background image

     

Logistyka 6/2013 

 

 

206 

Logistyka - nauka 

 

Jerzy Herdzik

1

 

 

 

 
 
 

 

 

Wstęp 

    

 

Systemy dynamicznego pozycjonowania statków 

obejmują  urządzenia  do  wytwarzania  mocy  mecha-
nicznej  lub  elektrycznej,  ich  zamiany  w  pędnikach 
okrętowych na odpowiednią siłę naporu, urządzenia do 
ich sterowania oraz systemy określania pozycji, dzięki 
którym  możliwe jest  wytworzenie sygnału  sterującego 
do  układu  napędowego  i  utrzymanie  zamierzonego 
ruchu  statku  i/lub  jego  pozycji.  Ze  względu  na  wielo-
elementowość systemu dynamicznego pozycjonowania 
istnieje  duże  ryzyko  wystąpienia  niesprawności  lub 
awarii, co może być  groźne dla bezpieczeństwa statku  
i załogi. Dublowanie elementów systemu, a nawet po-
dwójne dublowanie jest tylko środkiem do zwiększenia 
niezawodności systemu jako całości. 

Analiza  zdarzeń  wypadkowych  na  statkach 

z systemami  DP  pozwala  na  rozwój  i  doskonalenie 
systemu,  usunięcie  słabych  punktów  itd.  Aby  było  to 
możliwe  konieczne  jest  wykonanie  prawidłowego  ra-
portu z każdego zdarzenia. Wymaga to przygotowanie 
odpowiedniego  wzorca  raportu  oraz  procedury  jego 
wypełnienia. Zbieraniem raportów i ich analizą zajmu-
je się wiele organizacji [5,6], ale dominującą jest Mię-
dzynarodowe  Stowarzyszenie  Armatorów  (IMCA). 
Publikowane  są  również  coroczne  ich  raporty  i  anali-
zy[1,4,5].  Na  podstawie  analiz  możliwe  jest  składanie 
propozycji  do  Międzynarodowej  Organizacji  Morskiej 
(IMO)  poprzez  Komitet  Bezpieczeństwa  Morskiego 
(MSC) w  sprawie przyjęcia odpowiednich uregulowań 
dotyczących wyposażenia lub obsługi statków z syste-
mami  DP  [7].  Wejście  uregulowań  w  życie  staje  się 
obligatoryjne  dla  armatorów.  Mimo  dodatkowych 
kosztów z tym związanych, pozwala to systematycznie 
podnosić poziom bezpieczeństwa. 

W  rezultacie  około  czterdziestoletnich  działań 

powstały  uregulowania,  których  spełnienie  pozwala 
 
 
                                                           

1

 Dr inż. Jerzy Herdzik prof. nadzw. AM, Akademia Morska w Gdyni 

 
 
 
 
 
 
 
 
określić  klasę  systemu  DP  danego  statku,  ale  przede 
wszystkim umożliwia podniesienie niezawodności tych 
systemów i bezpieczeństwa pracy na morzu. 

Jednym  z  podstawowych  systemów,  który 

wprowadzono na statkach jest zaadaptowanie Między-
narodowego  Kodeksu  Zarządzania  Bezpieczeństwem 
(ISM  Code)  w  postaci    armatorskich  systemów  zarzą-
dzania bezpieczeństwem. 

 
 

Raportowanie zdarzeń wypadkowych na 
statkach z systemami dynamicznego po-
zycjonowania 

 

Armatorzy  i  operatorzy  statków  z  systemami 

dynamicznego  pozycjonowania  winni  posiadać  syste-
my  efektywnego  raportowania  oraz  przechowywania 
raportów.  Wymaga  tego  towarzystwo  klasyfikacyjne, 
pod nadzorem którego znajduje się statek [2,3,9]. 

Statek  wyposażony  jest  w  rejestratory  wybra-

nych parametrów statku oraz stanów alarmowych. Po-
zwala  to  na  automatyczne  rejestrowanie,  zapis,  prze-
chowywanie  i  wysyłanie  danych.  Dodatkowe  dane 
przygotowuje  i  wysyła  kapitan  zgodnie  z  procedurą 
i gotowym  wzorcem  raportu.  Informacje  te  poprzez 
wyznaczoną  osobę  przez  armatora  (służba  lądowa) 
trafiają do baz danych (m.in. bazy IMCA). 

