O p r a c o w a ł a :   M a ł g o r z a t a   R o m a n i u k                                                   S t r o n a  | 1 

 

Integracja sensoryczna a trudności w uczeniu się. 

 

Proces  integracji  sensorycznej  zaczyna  się  od  pierwszych  miesięcy  życia  płodowego 

 i  najintensywniej  przebiega  do  kooca  wieku  przedszkolnego.  W  każdym  momencie  życia  

do  mózgu  dopływa  niezliczona  ilośd  danych  zmysłowych.  Ta  wielośd  informacji  musi  byd 

lokalizowana, sortowana, porządkowana i organizowana w taki sposób, aby wszystko wokół 

nas  nabierało  znaczenia,  a  nasze  zachowanie  było  adekwatne  do  sytuacji.  Kiedy  funkcje 

integracji  sensorycznej  są  efektywne,  to  odpowiedzi  adaptacyjne  są  właściwe  i  adekwatne  

do bodźców płynących z otoczenia

1

.  

J.  Ayres  definiowała  integrację  sensoryczną  jako  proces,  dzięki  któremu  nasz  mózg 

otrzymując  informacje  ze  wszystkich  zmysłów  dokonuje  ich  rozpoznania,  segregowania  

i  interpretacji,  a  także  integruje  je  ze  sobą  oraz  wcześniejszymi  doświadczeniami  i  na  tej 

podstawie tworzy odpowiednią do sytuacji reakcję

2

.  Czym jest ta „właściwa reakcja” układu 

nerwowego  dziecka?  Jest  nią  „odpowiedź  adaptacyjna”  -  klucz  do  zrozumienia  istoty 

integracji  sensorycznej

3

.  Jeśli  funkcjonowanie  procesów  integracji  sensorycznej  jest 

zaburzone,  mogą  wówczas  występowad  zakłócenia  procesu  uczenia  się,  adaptacji  

i równowagi emocjonalnej

4

. 

Jak  wynika  z  powyższego,  podwalinami  integracji  sensorycznej  są  przyswajanie  

i przetwarzanie informacji z różnych systemów czuciowych przez centralny układ nerwowy

5

, 

dlatego  też  mówiąc  o  jej  deficytach,  nie  mamy  na  myśli  chorób  czy  uszkodzeo  narządów 

zmysłów,  tj.  krótkowzroczności  czy  niedosłuchu  (chod  zawsze  należy  wykluczyd  

tę  ewentualnośd),  ale  zaburzenia  interpretacji  w  percepcji  bodźców,  która  dokonuje  się 

w układzie nerwowym. Nie u wszystkich dzieci przyczyną problemów w nauce, rozwoju lub 

zachowania  jest  zaburzona  integracja  sensoryczna.  Są  jednak  wyraźne  czynniki  wskazujące 

na  dysfunkcje  integracji  sensorycznej.  Ludzie  różnią  się  między  sobą  pod  względem 

sprawności  procesów  integracji  sensorycznej  tak  samo,  jak  różnią  się  pod  względem 

inteligencji  czy  uzdolnieo  językowych.  Pewien  stopieo  tego  zróżnicowania  mieści  się  

                                                           

1

 Urban A., Szewczyk L.; Wspomaganie rozwoju psychoruchowego dzieci w wieku 0-6 lat – wybrane metody 

terapeutyczne. „Rewalidacja”, 2006/1; s. 6. 

2

 Grzybowska E. Metoda integracji sensorycznej „Rewalidacja” 1999/6; s. 57. 

3

 Maas V. Integracja Sensoryczna a neuronauka – od narodzin do starości. Fundacja: Innowacja i Wyższa szkoła 

Społeczno-Ekonomiczna; Warszawa 2007; s. 35. 

4

 Urban A., Szewczyk L.; Wspomaganie…, s. 8. 

5

 Maas V. Integracja …, s. 49.

