background image

Mikologia 

Opracowanie do egzaminu ;) 

 

1.

 

Budowa komórki grzybów 

 

ściana  komórkowa  zbudowana  z  chityny  i  chitozanu  (tylko  wyjątkowo 

występuje celuloza), z reguły 3 warstwowa: 

 

zewnętrzna (glukan, galakton lub mannan, B-glukan) 

 

środkowa (glikoproteidy) 

 

wewnętrzna (chityna, chitozan) 

 

materiałem zapasowym jest glikogen (jak u zwierząt) 

 

brak plastydów (występuje wyłącznie heterotrofia) 

 

jądro  

 

małe i okrągłe  

 

podziały komórkowe są niezależne od podziałów jąder 

 

błony jądrowe nie zanikają podczas podziału jądra 

 

rzadko występuje płaszczyzna równikowa oraz centriole  

 

mitochondria (wniknęły do komórki heterotroficznej jako pasożyt, przyniosły 

jednak  korzyść  i  nastąpiło  przejęcie  ich  materiału  genetycznego  przez 

komórkę) 

 

posiadają 2 błony 

 

grzebienie  mitochondrialne  (rurkowate  u  Protozoa  i  Chromista, 

blaszkowate  u  grzybów  właściwych,  ślimakowato  skręcone  u  śluzowców) 

 

 

lomasomy  –  organella  żyjące  nietypowo,  znajdują  się  poza  cytoplazmą,  są 

właściwe  tylko  dla  grzybów  typowo  pasożytniczych.  Dzięki  nim  następuje 

pobieranie  substancji  z  cytoplazmy  żywiciela  za  pomocą  ssawek  grzyba. 

 

 

poprzecznych ścianach komórkowych występują pory, przez, które odbywa 

się kontakt między komórkami. 

 

 

background image

 

2.

 

Cechy różniące grzyby od innych organizmów

 

 

nie potrafią same produkować pokarmu i z tego powodu zmuszone są żyć na 
innych  organizmach  jako  pasożyty,  albo  odżywiać  się  martwą  materią  jako 
saprofity 

 

cechują  się  budową  plechowatą  –  brak  tkanek  i  organów,  pozbawione  są 

chloroplastów i są całkowicie heterotroficzne 

 

szalona ☺ reprodukcja i ogromna żywotność 

 

pozostałe cechy podane są w 1 zadaniu. 

 

3.

 

Fazy wzrostu grzybów 

 

faza  wegetatywna  -  faza  wzrostu,  rozpoczyna  się  w  momencie  wzrostu 
zarodników  (faza  wzrostu  sferycznego  -  pobiera  wodę  i  pęcznieje)  
Faza  kończy  się  w  momencie  powstania  pierwszej  ściany  poprzecznej 
(następuje  polaryzacja  strzępki  ).  Rostek  -  miejsce,  które  wydłuża  się  w 
strzępkę 
 

 

faza  owocowania  -  zróżnicowanie  komórek,  plektenchymy  i  tworzenie  się 
struktur.  Grzybnia  rozrasta  się  w  sposób  koncentryczny,  (wzrost  spiralny  - 
różnicowanie się wokół wspólnego centrum)  

 

4.

 

Wzrost i rozwój strzępek

 

 

rozwój intramatrykularny (wewnątrz rośliny rozwija się grzybnia), 

 

incelularnie - między komórkami żywiciela  

 

intracelularnie – wewnątrz komórek żywiciela  

 

extramatrykularny  -  na  zewnątrz  rośliny,  do  środka  zapuszcza  haustoria 
(ssawki), tylko i wyłąącznie ssawki rosną w roślinie a reszta na zewnątrz)  

 

subkutikularny - wrasta pomiędzy ścianę komórkową a warstwę kutikuli  

 

5.