Raporty  przesłane  do  IMCA  tworzą  bazę,  do 

której dostęp ma personel mający kontakt z systemami 
DP  (nie  tylko  operatorzy,  ale  również  przedstawiciele 
armatorów, którzy uczestniczą w przekazywaniu rapor-
tów  oraz  zainteresowane  strony  (np.  przedstawiciele 
towarzystw klasyfikacyjnych). 

Zapisy  zdarzeń,  łącznie  z  informacją  o  identyfi-

kacji ryzyka i zagrożenia (ang. Hazards and Risk Iden-
tification HIRAs), winny być również przechowywane 
na  statku  w  celu  wskazania  uwag  w  przyszłej  eksplo-
atacji statku dla podobnych zdarzeń, w celu zapoznania 
się  załogi  ze  zdarzeniem  i  wykonania  odpowiednich 
ćwiczeń  mających  minimalizować  skutki  podobnych 
zdarzeń [5]. 

Raporty stanowią nieocenioną i unikalną pomoc 

w  eksploatacji  systemów  DP.  Pozwoliły  na  zrozumie-

Raportowanie i analiza raportów zdarzeń wypadkowych               

ze statków z systemami dynamicznego pozycjonowania 

background image

Logistyka - nauka 

Logistyka 6/2013 

 

 

 

 

 

 

 

207 

nie zakłóceń i defektów w pracy systemów DP, popeł-
nionych błędów przez załogę i producentów urządzeń, 
błędów  w  szkoleniu  operatorów  systemów  DP, 
a przede  wszystkim  defektów  w  oprogramowaniu  sys-
temów DP.  

 
 

Problemy eksploatacji systemów DP 

 

Systemy dynamicznego pozycjonowania statków 

stanowią  skomplikowany,  wieloelementowy  system, 
który  wymaga,  by  właściwie  i  poprawnie    pracował, 
odpowiedniej współpracy między elementami systemu  
(w tym konfiguracji), odpowiedniej komunikacji sprzę-
tu  z  załogą  i  jego  niezawodności.  Mimo  stosowania 
podwójnych  lub  potrójnych  systemów  oprogramowa-
nia, umieszczonych na różnych komputerach, stosowa-
nia  systemów  bezprzerwowego  awaryjnego  zasilania  - 
jest  to  jeden  z  najsłabszych  i  najbardziej  zawodnych 
elementów  tego  systemu.  Potocznie  używa  się  nawet 
określenia,  że  „oprogramowanie  zabija”  (software 
kills). Systemy DP bazują na sygnałach wytworzonych 
przez oprogramowanie. Operatorzy systemów DP „ko-
rzystają”  z  podpowiedzi,  skraca  to  czas  niezbędny  na 
wykonanie wymaganego manewru, pozwala to spełnić 
wymagania  dokładności  utrzymywania  przez  statek 
pozycji  i/lub  kursu.  W  standardowej  sytuacji,  w  do-
brych  warunkach  pogodowych,  ryzyko  zdarzeń  awa-
ryjnych  systemów  DP  jest  niewielkie.  W  warunkach 
zbliżonych do ekstremalnych, ale dopuszczalnych jesz-
cze  na  korzystanie  z  systemów  DP,  ryzyko  zdarzeń 
awaryjnych  zdecydowanie  wzrasta:  rośnie  presja  na 
operatora  systemu  DP,  wzrasta  jego  poziom  stresu, 
pogarszają  się  zdolności  psychoruchowe (mimo  stoso-
wania  leków,  pojawia  się  choroba  morska).  Warunki 
sztormowe nieobojętne są również dla elementów sys-
temu  DP.  Przeciążenia  związane    z  ruchami  statku, 
bardziej dynamiczne zmiany zapotrzebowania na ener-
gię  elektryczną  i/lub  mechaniczną  (pozycjonowanie) 
zwiększają ryzyko niesprawności i awarii. 