 

O p r a c o w a ł a :   M a ł g o r z a t a   R o m a n i u k                                                   S t r o n a  | 2 

 

w  granicach  normy.  Dysfunkcje  integracji  sensorycznej  mogą  mied  różne  nasilenie  –  od 

subtelniejszego po znaczne. Te duże deficyty integracji sensorycznej zwykle współwystępują 

z  zespołami  neurologicznymi  (autyzm,  mózgowe  porażenie  dziecięce).  Subtelniejsze 

manifestują się  trudnościami w nabywaniu różnych sprawności fizycznych, nieumiejętnością 

bawienia się, trudnościami w samoobsłudze, w opanowaniu technik szkolnych czy w tym, co 

określa się jako problemy wychowawcze emocjonalne (nadruchliwośd, labilnośd nastrojów)

6

. 

Lista objawów wiążących się z trudnościami w uczeniu się jest dosyd długa: 

  niski poziom samooceny 

  niski poziom tolerancji na stres 

  postawa wycofująca 

  nieprawidłowe zachowania społeczne 

  impulsywnośd w zachowaniu 

  słaba odpornośd na dystraktory 

  lękliwośd o spowolnienie 

  nadpobudliwośd psychoruchowa 

  nieprawidłowa postawa podczas czytania i pisania w szczególności zbyt nisko 

opuszczona głowa 

  częste pocierania oczu 

  zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej 

  brzydkie pismo i nieprawidłowy chwyt ołówka lub długopisu 

  niechęd do rysowania i malowania 

  wycofywanie się z zabaw i zajęd wymagających dużej precyzji ruchów 

  trudności w słuchaniu i wykonywaniu dwóch lub więcej poleceo 

  trudności w koncentracji na głównym zadaniu 

  odwracanie liter i słów powyżej siódmego roku życia 

  słabe poczucie czasu 

  trudności w orientacji w terenie i różnicowaniu stron prawa – lewa 

  zaburzenia mowy 

  zaburzenia pamięci wzrokowej i słuchowej 

  deficyty w jednym lub kilku percepcyjnych układach sensorycznych 

  perseweracje (wielokrotne powtarzanie czynności) 

                                                           

6

 Grzybowska E.; Metoda…, s. 59. 

O p r a c o w a ł a :   M a ł g o r z a t a   R o m a n i u k                                                   S t r o n a  | 3 

 

  trudności w różnicowaniu i dobieraniu kolorów i kształtów 

  obniżone napięcie mięśniowe 

  trudności z utrzymaniem równowagi 

  opóźniony lub wolniejszy rozwój fizyczny 

  występowanie w rodzinie trudności w uczeniu się. 

 

Wiele  z  powyższych  objawów  wiąże  się  z  zaburzeniami  integracji  sensorycznej. 

Powodem tego jest duża podatnośd na uszkodzenia naszego układu nerwowego. Częśd z nas 

ma  silniejsze  ręce,  inni  kości  lub  lepiej  funkcjonujące  narządy  wewnętrzne.  Nie  wszyscy 

mamy  te  same  mocne  lub  słabe  strony,  nie  jesteśmy  do  siebie  we  wszystkim  podobni. 

Najważniejsze  byśmy  możliwie  szybko  odkryli  nasz  problemy,  nasze  słabe  strony  i  znaleźli 

metody usunięcia lub poprawy tego, co funkcjonuje słabiej

7

. 

Violet  Maas  pisze:  „Byd  może  trudno  zrozumied  związek  pomiędzy  deficytami 

integracji sensorycznej, a możliwościami przyswajania wiedzy jednakże jeżeli takowe istnieją 

będą rzutowad na umiejętności motoryczne (koordynację ruchową), zachowania społeczne, 

organizację działania, komunikowanie się, a nawet przyszłe życie zawodowe i prywatne. (…) 

Większośd  dzieci  z  zaburzeniami  SI  nie  ma  żadnych  uszkodzeo  mózgu,  opóźnieo  rozwoju 

psychoruchowego,  ale  większośd  z  nich  ma  problemy  z  planowaniem  motorycznym, 

organizacją działania, mogą występowad u nich nieprawidłowości w rozwoju mowy”. 

