plik

A. Brytyjska Wspólnota Narodów - commonwealth
   dominium - zamorskie terytorium WB posiadające autonomię i zamieszkiwane przez
ludność białą
  Kanada 1867
  Australia
  Nowa Zelandia
  Związek Południowej Afryki 1911                       białe dominia - podobieństwo systemów
  Irlandia Południowa 1921                                             prawnych i karnych
-- 1926 - powstanie BWN = WB + dominia + kolonie
-- 1931 - traktat w Westminister - nadawał b. dominiom statut niepodległego państwa
                                                                 -- rodzaj federacji
-- po II WŚ 1947 - do BWN Indie i Pakistan - do białych dominiów
-- 1948 - Sri Lanka jako dominium do BWN  - zanik brytyjskiej dominacji

(Wspólnota Narodów)

-- 1949 - Irlandia opuszcza WN
-- 1960 - Związek Południowej Afryki zmienia nazwę na RPA
                                -- 1961 - RPA odchodzi z WN
-- 1962 - Pakistan opuszcza WN
B. Przyczyny rozpadu brytyjskiego systemu kolonialnego
-- podwyższenie się poziomu życia w koloniach - lokale elity
-- rosnąca świadomość narodowa
C. Unia Francuska  -- przed II WŚ do Francji należą kolonie w Afryce Zachodniej

i Środkowej, Azji

-- de Gaulle - obiecuje mniejszościom wolność w koloniach
-- 1946 powstanie Unii Francuskiej przepisem konstytucyjnym - połączenie Francji z
    koloniami afrykańskimi i azjatyckimi
   Podział na III kategorie -- terytoria zamorskie i departamenty ( kolonie w Azji i Afryce
                                             z wyjątkiem Maroko, Tunezji, Togo, Kamerunu)
                                         -- państwa stowarzyszone: Maroko i Tunezja
                                         -- terytoria stowarzyszone: Togo i Kamerun
   Struktura Unii - prezydent - wybierany we Francji - jest głową każdego państwa
                           - zgromadzenie 50% - Francja i 50% pozostali

- wysoka rada - wybierana przez wszystkich członków unii

-- 1958  zmiana konstytucji Francji (C de Gaulle) - państwa Unii miały utrzymywać
                 stosunki między sobą na podstawie umów dwustronnych
D. Sprawa Algierii
      -- w 1951 - Libia uzyskuje niepodległość (dawna kolonia włoska)
      -- Algieria punkt zapalny - ruchy separatystyczne
      -- 1954 - fala zamachów i akcji partyzanckich
      -- 1956 ostatecznie uformował się FLN - Front Wyzwolenia Narodowego  -
                                                                      - skoordynowanie walk
      -- 1958 - FLN uzyskuje reprezentację polityczną Rząd Tymczasowy Republiki

Algierskiej (prem. Ferhat Abbas)

cel : wygnanie Francuzów z Algierii

-- rozmowy Francuzów z Abbasem na temat autonomii dla Algierii - bunt elit

francuskich mieszkających w A.

-- V.1958 - "akcja rezurekcyjna" - próba puczu we Francji - ratunek dla rządu

- przekazanie władzy de Gaullowi

-- 1961 - OAS - (Organizacja Tajnej Armii) - organizacja francuska przeciwko

de Gaullowi

-- III.1962 - Evien - podpisanie porozumienia francusko-algierskiego

- plebiscyty we Francji IV.1962 - TAK

- plebiscyty w Algierii VII.1962 - TAK

-- 5.VII.1962 -- Algieria niepodległa (prezydent Abbas) - w latach 54-62 - zginęło 1 mln
                      -- po Algierii  - fala walk wyzwoleńczych w Afryce
-- trzy etapy   -- 1956 -1965 - niepodległość dla koloni francuskich i brytyjskich
                                                    Maroko, Sudan 1956
                                              Mali, Niger, Czad, Kongo, Somalia, Madagaskar 1960
                       -- 1966 - 1975 - dogorywanie koloni brytyjskich i w koloniach portugalskich
                                              Angora, Mozambik, Botsfana

-- 1975 - 1990 - terytoria na wybrzeżach Afryki -

Dżibuti

E. Zjawiska mające wpływ na rozpad systemu kolonialnego:

1. ONZ - 1952 - popiera plan dekolonizacji

- 1960 - deklaracja w sprawie przyznania niepodległości krajom i narodom

kolonialnym

- 1961 - powstanie komisji dekolonizacyjnej

- 1966 - "Pakty praw człowieka " = deklaracja wolności narodów

- 1972 - rezolucja - kolonializm = zjawisko niebezpieczne dla pokoju

2. Ruch państw niezaangażowanych

- inspirowany przez Ghangiego Nerhu (Indie) przyciągnięcie Indonezji
Sukarno Jugosławia (Tito) Egipt (Naser)

- pierwsze spotkanie 1955 - (Ruch państw niezaangażowanych)

konferencja w Bandurgu

10 tez - najważniejsze = poszanowanie suwerenności innych

państw, równość ras, wyrzeczenie się interwencji

                                     - spotkania co trzy lata - państwo gospodarz jest jednocześnie
                                        przewodniczącym szczytu
                                     - 1964 - Egipt. 1970 - Lusaka, 1973 - Algier, 1976 Colombo,
                                        1979 Kuba, 1983 - Indie - upadek ruchu - śmierć liderów
F. Wojna w Wietnamie
-- po wojnie 1945 - powstaje Demokratyczna Republika Wietnamu (Viet-minh)
                              - Francuzi uznają powstanie państwa, ale musi ono wstąpić do unii

i wpuścić wojska francuskie na swoje terytorium

-Wiet-Minh - nie zgadza się  Francuzi wkraczają na teren Wietnamu

- do 1950 -mają przewagę - potem gorzej

- decydujące starcie w dolinie Dien-Cien- Phu - F. dolina. W. góry

- VII.1954 - konferencja pokojowa w Paryżu - podział Wietnamu na

część północną (DRW) i południową - Wietnam wzdłuż 17 rown.

                              - 1958 - powstaje Wietkong - partyzantka do walki
-- wojna amerykańsko-wietnamska
                              - walka Wietkongu na terenach Wietnamu - liczne zamachy i terror
                              - prezydent Wietnamu (Ngho Dhim Dien) - wprowadza stan wyjątkowy
                                   1961 - pomoc amerykanów
                              - 1963 - Wietkong zabija prezydenta Wietnamu
                              - 1964 - Wietkong atakuje amerykański DDG Madox - II.1965 atak
                                         Wietkongu na lądowe pozycje amerykanów , naloty na północny
                                     Wietnam

- 1973 - amerykanie nie są w stanie dłużej walczyć

wojska północy wkraczają na południe - 1976 Socj. Rep. Wietn.