19. ZWIĄZKI NITROWE, ESTRY KWASU
AZOTOWEGO, AMINY, AMIDY
1007. 1978/L
Poniżej podano wzory pięciu związków organicznych. Są one przedstawicielami grup związków,
podanymi dalej w czterech wariantach. Wybierz przyporządkowanie prawidłowe.
a) C
6
H
5
NO
2
b) C
3
H
5
(ONO
2
)
3
c) CH
3
– CH
2
– NH
2
d) CH
2
COOH
e) CH
3
C – NH
2
NH
2
O
A. a - estry
B. a-związki nitrowe
b - aminokwasy
b - estry
c - amidy kwasowe
c - aminy
d - związki nitrowe
d - aminokwasy
e - aminy
e - amidy kwasowe
C. a - aminokwasy
D. a - aminy
b - aminy
b - aminokwasy
c - amidy kwasowe
c - związki nitrowe
d - związki nitrowe
d - estry
e - estry
e - amidy kwasowe
1008. 1984/L
Pewna substancja jest produktem reakcji nitrowania, cieczą o żółtawej barwie, trującą. Służy ona do
otrzymywania wielu barwników, lekarstw i materiałów wybuchowych. Substancją tą jest:
A. nitroceluloza
B. nitrogliceryna
C. kwas salicylowy
D. nitrobenzen
1009.
0.5 mola benzenu poddano reakcji nitrowania otrzymując 30.75g nitrobenzenu. Wydajność
przeprowadzonego procesu wynosiła:
A. 100%
B. 60%
C. 50%
D. 25%
E. 75%
1010. 1987/L
Różnica pomiędzy nitrozwiązkami a estrami kwasu azotowego polega na tym, że:
A. hybrydyzacja atomu azotu w obu grupach związków jest różna
B. redukcja obu typów związków prowadzi do powstania amin
C. sposób połączenia atomu azotu grupy NO
2
z węglem jest różny
D. hydroliza obu typów związków przebiega z jednakową łatwością
1011. 1996/F
Popularny rozpuszczalnik „nitro” zawiera głównie:
A. nitrotoluen i nitrobenzen
B. estry kwasów karboksylowych o długich łańcuchach i alkoholi również o długich, prostych
łańcuchach
C. octany alkoholi o trzech, czterech i pięciu atomach węgla w cząsteczce
D. 2,4,6
trinitrotoluen
1012. 1992-94/MIS MaP
Głównym produktem nitrowania nitrobenzenu będzie:
A. o
dinitrobenzen
B. m
dinitrobenzen
C. p
dinitrobenzen
D. reakcja nie przebiegnie
Chemia. Wybór testów...
162
1013. 2000/F
Głównym produktem nitrowania aniliny w środowisku kwaśnym jest:
A. mieszanina o-nitroaniliny i p-nitroaniliny
B. m-nitroanilina
C. p-nitroanilina
D. o-nitroanilina.
1014. 1977/L
Fenacetyna - składnik proszków od bólu głowy - jest pochodną aminobenzenu, w którym jeden atom
wodoru w grupie aminowej jest podstawiony grupą
COCH
3
, a jeden atom wodoru w pierścieniu
benzenowym, znajdujący się w położeniu para do grupy aminowej, jest podstawiony grupą
OC
2
H
5
.
Fenacetyna ma wzór:
A.
C.
B.
D.
N
OC2H5
COCH3
H
N
OC2H5
COCH3
H
N
COCH3
O
OC2H5
N
COCH3
H
OC2H5
1015. 1990/L, 1995/L
W czterech naczyniach umieszczono wodne roztwory następujących substancji o identycznych
stężeniach molowych: I - anilina; II - fenol; III - metyloamina; IV - gliceryna. Jaką wartość pH osiągają
powyższe roztwory?
najniższą
najwyższą
A.
III
II
B.
I
III
C.
II
III
D.