Sytuacja ulega diametralnej zmianie w przypad-

ku  konieczności  przejścia  na  ręczne  lub  awaryjne  ste-
rowanie. W przypadku przejścia na awaryjne sterowa-
nie  wymaga  to  powszechnie  zejścia  z  systemu  dyna-
micznego  pozycjonowania.  Potrzebny  jest jednak  czas 
na  bezpieczne  wykonanie  czynności  związanych 
z zabezpieczeniem  pracy  ludzi  i  sprzętu  po  decyzji       
o  przerwaniu  prac.  Przywrócenie  sprawności  systemu 
DP jest kluczowe dla ograniczenia skutków i strat po-
wodowanych  wywołanym  stanem  alarmowym  lub 
awaryjnym.   

Wymagane dokumenty i certyfikaty stat-
ków z systemem DP oraz ich załogi  

 

 

Jednym  z  wymogów  stawianym  statkom  z  sys-

temami  DP  jest  posiadanie  na  burcie  określonych  do-
kumentów  potwierdzających  zdolność  statku  do  speł-
nienia zadań oraz posiadanie przez załogę określonych 
dokumentów,  certyfikatów  i  kwalifikacji.  Minimalne 
wymagania obsady statku są ściśle określone. Dotyczy 
to  szczególnie  tzw.  kluczowych  osób  załogi  mających 
zapewnić właściwą obsługę systemów DP.  

W Tab.1 podano wymagane dokumenty dla stat-

ków z systemami DP klasy 2 i 3. 

 

Tabela  1.  Okrętowe  dokumenty  i  certyfikaty         
wymagane  na  burcie  dla  statków  z  systemami         
dynamicznego pozycjonowania 

L.p. 

'azwa  

dokumentu 

Prowadzenie i składowanie do-

kumentu 

1. 

DP 

system 

FMEA  
lub  
DP 

system 

FMECA 

Ciągła 

aktualizacja, 

zawiera 

wszystkie  modyfikacje  i  zmiany  w 
stosunku  do  dokumentu  pierwotne-
go.  Wszystkie  zapisy  zdarzeń  znaj-
dują się na burcie. 

2. 

Próby 

kon-

trolne 

DP 

FMEA  

Sprawdzenie  początkowych  danych 
w  dokumencie  pierwotnym,  spraw-
dzenie  wprowadzonych  modyfika-
cji  i  zmian.  Próby  winny  być  po-
wtarzane  co  pięć  lat.  Wnioski  z 
prób,  po  analizie,  uzupełniają  do-
kument.  Wszystkie  zapisy  zdarzeń 
znajdują się na burcie. 

3. 

Coroczne 
próby FMEA 

Przeprowadzane  co  rok.  Uzyskane 
dane  i  wnioski  po  analizie  uzupeł-
niają dokument. Poprzednie raporty 
prób i uwagi znajdują się na burcie. 

4. 

Wykresy 
zdolności DP 

Na  stanowisku  sterowania  syste-
mem  DP,  dostępne  dla  operatorów 
znajdują  się  kopie  wykresów  zdol-
ności (możliwości) systemu DP. 

5. 

Wykresy 
pokrycia DP 

Kopie wykresów pokrycia dostępne 
na burcie dla operatorów. 

6. 

Raporty 
serwisowe 
dotyczące 
systemu DP 

Komplet  historii  serwisowych  sys-
temu DP dostępne na burcie. 

7. 

Szczegóły 
wszystkich 
modyfikacji i 
zmian 

systemie DP 

Komplet  zapisów  wszystkich  mo-
dyfikacji  i  zmian  w  systemie  DP 
oraz  informacji  pokrewnych  do-
stępne na burcie. 

8. 

Raporty 
auditów 
statku, auditu 
systemu  DP, 
raporty 

in-

spekcji 

Dostępność na burcie kopii wszyst-
kich auditów i raportów. 

9. 

Instrukcja 
operacji DP 

Instrukcja  operacji  DP  dla  danego 
statku  dostępna  dla  operatorów 
systemu DP na stanowisku manew-
rowania. 