 

Sposoby życia grzybów

 

 

pasożytnictwo – na żywym organizmie żywicielskim 

 

saprotrofizm  –  na  na  martwych  szczątkach,  rozkładanie  ich  i 
zapoczątkowywanie rozkładu materii organicznej 

background image

 

mikoryza  –  stała  zależnośc  między  rośliną  a  grzybem.  Mutualistyczna 
symbioza  zlokalizowana  w  korzeniach  lub  w  strukturach  do  nich 
podobnych. Zarówno grzyb jak i roślina czerpią korzyść.  

 

ektomykoryza  –  mufki  dookoła  korzenia,  deformacja  korzenia,  brak 
włośników,  grzyb  nie  wnika  do  komórek,  a  narasta  w  przestrzeniach 
międzykomórkowych 

 

endomykoryza  –  wytwarzanie  włośników,  wrastanie  do  wnętrza 
komórek 

 

grzyby  mykofilne  –  życie  grzybów  kosztem  innych  grzybów 
(mykotrofizm), 

mogą 

występować 

jako 

pasożyty 

obligatoryjne, 

biotroficzne, saprotrofy oraz nadpasożyty. 

6.

 

Odżywianie się grzybów

 

 

Absorpcja –wydzielanie na zewnątrz enzymów trawiennych i wchłanianie 
do wewnątrz strawionych substratów 

 

Osmotrofia  pierwotna  –  sposób  odżywiania  się  w  podłożu  zasobnym  w 
związki  organiczne  i  nieorganiczne.  Grzyby  dzięki  bardzo  dużej 
powierzchni  chłonnej  jako  pierwsze  wychwytują  np.  pierwiastki 
promieniotwórcze  i  transportują  je  do  owocników  (świecące  grzybki  z 
Ukrainy ☺ ) 

 

Osmotrofia  wtórna  –  po  zubożeniu  podłoża  w  związki  odżywcze,  grzyby 
zaczynają  wykorzystywać  zgromadzone  materiały  zapasowe,  wydzielają 
mykotoksyny. 

7.

 

Stadia wegetatywne grzybów

 

 

Holokarpiczne – niewielkie, niższe (prymitywne) grzyby, których całe ciało 
wegetatywne w całości zmienia się w organ rozmnażania 

 

Eukarpiczne  –  organ  rozmnażania  stanowi  niewielką  część  organizmu 
(większośc grzybów jest ekurapiczna) 

8.

 

Struktury wegetatywne 

 

 

Budowa grzybni 

 

u  niżej  uorganizowanych  strzępki  nieseptowane  (nie  podzielone  na 
komórki) 

 

plazmodium – ogromny komórczak 

 

strzępki podzielone, komórki jednojądrowe 

 

strzępki jednojądrowe lub dikariotyczne 

 

grzybnia  prozenchymatyczna  –  odróżniamy  od  siebie  poszczególne 
strzępki na ich przebiegu 

 

grzybnia pseudoparenchymatyczna – silne zespolenie komórek, tworzą 
wszystkie struktury grzyba 

background image

 

Mycelium (grzybnia) - splot nitkowatych strzępek grzybów, rozwijający się 
na  powierzchni  lub  w  głębi  podłoża,  dochodzący  do  kilkunastu  metrów 
średnicy,  a  nawet  kilku  hektarów  powierzchni;  niekiedy  grzybnia  tworzy 
sznury  (ryzomorfy),  np. grzybnia  opieńki pod  korą  pni drzew.  Ze  strzępek 
grzybni 

powstają 

organy 

przetrwalnikowe 

owocniki 

(grzyby 

kapeluszowe);  grzybnia  służy  też  rozmnażaniu  wegetatywnemu  (przez 
rozpad strzępek) lub płciowemu (przez połączenie dwóch różnych strzępek 
w tzw. grzybnię dikariotyczną o komórkach dwujądrowych). 

 

Septy 

 

Najprostszy typ – ściany poprzeczne niepełne 

 

Pełna ściana komórkowa bez otworka w środku  

 

Septy proste – mały otworek w środku 

 

Septy  doliporowe  –  ściany  z  jednym  otworem,  dookoła  zgrubienie  i 
kaptur osłaniający przejście 

9.

