Budowa i funkcje
komórek
roślinnych
•
Komórka
eukariotyczna
Budowa i funkcje
komórek
roślinnych
•
Komórka
eukariotyczna
Jądro komórkowe
Komórka roślinna
•
Komórka roślinna stanowi najmniejszą zorganizowaną jednostkę żywej
materii,
•
Jest zdolna do niezależnego istnienia w materii nieożywionej stanowiącej jej
środowisko wymieniając z nią substancje,
•
W razie potrzeby syntetyzuje nowe składniki ze związków pochodzących z
otoczenia,
•
Tworzy układ otwarty w sensie termodynamicznym –
ciało lub zespół ciał,
które mogą wymieniać z otoczeniem materię lub energię.
Różnice pomiędzy komórką
roślinną i zwierzęcą
•
Rośliny
•
Ściana komórkowa,
•
Jedna lub kilka wodniczek
o funkcji regulacji turgoru,
magazynującej
i zapasonośnej,
•
Plastydy,
•
Rosną głównie w skutek
zwiększania się objętości
wodniczek,
•
Skrobia,
•
Celuloza jako związek
nadający wytrzymałość.
•
Zwierzęta
•
nagie komórki,
•
Wiele wodniczek,
•
Centriole,
•
Brak plastydów,
•
Rosną głównie w skutek
zwiększania się objętości
cytoplazmy,
•
Glikogen,
•
Chityna jako związek nadający
wytrzymałość.
Składniki soku wakuolarnego
1.
bezbarwne, rozpuszczalne w wodzie sole,
cukry proste-glukoza, fruktoza, sacharoza,
maltoza, inulina, glikogen,
2.
śluzy u sukulentów,
3.
wolne aminokwasy, białka enzymatyczne –
odpowiadają za stężenie, turgor i pobieranie
wody.
4.
garbniki –
smak ściągający, chronią przed
bakteriami (owoce brusznicy, borówki
czarnej, liście herbaty, kawa),
Ligustrum vulgare
–
dojrzewanie owoców
Barwniki flawonowe
w formie glikozydowej
(antocyjany, antoksyny)
•
Antocyjany (niebieskie, fioletowe, purpurowoczerwone):
–
Pelargonidyna
-
barwa łososiowa (Brassica, Centaurea, Dahlia,
Papaver, Pelargonium, Pulmonaria, Rosa
),
–
Peonidyna
(Paeonia, Impatiens),
–
Delfinidyna
(Delphinium, Malva, Vitis),
–
Petunidyna
(Petunia, Primula),
–
Malwidyna
(Petunia, Malva),
–
Biała barwa płatków
–
Czerwone antocyjany (purpurowe liście buka, leszczyny),
–
Czerwone liście derenia powstają przez odcięcie dopływu cukru.
Centaurea cyanus
Gentiana pneumonanthe
Papaver rhoeas
Rosa glauca
Impatiens glandulifera
Delphinium
xcultorum
Fagus sylvatica
Primula
sp.
Antoksantyny
-
żółte
Alkaloidy
•
Mają dużą aktywność (kofeina, teofilina,
teobromina u kakao, chinina, morfina u
maku, kokaina, strychnina, kurara)
•
Solanaceae: solanina, atropina,
hioscyjamina, nikotyna, skopolamina.
•
Liliaceae: kolchicyna (zimowit jesienny).
Glikozydy
•
Marzanka wonna –
kumaryny,
•
Gorczyca czarna, chrzan –
zinigryna,
•
Goryczki, migały, owoce pestkowe
Kryształy
•
Szczawiany, węglany, siarczany wapnia.
Tłuszcze
•
Wakuole tłuszczowe,
•
Olejki lotne (chrzan, tatarak, imbir, laur,
dyptam, pieprz, drzewo cynamonowe).
Acorus calamus
Dictamnus albus
Białka
•
Ziarna aleuronowe
Triticum aestivum
Hordeum vulgare
Żywice i balsamy
(zapobiegają gniciu)
•
kalafonia, terpentyna z żywicy świerka
i innych Coniferae (szpilkowe)
•
bursztyn z Picea i Pinus),
•
kauczuk –
gatunki z Moraceae (Ficus),
Asteraceae, Euphorbiaceae
.
Plastydy
•
1. Czynne w procesie fotosyntezy
•
Chloroplasty (niebieskozielony chlorofil a,
żółtozielony chlorofil b),
•
Rodoplasty (fikoerytryna u krasnorostów),
•
Feoplasty
(fukoksantyna u brunatnic).
•
2. Nieczynne w procesie fotosyntezy
•
chromoplasty,
•
3. Plastydy bezbarwne
•
leukoplasty.
Barwniki
Berberis vulgaris
Ściana komórkowa
•
Substancje podłoża
•
Pektyny, hemicelulozy
•
S. szkieletowe
•
celuloza
•
S. inkrustujące
•
Lignina, krzemionka, węglan wapnia,
•
S. adkrustujące:
•
Sporoppolenina, woski, kutyna, suberyna, kalloza,
śluzy, gumy
Jamki proste
Modyfikacje ściany komórkowej
•
Drewnienie (lignifikacja)
•
Korkowacenie (suberynizacja)
•
Kutynizacja
Acer campestre
f. suberosa
Tilia cordata
Plazmodesmy
Turgor
•
Stan jędrności komórki, będący wynikiem
napięcia ścian komórkowych pod
wpływem wewnętrznego ciśnienia
protoplastu na ściany.
Cucurbita pepo