background image

 

1. 

Polityka zagraniczna Francji w przededniu I wojny 

ś

wiatowej 

Francja, pami

ę

taj

ą

ca upokarzaj

ą

c

ą

 kl

ę

sk

ę

 z Niemcami w 1871 roku, utrat

ę

 Alzacji i Lotaryngii oraz wypłat

ę

 olbrzymiej 

kontrybucji na rzecz zwyci

ę

zcy, miała teraz ochot

ę

 na odwet.  

- wojna 1870r. – FR wypowiedziała Prusom wojn

ę

, została pokonana i upokorzona; dzi

ę

ki temu powstało Cesarstwo 

Niemieckie, wielki wstrz

ą

s w polityce FR, wiadomo, gdzie le

ż

y zagro

ż

enie 

- nie dało si

ę

 zapobiec zjednoczeniu Niemiec, wi

ę

c musieli im odda

ć

 Alzacj

ę

 i Lotaryngi

ę

,  

- potencjał demograficzny FR był słaby ( 40 mln – FR, 60 mln – Niemcy) 
 
- FR ogłosiła si

ę

 III Republik

ą

 (nowy pocz

ą

tek), antyniemiecka; szukała sojusznika przeciw Niemcom, i znalazła – 

Rosj

ę

, bo 

ż

adne inne pa

ń

stwo nie miało takiej siły; Francuzi od lat 80’XIX wieku chcieli pozyska

ć

 Rosj

ę

, a udało im si

ę

 

podpisa

ć

 sojusz w 1892 roku, co okazało si

ę

 by

ć

 fundamentem francuskiej polityki zagranicznej,  

- w 1904 roku doł

ą

czyła Wielka Brytania, bo zaniepokoiła si

ę

ż

e Niemcy zbuduj

ą

 silniejsz

ą

 flot

ę

 

- Podczas istnienia III Rep. Francuskiej osi

ą

gni

ę

to szczyt ekspansji kolonialnej (Indochiny Francuskie, Afryka np. 

Tunezja) 
 
- I Wojna 

ś

wiatowa: 

 

-1914r.- Francja i Niemcy miały zamiary ofensywne, FR narzucali warunki pokojowe, odzyskali Alzacj

ę

 i 

Lotaryngi

ę

,  

 

- Francja odniosła straty wi

ę

ksze ni

ż

 Niemcy, zbyt du

ż

a ilo

ść

 poległych na froncie spowodowała zapa

ść

 

demograficzn

ą

,  

 

- FR nie była zadowolona z układu pokojowego, maksymalnie nie udało si

ę

 rozbi

ć

 Niemiec, a taki był ich cel 

 

- Wielka Brytania natomiast nie chciała za bardzo osłabia

ć

 Niemiec i wzmacnia

ć

 Francji,  

 

- FR utraciła sojusznika – Rosj

ę

 

 
Rewolucja w Rosji, nowa ideologia – pa

ń

stwa zachodu miały nadziej

ę

ż

e bolszewizm to 

sprawa przej

ś

ciowa;  

 

 

2.  Polityka Francji wobec Europy 

Ś

rodkowej w okresie mi

ę

dzywojennym 

 
W dwudziestoleciu mi

ę

dzywojennym Jugosławia, Czechosłowacja oraz Rumunia zawarły pakt zwany Mał

ą

 Entent

ą

którego celem było wzajemne przeciwstawienie si

ę

 rewizjonizmowi w

ę

gierskiemu, a tak

ż

e próbie powrotu 

Habsburgów na tron w

ę

gierski lub austriacki. Cele te jednak stawały si

ę

 mniej aktualne, bo ka

ż

de z tych pa

ń

stw samo 

dałoby rad

ę

 rozbrojonym po I W. 

Ś

w. W

ę

grom, a powrót Habsburgów na tron był coraz mniej realny. 

 
- FR szukała innych sojuszników, którymi okazały si

ę

 Polska i inne pa

ń

stwa Europy 

Ś

rodkowej (Czechosłowacja, 

Jugosławia, Rumunia); Czechosłowacja posiadała najsilniejsz

ą

 gospodark

ę

 w regionie; była to opozycja wobec 

Niemiec,  
 

Francja sponsoruj

ę

 „Mał

ą

 Entant

ę

” – Rumunia, Jugosławia, Czechosłowacja; do której nie doł

ą

czyła Polska 

ze wzgl

ę

du na konflikt z Czechosłowacj

ą

;  

 

- połowa lat 20’ – Nowa wizja we FR: 
 

- zaprzestanie kontrolowania Niemców, próba dogadania si

ę

, wci

ą

gni

ę

cie Niemców do Ligi Narodów ( był to 

pomysł franc. MSZ – Brianda)  
Locarno – porozumienie niem.-franc., Niemcy uznaj

ą

 swoj

ą

 granic

ę

 zachodni

ą

 za nienaruszaln

ą

 (1925r.); nie 

przyznały tego wschodniej granicy 

- plan systemu schronów, bunkrów na granicy z Niemcami (linia Maginota);  
- FR opuszcza swoich sojuszników, Europ. 

Ś

r. Zostaje sama,  

Miejsce FR w latach 30’ zacz

ę

ły zajmowa

ć

 Niemcy, (Rumunia, W

ę

gry) 

 

- próba porozumienia Francji z ZSRR, zawarto pewne porozumienia, ale ta wizja nie wypaliła. Francja wg. Stalina była 
za słaba, ZSRR nie zamierzało płaci

ć

 carskich długów, FR nigdy nie odzyskała swoich pieni

ę

dzy,  

background image

 

- w okresie mi

ę

dzywojennym – Francja 

ż

yła złudzeniem mocarstwowo

ś

ci, wci

ąż

 jednak miała pozycj

ę

 presti

ż

ow

ą

, ze 

wzgl

ę

du na wpływy swojej kultury,  

3. Stosunki francusko-niemieckie w latach mi

ę

dzywojennych 

 
Locarno – porozumienie niem.-franc., Niemcy uznaj

ą

 swoj

ą

 granic

ę

 zachodni

ą

 za nienaruszaln

ą

 (1925r.); 

 
 Dla zapewnienia swego bezpiecze

ń

stwa Francja d

ąż

yła do łagodzenia napi

ęć

 w Europie przez polityk

ę

 ugody i 

ust

ę

pstw wobec Niemiec. W 1932 zrezygnowano z reparacji, trzy lata pó

ź

niej Francja wyraziła zgod

ę

 na niemieckie 

równouprawnienie w sferze zbroje

ń

 1935 i w 1936 na remilitaryzacj

ę

 Nadrenii. 

 
 - 1933 r. - wyst

ą

pienie Niemiec z Ligii Narodów. Jeszcze przed wyst

ą

pieniem Włochy zaproponowały utworzenie 

paktu czterech, obejmuj

ą

cego Francj

ę

, Niemcy, Wielk

ą

 Brytani

ę

 i Włochy. Miał to by

ć

 czterostronny układ zawarty na 

10 lat, faktycznie daj

ą

cy tym pa

ń

stwom przewodnictwo w Europie. Układ zawarto w lipcu 1933 r., ale nie został on 

ratyfikowany  i nie wszedł w 

ż

ycie. 

Podobny los spotkał o rok pó

ź

niejszy francuski projekt "paktu wschodniego" (pa

ń

stwa regionu, ZSRR, Niemcy) - 

projekt upadł, dlatego 

ż

e nie przyj

ę

ły go Niemcy,  

 
Monachium 1938r. - dyplomacja Francuska i Wielkiej Brytanii chciała zaspokoi

ć

 potrzeby Hitlera kosztem 

Czechosłowacji, oddaj

ą

c im tereny Sudetów, przedstawicieli władz Czechosłowacji tam nie było,  

 
4.Polityka zagraniczna Francji w latach II wojny 

ś

wiatowej. 

- 3 wrze

ś

nia 1939 roku Francja wypowiedziała wojn

ę

 Niemcom, ale FR i Anglia nie zamierzały walczy

ć

, gospodarka 

francuska nie była gotowa, próby przeczekania za lini

ą

 Magniota,  

 

 
- wiosna 1940r. – Niemcy błyskawicznie rozprawiły si

ę

 z zachodem, 

-  bitwa pod Dunkierk

ą

 – zagłada armii fr. i ang., ewakuacja wojsk do Francji, 

14.06.1940r.  – padł Pary

ż

, upadek pa

ń

stwa, premierem był marszałek Filip Petain 

Francja prosiła Niemcy o rozejm, została upokorzona. Niemcy okupowali północn

ą

 cz

ęść

 Francji z Pary

ż

em, dlatego 

stolic

ę

 przeniesiono do Vichy.  

Francja „Vichy” miała pełn

ą

 swobod

ę

 wewn

ę

trzn

ą

, władze francuskie poszły w kierunku kolaboracji, ponad 1,5 mln 

ż

ołnierzy dostało si

ę

 do niewoli niemieckiej.  

 
Przez cały okres wojenny na terenie Francji działała partyzanta skupiona wokół  Charles'a de Gaulle'a, który nie uznał 
współpracy z Niemcami i wyjechał do Anglii,  
- jesie

ń

 1942 r. – W Maroku i Algierii l

ą

duje desant ameryka

ń

ski, były to kolonie francuskie, cz

ęść

 wojsk francuskich 

przeszła na stron

ę

 USA (Algieria – zaplecze poparcia de Gaulle);  

 
1944r. - Powstaje nowy rz

ą

d na czele z  Charles'a de Gaulle'a który został uznany formalnie przez rz

ą

dy Stanów 

Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i ZSRR 
- 1944r.- premier FR pojechał do Moskwy, de Gaulle chciał by

ć

 mediatorem mi

ę

dzy wschodem a zachodem, wizja 

konieczno

ś

ci podziału Niemiec, realnie jego wpływ był jednak niewielki, nie chcieli go w Wielkiej Trójce (Churchill, 

Roosvelt i Stalin) 
Churchill uwa

ż

ał, 

ż

e potrzebna jest równowaga sił, mo

ż

e doj

ść

 do marginalizacji europy. 

Forsował danie dla Francji strefy okupacyjnej w Niemczech. 
Zaoferowano natomiast miejsce w Radzie Bezpiecze

ń

stwa ONZ 

Pod koniec 1946 roku powstaje IV Republika Francuska.  
 
5. Polityka zagraniczna IV Republiki Francuskiej 

 
IV Republika – po wojnie 
- nowa konstytucja, zapa

ść

 gospodarcza, 

- wci

ąż

 mieli kolonie, ale polityka wewn

ę

trzna była rozchwiana, komuni

ś

ci mogli przej

ąć

 władz

ę

,  

- przeszło

ść

 VICHY(

ś

ciganie 

Ż

ydów francuskich, represje) – nigdy nie rozliczona,  

- w 1945 roku przyznano prawa kobietom, de Gaulle ust

ę

puje ze stanowiska premiera, ale zapowiada, 

ż

e wróci 

- zacz

ą

ł tworzy

ć

 si

ę

 ruch gaullistowski ( wskazywano na potrzeb

ę

 tworzenia silnego, scentralizowanego pa

ń

stwa, 

zdolnego do integrowania narodu) 
- głównym problemem IV Rep. Były kolonie – Francuzi postanowili walczy

ć

 o swoje terytoria w przeciwie

ń

stwie do 

Brytyjczyków,  
- 1945-1947 – próby odzyskiwania niepodległo

ś

ci 

background image

 

 

Algieria – próby powstania brutalnie stłumione,  

 

Madagaskar – wyst

ą

pienie rdzennej ludno

ś

ci, stłumione 

 
Wojna w Indochinach Francuskich – Kambo

ż

a, Laos, Wietnam – zaj

ę

te podczas II W

Ś

 przez Japoni

ę

. USA wspierały 

finansowo Francj

ę

, bo nie chciały ekspansji chi

ń

skiego komunizmu. Francuzi eskalowali t

ą

 wojn

ę

, pochłaniali 

ogromne sumy, przegrywali militarnie; konferencja pokojowa odbyła si

ę

 w 1955 roku i uznała niepodległo

ść

 tych 

pa

ń

stw, Francja wycofała si

ę

 z Indochin 

- lata 40/50 – w Maroku, Tunezji i Algierii – Francja odpowiada pacyfikacj

ą

; napi

ę

cie ze 

ś

wiatem arabskim,  

Algieria: 
- od lat 30’ XIX wieku – naturalne przedłu

ż

enie Francji, Francuzi zasiedlali masowo wybrze

ż

e, 

- w latach 50’ XX w. Algieri

ę

 zamieszkiwało ponad 1 mln Francuzów,  

- Ostoja gen. De Gaulle („czarne stopy”). Realna siła polityczna. Francuzi nie mogli odpu

ś

ci

ć

.  