10. 

Raporty 

Dostępne  kopie  wszystkich  rapor-

background image

     

Logistyka 6/2013 

 

 

208 

Logistyka - nauka 

Tabela  1.  Okrętowe  dokumenty  i  certyfikaty         
wymagane  na  burcie  dla  statków  z  systemami         
dynamicznego pozycjonowania 

L.p. 

'azwa  

dokumentu 

Prowadzenie i składowanie do-

kumentu 

zdarzeń 

systemie DP 

tów  i  analiz  ze  zdarzeń  w  systemie 
DP. 

11. 

Procedury 
prób,  mobili-
zacji 

syste-

mu 

DP, 

wejścia 

obszar DP 

Kopie  zapisów  i  czas  przechowy-
wania na statku zgodnie z procedu-
rami armatora. Jeśli mają związek z 
systemem DP, jak w pkt.7. 

12. 

Listy  spraw-
dzające 
pełnienia 
wacht 

lokalizacji 

Kopie  zapisów  i  czas  przechowy-
wania na statku zgodnie z procedu-
rami armatora. Jeśli mają związek z 
systemem DP, jak w pkt.7. 

13. 

Ćwiczenia 
systemu DP i 
reakcji 

stanach 
zagrożenia 

Kopie  zapisów  przechowywane  są 
na  burcie  w  odczytywalnych  archi-
wach. 

14. 

Książka 
zapisów 
błędów 
systemu DP 

Kopie  zapisów  przechowywane  są 
stale  na  burcie  w  odczytywalnych 
archiwach. 

15. 

Rejestracja 
parametrów 
systemu DP 

Kopie  zapisów  i  czas  przechowy-
wania  na  statku  określone  sa  zgod-
nie  z  procedurami  armatora.  Jeśli 
mają  związek  z  systemem  DP,  jak 
w pkt.7. 

16. 

Odczyty 

drukarki 
stanów  alar-
mowych 

systemie DP 

Kopie  zapisów  i  czas  przechowy-
wania  na  statku  określone  są  zgod-
nie  z  procedurami  armatora.  Jeśli 
mają  związek  z  systemem  DP,  jak 
w pkt.7. 

17. 

Zapisy  kom-
petencji 

znajomości 
systemu DP 

Wszystkie  zapisy  dotyczące  zapo-
znania z systemem DP oraz kompe-
tencji  operatorów  systemu  DP, 
oficerów  mechaników  i  elektryków 
przechowywane  są  stale  na  burcie 
w odczytywalnych archiwach. 

18. 

Listy i zapisy 
obowiązków 
kluczowych 
członków 
załogi 

sys-

temu DP 

Listy  kluczowych  dla  systemu  DP 
osób załogi, kopii ich certyfikatów i 
kwalifikacji, zapisy godzin pracy w 
systemie  DP  są  przechowywane  na 
burcie. 

Oryginały 

dokumentów 

powinny  być  na  burcie  w  posiada-
niu operatorów systemu DP.  

Źródło: IMCA [1,7,11] 
FMEA (Failure Mode and Effect sAnalysis) Analiza efektów i stanów 
niesprawności. 
FMECA (Failure Mode and Effects and Criticality Analysis)  Analiza 
efektów, poziomu krytyczności i stanów niesprawności. 

 

Inspekcja  na  statku  zaczyna  się  od  sprawdzenia 

ww. dokumentów. Dalsze działania inspekcji są zależ-
ne od powodów,  dla których tą inspekcję się przepro-
wadza.  Odbywają  się  one  zgodnie  z  procedurami.  Za-
kres kontroli jest najczęściej znany. 

 
 
 

Przykłady zdarzeń i ich analizy 

 

Analiza zdarzeń jest prowadzona wg przyjętego 

procesu dochodzenia do zaleceń i wniosków. Niekiedy 
są to analizy bardzo sformalizowane. Przykładem mo-
gą być procedury Amerykańskiego Towarzystwa Kla-
syfikacyjnego (ABS) [9]. 