IV
II
1016. 1975/L
W czterech probówkach znajdują się następujące substancje:
NH
2
w pierwszej roztwór związku o wzorze O = C
NH
2
CO – NH
2
w drugiej roztwór związku o wzorze HN
CO – NH
2
w trzeciej roztwór żelatyny
w czwartej roztwór związku o wzorze NH
2
– CH
2
– CH
2
– COOH
Do każdej probówki wlano roztwór CuSO
4
i około 2 cm
3
zasady potasowej. W których probówkach
zaobserwowano fioletowe zabarwienie:
A. we wszystkich probówkach
B. tylko w probówce pierwszej i drugiej
C. tylko w probówce drugiej i trzeciej
D. tylko w probówce trzeciej i czwartej
1017. 1975/L
Który ze związków wymieniony w zadaniu poprzednim ulega procesowi peptyzacji w czasie
rozpuszczania w wodzie?
A. tylko żelatyna
B. substancje znajdujące się w probówce drugiej i trzeciej
C. tylko związek znajdujący się w probówce drugiej
D. związki znajdujące się w probówce pierwszej i czwartej
Związki nitrowe ...
163
1018. 1974/L
Do wydzielenia mocznika z moczu w analizach lekarskich działa się na niego kwasem azotowym,
przy czym wytrąca się nierozpuszczalny związek. Związkiem tym jest:
A. azotan(V) mocznika
B. związek nitrowy
C. azotan amonu
D. biuret
1019. 2002/L
Liczba izomerycznych amin II-rzędowych o wzorze ogólnym C
4
H
11
N wynosi:
A. 2
B. 3
C. 4
D. 5
1020. 1978/F
Sacharyna, środek służący jako substancja słodząca dla chorych na cukrzycę, ma następujący wzór
chemiczny:
CO
SO2
NH
W 0.01 mola tego związku znajduje się:
A. 0.01g wodoru
B. 0.04g wodoru
C. 0.05g wodoru
D. 0.07g wodoru
1021.
Termiczny rozkład hydrazyny zachodzi według następującego równania:
3N
2
H
4 (c)
4NH
3 (g)
+ N
2
(g)
Jaką objętość (w warunkach normalnych) zajmują produkty reakcji rozkładu 0.6 mola hydrazyny?
A. 22.4 dm
3
B. 112 dm
3
C. 67.2 dm
3
D. 13.4 dm
3
1022.
W wyniku silnego ogrzewania 30g mocznika powyżej temperatury topnienia, otrzymano amoniak,
który w warunkach normalnych zajął objętość:
A. 2.8 dm
3
B. 5.6 dm
3
C. 11.2 dm
3
D. 22.4 dm
3
E. 44.6 dm
3
1023. 2001/L
W powyższym schemacie a, b, c, d, e oznaczają odpowiednio:
a
b
c
d
e
A.
eten
cykloheksan
aminocykloheksan
nitrobenzen
meta-chloronitrobenzen.
B.
acetylen
benzen
fenyloamina
nitrobenzen
p-chloroaminobenzen.
C.
acetylen
benzen
nitrobenzen
anilina
chlorowodorek aniliny.
D.
eten
cykloheksan
nitrocykloheksan
aminocykloheksan
chloroaminocykloheksan.
1024. 1999/F
Które z podanych niżej określeń jest prawdziwe w odniesieniu do pirydyny, pirymidyny i puryny:
A. aromatyczne związki heterocykliczne
B. związki o właściwościach zasadowych
C. azotowe związki heterocykliczne
D. wszystkie powyższe odpowiedzi są prawdziwe
1025.
Zasadowy charakter aniliny najlepiej uzasadnić:
A. wpływem aromatycznego pierścienia
B. deficytem elektronowym przy azocie grupy aminowej
C. wolną parą elektronową przy azocie grupy aminowej
D. różnicą elektroujemności azotu i wodoru grupy aminowej
E. silną polaryzacją wiązania C
N
Chemia. Wybór testów...