- 1954r. – otwarcie wojny; partyzanci algierscy (IV republika 0,5 mln 

ż

ołnierzy) 

- wojna była bardzo krwawa,  
- w 1958r. wojska francuskie wypowiedziały posłusze

ń

stwo Pary

ż

owi,  

- De Gaulle powrócił do władzy; pertraktacje z Algieri

ą

,  

- ta wojna to jeden z najczarniejszych epizodów IV Republiki 
 
Jako członek ONZ Francja przynajmniej teoretycznie musiała popiera

ć

 dekolonizacj

ę

 

IV Republika była proameryka

ń

ska, przyj

ę

li plan Marshalla, wspierali powstawanie NATO, 

Niech

ę

tne stanowisko co do prób wci

ą

gni

ę

cia w to Niemiec. 

 
Stały nadzór nad Niemcami! Nie mog

ą

 wymkn

ąć

 si

ę

 spod kontroli.  

- pomysły we Francji: wci

ą

gni

ę

cie Niemiec do współpracy gospodarczej 

- idea: 1953r. – EWWiS, 1957r. – EWG 
- Francja blokowała współprac

ę

 w dziedzinie obrony i bezpiecze

ń

stwa,  

1954r. – Francuski parlament odmówił przyj

ę

cia traktatu o współpracy obronnej 

- nie chcieli RFN w NATO, zachowali dystans,  
 
- sprawy wewn

ę

trzne: 

 

Francuzi pod koniec lat 50’ potrzebowali autorytetu. De Gaulle miał ogromne poparcie społeczne. 

1958r. – de Gaulle znów został premierem; Nowa konstytucja i referendum, wzmacniał swoj

ą

 polityk

ę

 

 
 
6. Demonta

ż

 francuskiego imperium kolonialnego po II wojnie 

ś

wiatowej. 

Za czasów de Gaulle upadło francuskie imperium kolonialne 
- 1960 – generał przyznaje niepodległo

ść

 wielu krajom Afryki („rok Afryki”) 

- Francuzi chcieli stworzy

ć

 tam uni

ę

, jak Wspólnota Brytyjska 

- promowali tam równie

ż

 kultur

ę

,  

Algieria: W 1881 Algieria francuska została wł

ą

czona do Francji jako terytorium zamorskie; rozpocz

ą

ł si

ę

 masowy 

napływ osadników francuskich. W 1954 wybuchło powstanie zbrojne – wojna o niepodległo

ść

 Algierii pod 

kierownictwem Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN). Na mocy układu z Evian Francja (prezydent Charles de 
Gaulle) uznaje niepodległo

ść

 Algierii. 

Francuska Afryka Zachodnia: francuskie terytoria zale

ż

ne w Afryce Zachodniej w latach 1904-58. W jej skład 

wchodziły nast

ę

puj

ą

ce terytoria: Senegal, Mauretania, Sudan Francuski (obecnie Mali), Gwinea, Wybrze

ż

e Ko

ś

ci 

Słoniowej, Górna Wolta (Burkina Faso), Dahomej (Benin) i Niger. W 1958 roku rozpadła si

ę

 na odr

ę

bne republiki 

autonomiczne, które w 1960 uzyskały niepodległo

ść

Francuska Afryka Równikowa: federacja francuskich kolonii w 

ś

rodkowej Afryce, mi

ę

dzy rzek

ą

 Kongo a Sahar

ą

Gabonu, Konga 

Ś

rodkowego (obecnie Kongo), Ubangi-Szari (obecnie Republika 

Ś

rodkowoafryka

ń

ska) 

oraz Czadu (ten stanowił oddzieln

ą

 jednostk

ę

 terytorialn

ą

 od roku 1920)  W referendum z wrze

ś

nia 1958roku 

przegłosowano przyj

ę

cie autonomii w ramach Wspólnoty Francuskiej - tym samym rozwi

ą

zano sam

ą

 federacj

ę

W 1959 roku nowe republiki powołały, a

ż

 do uzyskania pełnej niepodległo

ś

ci w kwietniu 1960, tymczasow

ą

 

organizacj

ę

 zwan

ą

 Uni

ą

 Republik 

Ś

rodkowoafryka

ń

skich. 

background image

 

Madagaskar: w 1883 Francuzi dokonuj

ą

 inwazji na Madagaskar, 1958 proklamowano powstanie Demokratycznej 

Republiki Malagasy b

ę

d

ą

cej republik

ą

 autonomiczn

ą

 w ramach Wspólnoty Francuskiej. 1960 – uzyskanie pełnej 

niepodległo

ś

ci. 

Gujana Francuska: francuskie terytorium zale

ż

ne o statusie departamentu zamorskiego,  Gujana Francuska, jako 

integralna cz

ęść

 Francji, nale

ż

y do Unii Europejskiej.. 

Indochiny: dawna nazwa regionu w południowo-wschodniej Azji, który pochodzi z okresu, gdy był koloni

ą

 Francji pod 

pełn

ą

 nazw

ą

 francuskich Indochin. Region ten przez około 100 lat (od poł. XIX w. do poł. XX w.) stanowił 

posiadło

ść

 francusk

ą

 - Indochiny Francuskie. Dopiero wybuch wojny indochi

ń

skiej 1945-1954 przyczynił si

ę

 do 

uzyskania niepodległo

ś

ci przez zamieszkuj

ą

ce tu narody. 

 

7. Pa

ń

stwa europejskie a tzw. kryzys sueski. 

Kryzys sueski- 1956r. ; był to konflikt zbrojny pomi

ę

dzy Egiptem i Izraelem, do którego po stronie Izraela wmieszały 

si

ę

 wojska Francji i Wielkiej Brytanii, wysłali tam swoich komandosów, oficjalnie powodem była ch

ęć

 pomocy 

Izraelowi, ale chodziło głównie o utrzymanie wpływów Francji i Anglii nad tym kanałem. 
- Przeciw Francji i Wielkiej Brytanii – USA i ZSRR,  
 

Izrael  wyprzedził  atak  pa

ń

stw  arabskich  i  29  pa

ź

dziernika  1956  roku  w  porozumieniu  z  Angli

ą

  i  z  udziałem 

Francji napadł na Egipt. Kraje te te

ż

 interweniowały zbrojnie, po odrzuceniu przez władze Egiptu ultimatum. Izrael w 

tydzie

ń

 zadał kl

ę

sk

ę

 armii egipskiej, a wojska francuskie i angielskie desantem opanowały Kanał Sueski.  

Pod  presj

ą

  USA  i  ZSRR  działania  wojenne  przerwano  7  listopada,  a  wojska  Izraela  musiały  wycofa

ć

  si

ę

  na 

lini

ę

 z 1949 roku. Miały tego strzec siły ONZ na Bliskim Wschodzie. 

Konflikt sueski zrujnował presti

ż

 Francji i Wielkiej Brytanii, a wzmocnił pozycj

ę

 Nasera, który odzyskał pełn

ą

 kontrol

ę

 

nad kanałem i zacz

ą

ł powoli odgrywa

ć

 rol

ę

 przywódcy 

ś

wiata arabskiego. Francuzi i Brytyjczycy uciekli z Suezu, w 

1957 roku uznali niepodległo

ść

 Tunezji i Maroka 

 

8. Francja a integracja europejska  

 

Stanowisko francuskie było zasadniczo odmienne od brytyjskiego, i opierało si

ę

 na 

ś

cisłym zwi

ą

zku polityki francuskiej 

z kontynentem europejskim, na którym to Francja pełni

ć

 miała rol

ę

 centrum politycznego i integracyjnego. W 1950 r. 

M.  Debre  ogłosił  projekt  paktu  i  unii  krajów  europejskich.  Inicjatywami  francuskimi  -  obok  projektu  Europejskiej 
Wspólnoty  W

ę

gla  i  Stali  -  były  propozycje  utworzenia  Europejskiej  Wspólnoty  Obronnej  i  Europejskiej  Wspólnoty 

Politycznej.  Ta  ostatnia  miała  stanowi

ć

  struktur

ę

  nadrz

ę

dn

ą

  nad  EWWiS  i  EWO.  Koncepcja  EWO  upadła  jednak 

głosami  francuskiego  parlamentu,  zatrzymuj

ą

c  na  jaki

ś

  czas  realizacj

ę

  Europejskiej  Współpracy  Politycznej. 

Zasadniczego  zwrotu  w  polityce  Francji  wobec  integracji  Europy  dokonał  De  Gaulle,  wysuwaj

ą

c  koncepcj

ę

  owego 

centralnego ulokowania Francji w systemie europejskim, z któr

ą

 to inne kraje, tworz

ą

c wi

ę

zi polityczne, ekonomiczne, 

militarne  i  inne,  miałyby  zawi

ą

za

ć

  podstawy  integracji.  Głównym  elementem  tej  koncepcji  miały  by

ć

  (i  stały  si

ę

stosunki francusko - niemieckie. 

Przez  odrzucenie  jakichkolwiek  rozwi

ą

za

ń

  ponadnarodowych  de  Gaulle  powstrzymał  integracj

ę

  Europy  Zachodniej 

opart

ą

 na tym mechanizmie, a problem suwerenno

ś

ci stał si

ę

 - do dzi

ś

 - najpowa

ż

niejszym zagadnieniem integracji. 

Pewien  zwrot  we  francuskiej  polityce  dokonał  si

ę

  pod  koniec  lat  60-tych,  kiedy  to  na  stanowisku  prezydenta  de 

Gaulle`a zast

ą

pił nastawiony bardziej koncyliacyjnie, Georges Pompidou. 

9. Polityka europejska gen. De Gaull’a 

 
De Gaulle: 
- wizjoner i pragmatyk jednocze

ś

nie,  

- rola Francji w Europie zawsze była czołowa,  
- misja: powrót Francji do głównego nurtu decyzyjnego w Europie; Rosja te

ż

 musi powróci

ć

,  

- wa

ż

ny punkt odniesienia to nadal Niemcy, a Francja musi robi

ć

 wszystko by były one dalej sp

ę

tane,  

- stosunek de Gaulle do USA: nie podobało mu si

ę

ż

e USA próbowało odgrywa

ć

 rol

ę

 Wielkiego Brata w Europie, nie 

lubił tej zale

ż

no

ś

ci; nie podobało mu si

ę

 równie

ż

, jak potraktowana została Francja po II W

Ś

 

- pa

ń

stwo narodowe dba o interesy swojego narodu, atrybutem pa

ń

stwa jest jego suwerenno

ść

, nie mo

ż

na jej 

ogranicza

ć

, dlatego sceptycznie podchodził do procesów integracyjnych,  

background image

 

- 1968r. – praska wiosna; de Gaulle kibicował Czechosłowacji, był rozczarowany, 

ż

e Gomułka naciskał na 

przeprowadzenie interwencji,  
- najlepsze relacje to stosunki bilateralne ( wzajemna, obustronna realizacja zobowi

ą

za

ń

 dwóch pa

ń

stw wzgl

ę

dem 

siebie) 
- podstawowy cel pa

ń

stwa to niezale

ż

no

ść

, a granic

ą

 współpracy mi

ę

dzynarodowej jest suwerenno

ść

 

- celem polityki franc. była zasada równowagi 
- problemem 

ś

wiata była dwubiegunowo

ść

, a on chciał 

ś

wiata wielobiegunowego,  

- uwa

ż

ał, 

ż

e Francja pomini

ę

to po II W

Ś

, głosił, 

ż

e Francj

ę

 nie obowi

ą

zuj

ą

 zobowi

ą

zania Jałta

ń

skie bo nie byli stron

ą

 

w konflikcie 

ś

wiat jest skazany na mocarstwa,  

 

- relacje transatlantyckie: mocarstwa o najwi

ę

kszym potencjale militarnym (bro

ń

 j

ą

drowa): ZSRR, USA, 

Wielka Brytania i Francja, 
- De Gaulle zaraz po obj

ę

ciu urz

ę

du, rozpocz

ą

ł program j

ą

drowy,  

 
NIEMCY: 
- Europa Zach:  w tandemie z Niemcami, Francja rol

ą

 kierownicz

ą

,  

- kluczowe znaczenie miała sprawa niemiecka, de Gaulle zaproponował przewarto

ś

ciowanie relacji z Niemcami: 

współpraca, wchodzi

ć

 z nimi w interakcje, przypisuje mu si

ę

 ide

ę

 pojednania z Niemcami, co znalazło zrozumienie 

u kanclerza RFN Adenauera (szansa na europeizacje Niemiec – sojusz z FR) 
- idea pojednania – lata 50-60’. 1958-1963 – De Gaulle spotkał si

ę

 z Adenauerem a

ż

 15 razy!  