 

Typy plech śluzorośli

 

 

Nibyśluźnie  (pseudoplazmodium)  –  agregacja  pełzaków  haploidalnych 
wokół pełzaka diploidalnego. Jest to śluźnia wegetatywna. 

 

Śluźnie  właściwe  (plazmodium  właściwe)  –  powstaje  z  pełzaka 
diploidalnego  w  wyniku  połączenia  się  pełzaków  haploidalnych  (rozrasta 
się  śluźnia,  tworzy  się  komórczak,  nie  ma  ścian  komórkowych).  Sposób 
odżywiania – fagotroficzny.  

 

Paraśluźnie  (paraplazmodia)  –  postać  pojedyńczej  komórki  (haploidalnej 
albo  diploidalnej);  haploidalne  –  infekują,  diploidalne  –  służą  do 
rozmnażania. Występuje u pasożytów. 

SPOSOBY POWSTAWANIA I PODZIAŁ ZARODNIKÓW GRZYBÓW 

 

Powstawanie zarodników konidialnych: 

 

Pączkowanie  

 

fragmentacja (rozpad) strzępek 

 

podział konidioforu 

 

powstawanie właściwe zarodników : 

 

endogeniczne  (w  zarodniach),  powstają  tak  zarodnki  pływkowe, 
sporangialne 

 

egzogeniczne (na strzępkach) – konidia 

 

podział zarodników: 

 

pływkowe – planospory (z organellami ruchu) 

background image

 

Sporangialne /aplanospory (bez organelli ruchu)- powstają w wyniku 
podziałów mitotycznych w zarodniach o kulistym kształcie, zwanych 
sporangiami. Zarodniki te uwalniane są z zarodni w wyniku jej pęknięcia; 

 

Konidialne - powstają również na drodze mitozy w haploidalnych 
strzępkach, z których uwalniane są przez jej oderwanie od grzybni; 

 

Workowate - powstają w workowatych zarodniach ( 8 sztuk ) w wyniku 
podziałów mejotycznych; 

 

Podstawkowe- wytwarzane na drodze podziałów mejotycznych w zarodni 
zwanej podstawką w liczbie 4. 

 

10.

 

 

Utwory  związane  z  rozmnażaniem  płciowym  (stadia  doskonałe 

grzybów)  

 

Zarodnie  pływkowe  (grzyby  niższe,  zoosporangia)  –  rozwijają  się  po 
okresie przezimowania w zarodniku przetrwalnikowym po mejozie

 

 

Zarodnie  właściwe  (eurosporangia,  u  sprzężniaków)  –  powstają  po 
mejozie,  dwie  komórki  płciowe  zlewają  się  ze  sobą  po  przezimowaniu, 
kiełkuje trzonek konidialny, zarodniki tworzą strzępki „+” i „-”

 

 

Zarodnia  ascus  (worek)  (u  workowców)  –  zlanie  się  dwóch  strzępek 
(komórki dikariotyczne) [strzępki workotwórcze -> kariogamia -> mejoza -
> kariogamia -> ascus]

 

 

Basidium  (podstawka)  –  w  podstawce  następuje  kariogamia,  następnie 
mejoza, tworzą się wyrostki z których powstają diploidalne zarodniki

 

 

11.

 

 Utwory strzępek grzybów pasożytniczych 

 

przylgi  lub  ssawki,  przy  pomocy  których  przyczepia  się  lub  wnika  do  wnętrza 
komórek glonów

 

 

strzępki infekcyjne

 

 

strzępki penetracyjne i perforacyjne (przebijają ścianę komórki)

 

 

ssawki (haustoria)

 

 

12.

 

  

Typy owocników i 13. Budowa Hymenium

 

 

Grzyby niższe (sprzężniaki) – strzępki haploidalne otaczające zygosporę 

background image

 

Grzyby workowe

 

Klejstotecjum – całkowicie zamknięte, owalne, bez otworu ujściowego. 