W systemach DP wyróżnia się trzy podstawowe 

stany eksploatacji [2,10]: 

•  status zielony – system niezagrożony; 
•  status  żółty  –  alarm  zagrożenia,  zwrócenie 

uwagi,  konieczność  wykonania  odpowiednich 
działań,  umożliwiających  utrzymanie  pracy 
z systemem DP; 

•  status  czerwony  –  alarm  o  konieczności  prze-

rwania  prac  z  systemem  DP,  konieczność  wy-
konania prac zabezpieczających. 

•  status  niebieski  –  (tylko  dla  statków  pod  nad-

zorem  DNV)  oznacza  możliwość  pracy  syste-
mu  DP  przy  określonych  ograniczeniach  (np. 
gdy  nieznane  są  niektóre  parametry,  ale  z  du-
żym  prawdopodobieństwem  są  one  w  normie 
i system jest w pełni sprawny). 

Zmiana statusu z zielonego na żółty lub czerwo-

ny  jest  traktowana  jako  zdarzenie  (ang.  incident)  wy-
magające procesu raportowania, zapisu i analizy. 

Od tej reguły są następujące wyjątki: 

•  zmiana  statusu  odbyła  się  po  uzgodnieniu  po-

między  kapitanem a osobą na statku odpowie-
dzialną za wykonywane prace z systemem DP; 

•  zmiana  statusu  spowodowana  była  analizą  ry-

zyka,  która  wykazała  konieczność  przerwania 
prac bazujących na systemie DP. 

Zalecane jest, aby zdarzenia były wyjaśniane tak 

szybko jak to możliwe. Celem działań winno być [5,6]: 

•  wspomożenie w identyfikacji przyczyn zdarze-

nia; 

•  weryfikacja  i  walidacja  przyjętych  miar  by 

identyfikacja przyczyn była efektywna; 

•  upewnić się, że przyjęcie efektywnych miar nie 

wprowadzi  dodatkowych  potencjalnych  przy-
czyn zdarzenia (krytych lub pozornych). 

Jeśli  zdarzenie  ma  związek  z  konfiguracją  sys-

temu  DP  opisaną  w  Analizie  Efektów  i  Stanów  Nie-
sprawności  (FMEA)  lub  w  dokumencie  pokrewnym, 
należy  dokonać  analizy  zdarzenia  w  porozumieniu        
z osobami, które te dokumenty przygotowały. Może to 
być  przyczynkiem  do  dokonania  zmian  w  tych  doku-
mentach. 

background image

Logistyka - nauka 

Logistyka 6/2013 

 

 

 

 

 

 

 

209 

Przykład  1.  Statek  z  systemem  DP  klasy  2  ob-

sługiwał  nurków.  Posiadał  2  pędniki  azymutalne  na 
dziobie  i  2  na  rufie.  Trzy  z  czterech  generatorów  pra-
cowały  na  wspólną  sieć.  Z  systemów  referencyjnych 
wykorzystywano  system  różnicowy  GPS  (czyli 
DGPS),  system  boi  hydroakustycznych  oraz  system 
dwóch  napiętych  lin  (ang.  tautwire).  Ze  względu  na 
pogarszające się warunki zewnętrzne (wiatr i stan mo-
rza)  zdecydowano  się  na  uruchomienie  kolejnego  ze-
społu  prądotwórczego.  Z  powodu  nieudanego  startu 
system zarządzania mocą (PMS) wyłączył oba pędniki 
rufowe.  Mimo  przejścia  na  ręczne  sterowanie  statek 
zszedł  z  pozycji,  przesuwając  się  do  przodu  około 
40 m. Aktywacja czerwonego alarmu zmusiła do ogło-
szenia  alarmu  dla  nurków.  Przerwali  oni  prace  i  udali 
się  do  dzwonów.  Incydent  trwał  około  9  minut.  Naj-
pierw  udało  się  włączyć  jeden  z  rufowych  pędników, 
ale  przy  próbie  włączenia  drugiego,  ponownie  oba  się 
wyłączyły.  W  końcu  udało  się  ustabilizować  sytuację. 
Po analizie okazało się, że doszło do przeciążenia zasi-
lania  jednego  z  rufowych  pędników,  co  skutkowało 
wyrzuceniem  z  pracy  drugiego  z  nich.  W  rezultacie 
zaproponowano  zmianę  konfiguracji  zasilania  pędni-
ków, aby niemożliwa była sytuacja wpływu stanu jed-
nego  pędnika  na  drugi  [3].  Podobny  incydent  nie  po-
wtórzył się. 