 

1962 – obaj zło

ż

yli wzajemne wizyty, otwieranie muzeów itp., zacz

ę

to promowa

ć

 ide

ę

 pojednania w

ś

ród 

społecze

ń

stwa,  

 
 

1963 – traktat elizejski – podpisany przez Niemcy i Francj

ę

, do dzi

ś

 podstawa relacji tych dwóch pa

ń

stw, a 

tak

ż

e inspiracja dla traktatu polsko-niemieckiego z 1991 roku.  

 

- stałe konsultacje, spotkania co najmniej raz do roku 

 

- kluczowe ministerstwa: regularne spotkania co 3 miesi

ą

ce 

 

- kultura i edukacja – spotkania raz w miesi

ą

cu 

 

- symbolem Strasburg, miasto francuskie, ale niemieckoj

ę

zyczne 

 
Traktat elizejski dokonał przełomu: 

- d

ąż

enie do wypracowania wspólnego stanowiska w polityce zagranicznej,  

- prawie zawsze si

ę

 to udaje (przykład: sprawa iracka)  

- ró

ż

nice: Francja nie chciała rozszerzenia UE na wschód,  

- wspólne koncepcje obronne (FR miała da

ć

 Niemcom gwarancj

ę

 bezpiecze

ń

stwa i troch

ę

 uzale

ż

ni

ć

 od siebie 

Niemcy) 

- Niemcy podzielone, politycznie osłabione to dobry układ dla Francji, bo nale

ż

y dba

ć

 by politycznie Francja 

była stron

ą

 silniejsz

ą

 

- Francja zablokowała niemiecki rozwój potencjału nuklearnego 
- Francja nie chciała wzmocnienia RFN w latach 70’ (pojednanie z Polsk

ą

 itp.), jak równie

ż

 nie chciała 

zjednoczenia Niemiec 
 
 
WIELKA BRYTANIA 
Francja chciała zawrze

ć

 dobre stosunki z Wielk

ą

 Brytani

ą

.  Brytyjczycy byli temu przeciwni, poniewa

ż

 woleli zawrze

ć

 

dobre stosunki z USA.  
W latach 60. Wielk

ą

 Brytani

ę

 dopadł kryzys i zacz

ę

ła zabiega

ć

 o współprace z Francj

ą

. Wielka Brytania zauwa

ż

ywszy 

sukces EWG rozpocz

ę

ła starania do wej

ś

cia w jej struktury. De Gaull blokował drog

ę

 Wielkiej Brytanii do wspólnot 

europejskich. W latach 1963- 1967 maiło miejsce dwukrotne veto De Gaull’a w sprawie wej

ś

cia Wielkiej Brytanii do 

EWG. Dopiero po 

ś

mierci De Gaull’a Wielka Brytania weszła do EWG.  

 
ROSJA I WSCHÓD: 
 
- Europa od Atlantyku po Ural: Francja i Rosja, chciał wci

ą

gn

ąć

 ZSRR do współpracy Europejskiej 

Przyjazne stosunki z Rosja były potrzebne do utrzymania równowagi oraz do silnej pozycji w stosunku do Niemiec. W 
1966 roku Ge Gaulle odwiedził ZSRR. Wizyta ta miała wymiar symboliczny. Przedstawił plan współpracy Francja- 
Rosja oraz hasło: „Europa od Atlantyku po Ural”. Po tej wizycie De Gaulle wyczuwał nadziej

ę

 na umocnienie swojej 

pozycji na 

ś

wiecie.  

background image

 

W roku 1967 De Gaulle odwiedził Polsk

ę

, gdzie witały go tłumy, poniewa

ż

 dla Polaków był on symbolem wolnej, 

niezale

ż

nej Francji, a tak

ż

e przyjacielem Polski. Był w Zabrzu gdzie manifestował. Polska przyj

ę

ła francuskie 

rozwi

ą

zania systemów telewizyjnych jako jedyny kraj. 

RUMINIA, CZECHOSŁOWACJA- były wspierane przez Francje. De Gaulle odwiedził te kraje jako pierwsze (1968). 
 
10. Stosunki Francja - USA w czasach prezydentury De Gaulle’a . 
 
Francja d

ąż

yła do roli hegemona w Europie. De Gaulle był niech

ę

tnie nastawiony do USA, poniewa

ż

 oni tak

ż

e d

ąż

yli 

do hegemonii w Europie. Francja była nielojalna wobec USA (kwestia kanału Sueskiego). De Gaulle chciał by

ć

 

partnerem USA, nie chciał by

ć

 zale

ż

ny. 

- w czasach kryzysu kuba

ń

skiego De Gaulle poparł jednak Kennedy’ego! 

- manifestowanie antyameryka

ń

sko

ś

ci (próby wyrwania Niemiec z ameryka

ń

skiej strefy wpływów) 

Osłabienie zwi

ą

zków z USA miała zapewni

ć

 współpraca Francji z Niemcami i Chinami, - kontakty z re

ż

imem Mao w 

Chinach, jeszcze w latach 60’ było to nowe w tym okresie, był pierwszym, który uwa

ż

ał, 

ż

e Chiny to pot

ę

ga,  

- polityka wobec Quebecu (francuska prowincja Kanady ze stolic

ą

 w Montrealu) – poleciał tam i powiedział „Niech 

ż

yje 

wolny Quebec”, wsparł separatystów, gest ten miał zaniepokoi

ć

 Amerykanów,  Amerykanie go nie znosili; 

 
11. Stosunki francusko – brytyjskie po II wojnie 

ś

wiatowej  

Okres de Gaulle’a: 

 

Kolonie: Po II wojnie 

ś

wiatowej najwi

ę

kszym problemem dla Francji (okres IV Republiki) były kolonie. W 

odró

ż

nieniu od Brytyjczyków, postanowili walczy

ć

 o swoje terytoria.  

 

Kryzys sueski: Kraje ł

ą

czyło wspólne stanowisko w sprawie kryzysu sueskiego z 1956r. Razem wyst

ą

pili w 

obronie znacjonalizowanego przez Nasera(przywódc

ę

 arabskiego) Kanału Sueskiego. W tym celu wysłano 

komandosów. Przeciw Francji i Anglii wyst

ą

piły USA i ZSRR. Francuzi i Brytyjczycy uciekli z Suezu, nast

ą

pił 

spadek znaczenia mi

ę

dzynarodowego Francji i Wlk. Brytanii na skutek konfliktu, przyspieszyło to proces 

dekolonizacji na całym 

ś

wiecie. W 1957r. razem uznali niepodległo

ść

 Tunezji i Maroka.  

 

Polityka De Gaulle’a nt. Francji: Wg niego współpraca z Wlk. Brytani

ą

 byłaby idealna. Brytyjczycy nie popierali tej 

wizji. Woleli budowa

ć

 partnerstwo z USA, przez co prezydent miał chłodny stosunek do Wielkiej Brytanii, zarzucał 

im zbyt silne powi

ą

zanie. W latach ’50 Brytyjczycy sceptycznie podchodzili do integracji europejskiej. W latach 

’60 przechodzili kryzys, dlatego zacz

ę

li zabiega

ć

 o współprac

ę

, chcieli wst

ą

pi

ć

 do EWG, obawiali si

ę

 

konkurencyjno

ś

ci 

ż

ywno

ś

ci. De Gaulle dwukrotnie odrzucał przyj

ę

cie Wlk. Brytanii do Wspólnoty(1963,1967), 

dopiero po jego 

ś

mierci przyj

ę

to Francj

ę

 do EWG. 

Poj

ę

cie „Europy małej” – integracja miała rozpocz

ąć

 si

ę

 wokół Francji, Niemiec, Wlk. Brytanii i Włoch. 

 
Okres Pompidou: 
- Poparł przyj

ę

cie do Wlk. Brytanii do EWG jako przeciwwag

ę

 dla Niemiec. Chciał uzale

ż

ni

ć

 Niemcy od Europy. 

 
12. Koncepcje polityki zagranicznej De Gaulle'a 

- misja to powrót Francji do głównego nurku decyzyjnego w Europie, Rosja te

ż

 musi powróci

ć

  

- wa

ż

ny punkt odniesienia to Niemcy, które musz

ą

 by

ć

 sp

ę

tane  

- instytucja najwa

ż

niejsza w relacjach mi

ę

dzynarodowych - pa

ń

stwo narodowe; dbał o interesy swojego narodu. 

Atrybutem pa

ń

stwa jest suwerenno

ść

 i nie mo

ż

na jej ogranicza

ć

 dlatego sceptycznie odnosił si

ę

 do interesów 

integracyjnych  
- najlepsze relacje to stosunki bilateralne  
- podstawowy cel pa

ń

stwa to niezale

ż

no

ść

 ; granic

ą

 współpracy mi

ę

dzynarodowej jest suwerenno

ść

 

- celem polityki francuskiej była zasada równowagi  
- problem 

ś

wiata to dwubiegunowo

ść

; de Gaulle chciał 

ś

wiata wielobiegunowego 

ś

wiat jest skazany na mocarstwa 

- relacje transatlantyckie: mocarstwa o najwi

ę

kszym potencjale militarnym (bro

ń

 j

ą

drowa): ZSRR, USA, Wielka 

Brytania, Francja. De Gaulle zacz

ą

ł zaraz po obj

ę

ciu urz

ę

du program j

ą

drowy 

- Europa Zachodnia: Francja w tandemie z Niemcami (Francja rol

ę

 kierownicz

ą

)  

- Europa od Atlantyku po Ural - Francja i Rosja; chciał wci

ą

gn

ąć

 Rosj

ę

 do współpracy europejskiej  

- kluczowe znaczenie ma sprawa niemiecka; Ge Gaulle był wizjonerem, my

ś

lał o dalekiej przyszło

ś

ci. 

Zaproponował inn

ą

 wizj

ę

.  

Przewarto

ś

ciowanie relacji z Niemcami : ! współpraca, wchodzi

ć

 z nimi w interakcje. Przypisuje mu si

ę

 ide

ę

 

pojednania z Niemcami. Znalazło to porozumienie tak

ż

e u Adenauera (szans

ą

 na europeizacj

ę

 Niemiec - sojusz z 

Francj

ą

); Idea pojednania - lata 50 i 60; 1958-1963 de Gaulle spotkał si

ę

 z Adenauerem 15 razy; 1962 - obaj 

zło

ż

yli sobie wzajemne wizyty: otwieranie muzeów itp. zacz

ę

to promowa

ć

 ide

ę

 pojednania w

ś

ród społecze

ń

stwa; 

background image

 

1936- traktat elizejski, do dzi

ś

 podstawa relacji. Niemcy podzielone politycznie i osłabione to układ dobry dla 

Francji;  
- De Gaulle stał si

ę

 promotorem integracji europejskiej (Niemcy mo

ż

na przez integracj

ę

 wielostronn

ą

 jeszcze 

bardziej sp

ę

ta

ć

- integracja europejska - traktował j

ą

 instrumentalnie. Chciał wspólnoty suwerennych pa

ń

stw; integracja miała 

przywróci

ć

 jedno

ść

 Francji 

- wspólna polityka rolna EWG była korzystna dla Francji  
 

13. Stosunki francusko – niemieckie po II wojnie 

ś

wiatowej 

Po II wojnie 

ś

wiatowej, w latach 1947-1949 polityka francuska była jeszcze stanowczo antyniemiecka 

- Niech

ę

tne stanowisko Francji wobec prób wci

ą

gni

ę

cia Niemiec w struktury NATO. 