W środku znajdują się owalne worki z zarodnikami 

 

Perytecjum – twór butelkowaty, gruba ściana owocnika, hymenium, 

parafizy (wstawki pomiędzy workami), peryfizy (zamykają ujście) 

 

Apotecjum – miseczkowate, występuje podstawka wegetatywna, 

warstwa hymenialna, parafizy, oraz epitecjum zabezpieczające 

hymenofor 

 

Grzyby podstawkowe  

 

Grzybnia dikariotyczna 

 

Owocnik = trzonek + kapelusz 

 

Podstawki jednokomórkowe (holobasidia) – nie wykształcają ścian 

poprzecznych i podłużnych, 4 sterygmy najczęściej na szczycie 

 

Podstawki czterokomórkowe (fragmobasidia) – podłużnie 

podzielone(chiastyczne) np. u galaretniaków,  bądź poprzecznie 

(stychiczne)  

 

Owocniki mogą być gymnokarpiczne (hymenium jest wystawione na 

działanie czynników zewnętrznych przez cały okres), 

hemiangiokarpiczne (hymenium jest pod osłonką całkowitą oraz/lub 

częściową, jednak zostają one zniszczone przed dojrzeniem 

zarodników) oraz angiokarpiczne (hymenium jest przez cały czas 

okryte osłonkami, aż do momentu dojrzenia zarodników). 

BUDOWA HYMENIUM: 

 

Tworzy się na hymenoforze 

 

Parafizy – drobne strzępki oddzielające 

 

Szczecinki – wystają ponad powierzchnię hymenium 

 

Czopy strzępkowe – zbudowane z dużej ilości strzępek 

 

Cystydy – wzmacniają hymenium 

 

Hymenofor gładki 

 

Hymenofor blaszkowaty 

 

Hymenofor kolczasty 

 

Hymenofor urkowaty 

BUDOWA WORKÓW: 

 

Worki protunikowe – nie posiadają mechanizmów 

uwalniających zarodniki, uwolnienie następuje po pęknięciu 

worka 

 

Worki tunikowe – posiadają różne mechanizmy pozwalające na 

uwolnienie zarodników 

background image

 

Jednotunikowe wieczkowe – gdy dojrzeje wieczko 

odpada, wystrzeliwuje zarodniki 

 

Jednotunikowe bezwieczkowe – posiada pierścień, przez 

które stopniowo przeciskają się zarodniki 

 

Dwutunikowe – dwie wyraźne warstwy, pierwsza 

zewnętrzna, mocna i sztywna, a druga wewnętrzna, 

elastyczna,  pomiędzy nimi śluzowata warstwa. Ściana 

zewnętrzna pęka, wewnętrzna się wydłuża i przez nią 

uchodzą zarodniki 

 

14.

 

 

Grzyby pojedynczopodstawkowe i złożonopodstawkowe:

 

 

 

Pojedynczopodstawkowe (Homobasidiomycetes), klasa grzybów, 

należąca do typu podstawczaki. Najbardziej znane: kurka (pieprznik 

jadalny), pieczarka polna, purchawka, sromotnik bezwstydny, mleczaj 

rydz, borowik szlachetny i inne. 

Podstawka niepodzielona. Jednokomórkowa zarodnia, na której 

szczycie wykształcają się cztery zarodniki. Podstawki wykształcają się 

na powierzchni owocnika. 

 

Złożonopodstawkowe – wytwarzają owocniki będące w stanie 

świeżym, konsystencji galaretowatej, a w stanie suchym są twarde i 

zbite. Są w większości saprobami nadrzewnymi.  Np. ucho bzowe, 

ucho judaszowe, galaretek kolczasty, trzęsak pomarańczowy.  

Zarodniki wielokomórkowe pączkują w konidia, a te dopiero w 

strzępki grzybni. Podstawka podzielona na 4 przegrody. 

 

15.