Dezorganizację  działania  układu  nerwowego  dziecka  z  zaburzeniami  procesów  SI 

można  przyrównad  do  dezorientacji  jaka  panuje  w  momencie  zetknięcia  się  z  ruchem 

lewostronnym u przeciętnego Polaka przyjeżdżającego na wyspy. Przyzwyczajeni do ruchów 

automatycznych nagle zostajemy postawieni przed faktem zmiany ruchu z prawostronnego 

na  lewostronny,  każdy  nasz  dotąd  niekontrolowany  ruch  musi  byd  wykonany  świadomie, 

ponieważ  nie  jest  jak  dotąd  automatyczny,  staje  się  niepotrzebnym  źródłem  chwilowej 

dezorientacji,  ale  po  pewnym  czasie  przyzwyczajamy  się  i  problem  znika.  Niestety  

w  przypadku  dzieci  z  deficytami  SI  chaos  ten  nie  będzie  chwilowy  i  najczęściej  na  skutek 

niepowodzeo będzie stale się pogłębiał

8

. 

                                                           

7

 Maas V. Uczenie się przez zmysły; Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne; Warszawa 1998; s. 91. 

8

  http://theppd.org/index.php?aid=150&print=1

 

O p r a c o w a ł a :   M a ł g o r z a t a   R o m a n i u k                                                   S t r o n a  | 4 

 

Terapia  integracji  sensorycznej  pomaga  zmniejszyd  występujące  deficyty,  zwłaszcza 

jeśli są to zaburzenia równowagi, przetwarzania bodźców dotykowych, przedsionkowych, czy 

trudności w planowaniu ruchu (praksji)

9

. 

Wśród umiejętności będących koocowymi produktami integracji sensorycznej można 

wymienid: zdolnośd do koncentracji, do organizacji wrażeo, samoakceptację i samokontrolę, 

zdolnośd  abstrakcyjnego  rozumowania,  zdolnośd  do  nauki.  Są  one  niezbędne  aby  dziecko 

mogło  prawidłowo  funkcjonowad  w  codziennym  życiu,  w  szkole,  w  rodzinie,  a  z  czasem  

w życiu dorosłym

10

.  

Jeżeli efekty terapii są pozytywne, dziecko jest w stanie w sposób bardziej efektywny 

automatycznie przetwarzad i wykorzystywad skomplikowane informacje sensoryczne. Ma to 

swoje odbicie w życiu codziennym dziecka. Poprawa koordynacji ruchowej ma swoje odbicie 

w  możliwości  i  jakości  wykonywania  trudniejszych  aktywności  ruchowych  z  zakresu  dużej  

i małej motoryki. W przypadku dziecka prezentującego początkowo objawy nadwrażliwości 

lub  słabej  reaktywności  na  bodźce  sensoryczne,  bardziej  prawidłowe  reakcje  mogą 

prowadzid  do  pozytywnych  zmian  w  zachowaniu,  poprawy  stosunków  z  rówieśnikami  oraz 

zwiększonego  poczucia  własnej  wartości.  W  miarę  poprawy  efektywnego  funkcjonowania 

układu  nerwowego  niektóre  dzieci  będą  osiągały  postępy  w  rozwoju  mowy,  inne  

w  umiejętnościach  szkolnych.  Bardzo  często  rodzice  stwierdzają,  że  ich  dziecko  jest  lepiej 

zorganizowane, skoncentrowane, pewniejsze siebie i łatwiejsze we współżyciu

11

. 

Integracja  sensoryczna  nie  zastępuje  edukacji  –  raczej  sprawia,  że  uczenie  staje  się 

łatwiejsze

12

. 

 

 

 

 

                                                           

9

 Maas V. Integracja…, s. 34. 

10

 Grzybowska E. Metoda…, s. 58. 

11

 http://www.integracjasensoryczna.org.pl/pl/co-to-jest-si 

12

 Maas V. Integracja…, s. 34.