- Francja prowadziła stały nadzór nad Niemcami, aby nie wymkn

ę

li si

ę

 spod ich kontroli 

Pomysły we Francji: wci

ą

ganie Niemiec do współpracy gospodarczej, 1953 - EWWiS, 1957 – EWG (stała si

ę

 

instrumentem kontroli nad Niemcami Zachodnimi i spoiwem w rozwoju współpracy francusko-niemieckiej) 
- Francja blokowała współprac

ę

 w dziedzinie obrony, bezpiecze

ń

stwa – 1954 francuski parlament odmówił 

przyj

ę

cia traktatu o współpracy obronnej 

 

De Gaulle : 

- uwa

ż

ał, 

ż

e Niemcy s

ą

 zagro

ż

eniem i w zwi

ą

zku z tym proponował, aby współpracowa

ć

 z Niemcami, wchodzi

ć

 z 

nimi w interakcje 
- Prezydent Francji obawiał si

ę

 Niemiec i pilnował by zbyt szybko Niemcy nie powróciły do dawnej 

ś

wietno

ś

ci i 

pot

ę

gi 

- Główny punkt odniesienia: robi

ć

 wszystko, aby Niemcy był zale

ż

ne od innych pa

ń

stw 

- Znalazł równie

ż

 porozumienie z Adenauerem, (szans

ą

 na europeizacj

ę

 Niemiec – sojusz z Francj

ą

), idea 

pojednania lata 50 i 60, 1958-1963 De Gaulle spotkał si

ę

 z Adenauerem 15 razy  

- 1962 - obaj zło

ż

yli wzajemne wizyty, otwieranie muzeów itp., zacz

ę

to promowa

ć

 ide

ę

 pojednania w

ś

ród 

społecze

ń

stwa, konsultacje, aby w miar

ę

 mo

ż

liwo

ś

ci wypracowa

ć

 wspólne stanowisko 

- Obaj wymy

ś

lili i wcielili w 

ż

ycie eksperyment dotycz

ą

cy pojednania – traktat elizejski, idea, która mu 

przy

ś

wiecała była budowa 

ś

cisłego zwi

ą

zku politycznego, społecznego (De Gaulle traktował to instrumentalnie) 

 
1963 – traktat elizejski: Niemcy i Francja (do dzi

ś

 podstawa relacji, był inspiracj

ą

 dla traktatu polsko-

niemieckiego z 1991 r.). Istot

ą

 pojednania były stałe konsultacje polityczne (prezydenci, premierzy - spotkania co 

najmniej raz do roku). Spotkania te miały na celu pozbycie si

ę

 negatywnego balastu miedzy Niemcami i 

francuzami, co miało mie

ć

 wpływ na przyszło

ść

. Program ten zadziałał i dokonał przełomu: 

- D

ąż

enia do wypracowani wspólnego stanowiska w polityce zagranicznej 

- Wspólne koncepcje obronne: Francja miała da

ć

 Niemcom gwarancj

ę

 bezpiecze

ń

stwa i w ten sposób troch

ę

 

Niemcy od siebie uzale

ż

ni

ć

,  

 

- Niemcy podzielone politycznie, osłabione to układ dobry dla Francji 
- Budowanie wspólnoty kulturowej mi

ę

dzy Niemcami i Francj

ą

. Prowadzenie wspólnej polityki zagranicznej 

(pojednanie do dzisiaj przynosi efekty) 
- Wizja przełamania odwiecznych antagonizmów 
- Francja beneficjentem Niemiec 
- Francja nie popierała np. upadku Muru Berli

ń

skiego, zjednoczenie Niemiec oznaczało ich wzmocnienie, a to nie 

jest dobre 
- Francja niech

ę

tna samodzielnym inicjatywom Niemiec 

- Dobre Niemcy to Niemcy słabe i podzielone (wizj

ę

 te podzielał Adenauer) 

- Po odej

ś

ciu Adenauera De Gaulle zmienia troch

ę

 akcenty, 

ś

rodkiem sp

ę

tania Niemiec jest Europa, gł

ę

biej wejd

ą

 

we współprac

ę

 europejsk

ą

 tym lepiej dla Europy i Francji 

- Nale

ż

y dba

ć

 by Francja była stron

ą

 silniejsz

ą

- Francja zablokowała niemiecki rozwój potencjału nuklearnego 
- Nie chciała wzmocnienia RFN w latach 70-tych, podobny stosunek do zjednoczenia Niemiec 
- De Gaulle uwa

ż

ał, 

ż

e Niemcy mo

ż

na przez integracj

ę

 wielostronn

ą

 jeszcze bardziej sp

ę

ta

ć

 

 
Pompidou 
- Nie przeszkadzało mu otwarcie Niemiec na Wschód 

background image

 

- Niemcy powoli stawały si

ę

 superpot

ę

g

ą

 gospodarcz

ą

 w Europie, Pompidou jeszcze bardziej chciał uzale

ż

ni

ć

,  

- Niemcy od Europy: rozbudowa Wspólnot Europejskich, rozszerzenie EWG o Wielk

ą

 Brytani

ę

, kraje północy jako 

przeciwwag

ę

 dla Niemiec 

 
Giscard d’Estaign 
Jeszcze bardziej wchodził w kooperacj

ę

 z Niemcami, zacie

ś

nianie współpracy w strukturach europejskich 

 
Mitterand 
- Zacie

ś

niał współprac

ę

 z Niemcami  

- Zagwarantował Niemcom francuskie gwarancje atomowe bezpiecze

ń

stwa 

- Obawa, 

ż

e Niemcy odwróc

ą

 si

ę

 na wschód 

- D

ąż

ył do tego, aby jeszcze bardziej wcisn

ąć

 Niemcy do integracji europejskiej 

- W 1989-1990 obawa przed odbudow

ą

 Niemiec, chcieli to odwlec, dlatego Francja wspierała w 1989 r. NRD, 

Francja robiła wszystko aby zapobiec zjednoczeniu, wizyta w NRD po upadku muru berli

ń

skiego, usiłował 

przekonywa

ć

, aby Niemcy si

ę

 nie jednoczyły, przeciwdziałanie wzrostowi Niemiec 

- Niech

ęć

 do przemian np. w Polsce, bo pr

ę

dzej czy pó

ź

niej znale

ź

liby

ś

my si

ę

 w strefie wpływów Niemiec, W 

sporze Polski o granic

ę

 z Niemcami, Francja natychmiast wsparła Polsk

ę

,  

- Pogł

ę

biał integracj

ę

 europejsk

ą

, aby jeszcze mocniej uwi

ą

za

ć

 Niemcy w Europie 

- Forsuje pomysł integracji bo to jedyna ucieczka od wzmocnienia pot

ę

gi Niemiec, jednak

ż

e francuskie 

społecze

ń

stwo jest temu przeciwne 

- Jak najpó

ź

niej rozszerzy

ć

 Uni

ę

 na wschód, bo to oznacza wzmocnienie pot

ę

gi Niemiec,  

 
Jacques Chirac 
- Zacie

ś

nianie współpracy Francji z Niemcami 

- Wycofano ostatecznie wojska francuskie z Niemiec 
 
Nicolas Sarkozy 
- Relacje z Niemcami coraz bardziej partnerskie Sarkozy+Merkel, dwie najwi

ę

ksze gospodarki UE, wpływ na 

decyzje polityczne Unii,  
 
14. Polityka wschodnia gen. De Gaulle’a 
 
Według de Gaulle’a po II wojnie 

ś

wiatowej Francja została 

ź

le potraktowana przez mocarstwa. Nie zaproszono jej 

do Wielkiej Trójki (na skutek rezerwy Roosevelta do de Gaulle’a), nie „dzieliła” Europy, dlatego te

ż

- zobowi

ą

zania jałta

ń

skie Francji nie obowi

ą

zuj

ą

 (skoro nie brała w nich udziału =P), nie uznaje „

ż

elaznej kurtyny” 

 de Gaulle utrzymuje stosunki ze Wschodem. 

Rosja była wa

ż

nym partnerem dla Francji, bez wzgl

ę

du na panuj

ą

cy w niej system polityczny. Nie da si

ę

 jej 

izolowa

ć

, zawsze b

ę

dzie mocarstwem. W ZSRR de Gaulle widział pomocnika w utrzymaniu Niemiec w szachu, 

dlatego te

ż

 utrzymywał z tym pa

ń

stwem stosunki. Idea de Gaulle’a: Europa od Atlantyku a

ż

 po Ural (Francja i 

Zwi

ą

zek Radziecki) 

 chciał wci

ą

gn

ąć

 ZSRR do współpracy europejskiej.  

De Gaulle: re

ż

imy takie jak Gomułki i Ceau

ş

escu b

ę

d

ą

 ulega

ć

 ewolucji w kierunku unarodowienia. Było to przez 

Francj

ę

 po

żą

dane (wg de Gaulle’a pa

ń

stwa narodowe były podstawowym podmiotem polityki mi

ę

dzynarodowej). 

W 1966 roku de Gaulle’a jako pierwszy przedstawiciel Zachodu odwiedził ZSRR. Przedstawił wówczas koncepcj

ę

 

Wielkiej Europy (wspomniana wy

ż

ej Europa od Atlantyku po Ural): współpraca Francji i ZSRR (bez USA). „Oferta" 

budowania Europy od Atlantyku po Ural była kierowana zarówno do komunistycznych rz

ą

dów pa

ń

stw Europy 

Wschodniej, jak i do narodów. Te pierwsze nie chciały i nie mogły jej podj

ąć

. Dla nich de Gaulle był interesuj

ą

cy 

jedynie jako polityk osłabiaj

ą

cy ameryka

ń

skie przywództwo w 

ś

wiecie zachodnim. 

Bre

ż

niew s

ą

dził, 

ż

e Francja mo

ż

e rozpocz

ąć

 budowanie na Wschodzie swoich interesów, do czego nie zamierzał 

dopu

ś

ci

ć

.  

Pomimo obj

ę

cia Wschodu embargiem na zachodni

ą

 technologi

ę

 do Europy 

Ś

rodkowo-Wschodniej wchodzi 

kapitał francuski (m.in. system telewizyjny SECAM). SECAM w Polsce funkcjonował a

ż

 do lat 90. 

Rumunia, Czechosłowacja – kraje wspierane przez Francj

ę

. De Gaulle równie

ż

 odwiedził je jako pierwszy polityk 

Zachodu.  

background image

 

W 1967 roku wizytował w Polsce (pierwszy przedstawiciel Zachodu w naszym kraju). Poparł wówczas granic

ę

 

zachodni

ą

 Polski.  

Jako 

ż

e de Gaulle wspierał pa

ń

stwa Europy 

Ś

rodkowo-Wschodniej praska wiosna i nacisk Gomułki na 

przeprowadzenie interwencji były du

ż

ym zaskoczeniem dla francuskiego przywódcy. 

 

15.Pozaeuropejska polityka Francji w latach V Republiki. 

V Republika Francuska- dzieło Charles’a de Gaulle’a (lider francuskiego ruchu oporu po II wojnie 

ś

wiatowej, walczył w 

Polsce przeciw bolszewikom, po jego 

ś

mierci w ’79 stworzono ruch gaulle’istowski) 

Europa jest głownym punktem polityki zagranicznej Francji, która ma posiadło

ś

ci karaibskie, epizody z Kanad

ą

Luizjan

ą

. Posiada równie

ż

 departamenty zamorskie (a nie „kolonie” z punktu widzenia prawa francuskiego). 

Departamentem takim była Algieria (najwi

ę

ksza wojna kolonialna XX wieku), co spowodowało 

ż

e na południu Francji 

znajduje si

ę

 du

ż

a mniejszo

ść

 algierska. Departamenty s

ą

 cz

ęś

ci

ą

 UE, np. Gujana Francuska, Wyspy Saint Pierre i 

Michelan, Martynika, Reunion, Polinezja Francuska.  

De Gaulle zaanga

ż

ował si

ę

 w Kanadzie ze wzgl

ę

du na to 

ż

e mieszka tam wielu francuzów: 

-Qubec- ponad połowa to Fr., liczne referenda na temat autonomii , wsparcie dla Qubecu było 

ź

le odebrane przez 

Amerykanów, polityka Kanadyjska jest dwuj

ę

zyczna (Montreal-najwi

ę

ksze miasto fr. J

ę

zyczne na 

ś

wiecie) 

-NATO- odbierane jako narz

ę

dzie ameryka

ń

skiej dyplomacji, Fr. Nie zgadzała si

ę

 z celami organizacji, Ch. De G. 

wycofywał wojsko ze struktur NATO(zako

ń

czone w l. 60, przeniesienie siedziby z Pary

ż

a do Brukseli) 

-Wielka Brytania-niech

ęć

 do Francji ze wzgl

ę

du na dobre stosunki z USA 

-Rosja- de Gaulle mimo 

ż

e był antykomunist

ą

 doceniał jej znaczenie, by wspólnie unicestwi

ć

 Niemcy. W 1966 roku 

odwiedził Rosj

ę

 i przedstawił koncepcj

ę

.  

- sprawa Czarnej Afryki i panstw Afryki PŁn.  (1960)- niepodległo

ść

 kolonii fr. Wtedy tez powstał pomysł utworzenia 

Unii Francuskiej z byłymi koloniami. Promowanie j

ę

zyka, interwencje w wojnach domowych. Powstanie Alliance 

Francoise. 