 

 Rola grzybów w środowisku:

 

Jest to największa grupa destruentów (reducentów) materii organicznej, zwłaszcza w zakresie 
rozkładu  celulozy  i  ligniny.  Ma  to  ogromny  wpływ  na  poprawę  warunków  wzrostu  roślin 
przez dostarczaniedo gleby związków przyswajalnych dla roślin.  

Liczna grupa grzybów saprofitycznych dokonuje selekcji drzew. Chore i słabe są usuwane, a 
zdrowe  pozostawiane  przy  życiu.  Powodują  one  także  gnicie  drewna.  Taką  zdolność  mają 
także grzyby mikroskopijnej wielkości, które sprawiają, że powstaje szara zgnilizna . Taki typ 
grzybów  może  powodować  przebarwienia  drewna,  szczególnie  niekorzystne  z  punktu 
użytkowego. Są pokarmem dla wielu leśnych zwierząt- jeleni, sarni, dzików, wiewiórek. Dla 
wielu owadów są schronieniem. 

Wśród  grzybów  wyodrębnia  się  grupę,  która  żyje  kosztem  innych  organizmów-  są  to 
pasożyty.  Najczęściej  pasożytują  na  roślinach-  mchach,  paprociach,  roślinach  nasiennych. 
Taka działalność powoduje ogromne straty materialne. Przyczyniają się też do wywoływania 

background image

wielu  chorób.  Często  grzyby  chorobotwórcze  działają  wolno,  bez  dostrzegalnych  objawów. 
Schorzenia powodowane przez huby drzewne rozwijają się nawet przez kilkadziesiąt lat. Do 
takich grzybów należą: korzeniowiec wieloletni, opieńka miodowa, czyreń sosnowy. Choroby 
grzybowe spotyka się na roślinach pól, łąk, pastwisk, sadów i ogrodów.  Powodują one duże 
straty materialne w ogrodnictwie i warzywnictwie. Grzyby są także pasożytami grzybów. Na 
samych  kapeluszowych,  które  występują  licznie  w  naszym  kraju  odnaleźć  można  szereg 
mikropasożytów.  Są  one  przyczyną  zniekształceń,  karłowatości  czy  rozkładu.  Takie  grzyby 
powodują  także  choroby  zwierząt  (mikozy).  Występują  na  robakach  obłych,  skorupiakach, 
mięczakach,  owadach,  rybach,  ptakach  czy  wreszcie  ssakach.  Wyróżnia  się  także  grzyby 
owadobójcze,  które  pełnią  funkcje  regulujące  populacje  owadów  w  lasach.  Z  tego  punktu 
widzenia  ich  rola  jest  ogromnie  pozytywna  dla  gospodarki  leśnej.  W  świecie  grzybów 
odnaleźć  można  niewielką  grupę,  która  pasożytuje  na  grzybach  pasożytniczych.  Z  tym 
zjawiskiem wiąże się jednak pewne nadzieje. Być może będą one mogły być wykorzystane do 
zwalczania  szkodliwych  dla  upraw  grzybów.  Są  także  i  takie  grzyby,  które  współżyją  z 
innymi  organizmami  na  zasadzie  wzajemnych  korzyści.  Najczęściej  spotykaną  symbiozą  są 
wzajemne  relacje  między  grzybami  a  sinicami,  roślinami  zielonymi,  roślinami  nasiennymi, 
owadami. Doskonałym przykładem symbiozy są porosty, czyli grupa organizmów powstałych 
w wyniku ścisłego zespolenia grzybów z glonami. Porosty występują we wszystkich strefach 
klimatycznych.  Często  są  pionierami,  rozwijają  się  tam,  gdzie  nie  ma  dostatecznych 
warunków do rozwoju. Z plechy porostów produkuje się różne barwniki, jak lakmus. Niektóre 
z nich mają dodatkowo właściwości lecznicze. 

 

16.