Przykład  2.  Statek  do  obsługi  nurków  z  syste-

mem DP  klasy 2. O  godz.  02:55 doszło do zaniku na-
pięcia  w  tablicy  rozdzielczej  w  dzwonie.  System  za-
rządzania mocą (PMS) na statku nie przywrócił napię-
cia  z  tablicy  rezerwowej.  Po  minucie  zanikło  napięcie 
w  sieci  okrętowej.  Nie  zadziałał  system  bezprzerwo-
wego zasilania (UPS) dla urządzeń ważnych. Przerwa-
no  awaryjnie  prace  nurkowe.  Do  przywrócenia  zasila-
nia  doszło  o  godz.  03:07.  Restart  napędu  nastąpił  do-
piero o godz. 03:11. Statek przesunął się w tym czasie 
o  około  190  m  od  miejsca,  w  którym  winien  się  znaj-
dować. Nikt nie ucierpiał. W wyniku analiz stwierdzo-
no pojawienie się fałszywych alarmów, które wywoła-
ły  to  zdarzenie.  Bezpośrednią  przyczyną  było  błędne 
działanie  kontrolerów  logicznych  (ang.  PLC  program-
mable logic controller). Zdarzenie zaliczono do awarii 
sprzętowych. Zmieniono oprogramowanie, które miało 
nie wywoływać podobnych działań [3]. Nie odniesiono 
się  do  niezadziałania systemu  bezprzerwowego  zasila-
nia  awaryjnego.  Głównie  z  tego  powodu  doszło  do 
zaniku  napięcia  w  całej  sieci  i  bezpośredniego  zagro-
żenia  życia  nurków.  Przez  12  minut  nie  był  zasilany 
dzwon.  Poprzez  dzwon  (wyciągnięty  później  na  po-
kład) nurkowie byli ewakuowani w sposób awaryjny.   

Przykład  3.  Do  obsługi  platformy  wiertniczej 

pracującej na Morzu Północnym przy głębokości wody 
1100 m wyznaczono grupę statków.  Ich zadaniem jest 
m.in.  rozwożenie  kotwic.  Ze  względu  na  długość  łań-
cucha  i liny (950m + 900m), łącznie 1850 m oraz ma-
sę  łączną  zestawu,  pracę  statku  głównego  wspomagał 
statek  wyznaczony  jako  pomocniczy  podtrzymujący 
zestaw  w  połowie  długości.  Mimo  zgłoszonych  uwag 
przez  kapitana  statku  Bourbon  Dolphin,  że  planowane 
prace nie mogą być przeprowadzone w sposób zapew-
niający  bezpieczeństwo,  zlekceważono  je,  w  pewnym 
sensie  zastraszając  kapitana,  że  statek  właśnie  do  ta-
kich prac został zaprojektowany (Rys.1).   

 

 

 
 
 
 

 
W  dniu  30.03.2007  statek  wypłynął  z  portu 

Aberdeen  kierując  się  na  miejsce  przeznaczenia. 
W dniu 13.04.2007 rozwoził jedną z ośmiu kotwic jako 
statek główny. Ze względu na masę zestawu ustawiono 
hamulec  windy  na  5000  kN,  aby  zapobiec  niekontro-
lowanemu  wydaniu  łańcucha  kotwicznego  (i  jego 
ewentualnej  utraty).  W  czasie  wydawania  łańcucha 
doszło do przechyłu bocznego statku, którego nie udało 
się  skompensować  przebalastowaniem  statku.  Doszło 
do zerwania trzpienia blokującego przemieszczenie się 