Georges Pompidou (kadencja :1969-74)- otwarty na współprac

ę

 z zachodem, cofn

ą

 veto dla Wlk. Brytanii. Nie chciał 

psu

ć

 relacji w 

ś

wiecie muzułma

ń

skim. 

Valezy Giscard d’Estaign- nie jest golist

ą

, a liberałem, przeforsował pomysł powstania Unii Walutowej i Parlamentu 

Europejskiego oraz UE. Załagodził stosunki z NATO i USA, ale pozostał w izolacji wojskowej w stosunku do NATO. 
Gospodarcze stosunki z Rosj

ą

.  W 1981 przegrywa wybory na rzecz Mitteranda.Silna pozycja lewicy we Fr. 

(komuni

ś

ci, trocki

ś

ci itd.) 

Mitterand nie zatrzymał programu j

ą

drowego( próby prowadzone na Pacyfiku), obawiał si

ę

 Niemiec ale zacie

ś

nił z 

nimi współprac

ę

. Był w dobrych stosunkach z USA (z Reaganem).Nie tolerował komunistów w Polsce. Zaanga

ż

ował 

si

ę

 w Czadzie. W konflikcie z Libia Czad uzyskał poparcie FR. Nieudana próba stabilizacji Libanu.Budowa programu 

kosmicznego. 

16.POLITYKA ZAGRANICZNA G. POMPIDOU I V. GISCARD d’ESTAIGN’a  

Nast

ę

pc

ą

 De Gaulle’a został jego bliski współpracownik Georges Pompidou (teraz ju

ż

 troch

ę

 zapomniany prezydent). 

Umrze on w czasie swojej kadencji. Lata rz

ą

dów to okres 1969 – 74. Nale

ż

y pami

ę

ta

ć

ż

e obowi

ą

zywała jeszcze 

wtedy kadencja 7 – letnia. Miał opini

ę

 pragmatyka. 

- Znany z CENTRUM SZTUKI POMPIDOU. 
- Kontynuował polityk

ę

 De Gaulle’a, lecz był wi

ę

kszym realist

ą

, otwarty na współprac

ę

 z Zachodem.  

- Nie miał obiekcji, co do integracji Wielkiej Brytanii we Wspólnotami.  
- W sprawie Niemiec miał takie samo zdanie, co DG.  
- Zachował stanowisko De Gaulle’a co do konfliktu na Bliskim Wschodzie (wojna Jom Kippur - przeciw) niech

ęć

 do 

Izraela, by nie podpa

ść

 krajom arabskim, które były koloniami francuskimi. 

 
Valery Giscard d’Estaign był nast

ę

pc

ą

 Pompidou. Urodzony w arystokratycznej rodzinie. Jest liberałem, odszedł od 

polityki DG. Rz

ą

dził w latach 1974 – 81, pełn

ą

 kadencj

ę

. Nie ma jakiego

ś

 wielkiego przełomu w polityce za jego 

kadencji. Korzystał z tego, co pozostawił DG i GP.  
 
- ojciec koncepcji Unii Europejskiej  

background image

10 

 

- sponsorował akt konstytucyjny (pomysł konstytucji europejskiej został odrzucony) 
- zacie

ś

nił współprac

ę

 z Niemcami, by bardziej je skr

ę

powa

ć

, miał dobre relacje z Helmutem Shidthem.  

- przeforsował ide

ę

 Parlamentu Europejskiego 

- jego pomysłem te

ż

 było utworzenie Unii Walutowej 

- jego dziełem było „uspokojenie” stosunków Francji i NATO, oraz Francji i USA. Nie przywrócił wojskowo Francji do 
struktur NATO, ale politycznie,  
- był zwolennikiem pragmatyzmu wobec Europy Wschodniej i 

Ś

rodkowej. Stawiał ogólnie na stosunki ekonomiczne i 

handel  
- Gierek kupował od Francji technologie – pokłosie dobrych relacji VG z Europ

ą

 Wschodni

ą

 i 

Ś

r.  

- Europ

ę

 

Ś

rodkow

ą

 traktował jako sowieck

ą

 stref

ę

 wpływów. 

- nie dostrzegł rodz

ą

cej si

ę

 opozycji w krajach takich jak Polska, w 1980 po fali strajków w Polsce – powiedział w 

wywiadzie, i

ż

 Polska to nie sprawa Francji, tylko Rosji.  

- nie zauwa

ż

ył momentu osłabienia bloku sowieckiego, nie wyczuł chwili, ale zrobił to Mitterand i wła

ś

nie z nim 

przegrywa wybory.  
 

 17. polityka zagraniczna Francisa Mitteranda 
 
- prezydent Francji w latach 1981-1995 – kadencje 2x 7 lat, 
- minister w IV Republice Francji, wieloletni współpracownik Wichy 
- pierwszy socjalistyczny polityk w V Republice na stanowisku głowy pa

ń

stwa 

- pragmatyczny antykomunista 
- 1981- wraz z obj

ę

ciem funkcji prezydenta, pojawiły si

ę

 nadzieje na zmiany w polityce  zagranicznej, 

- Mitterand bardziej ni

ż

 poprzednicy zaanga

ż

ował si

ę

 w polityk

ę

 zagraniczn

ą

 i wzmocnił pozycj

ę

 pa

ń

stwa 

- Mitterand w polityce wewn

ę

trznej krytykował de Gaule’a za ignorowanie przemian na 

ś

wiecie  

   i izolowanie kraju. 
 
Stosunki z Niemcami 
 - Mitterand, wobec obaw, 

ż

e Niemcy odwróc

ą

 si

ę

 na wschód, d

ąż

ył do wci

ą

gni

ę

cia Niemiec do integracji europejskiej 

i zaproponował im swoje atomowe gwarancje bezpiecze

ń

stwa, 

-podtrzymywał program j

ą

drowy, co doprowadziło do zamro

ż

enia stosunków francusko- nowozelandzkich  

(chodzi o przeprowadzenie prób j

ą

drowych na Pacyfiku, wobec których zaktywizowali si

ę

 „zieloni” z Greenpeace. 

Wysłali swój jacht, by zablokowa

ć

 te próby a to wywołało  w

ś

ciekło

ść

 Mitteranda. Specjalni agenci francuscy wysadzili 

„Rainbow Warrior” u wybrze

ż

y Nowej Zelandii. Greenpeace si

ę

 wycofał a Francja pokazała ze nale

ż

y si

ę

 z ni

ą

 liczy

ć

). 

 
Stosunki z komunistami: 
- Mitterand - zadeklarowany antykomunista, 
- uwa

ż

ał, 

ż

e nie wolno wchodzi

ć

 z komunistami w jakiekolwiek relacje,  

- sprzeciwiał si

ę

 komunistycznej inwazji na Afganistan, 

- pot

ę

piał stan wojenny wprowadzony w Polsce w 1981 roku, (Mitterand + Reagan i Thatcher), 

- wspierał finansowo „Solidarno

ść

”, 

 
Inne relacje: 
- Mitterand bardziej ni

ż

 poprzednicy nastawiony był proatlantycko – bardzo dobre relacje z prezydentem Reaganem, 

- silne zaanga

ż

owanie w sprawy pozaeuropejskie, 

- neokolonializm -  powrót do byłych kolonii i ekspansja francuskiego kapitału 
- Francja wspierała niektóre re

ż

imy, by zachowa

ć

 swoje strefy wpływów np. w Czadzie, 

(w Czadzie miały miejsca starcia ugrupowa

ń

 profrancuskich z ugrupowaniami prolibijskimi – wysyłanie francuskich 

komandosów z Legii Cudzoziemskiej). 
 - został oskar

ż

ony o udział w ludobójstwie w Rwandzie jakie miało miejsce w 1994 r., 

-najwi

ę

ksze sukcesy odniósł na arenie mi

ę

dzynarodowej, zwłaszcza na scenie Wspólnoty Europejskiej, 

-wspierał przyst

ą

pienie Hiszpanii i Portugalii w 1986 do Wspólnot Europejskich, 

- utrzymywał dobre stosunki z kanclerzem Niemiec Helmutem Kohlem, razem z którym doprowadził do podpisania 
traktatu z Maastricht 7 lutego 1992 r. 
- w 1991 został odznaczony Krzy

ż

em Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej 

-jego kadencja sko

ń

czyła si

ę

 w maju 1995 roku – nast

ę

pc

ą

 został Jacques Chirac, 

 

18. Polityka zagraniczna Francji za rz

ą

dów Chiraca i Sarkozy’ego  

Jaques Chirac – pełnił funkcje prezydenta w latach 1995-2007 

 

Był merem Pary

ż

a  

 

Wznowił próby nuklearne – pokaz siły , wskazanie i

ż

 Francja jest mocarstwem  

 

Ś

cisła współpraca z NATO – misja pokojowa w Jugosławii  

background image

11 

 

 

Unia walutowa – wprowadzenie euro 

 

Sprzeciw wobec wojny w Iraku , ochłodzenie stosunków z pa

ń

stwami bior

ą

cymi udział w koalicji , m.in. z 

Polsk

ą

 

 

Zacie

ś

nienie stosunków z Niemcami – wspólny sprzeciw wobec wojny w Iraku , wycofanie wojsk francuskich z 

Niemiec  

Nicolas Sarkozy  

 

Wywodzi si

ę

 z tej samej partii politycznej co Chirac 

 

Uzyskał poparcie jako szef MSW 

 

Zafascynowany polityk

ą

 i gospodark

ą

 USA 

 

Powtórnie wł

ą

czył Francj

ę

 w struktury wojskowe NATO  

 

Udzielił poparcia USA w wojnie z terroryzmem  

 

Szczyt mi

ę

dzy UE a pa

ń

stwami Morza 

Ś

ródziemnego , zablokowany przez kanclerz Merkel 

 

W czasie wojny Rosji z Oseti

ą

 Płd. Francja przewodziła UE a Sarkozy był mediatorem  

 

Wraz z Angel

ą

 Merkel utworzyli tandem maj

ą

cy przezwyci

ęż

y

ć

 kryzys ekonomiczny (pó

ź

niej doł

ą

czył premier 

Włoch) 

Plus ogólnie o polityce zagranicznej Francji  (raz przeczyta

ć

 

 Centralnym zało

ż

eniem francuskiej polityki zagranicznej od lat 50-tych jest uczynienie z Europy jednolitej siły 

gospodarczej i politycznej. W rachubach francuskich taka wizja Europy jest 

ś

rodkiem do zapewnienia Francji 

utrzymania pozycji mocarstwowej i du

ż

ego wpływu na sprawy mi

ę

dzynarodowe, wykraczaj

ą

cego poza potencjał 

gospodarczy pa

ń

stwa. Europa jest uznawana za organizm, który mo

ż

e pomno

ż

y

ć

 narodowy potencjał Francji, co 

symbolizuje slogan "silna Francja w silnej Europie"; jest wi

ę

c postrzegana przez Francj

ę

 podobnie jak USA przez 

Wielk

ą

 Brytani

ę

. Europa w oczach Francji uciele

ś

nia ide

ę

 

ś

cisłej współpracy ponadnarodowej z zachowaniem 

to

ż

samo

ś

ci narodowych. D

ążą

c do odgrywania wiod

ą

cej roli w procesie integracji europejskiej, Francja uznaje za 

bardzo istotne zajmowanie czołowych stanowisk w organizacjach europejskich, takich jak UE czy Rada Europy.  
     Na arenie mi

ę

dzynarodowej Francja stara si

ę

 aktywnie uczestniczy

ć

 w najistotniejszych forach, jak Rada 

Bezpiecze

ń

stwa ONZ czy Grupa G-8, jednocze

ś

nie przeciwstawiaj

ą

c si

ę

 ich zdominowaniu przez jakiekolwiek z 

innych mocarstw, zwłaszcza USA (np. NATO, Grupa G-8). Generalnie Francja uwa

ż

a nadmierne wpływy USA w 

Europie za niepo

żą

dane i stanowi główn

ą

 sił

ę

 zmierzaj

ą

c

ą

 do ich ograniczenia poprzez wzmocnienie struktur 

europejskich. Na pocz

ą

tku lat 90-tych Francja proponowała wzmocnienie roli OBWE w zakresie zapewnienia 

bezpiecze

ń

stwa Europy Zachodniej i Wschodniej w okresie post-zimnowojennym, jednak poniosła na tym gruncie 

pora

ż

k

ę

, gdy

ż

 rol

ę

 t

ę

 spełniły NATO i Partnerstwo dla Pokoju, w których wiod

ą

c

ą

 rol

ę

 odgrywały USA. Dopiero po 

obj

ę

ciu prezydentury przez Jacquesa Chiraca w 1995 roku, Francja zaakceptowała pierwszorz

ę

dn

ą

 rol

ę

 NATO, w 

pełni normalizuj

ą

c stosunki ze strukturami wojskowymi i koncentruj

ą

c si

ę

 na budowie europejskiego filara 

wewn

ą

trz sojuszu; w marcu 2009 roku o formalnym powrocie do zintegrowanej struktury dowodzenia NATO 

postanowił prezydent Nicolas Sarkozy. Deklaruj

ą

c d

ąż

enie do utworzenia ładu mi

ę

dzynarodowego na zasadzie 

wielobiegunowo

ś

ci, Francja przykłada du

żą

 wag

ę

 do działalno

ś

ci ONZ i w

ś

ród pa

ń

stw rozwini

ę

tych pozostaje 

czołowym krytykiem unilateralnych posuni

ęć

 USA w polityce zagranicznej, co najwyra

ź

niej było widoczne na 

przykładzie opozycji wobec inwazji ameryka

ń

sko-brytyjskiej na Irak w 2003 roku. W ostatnich latach Pary

ż

 

opowiada si

ę

 za przyznaniem najbardziej licz

ą

cym si

ę

 pa

ń

stwom rozwijaj

ą

cym si

ę

 wi

ę

kszego głosu w czołowych 

instytucjach mi

ę

dzynarodowych, np. Radzie Bezpiecze

ń

stwa ONZ czy Grupie G-8.  