 

 

Grupy  ekologiczne  grzybów:  oraz  17.  Czynniki  regulujące 

wyst. grzybów

 

Grupy  ekologiczne  są  to  organizmy,  które  posiadają  podobny  zakres  tolerancji  odnośnie 
danych czynników środowiskowych. 

Grzyby są organizmamy wszędzobylskimi (ubikwistycznymi). Występują w glebie, powietrzu, 

wodach oraz tkankach organizmów żywych jak i martwych. Są zdolne do kiełkowania w 

ekstremalnych warunkach np. na wysokości 5000m, a także głębokości 4600m. 

 

STRES – jest formą narzucania przez środowisko sytuacji ekstremalnych, które idą w 

kierunku redukcji biomasy. 

 

Niszczące – pożary, wybuchy wulkanów, osuwiska ziemi, hałdy przy 

wykopaliskach, karczowanie drzew 

 

Wzbogacające  - gwałtowny opad liści, wysypisko śmieci, wzrost odchodów 

zwierząt, śmierć zwierząt. 

 

SUBSTRAT 

 

Gatunki oligotroficzne – wzrost przy minimalnym udziale związków 

węglowych 

 

Eutroficzne – wzrost na substratach zasobnych w związki organiczne 

(większość grzybów) 

 

Dystroficzne – grupa pośrednia o zróżnicowanej wybiórczości  

background image

 

KSEROTOLERANCJE – upodobanie suchych terenów, niskiej wilgotności 

 

OSMOTOLERANCJE – wysoki potencjał osmotyczny substratu (gł. Drożdże). Np. miód, 

konfitury, syropy, nektary. 

 

TEMPERATURA  

 

Mezofile – optimum ok. 25-30 stopni C. 

 

Termofile – optimum ok. 36-40 stopni 

 

Psychofile - giną poniżej temperatury 0°C i powyżej 30°C 

 

kriobionty, psychrofile obligatoryjne - organizmy, które przechodzą cały cykl 

życiowy w temperaturze bliskiej 0°C, optimum poniżej 15°C, nie znoszą 

temperatury powyżej 20°C. 

 

kriofile, psychrofile fakultatywne - organizmy preferujące środowiska 

chłodne i zimne, jednak występujące także w wyższych temperaturach. 

 

pH 

 

większość gatunków ph od 5 do 6 

 

grzyby nadrzewne ph=3 

 

wielkoowocnikowe podstawczaki ph=5,5 

 

18.

 

 

 Typy mykoryz 

 

 

 

Ektomykoryza – grzyb nie wnika do komórek, rozrasta się w 

przestworach między komórkowych. Mufki dookoła korzenia, 

deformacja korzenia, brak włośników 

 

Endomykoryza – tworzą ją grzyby mikroskopijne, wytwarzanie 

włosników. Wrastają do wnętrza komórek, tworzą arbuskule 

(wymiana substancji pomiędzy grzybem a rośliną) 

Pozytywne oddziaływania mykoryz – absorpcja słabo dostępnych pierwiastków, 

udoskonalenie poboru wody, zabezpieczanie roślin przed 

wpływem toksyn i metali ciężkich 

Mkoryza jest związkiem ścisłym i obustronnym. W jej wyniku może nastąpić zmiana morfologii, 

zmiana biochemii oraz fizjologii obu komponentów / korzeni lub całego organizmu roślin /.  

 

Rozmieszczenie wielu gatunków roślin zależy od obecności odpowiedniego gatunku grzyba. Wiele 

gatunków grzybów może rozwijać się tylko w obecności odpowiedniej rośliny. 

 

Istotność związku mykoryzowego. 

Kolejne etapy powstawania wiadomości o mykoryzie: 

1. mykoryza = grzybo - korzeń 

2. mykoryza = grzyb i korzeń 

3. mykoryza = grzyb + korzeń 

background image

4. mykoryza = grzyb i roślina 

5. mykoryza = grzyb + roślina + gleba 

 

Typy mykoryzy. 