164
1026. 1992-94/MIS MaP
Wskazać najbardziej zasadową spośród następujących amin:
A. N,N
dimetyloanilina
B. anilina
C. 4
metyloanilina
D. 4
nitroanilina
1027. 1992-94/MIS MaP
Który z reagentów pozwoli na odróżnienie aniliny od N
metyloaniliny?
A. azotyn sodowy (NaNO
2
) w środowisku kwaśnym
B. azotan potasowy (KNO
3
) w środowisku kwaśnym
C. szczawian amonu
D. podchloryn sodowy w środowisku zasadowym
1028.
17.1g mieszaniny benzenu i aniliny przereagowało z 1 kg 3.2% wody bromowej (w obecności
bromku żelaza(III)) z utworzeniem monopodstawnych tych związków. Zawartość procentowa C
6
H
6
i C
6
H
5
NH
2
w mieszaninie wynosiła odpowiednio:
A. 71.6% i 28.4%
B. 45.6% i 54.4%
C. 50% i 50%
D. 25% i 75%
1029. 2001/F
Wskaż, która para związków amina - alkohol są tego samego rzędu:
I. propano-2-amina i propan-2-ol;
II. etyloamina i cyklopentanol;
III. dimetyloamina i 2-metylopropan-2-ol;
IV. trimetyloamina i 3-etylopentan-3-ol;
V. dietyloamina i 2-metylocykloheksanol;
A. I, IV
B. IV, V
C. II, III, IV
D. I, III, V
1030. 1984/F
Substancja o wzorze:
CHONO2
CH2ONO2
CH2ONO2
w małych dawkach stosowana jest jako lek:
A. w schorzeniach naczyń wieńcowych serca
B. przeciwbólowy
C. przeciwgorączkowy
D. przeciwreumatyczny
1031.
pH 0.01 molowego roztworu aniliny o stałej dysocjacji równej 4
10
-10
wynosi:
A. 9.4
B. 5.7
C. 8.3
D. 12
1032. 1997/L
W niniejszym zestawie badano właściwości mocznika.
W probówce zatkanej korkiem umieszczono: 0.5g
mocznika w 3 cm
3
wody oraz 0.5 cm
3
stężonego kwasu
siarkowego. Ten eksperyment najlepiej opisuje równanie:
A. CO(NH
2
)
2
+ H
2
O + 2H
+
CO
2
+ 2NH
4
+
B. CO(NH
2
)
2
+ H
2
SO
4
+ 1/2O
2
CO
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
C. CO(NH
2
)
2
+ H
2
O
CO
2
+ 2NH
3
D. CO(NH
2
)
2
+ 2OH
CO
3
2–
+ 2NH
3
Związki nitrowe ...
165
1033. 1988/F
Z przedstawionych niżej schematów reakcji wybierz te, które prowadzą do otrzymania amin:
I.
II.
III.
+ Sn + HCl
+ NH3
C
Cl
O
CH3
C2H5Cl + NH3
NO2
A. II i III
B. I i III
C. tylko II
D. tylko III
1034.
Nasycona amina I-rzędowa tworzy z bromowodorem sól zawierającą 63.5% wagowych bromu.
Aminą tą jest:
A. CH
3
NH
2
B. C
2
H
5
NH
2
C. C
3
H
7
NH
2
D. C
4
H
9
NH
2
E. C
5
H
11
NH
2
1035. 1989/F
Spośród poniższych zestawów wybierz ten, który zawiera wyłącznie związki dające w wodnych
roztworach odczyn zasadowy.
A. NH
4
Cl, C
6
H
5
NH
2
, Na
2
CO
3
B. C
2
H
5
NH
2
, CH
3
COONa, Na
3
PO
4
, NH
3
C. (NH
4
)
2
SO
4
, CH
3
NO
2
, Na
2
CO
3
, C
6
H
5
OH
D. CH
3
COOCH
3
, NH
3
, (CH
3
COO)
3
Al, FeCl
3
1036. 1993/L
Jaki związek poddano dekarboksylacji, jeżeli obok dwutlenku węgla powstanie m
aminofenol?