     Francja jest jednym z czołowych oponentów globalizacji, któr

ą

 uciele

ś

nia liberalizm gospodarczy i ameryka

ń

ski 

sposób 

ż

ycia, postrzegaj

ą

c j

ą

 jako zagro

ż

enie swojej wyj

ą

tkowej kultury i st

ą

d opowiada si

ę

 za promocj

ą

 

ż

norodno

ś

ci kulturalnej i przeciwstawia nieskr

ę

powanej liberalizacji ró

ż

nych sfer 

ż

ycia mi

ę

dzynarodowego 

(gospodarki, kultury). Szerzej, uwa

ż

a si

ę

 

ż

e Francja, podobnie jak USA, aspiruje do wzorca i 

ź

ródła modelu 

cywilizacyjnego, który pragnie rozprzestrzeni

ć

 na całym 

ś

wiecie.  

     Od zawsze pierwszoplanowym partnerem Francji były Niemcy, historyczny rywal, z którym stosunki okre

ś

la si

ę

 

mianem specjalnego partnerstwa. We Francji uwa

ż

a si

ę

ż

e oba pa

ń

stwa s

ą

 lokomotyw

ą

 integracji europejskiej i 

jej post

ę

p zale

ż

y głównie od zgodnej współpracy Pary

ż

a i Berlina, co miało miejsce zwłaszcza za rz

ą

dów 

prezydenta Francoisa Mitteranda i kanclerza Helmuta Kohla. Natomiast w ostatnich latach współpraca 
Sarkozy’ego z kanclerz Angel

ą

 Merkel stanowiła kluczowy element w wysiłkach na rzecz przezwyci

ęż

enia 

bezprecedensowego kryzysu gospodarczego w strefie euro.  
      

Francja jednocze

ś

nie stara si

ę

 utrzymywa

ć

 przywódcz

ą

 rol

ę

 w

ś

ród byłych kolonii w Afryce. Regularnie odbywaj

ą

 

si

ę

 szczyty głów pa

ń

stw Francji i Afryki, w mocy pozostaje wspólnota monetarna Afryki oparta na franku 

francuskim. We wrze

ś

niu 2007 roku Sarkozy przewodniczył specjalnej sesji Rady Bezpiecze

ń

stwa ONZ 

po

ś

wi

ę

conej pokojowi i bezpiecze

ń

stwu w Afryce. Francuskie wpływy w Afryce wydaj

ą

 si

ę

 jednak male

ć

. Krytyk

ę

 

Francji wywołały kontrowersyjne posuni

ę

cia, jak Operacja Turkus w Rwandzie podczas ludobójstwa w 1994 roku, 

czy podtrzymywanie poparcia dla dyktatora Mobutu Sese Seko a

ż

 do jego obalenia w 1997 roku. Przypadki te 

udowodniły, 

ż

e francuska obecno

ść

 wojskowa nie gwarantuje stabilno

ś

ci politycznej. W 1998 roku Francja miała 

background image

12 

 

traktaty obronne z 8 pa

ń

stwami afryka

ń

skimi i porozumienia o współpracy wojskowej z kolejnymi 26.  

     Szczególnie istotn

ą

 pozycj

ę

 w polityce zagranicznej Francji zajmuj

ą

 pa

ń

stwa Afryki Północnej, czyli Maghrebu 

(Algieria, Maroko, Tunezja). Francja utrzymuje na tym obszarze znacz

ą

ce interesy gospodarcze i wpływy 

kulturalne i polityczne i jest 

ż

ywotnie zainteresowana stabilno

ś

ci

ą

 tego obszaru. Historycznie Francja odgrywała 

równie

ż

 kluczow

ą

 rol

ę

 na Bliskim Wschodzie, jednak ostatnio jej rola w tym regionie była drugorz

ę

dna i w 

praktyce polityka Francji wobec tego regionu była realizowana w ramach polityki europejskiej, czego przykładem 
było powołanie Unii dla 

Ś

ródziemnomorza w lipcu 2008 roku. Podczas przełomowych wydarze

ń

 „arabskiej 

wiosny” w 2011 roku, głównie za spraw

ą

 osobistego zaanga

ż

owania prezydenta Sarkozy’ego, Pary

ż

 powrócił do 

roli jednego z najbardziej licz

ą

cych si

ę

 aktorów mi

ę

dzynarodowych na tym obszarze, przewodz

ą

c kampanii 

powietrznej w Libii i d

ąż

eniom do napi

ę

tnowania re

ż

imu prezydenta. 

 
19. Proces zyskiwania przez RFN suwerenno

ś

ci w polityce mi

ę

dzynarodowej  

- po 1945r. pa

ń

stwo podzielone (RFN i NRD) 

- pa

ń

stwo w pełni suwerenne dopiero po 1991r.  

- 1945r. – kl

ę

ska III Rzeszy, kapitulacja bezwarunkowa, pocz

ą

tek układu bipolarnego na 

ś

wiecie, podział w Europie 

biegł przez Niemcy,  
- demonta

ż

 imperiów kolonialnych,  

- o sprawach niemieckich decyduje konferencja poczdamska (zmiana granic, likwidacja Prus Wschodnich, Polska 
zyskuje terytoria) 
- Niemcy podzielone na strefy okupacyjne do 1949r.,  
- sierpie

ń

 1945r. – Sojusznicza Rada Kontroli (organ wojskowy sprawuj

ą

cy władz

ę

- nigdy nie zwołano konferencji pokojowej,  
- ZSRR nie było zainteresowane podziałem Niemiec, Stalin chciał jedno

ś

ci, ale przy okazji równie

ż

 rozszerzenia tam 

swoich wpływów,  
- nie było centralnej administracji  
- spory mocarstw o sytuacj

ę

 Niemiec,  

- Wielka Brytania i USA w 1947 roku powołuj

ą

 Bizoni

ę

, stworzyli oni uni

ę

 walutow

ą

 (marka niemiecka) oraz uni

ę

 

gospodarcz

ą

 przeciw grabieniu Niemiec przez Sowietów,  

- Odpowiedzi

ą

 Zwi

ą

zku Radzieckiego na ten krok była blokada Berlina Zachodniego.  

- Rosjanie starali si

ę

 odci

ąć

 wszelkie drogi zaopatrzenia do tej cz

ęś

ci miasta i tym samym wymóc na 

pa

ń

stwach zachodnich wycofanie si

ę

 z podejmowanych kroków. Blokada nie przyniosła jednak efektów. 

Ż

ywno

ść

 i 

inne produkty były dostarczane od tamtej pory drog

ą

 powietrzn

ą

.  

- Dzi

ę

ki utworzeniu takich "mostów powietrznych" codziennie Berlin Zachodni był zaopatrywany w 5,5 tony 

ż

nych towarów. 

- Blokada Berlina skłoniła Francuzów do przył

ą

czenia swojej strefy okupacyjnej do Bizonii.  

- W taki sposób w maju 1949 roku powstała Trizonia ("trójstrefa"), maj

ą

ca ju

ż

 niedługo przerodzi

ć

 si

ę

 w nowe 

pa

ń

stwo niemieckie.  

- doktryna Trumana – powstrzymywanie komunizmu,  
- ZSRR w odpowiedzi wycofuje si

ę

 z Sojuszniczej Rady Kontroli, Od tamtego czasu stosunki pomi

ę

dzy Zwi

ą

zkiem 

Radzieckim i pa

ń

stwami zachodnimi pozostawały napi

ę

te. 

Zapowiadana reforma walutowa została przeprowadzona w czerwcu 1948 roku i obj

ę

ła swoim zasi

ę

giem zachodnie 

strefy okupacyjne oraz strefy pa

ń

stw zachodnich w samym Berlinie.  

- wzrasta sympatia zachodu do Niemiec, które obj

ę

te zostaj

ą

 planem Marshalla (RFN) 

- 1949r. – powstaje NATO; mocarstwa zgadzaj

ą

 si

ę

 na powołanie w RFN Zgromadzenia Narodowego, projekt i 

zaakceptowanie konstytucji, 
- w sierpniu odbyły si

ę

 wybory do Bundestagu 

- siedzib

ą

 władz – Bonn,  

- kanclerz – Konrad Adenauer,  
- RFN – w latach 1949-1955 posiadało ograniczon

ą

 suwerenno

ść

, brak pełnej kontroli nad swoim terytorium, były 

urz

ę

dy komisarzy okupacyjnych,  

- w odpowiedzi na RFN w 1949r. ZSRR powołuje NRD,  
 
20. Polityka zagraniczna RFN za czasów Adenauera. 

 
- twórca RFN – Adenauer,  
 

- weteran w polityce, zaczynał w Republice Weimarskiej, partia centro-chadecka, burmistrz Kolonii,  

background image

13 

 

 

- za Hitlera był prze

ś

ladowany,  

- cele: odzyskanie suwerenno

ś

ci przez Niemcy, obawiał si

ę

ż

e trudno zmusi

ć

 Niemców do porzucenia nazizmu i 

reorientacji polityki na zachód,  

- integracja ze 

ś

wiatem zachodnim,  

- głównym zagro

ż

eniem: ekspansja ZSRR, panicznie si

ę

 ich bali,  

- dla Niemców zachodem była Francja, konieczne uło

ż

enie relacji,  

- głównym oparciem dla RFN miały by

ć

 USA, (zgoda na status quo), wg. Adenauera ten stan rzeczy był stały,  

- Od listopada 1949r. – ograniczona suwerenno

ść

 w polityce zagranicznej RFN,  

- w 1951r. powstaje I Urz

ą

d Spraw Zagranicznych, Adenauer został tam kierownikiem,  

- uwa

ż

any za ojca integracji europejskiej,  

- EWWiS – pełne wsparcie Niemiec, Niemcy musz

ą

 by

ć

 zwi

ą

zane z Europ

ą

,  

- Lata 50’ – napi

ę

cia na linii wschód-zachód 

- pomysł stworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (odtworzenie armii niemieckiej, wyposa

ż

enie jej w bro

ń

),  

- polityka wewn

ę

trzna: 

 

- oficjalny cel -> zjednoczenie; liczono si

ę

 jednak z trwało

ś

ci

ą

 tego podziału, nieuznawanie NRD,  

 

- idea zwołania konferencji pokojowej mocarstw, konferencja paryska 1954r. bez udziału ZSRR,  

 

 

- postanowienie o zako

ń

czeniu okupacji! 