Rozróżnia się mykoryzę zewnętrzną /ektotroficzną / i wewnętrzną / endotroficzną /

W mykoryzie zewnętrznej strzępki grzyba oplatają młode korzonki i tworzą dokoła nich coś w rodzaju 

"mufki" Strzępki wnikają także do kory pierwotnej, ale rozrastają się tylko w przestworach 

międzykomórkowych i nie wnikają do wnętrza komórek. Wzrost korzenia na długość zostaje 

zahamowany, ale tworzy on za to charakterystyczne rozgałęzienia. Włośniki zanikają, a ich funkcje 

przejmują strzępki grzyba. Mykoryza zewnętrzna jest charakterystyczna dla wielu drzew - dąb, 

brzoza, sosna, śliwa, jabłoń, grusza ; stanowi czynnik niezbędny dla ich normalnego rozwoju.  

 

W mykoryzie wewnętrznej strzępki grzyba wnikają głębiej do wnętrza korzenia, natomiast na 

zewnątrz nie tworzą większej otoczki, tak że włośniki na korzeniach zostają zachowane. Strzępki 

grzyba nie ograniczają się tu do przestworów międzykomórkowych, ale wnikają też do wnętrza 

komórek. Mykoryza wewnętrzna występuje u niektórych drzew i wielu roślin zielnych, m. in. u roślin 

zbożowych - owies, żyto, pszenica, kukurydza.  

 

Dla korzeni mykoryza oznacza silne zwiększenie powierzchni chłonnej, zwłaszcza przy mykoryzie 

zewnętrznej, poza tym grzyb rozkładając próchnicę glebową tworzy w otoczeniu korzenia strefę 

bogatszą w proste związki odżywcze. Prócz tego grzyby wytwarzają substancje witaminowe i 

hormony, pobudzające wzrost i przemianę materii komórek korzenia. 

 

Typy mykoryzy a środowisko. 

Najczęstszymi partnerami drzew leśnych są Basidiomycota wytwarzające owocniki.  

Od wielu lat znamy symbiozę storczyków z przedstawicielami rodzaju Rhizoctonia o strzępkach 

septowanych, a także z przedstawicielami Endogonaceae - przykład mykoryzy pęcherzykowato - 

arbuskularnej. 

 

Wiele roślin uprawnych, jak np. bawełna, cytryna, kukurydza, soja, tytoń i pomidory, tworzy taką 

mykoryzę. Określenie mykoryza pecherzykowato - arbuskularna odnosi się do wewnątrz 

komórkowych form grzyba. Odżywianie, gospodarka wodna, odporność na grzyby patogeniczne i 

inne czynniki wywołujące choroby oraz wrażliwość gospodarza na fungicydy znajdują się pod 

wpływem grzyba symbionta.  

 

W różnych lasach, jak nietrudno zauważyć, a ściślej pod różnymi drzewami rosną rożne grzyby. Np. 

rydze rosną pod świerkiem, maślak żółty zawsze wyrasta pod modrzewiem, koźlarz babka towarzyszy 

brzozie.  

 

Symbioza grzybów z roślinami zarodnikowymi - niektóre grzyby wraz z glonami wytworzyły odrębną 

grupę roślin, a mianowicie porosty. Rośliny te, dzięki symbiozie są pionierami życia w najuboższych 

miejscach, na przykład na nagich skałach w Tatrach.  

 

Mykoryza zwiększa odporność roślin na nie sprzyjające warunki środowiskowe, np. niewystarczającą 

dostępność wody i składników pokarmowych w glebie, niewłaściwy odczyn gleby, zanieczyszczenia 

background image

metalami ciężkimi, występowanie patogenów powodujących odglebowe choroby roślin. Rośliny 

mykoryzowane generalnie charakteryzują się większą żywotnością i konkurencyjnością czego 

widocznym efektem jest często lepszy wzrost, pokrój i adaptacja roślin wysadzanych na nowe, często 

nie odpowiednio przygotowane stanowiska. 