A. kwas p
aminosalicylowy
B. kwas salicylowy
C. anilinę
D. kwas benzoesowy
E. kwas p
aminobenzoesowy
1037.
W poszczególnych probówkach przygotowano roztwory wodne następujących substancji:
CO(NH2)2
C
COOH
NH2
CH3
H
C
COOH
OH
CH3
H
(CH3)2NH
CH3NH2
I.
II.
III.
IV.
V.
Najwyższą wartość pH będzie miał roztwór:
A. I
B. II
C. III
D. IV
E. V
1038. 1978/AR
Zasadowe właściwości etyloaminy przedstawia równanie:
A. CH
3
CH
2
NH
2
+ HCl
CH
3
CH
2
Cl + NH
3
B. CH
3
CH
2
NH
2
+ HOH
CH
3
-CH
2
OH + NH
3
C. CH
3
CH
2
NH
2
+ HCl
CH
3
CH
2
NH
3
+
Cl
D. CH
3
CH
2
NH
2
+ 2HCl
CH
3
CH
2
Cl + NH
4
Cl
Chemia. Wybór testów...
166
1039. 1997/F
Metyloamina ma silniejszy charakter zasadowy niż anilina, ponieważ:
A. metyloamina posiada wolną parę elektronową na atomie azotu, która oddziaływuje z rodnikiem
metylowym i zwiększa charakter zasadowy, a anilina nie posiada wolnej pary elektronowej, która
decydowałaby o właściwościach zasadowych
B. słaby charakter zasadowy aniliny jest spowodowany oddziaływaniem wolnej pary elektronowej
grupy –NH
2
z sekstetem elektronowym pierścienia, w wyniku czego maleje cząstkowy ładunek
ujemny atomu azotu
C. metyloamina ma budowę bardziej zbliżoną do amoniaku, a amoniak jest silną zasadą
D. atom węgla w rodniku metylowym metyloaminy jest w stanie hybrydyzacji sp
2
, a w rodniku
fenylowym aniliny atomy węgla są w stanie hybrydyzacji sp
3
1040. 1990/F
C
C
ONO2
C
ONO2
ONO2
NO2
NO2
O2N
CH3
NO2
NO2
O2N
OH
Cechą wspólną tych związków jest:
I. należą do nitrozwiązków
II. są estrami kwasu azotowego
III. mają własności wybuchowe
Spośród podanych zdań słuszne są:
A. I
B. II
C. III
D. I i III
1041.
Poddano nitrowaniu 100g benzenu, a otrzymany nitrobenzen zredukowano za pomocą cyny
w środowisku kwaśnym. Ile gramów aniliny otrzymano jeśli pierwsza reakcja przebiegała z wydajnością
80% a druga z wydajnością 75%?
A. 71.5g
B. 95g
C. 119.2g
D. 57g
E. 35.75g
1042. 1999/L
Ogrzewanie kwasów karboksylowych z aminami I–rzędowymi prowadzi do otrzymania:
A. amin II–rzędowych
B. aminokwasów
C. amidów I–rzędowych
D. amidów II–rzędowych
1043.
Ogólną metodą otrzymywania amidów kwasowych jest ogrzewanie kwasów karboksylowych z:
amoniakiem, które prowadzi do otrzymania amidów X-rzędowych
aminami I-rzędowymi, które prowadzi do otrzymania amidów Y-rzędowych
aminami II-rzędowymi, które prowadzi do amidów Z-rzędowych
Symbole X, Y, Z oznaczają odpowiednio amid:
X
Y
Z
A.
III
II
I
B.
II
III
I
C.
I
III
II
D.
III
I
II
E.
I
II
III
Związki nitrowe ...
167
1044.
Poniżej podano wzory kilku wybranych amidów kwasowych.