 

 

- Niemcy przyj

ę

te do UZE I NATO (05.05.1955) 

- ZSRR próbowało blokowa

ć

 przyj

ę

cie RFN do NATO, kusz

ą

c ide

ą

 zjednoczenia Niemiec, Adenauer odmawia,  

- ZSRR przyznaje suwerenno

ść

 NRD,  

 

- 1956r. – NRD wchodzi w skład Układu Warszawskiego,  

- Niemcy ci

ą

gle nie mogły posiada

ć

 broni ABC, lotnictwa wojennego, floty, rakiet dalekosi

ęż

nych,  

- po wojnie systematycznie to znoszono, w latach 80’ zrównano z innymi krajami NATO,  
- Niemcy dobrowolnie zdecydowały si

ę

 na wyrzeczenie posiadania broni atomowej,  

- na terytorium RFN nadal znajdowały si

ę

 obce wojska, ale ju

ż

 nie okupacyjne, (około 200tys. Ameryka

ń

skie + 

francuskie i brytyjskie); jest tam bro

ń

 nuklearna (francuska i ameryka

ń

ska) 

- Adenauer podpisuje traktaty rzymskie, tworzenie wspólnot europejskich,  
- normalizacja stosunków z wieloma krajami Europy, stopniowe układy z s

ą

siadami, wypłata odszkodowa

ń

, wsparcie 

Izraela – współpraca gospodarcza, wypłata odszkodowa

ń

,  

- lata 60’ – kryzys kuba

ń

ski, Niemcy obawa wiały si

ę

ż

e USA dogada si

ę

 z ZSRR, Adenauer naciska na Kennedy’ego 

by USA pozostały w Europie, USA było gwarantem status quo,  
- USA miało wtedy inne priorytety (Wietnam) 
- Niemcy musieli finansowa

ć

 obecno

ść

 armii ameryka

ń

skiej na swoim terytorium,  

- traktat elizejski – współpraca z Francj

ą

 (antyameryka

ń

ska) 

- wspieranie gospodarki Grecji, Turcji i Portugalii, - do połowy lat 60’ polityka wschodnia Niemiec – ograniczona;  

- problem wyjazdów Niemców z Polski, Czechosłowacji i W

ę

gier (ciche wysiedlenia na mocy dwustronnych 

porozumie

ń

 – 2,5 mln ludzi) 

- nie było oficjalnych relacji RFN ze 

ś

wiatem komunistycznym, wyj

ą

tkiem było ZSRR 

- 1955r. – RFN nawi

ą

zuje stosunki dyplomatyczne ze Zwi

ą

zkiem Radzieckim (kontakty ekonomiczne, humanitarne, 

Niemcy wci

ąż

 w niewoli sowieckiej) 

Adenauer załatwił ich uwolnienie (

ż

ołnierzy) 

- sowietom chodziło o współprac

ę

 gospodarcz

ą

,  

ż

adne z pa

ń

stw uznaj

ą

cych NRD nie b

ę

dzie uznane przez RFN (doktryna Hallsteina),  w zwi

ą

zku z czym w 

1957r. – RFN zrywa stosunki z Jugosławi

ą

;  

- zimny prysznic dla niemieckiej polityki – kryzys berli

ń

ski, Niemcy s

ą

 niesamodzielne, egzystuj

ą

 w symbiozie z 

polityk

ą

 ameryka

ń

sk

ą

,  

 
21. Niemiecka Ostpolitik do ko

ń

ca lat 60. 

Ostpolitik (z niemieckiego - "polityka wschodnia"), termin politologiczny dla okre

ś

lenia poczyna

ń

 dyplomacji 

niemieckiej wobec wschodnich s

ą

siadów. W latach 60 i 70 stała si

ę

 oficjalnym programem RFN. 

- 1963r. – odchodzi Adenauer, jego nast

ę

pca – Ludwik Erhard (polityka małych kroków) 

 

- próba nawi

ą

zania współpracy ekonomicznej z Europ

ą

 

Ś

rodkow

ą

 i Wschodni

ą

,  

 

- dwustronne negocjacje, tworzenie w krajach niemieckich misji handlowych, charakter misji dyplomatycznych, 

 

- dobre relacje z W

ę

grami, Bułgari

ą

, Rumuni

ą

 – nie było zatargów historycznych,  

- dochodzi do głosu nowe pokolenie – wzi

ę

cie odpowiedzialno

ś

ci za przeszło

ść

 (lata 60’), ukaranie winnych,  

background image

14 

 

- doktryna Hallsteina to zamykanie si

ę

 Niemiec, trzeba pogodzi

ć

 si

ę

 ze 

ś

wiatem wschodnim,  

- list biskupów polskich do niemieckich (1965r.); dyskusja o przebaczeniu,  
- lata 60’- zmiana polityki w Niemczech, w sił

ę

 rosła socjaldemokracja, lider – Willy Brandt,  

- akceptacja statusu quo i NRD,  

- Günter Grass – sztandar polityki przemian, współpracownik Brandta, pochodził z Gda

ń

ska, jeden z ojców 

chrzestnych przemian,  

22. RFN wobec idei integracji europejskiej 

 

 Od listopada 1949 r. ograniczona suwerenno

ść

 w polityce zagranicznej RFN; 

 

Konrad Adenauer uwa

ż

any za ojca integracji europejskiej 

o

  Głównym celem polityki Adenauera było zniwelowanie izolacji mi

ę

dzynarodowej Niemiec i zbli

ż

enie 

si

ę

 do pa

ń

stw Europy Zachodniej  

o

  Po II wojnie 

ś

wiatowej d

ąż

ono do odbudowy pa

ń

stw, Francja i Niemcy musiały doj

ść

 do porozumienia 

w kwestii złó

ż

 surowców tj. w

ę

gla i stali ( kto kontroluj

ę

 Zagłebi

ę

 Ruhry, Saary i Lotaryngi

ę

, dominuje 

na kontyncie) 

 

EWWiS – Europejska Wspólnota W

ę

gla i Stali – Niemcy były głównym entuzjast

ą

 

Pomysł Europejskiej Wspólnoty Obronnej (odtworzenie armii niemieckiej, wyposa

ż

enie jej w bro

ń

 

25.03.1957 – traktaty rzymskie – Europejska Wspólnota Gospodarcza i Euroatom  

 

Konferencja paryska – 1954 r. 

o

  Postanowienie o zako

ń

czeniu okupacji Niemiec 

o

  Przyj

ę

cie RFN do UZE i NATO 

Mi

ę

dzy 1955 a 1969 Niemcy normalizowały stosunki z pa

ń

stwami europejskimi 

23. Stosunki RFN- USA do 1990 r. 

 

RFN zawdziecza USA odbudowe całego kraju po wojnie. 

 

USA naciskało na przyj

ę

cie RFN do NATO, ale RFN miało ograniczon

ą

 suwerenno

ść

 i nie miało armii, ale 

miało 80mln ludzi i trzeba było si

ę

 z nimi liczy

ć

.  

 

W RFN nadal stacjonowały obce wojska, ale po 1955 jako sojusznicy, a nie okupanci. Apogeum w latach 

70tych- 200 tys. w USA, 70 tys. z Wielkiej Brytanii oraz wojska francuskie. 

 

Zawierano te

ż

 traktaty graniczne, ale nie ze wschodem. Niemcy zabiegały o obecno

ść

 USA w Europie.  

 

Pierwsze zgrzyty to pocz

ą

tek lat 60tych- USA do tej pory sami finansowali swoich 

ż

ołnierzy w Niemczech. 

Adenauer bał si

ę

ż

e wysokie tego koszty skłoni

ą

 USA do wycofania si

ę

, a dla Niemiec to przecie

ż

 gwarancja 

bezpiecze

ń

stwa i nie chciał tego. USA daje wybór- albo wychodzimy z Niemiec, albo płacicie za utrzymanie 

naszych 

ż

ołnierzy. Niemcy postanowili finansowa

ć

 to i robi

ą

 to do dzi

ś

.  

 

Bundeswera została zmuszona do zakupu broni ameryka

ń

skiej. Ze stopniowym pogarszaniem si

ę

 stosunków 

na linii Bonn–Waszyngton mieli

ś

my do czynienia w okresie rz

ą

dów kanclerza Helmuta Schmidta, który w 

1974 r. zast

ą

pił Brandta. Spowodowane to było obni

ż

eniem presti

ż

u USA poprzez wojn

ę

 wietnamsk

ą

 i afer

ę

 

Watergate.  

 

W dalszych latach a

ż

 do zjednoczenia Niemiec stosunki tych pa

ń

stw utrzymywały si

ę

 na dobrym poziomie,  

 
24. STOSUNKI RFN – USA PO 1990 r. 
 
Po upadku muru berli

ń

skiego: 

- 1990r. prezydent G. Bush zaproponował, aby Stany Zjednoczone i Niemcy stały si

ę

 dla siebie partners in leadership. 

Partnerstwo to miało by

ć

 w zało

ż

eniu podstaw

ą

 stosunków transatlantyckich po zako

ń

czeniu zimnej wojny.  

- Niemcy popieraj

ą

c wzmocnienie NATO i integracj

ę

 europejsk

ą

 utrzymywały dobre stosunki z USA,  

- po 11 wrze

ś

nia Niemcy proameryka

ń

skie (Niemcy poparły decyzj

ę

 o uznaniu wydarze

ń

 z 11 wrze

ś

nia za atak na 

wszystkich członków NATO), , wsparły działania stabilizacyjne w Afganistanie, ale relacje coraz bardziej si

ę

 

komplikowały,  
- po obj

ę

ciu urz

ę

du przez Busha w stosunkach zacz

ę

ły narasta

ć

 rozbie

ż

no

ś

ci,  

 

- USA sabotowało ustalenia dotycz

ą

ce ochrony 

ś

rodowiska, czy powołanie MTK, 

- rz

ą

d Schrodera w ka

ż

dej sprawie zajmował inne stanowisko,  

- Niemcy byli przeciwnikami nało

ż

enia przez USA sankcji na Kub

ę

, Libi

ę

 i Iran, uwa

ż

ali, 

ż

e trzeba z nimi handlowa

ć

,  

- Irak – najwi

ę

kszy problem, bardzo negatywne stanowisko wobec interwencji w Iraku,  

- List 8 – podpisały: Czechy, Dania, Hiszpania, Polska, Portugalia, W

ę

gry, Wielka Brytania, Włochy 

 

- Niemcy przeciwne, ochłodzenie stosunków z USA,  

- Bush odmawiał spotkania ze Schroderem (przeciwstawienie „starej europy – Niemcy, Francja; a Nowej – Polska itp.) 

background image

15 

 

- koniec 2003r. – lekka poprawa stosunków, oba kraje s

ą

 dla siebie zbyt wa

ż

nymi partnerami,  

- Niemcy nie dali wojsk do Iraku oraz nie udzielili wsparcia finansowego na odbudow

ę

 kraju, ale zgodziły si

ę

 nie 

blokowa

ć

 decyzji NATO odno

ś

nie udziału NATO w stabilizacji i odbudowie Iraku,  

 
25. OSTPOLITIK W CZASACH W. BRANDTA  

- 1966r. – po raz pierwszy po wojnie, SDP weszło do koalicji rz

ą

dz

ą

cej,  

- Brandt został ministrem spraw zagranicznych,  
- rozpocz

ę

to negocjacje traktatowe z ZSRR, które zawieszono po interwencji w Czechosłowacji, ale szybko je 

przywrócono, 
- przywrócenie stosunków dyplomatycznych z Jugosławi

ą

 i nawi

ą

zanie ich z Rumuni

ą

,  

- 1966 - Willi Brandt zacz

ą

ł tworzy

ć

 now

ą

 jako

ść

 w stosunkach RFN z innymi krajami Europy. Nawi

ą

zał współprac

ę

 

gospodarcz

ą

 z ZSRR, udzielał mu kredytów, czym kupował sobie jego przychylno

ść

.  

- 1968r. - RFN nawi

ą

zała stosunki z Rumuni

ą

 i Jugosławi

ą

, a rok pó

ź

niej- z NRD, Polsk

ą

 i Czechosłowacj

ą

- 1969 Brandt zostaje kanclerzem,  
nale

ż

y rozwa

ż

a

ć

 rozmowy z satelitami ZSRR (np. Polsk

ą

- Brandt chciał wyj

ść

 spod patronatu USA, pora

ż

ki USA w Wietnamie,  

- 1970 r. rozmowy z Polsk

ą

, Czechosłowacj

ą

 i NRD, podpisano układ Gomułka-Brandt, gwarantuj

ą

cy nienaruszalno

ść

 

polskiej granicy zachodniej,  

- zawierał równie

ż

 klauzul

ę

 o pojednaniu Niemiec z satelitami ZSRR,  

- układ z NRD – w negocjacjach poruszono status Berlina, negocjacje utkn

ę

ły, pó

ź

niej podpisano układ 

normalizuj

ą

cy stosunki,  

- Czechosłowacja: najdłu

ż

sze negocjacje (kwestia uznania konsekwencji układu z Monachium z 1938r.), blokowało to 

porozumienie obu pa

ń

stw,  

- zacie

ś

nianie stosunków z ZSRR, cz

ę

ste kontakty, d

ąż

enie do zwi

ą

zania ZSRR współprac

ą

 gospodarcz

ą

,  

 

- wspieranie do ko

ń

ca Gorbaczowa, kredyty dla ZSRR,  

 

- Niemcy kupowali sobie przychylno

ść

, co pomogło pó

ź

niej uzyska

ć

 zgod

ę

 ZSRR na zjednoczenie Niemiec,  

 
26. Polityka zagraniczna RFN za czasów Genschera. 

 

1991r. - wojna w Zatoce Perskiej - Genscher odmówił udziału w koalicji antyirackiej. Zasłaniał si

ę

 konstytucj

ą

 

(wojska nie mog

ą

 by

ć

 wysyłane poza granice Niemiec).  