Rys. 1. Statek do rozwożenia kotwic Bourbon Dolphin 
przed wypadkiem. 
Źródło:  
http://www.shipsandoil.com/features/The%20Bourbon
%20Dolphin%20Accident.htm  
 

background image

     

Logistyka 6/2013 

 

 

210 

Logistyka - nauka 

łańcucha  na  burtę  statku.  Statek  uzyskał  przechył 
boczny  około  40

0

,  z  którego  by  wrócił  do  położenia 

równowagi,  gdyby  doszło  do  wydania  awaryjnego 
łańcucha  (hamulec  windy  winien  być  ustawiony  mak-
symalnie  na  2000  kN,  był  na  5000  kN).  Doszło  do 
wywrócenia statku (Rys.2) i po dwóch dniach do jego 
zatonięcia.  Mimo  asysty  innych  jednostek  i  statku  ra-
towniczego  uratowały  się  tylko  3  osoby,  które  były 
w tym  czasie  na  mostku  i miały  możliwość  skorzysta-
nia z systemu ratunkowego. Osiem osób, w tym starszy 
mechanik i kapitan z piętnastoletnim synem, zginęli. 

 

 

 
 
 
 

Ustalono  wiele  przyczyn,  które  przyczyniły  się 

do wypadku [http://www.shipsandoil.com/features/The 
%20Bourbon%20Dolphin%20Accident.htm]. 

Warto 

zwrócić  uwagę,  że  praktyka  i  późniejsze  doświadcze-
nie  osób  załogi  tych  statków  wnosi  znacznie  więcej 
wiedzy niż próba opisania zdarzeń i przypadków, które 
regulują przepisy. Gdyby poważnie wzięto pod uwagę 
uwagi kapitana, do wypadku może by nie doszło. „Ra-
chunek ekonomiczny”, błędne decyzje osoby odpowie-
dzialnej za całość prac (na odprawie przed rejsem) oraz 
błędy starszego oficera, który odpowiadał za manewry 
w czasie wypadku, były wg mnie bezpośrednimi przy-
czynami wypadku.  

W  wyniku  analiz  tego  wypadku  zalecono  prze-

projektowanie  trzpienia  blokującego  przesunięcie  łań-
cucha oraz ograniczono wielkość momentu ustawiane-
go na hamulcu windy do wartości maksymalnej odpo-
wiadającej  momentowi  prostującemu  przy  maksymal-
nym dopuszczalnym przechyle bocznym statku. 

 
 
 

 
Wnioski

 

 
Celem  referatu  było  zwrócenie  uwagi  na  wagę 

właściwego  raportowania  zdarzeń  oraz  ich  analiz  na 
statkach  z  systemami  dynamicznego  pozycjonowania. 
Dzięki inicjatywie Międzynarodowego Stowarzyszenia 
Armatorów  (IMCA)  oraz  współpracy  wszystkich  firm 
z rynku offshorowego, dopracowano się systemu, który 
pozwala  na  utrzymywanie  i  ciągłą  modernizację  bazy 
zdarzeń,  dostępu  do  niej  osób  zainteresowanych, 
a przede  wszystkim  dzięki  analizie  zdarzeń,  podanie 
propozycji, które mogą poprawić istniejący stan wypo-
sażenia i obsługi statku. 

Możliwe  jest  zwiększenie  bezpieczeństwa  ope-

racji i pracy na tej ważnej grupie statków. Jednak warto 
zwrócić uwagę, że podniesienie bezpieczeństwa, wiąże 
się  z  poniesieniem  dodatkowych  kosztów.  Mimo  nie-
zaprzeczalnych  zasług  Międzynarodowego  Stowarzy-
szenia  Armatorów  dla  podniesienia  bezpieczeństwa 
i warunków  pracy  na  statkach  rynku  offshorowego, 
należy zauważyć, że armatorzy mogą nie być zaintere-
sowani  wprowadzaniem  zmian.  Zmusić  ich  mogą  od-
powiednie regulacje prawne Międzynarodowej Organi-
zacji Morskiej (IMO) lub przepisy towarzystw klasyfi-
kacyjnych  mających  te  statki  w  nadzorze  (dotyczyć  to 
będzie  głównie  dwóch  „graczy”  norweskiego  DNV 
i amerykańskiego ABS). 