Szczepionki mykoryzowe zapewniają roślinom: 

- Warunki zrównoważonego nawożenia, 

- Większą dostępność związków odżywczych / np. fosforu, azotu / z gleby za pośrednictwem poza 

korzeniowej sieci strzępek grzybowych, 

- Zwiększoną tolerancję na stresy związane z deficytem wody, temperaturą, zbyt kwaśnym lub 

zasadowym odczynem podłoża, 

- Wzrost bioróżnorodności roślin i środowiska glebowego w odtwarzanych ekosystemach, 

- Zwiększoną odporność na choroby wywoływane przez patogeny korzeniowe. 

 

Zakłócenia środowiska niszczące mykoryzę

- hałdy 

- wysypiska śmieci  

- odpady przemysłu chemicznego / pestycydy, barwniki trucizny /  

- przenawożenie 

- zanieczyszczenie powietrza 

- pożary 

- wybuchy wulkanów, i inne... 

 

Na obszarach zdeformowanych i jałowych /np. budowa / jako pierwsze pojawiają się rośliny 

niemykotroficzne, po nich - fakultatywnie mykotroficzne /trawy /, następne - obligatoryjnie 

mykotroficzne /drzewa /. 

 

Obserwuje się zdolność integracji różnych gatunków roślin, czyli połączenie systemów korzeniowych 

jak to ma miejsce między olszą a sosną dzięki grzybni podgrzybka. Zdolność integracji umożliwia 

przepływ azotu między organizmami. 

 

Pozytywne działanie mykoryzy. 

1. Absorpcja słabo dostępnych pierwiastków. 

2. Udoskonalenie poboru wody. 

3. Zabezpieczenie przed wpływem toksyn i metali ciężkich, tzw. mechanizm unikania.Polega on na: 

 

I strefa - na zewnątrz komórek grzyba zachodzi neutralizacja, detoksykacja, synteza związków 

nierozpuszczalnych, wytrącanie, wiązanie, krystalizacja, odcinanie części skażonych. 

 

II strefa - odbywa się wewnątrz komórek, wytwarzają się peptydy / kadystyna /, wytwarzanie 

specyficznych białek, gromadzenie intercelularne. 

 

Proces fitoremediacji. 

1. Fitoeksrakcja - użycie roślin, które akumulują pierwiastki ciężkie, np. krzewy Salix -o dużej masie 

osobniczej ; Brassicaceae - duża masa populacyjna. 

2. Rizofiltracja - wykorzystanie roślin mykoryzujących, głównie trawy; wychwytywanie metali ciężkich, 

background image

lepsza gospodarka wodą w systemie korzeniowym. 

3. Fitostabilizacja - generalne wykorzystanie roślin w celu eliminacji i redukcji pod warunkiem 

zastosowania dwóch poprzednich metod.  

 

Podsumowanie. 

Grzyby odgrywają niezmiernie ważną rolę biologiczną w przyrodzie. Mają również znaczenie 

gospodarcze. Dla zilustrowania znaczenia grzybów można wymienić następujące przykłady: 

- grzyby wspólnie z bakteriami rozkładają martwą materię organiczną, co prowadzi do jej 

mineralizacji i decyduje o krążeniu pierwiastków w przyrodzie. 

- występujące w glebie grzyby saprofityczne przekształcają złożone związki organiczne na bardziej 

proste, przyswajalne dla roślin wyższych.  

- podnoszą urodzajność gleby przez tworzenie próchnicy;  

- niektóre gatunki grzybów są wykorzystywane w przemyśle fermentacyjnym i piekarniczym; 

przemysł mleczarski do produkcji serów i kefirów. 

- w farmacji wykorzystuje się grzyby do produkcji antybiotyków - penicyliny. 

- współżycie w mykoryzie co ma szczególne znaczenie w hodowli drzew leśnych. 

- straty przynoszą grzyby pasożytnicze wywołujące choroby roślin uprawnych, zwierząt i ludzi.