CH3
C
NH2
O
C
NH2
O
CH3 C
N
O
CH3
H
CH3 C
N
O
CH3
CH3
I.
II.
III.
IV.
są to:
X) N, N-dimetyloacetamid
Y) acetamid
Z) N-metyloacetamid
W) benzamid
Prawidłowe przyporządkowanie nazw podanym wyżej wzorom amidów jest następujące:
I
II
III
IV
A.
Y
W
Z
X
B.
W
Y
X
Z
C.
W
Y
Z
X
D.
W
Z
Y
X
E.
X
Y
Z
W
1045.
Rzędowość amidów przedstawionych w pytaniu 1044 jest następująca:
I-rzędowy II-rzędowy III-rzędowy
A.
I
II i III
IV
B.
IV
I i II
III
C.
III
I i II
IV
D.
I i II
IV
III
E.
I i II
III
IV
1046.
W wyniku hydrolizy pewnego amidu otrzymano kwas benzoesowy i dietyloaminę. Amid ten miał
wzór:
A.
C
N
O
C2H5
H
C
N
O
CH3
H
C
N
O
C2H5
C2H5
C
ONH4
O
C
NH2
O
C2H5
C2H5
B.
C.
D.
E.
Chemia. Wybór testów...
168
1047.
Który z podanych poniżej związków jest N-etylo-N-metylo-benzeno-karboksy-amidem?
I.
C
N
O
CH3
H
C2H5
C
N
O
II.
III.
IV.
V.
CONH2
CONH2
CONH2
CH3
C2H5
CH3
CH3
C2H5
CONH2
A. I
B. II
C. III
D. IV
E. V
1048. 1996/L
Wskaż, która z reakcji opisanych poniższymi równaniami jest najbardziej prawdopodobna.
O
O
A. CH
3
C
+ NH
3
CH
3
C + C
2
H
5
OH
O
C
2
H
5
NH
2
O
B. HCOONa + C
2
H
5
COOH
C
2
H
5
C
+ HCOOH
ONa
O
O
C. CH
3
C
CH
3
C
+ NH
3
ONH
4
OH
O
O
18
O
D. CH
3
C
+ H
18
O
C
2
H
5
CH
3
C
+ H
H
OH
O
C
2
H
5
1049.
Amidy I-rzędowe można otrzymać w:
I. reakcji rozkładu termicznego soli amonowych kwasów karboksylowych
II. reakcji chlorków kwasowych z amoniakiem
III. reakcji kwasów karboksylowych z amoniakiem
A. I
B. II
C. III
D. I i II
E. I, II i III
1050. 2000/F
Wskaż, w których parach (wierszach) związki mają taką samą rzędowość:
1. C
2
H
5
CONH
2
i CH
3
CH
2
CH(OH)CH
2
CH
3
;
2. acetamid i (CH
3
)
2
CHOH;
3. CH
3
CONHCH
3
i (CH
3
)
3
COH;
4. C
2
H
5
CON(CH
3
)
2
i (C
2
H
5
)
3
COH;
5. CH
3
CONHC
2
H
5
i cyklopentanol.
A. 4, 5
B. 1,2
C. 1,5
D. 3, 4
1051. 1992/L
Który zbiór związków chemicznych jest uporządkowany według rosnącego charakteru zasadowego
tych substancji?
A. H
2
CO
3
, Ar-NH
2
, NH
3
, CH
3
NH
2
, (C
2
H
5
)
2
NH
B. Ar-NH
2
, H
2
CO
3
, NH
3
, (C
2
H
5
)NH, CH
3
NH
2
C. CH
3
NH
2
, H
2
CO
3
, (C
2
H
5
)NH, NH
3
, Ar-NH
2
D. H
2
CO
3
, NH
3
, Ar-NH
2
, CH
3
NH
2
, (C
2
H
5
)
2
NH
E. (C
2
H
5
)NH, CH
3
NH
2
, NH
3
, Ar-NH
2
, H
2
CO
3
ogrzewanie
ogrzewanie