 

Streszczenie

 

 
Międzynarodowe  Stowarzyszenie  Armatorów 

(IMCA)  prowadzi  rejestr  zdarzeń  wypadkowych  ze 
statków  z  systemami  dynamicznego  pozycjonowania 
(DP)  oraz  co  rok  publikuje  raport  podsumowujący. 
Służy  on  analizie  zaistniałych  zdarzeń,  która  pozwala 
na  zmianę  przepisów  i  wymagań  dla  statków  z  syste-
mami  DP.  Ze  względu  na  dynamiczny  rozwój  sektora 
offshorowego  umożliwia  to  poprawę  odpowiedniego 
doboru urządzeń i wyposażenia statków, przeszkolenie 
na  symulatorach  operatorów  systemów  DP,  a  zarazem 
pozwoliło  to  na  stworzenie  procedur  reagowania 
w stanach  zagrożenia  zejściem  z  pozycji  lub  kursu. 
W artykule  podjęto  próbę  analizy  wybranych  zdarzeń, 
pod  kątem  oceny  jakości  raportów  i  wniosków  z  nich 
wypływających. Ważną rolę odgrywa tu automatyczna 
rejestracja  sytuacji  na  statku,  która  przynajmniej  czę-
ściowo  uniemożliwia ingerowanie  załogi  w  interpreta-
cję zdarzeń.  

 
 

Rys. 2. Wypadek statku Bourbon Dolphin. 
Źródło: 
http://www.shipsandoil.com/features/The%20Bourbon%2
0Dolphin%20Accident.htm  
 

background image

Logistyka - nauka 

Logistyka 6/2013 

 

 

 

 

 

 

 

211 

Abstract

 

 
International  Maritime  Contractors  Association 

(IMCA)  conducts  a    register  of  accidents  on  ships 
equipped in dynamic positional systems (DP) and pub-
lished an annually final report. It serves the analysis of 
ensuing  accidents  which  allows  on  the  regulations 
change  and  requirements  for  ships  with  DP  systems. 
Due  to  dynamic  development  of the  offshore  market it 
allows  the  improvement  of  proper  equipment  choice 
and  ship’s  fittings,  the  training  of  DP  operators  on 
simulators  and  allows  the  forming  of  procedures  in 
emergency  states  with  ship’s  getting  off  from  position 
or heading. In the paper the probe of analysis of cho-
sen  accidents  for  evaluation  the  report  quality  and 
final  remarks  is  considered.  The  important  role  is  the 
automatic register of situation on ships which couldn’t 
allow the crew for the interpretation (at least partially) 
of the incidents. 

 

Literatura 

 
1.  International Guidelines for The Safe Operation of 

Dynamically  Positioned  Offshore  Supply  Vessels, 
IMCA 2009.  

2.  Dynamic Positioning Systems – Operation Guidan-

ce, DNV – RP – E307, 2011. 

3.  Review  of  methods  for  demonstrating  redundancy 

in dynamic positioning systems for the offshore in-
dustry
, DNV 2004, Research report 195. 

4.  Guidance  on  Failure  Modes  &  Effects  Analyses

M166, IMCA 2002. 

5.  Marine Risk Assessment, HSE Offshore Technolo-

gy Report, IMCA 2001. 

6.  Guide  to  Failure  Modes,  Effects  and  Criticality 

Analysis,  part  5,  British  Standards  Institution,  BSI 
1991. 

7.  Guidelines  for  Vessels  with  Dynamically  Posi-

tioned Systems, MSC Circ.645, IMO 1994. 

8.  The  Importance  of  Reporting  DP  Station  Keeping 

Incidents, IMCA News, 18 April 2013. 

9.  Guidance  0otes  on  The  Investigation  of  Marine 

Incidents, ABS, 2005. 

10. Herdzik  J.,  Dynamic  Positioning  Systems  During 

Emergency  or  Unexpected  Situations,  Journal  of 
Kones, Warszawa 2013. 

11. Rules for the Classification of Ships, DNV 2011.