzenia referendum, moŜe ono mieć miejsce jedynie w celu pomocniczym, o czym
zadecyduje rząd i Parlament). Referendum w Danii z 2 czerwca 1992 roku dało wynik
negatywny, co spowodowało przyjęcie podczas obrad Rady Europejskiej w Edynburgu w grudniu
1992 r., specjalnych uregulowań dla Danii dotyczących obywatelstwa UE, Unii Gospodarczej i
Walutowej oraz polityki bezpieczeństwa. Po kolejnym referendum, przeprowadzonym 18 maja
1993 roku, uzyskano wynik pozytywny. Pewne ustępstwa poczyniono na rzecz Wielkiej Brytanii
(polityka socjalna i Unia Gospodarcza i Walutowa). Jako ostatnie państwo Republika Federalna

Niemiec, po oczekiwaniu na orzeczenie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności
Traktatu z konstytucją, ratyfikowała Traktat. Wszedł on w Ŝycie 1 listopada 1993 roku. Traktat
wprowadził zmianę nazwy EWG na Wspólnotę Europejską oraz umocnił pozycję Parlamentu
Europejskiego.

Trzy lata po wejściu w Ŝycie Traktatu o Unii Europejskiej potrzebna się stała jej reforma

instytucjonalna. Projekt jej przygotowywany był na konferencji międzyrządowej trwającej od
marca 1996 roku. Projekt przedłoŜony później pod obrady Rady Europejskiej (15 - 18 czerwiec
1997) w Amsterdamie został przyjęty i po ratyfikacji wszedł w Ŝycie 1 maja 1999 roku.
Reforma instytucjonalna nie w pełni się udała. Nadal nie rozwiązana została kwestie składu
Komisji oraz większości kwalifikowanej w Radzie. Jednak mimo to, Traktat wyraźnie ustalił na
jakich zasadach opiera się Unia, a więc na zasadzie wolności, demokracji, poszanowania praw
człowieka i podstawowych swobód i rządów prawa. W związku z tym, przewidziano moŜliwość
zawieszenia w pewnych prawach państw, które w jakikolwiek sposób naruszają te zasady. WaŜną
zmianą dla państw kandydujących było zniesienie obowiązku ratyfikowania wszystkich
Traktatów Wspólnotowych, na rzecz jednolitego członkostwa w Unii (tylko jeden traktat do
ratyfikacji). Bardzo irytującą zmianą dla wszystkich osób zajmujących się prawem europejskim
była zmiana numeracji Traktatu o Unii Europejskiej przez Traktat Amsterdamski, co powoduje
obowiązek znajomości zarówno starej jak i nowej numeracji.
Jak  z "szóstki" powstała "piętnastka"
Traktaty ustanawiające Wspólnoty podpisywało sześć państw: Francja, Belgia, Holandia,
Luksemburg, Republika Federalna Niemiec i Włochy. Później Wspólnoty powiększały się o:
22 stycznia 1972 - Traktat o przystąpieniu do Wspólnot: Danii, Irlandii, Wielkiej Brytanii i
Norwegii. Norwegia w wyniku referendum nie ratyfikowała Traktatu, który wszedł w Ŝycie 1
stycznia 1973 roku. Z "szóstki" zrobiła się "dziewiątka".
28 maja 1979 - do Wspólnot przystępuje Grecja. Wejście w Ŝycie: 1 stycznia 1981 roku.
12 czerwca 1985 - Traktaty o wejście Hiszpanii i Portugalii do wspólnot. Wejście w Ŝycie: 1
styczeń 1986 r.
24 czerwiec 1994 - Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej Austrii, Norwegii (Norwegowie
znów mówią nie, póki ropy, póty nadziei), Szwecji i Finlandii. Wchodzi w Ŝycie: 1 stycznia 1995
roku. W ten właśnie sposób "szóstka" zmieniła się w "piętnastkę".
JednakŜe wiele państw złoŜyło swą kandydaturę do grona "piętnastki". Są to następujące
państwa: Turcja (1987), Maroko (1987), Malta (1990), Cypr (1990), Szwajcaria (1992), Węgry
(1994), Polska (8 kwietnia 1994), Rumunia (1995), Słowacja (1995), Estonia (1995), Czechy
(1995), Słowenia (1996) oraz Litwa, Łotwa i Bułgaria. O ile wniosek Turcji jest w pełni
zrozumiały (są tylko "małe" problemy z przestrzeganiem praw człowieka...), o tyle wniosek
Maroka wymagałby zmiany art. 51 Traktatu o Unii, który nie pozwala przyjmować innych państw
niŜ europejskich.
Unia Europejska i co dalej?
Jak będzie wyglądała Unia za kilka lat chyba nikt nie wie. Przede wszystkim brak zgody na to
jaką ma przyjąć formę. Ideałem jest pełny federalizm, na który jednak jeszcze wiele społeczeństw
nie jest gotowych. Niewątpliwie Unia ma wiele zalet. Brak granic, wolny przepływ ludzi, kapitału
i usług, moŜliwość nauki i pracy w dowolnym państwie członkowskim, coraz bliŜsza jednolita
waluta to zalety. Do rzeczy, które mogą niepokoić naleŜy silne zinstytucjonalizowanie Unii oraz