 

Uznanie jako pierwsi Słowenii, Bo

ś

ni i Chorwacji. Jugosławia była silnie poł

ą

czona z Niemcami Zachodnimi.  

 

Genscher w Europie obci

ąż

any za wojn

ę

 na Bałkanach 

 

Uwa

ż

ał, 

ż

e Niemcy powinny si

ę

 mniej anga

ż

owa

ć

 w sprawy innych krajów 

 

Przed odej

ś

ciem unikał podejmowania zdecydowanych kroków 

 

Poddał si

ę

 do dymisji w 1992r., 

27. Działania RFN na rzecz zjednoczenia Niemiec 

- RFN utrzymywało z ZSRR cz

ę

ste kontakty, zacie

ś

niano stosunki dwustronne, współpraca gospodarcza. Te działania 

miały na celu zdobycie przychylno

ś

ci Zwi

ą

zku Radzieckiego. Dzi

ę

ki temu RFN otrzymała od ZSRR w lutym 1990 r. 

zgod

ę

 na zjednoczenie NRD z RFN,  

- Helmut Kohl stał na czele rz

ą

du RFN od 1982 r. To w głównej mierze jego działania i starania przyczyniły si

ę

 do 

zjednoczenia Niemiec, musiał uzyska

ć

 zgod

ę

 Wielkiej Brytanii i Francji, którzy pocz

ą

tkowo nie chcieli bo bali si

ę

 

wzrostu znaczenia Niemiec w Europie,  
- Decyzj

ę

 w sprawie zjednoczenia Niemiec podj

ę

to na cyklu konferencji 2+4 (NRD, RFN + Stany 

Zjednoczone, Zwi

ą

zek Radziecki, Wielka Brytania, Francja), Niemcy odzyskali pełn

ą

 suwerenno

ść

 nad swoim 

terytorium i w polityce zagranicznej.  
 

28 Polityka zagraniczna Niemiec po zjednoczeniu 

- wchłoni

ę

cie NRD kosztowało miliardy marek, do dzi

ś

 wida

ć

 ró

ż

nic

ę

 mi

ę

dzy wschodem, a zachodem,  

- podczas Genschera na stanowisku MSZ Niemcy silne zaanga

ż

owali si

ę

 w sprawy Jugosławii, udzielali wsparcia 

Chorwatom i Słowe

ń

com,  

- zbyt po

ś

pieszne uznanie, Genscher w Europie oskar

ż

any za pocz

ą

tek wojny na Bałkanach,  

- Nowy MSZ – Kenkel,  
- priorytet w polityce zagranicznej to integracja europejska + rozszerzenie Unii,  
- dobre s

ą

siedztwo ze wschodem,  

- partnerstwo z Rosj

ą

,  

- połowa lat 90’ – wi

ę

ksze zaanga

ż

owanie; od 1994r. Niemcy mogły anga

ż

owa

ć

 si

ę

 w misje zagraniczne, wysyła

ć

 

wojska itp.,  

- brali udział w Kambod

ż

y (najwi

ę

ksza akcja), Somalii i Jugosławii,  

background image

16 

 

- Niemcy starali si

ę

 uzyska

ć

 stałe miejsce w Radzie Bezpiecze

ń

stwa ONZ (blokowały Francja i Anglia) 

- działania proeuropejskie, jako pierwsi przyj

ę

li traktat z Maastricht,  

- wej

ś

cie polityczne do Europy 

Ś

rodkowo-Wschodniej, dobre relacje z W

ę

grami,  

- skomplikowane z Czechosłowacj

ą

 (Niemcy wypłacaj

ą

 odszkodowania Niemcom Sudeckim, co troch

ę

 

poprawia) 
 
 
29. Stosunki polsko-niemieckie po 1991r. 
  
- o

ż

ywione stosunki z Polsk

ą

, ale nie była ona nigdy priorytetem w polityce Niemiec, 

- 1991r. – podpisanie traktatu o dobrym s

ą

siedztwie i przyjaznej współpracy, 

- były jednak uprzedzenia z bolesnej historii 
- d

ąż

enia Polski do członkostwa w NATO do

ść

 szybko znalazły poparcie w Niemczech, 

- sytuacja troszk

ę

 si

ę

 pogorszyła, gdy Polska wsparła USA (list 8), Niemcy miały inne zdanie,  

- Po wst

ą

pieniu do UE Niemcy nie od razu otworzyły swój rynek pracy,  

- kwesti

ą

 sporn

ą

 było równie

ż

 podpisanie przez Niemcy i Rosj

ę

 umowy w sprawie budowy ruroci

ą

gu gazowego Nord 

Stream,  
 
30. Polityka Niemiec wobec Rosji po 1990r.  
 
Niemcy po 1990r. budowały partnerstwo z Rosj

ą

, o czym 

ś

wiadczy

ć

 mo

ż

e podpisanie przez kanclerza Khola i 

prezydenta Gorbaczowa układu o dobrym s

ą

siedztwie, partnerstwie i współpracy (Bonn, 1990r.). Ogólnie kanclerz 

Khol miał bardzo dobre stosunki z Gorbaczowem.  
- Wa

ż

nym aspektem było równie

ż

 uregulowanie kwestii wycofania si

ę

 wojsk radzieckich stacjonuj

ą

cych na terenie 

Niemiec (Wojska miały opu

ś

ci

ć

 teren Niemiec do 1994 roku).  

- Rosja okazała si

ę

 partnerem numer 1 dla Niemiec (atrakcyjny partner handlowy dysponuj

ą

cy ogromnymi 

bogactwami naturalnymi). 
- Kwesti

ą

 sporn

ą

 były jednak dobra kultury, zagarni

ę

te przez Armi

ę

 Czerwon

ą

 z terenów Niemiec, których Rosjanie 

nie chcieli odda

ć

 (była to m.in. czaszka Hitlera, ale równie

ż

 inne cenne dzieła sztuki).  

- po odej

ś

ciu kanclerza Khola, jego posad

ę

 obj

ą

ł Schröder, który miał bardzo dobre relacje z Putinem, co 

zaowocowało jeszcze wi

ę

kszym zbli

ż

eniem z Rosj

ą

 (w 2000 r. Putin przemawiał w Niemieckim Bundestagu na temat 

współpracy i wymiany ekonomicznej i kulturalnej; budowa gazoci

ą

gu pólnocnego Nordstream; Niemcy wstrzemi

ęź

liwi 

w sprawie „pomara

ń

czowej rewolucji) 

- po odej

ś

ciu Schrödera, posad

ę

 obj

ę

ła Merkel, która prowadziła ostro

ż

niejsze post

ę

powanie z Rosj

ą

, na rzecz 

naprawienia relacji z USA; 
 

32. Porównanie potencjałów ZSRR i Rosji w stosunkach mi

ę

dzynarodowych. 

- Rosja to kontynuator ZSRR, ale nie dorównuje mu potencjałem,  

- to 75% dawnego obszaru ZSRR,  
- odziedziczyli stałe miejsce w Radzie Bezpiecze

ń

stwa ONZ,  

- utraciła dost

ę

p do Morza Bałtyckiego i Czarnego,  

- Rosja jest mocarstwem regionalnym o ambicjach globalnych.   
- nadal posiada wpływy w byłych republikach,  
- po doj

ś

ciu Putina do władzy, Rosja odbudowuje swoj

ą

 pozycj

ę

, spowodowane to było po cz

ęś

ci wzrostem cen 

surowców w 2000r.  
- coraz lepsza sytuacja ekonomiczna,  
 
33. Polityka zagraniczna Rosji w pierwszej połowie lat dziewi

ęć

dziesi

ą

tych XX wieku. 

pocz

ą

tek lat 90’ – kontynuacja wizji Gorbaczowa, Zachód nie jest wrogiem, odej

ś

cie od rywalizacji, integracja z 

zachodem,  
- promocja współpracy z USA i Europ

ą

 Zachodni

ą

, widzieli swoj

ą

 rol

ę

 jako partnera dla zachodu,  

 

- zachód to przyjmuje, ma nadzieje na umacnianie si

ę

 w Rosji procesów demokratycznych,  

- wizj

ę

 zbli

ż

enia z zachodem promował MSZ Rosji – Kozyriew, nie podobało si

ę

 to bo krytycy twierdzili, 

ż

e Rosja nie 

jest partnerem tylko petentem, a wg. nich Rosja powinna by

ć

 mocarstwem i przejawia

ć

 własne inicjatywy,  

- Celem było wej

ś

cie do G-7, czemu miało słu

ż

y

ć

 odzyskanie wpływów i zbli

ż

enie z USA i Niemcami,  

 
34. Zało

ż

enia realizacja tzw. doktryny Primakowa w rosyjskiej polityce zagranicznej 

Jewgienij Primakow – minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej w latach 1996 -1998 oraz premier tego kraju 
w latach 1998 – 1999 

background image

17 

 

- Rosja ma tym wi

ę

ksz

ą

 pozycj

ę

 na 

ś

wiecie im silniejsz

ą

 b

ę

dzie miała na obszarze postsowieckim,  

- trzeba odrzuci

ć

 bajki o demokracji i podsyca

ć

 lokalne konflikty,  

- Rosja jako arbiter odzyska wpływy,  
- Zdaniem wielu, głównym celem doktryny było ograniczenie dominacji USA i zwi

ę

kszenie wpływów rosyjskich na 

takich obszarach jak Azja i Bliski Wschód. 
- zbli

ż

enie z Chinami i Indiami w celu przeciwwagi dla USA,  

 
35. Polityka Rosji na obszarze WNP. 

- Kozyrew okreslał te pa

ń

stwa terminem „bliskiej granicy”,  

- strefa 

ż

ywotnych interesów Rosji, do 1993 przyst

ą

piły do niej wszystkie republiki oprócz bałtyckich,  

- WNP dzieli si

ę

 na trzy grupy: 

 

- uzale

ż

nione najbardziej: Armenia, Białoru

ś

, Tad

ż

ykistan,  

 

- cz

ęś

ciowo: Kazachstan, Kirgistan, Mołdawia, Ukraina,  

 

- lekko niezale

ż

ne: Azerbejd

ż

an, Uzbekistan, Turkmenistan,  

- Armenia obawiała si

ę

 wci

ś

ni

ę

cia w 

ś

wiat islamu, wi

ę

c jest blisko z Rosj

ą

 (wybór strategiczny) 

- Białoru

ś

 – Łukaszenka pchn

ą

ł Białoru

ś

 w r

ę

ce Rosji,  

- Tad

ż

ykistan – pa

ń

stwo upadłe, istnieje tylko dzi

ę

ki rosyjskiej armii,  

- od 1992r. – Rosja wzi

ę

ła na siebie obron

ę

 tego obszaru, wkłada w to ogromne nakłady finansowe, 

- Gruzja – Szakaszfili próbował odzyska

ć

 Oseti

ę

 Południow

ą

, ale Rosja wkroczyła z wojskami,  

-  Ukraina – pomara

ń

czowa rewolucja, Juszczenko deklarował prozachodni

ą

 polityk

ę

,  

 
36. Polityka Rosji wobec pa

ń

stw Zachodniej Europy 

 
- Europa dla Rosji znaczy wi

ę

cej ni

ż

 reszta 

ś

wiata, odgrywa kluczow

ą

 rol

ę

 

-  ch

ęć

  Rosji do odzyskania znacz

ą

cej roli w Europie, ale tak

ż

e uzale

ż

nienie gospodarcze Europy od siebie 

- osłabienie pozycji OBWE i ONZ, wzrost hegemonii USA,  
- słabo

ść

 Rosji w Europie- kryzys kosowski 1999 r. Bałkany były traktowane przez Rosj

ę

 jako strefa jej wpływów 

(blisko

ść

 z Serbi

ą

- Rosja dba o rozwój kontaktów bilateralnych oraz kontaktów z instytucjami (UE) 
-  stosunek do UE: Jelcyn był niech

ę

tny rozszerzeniu Unii, Putin natomiast nie przeciwstawia si

ę

 rozszerzeniu, dzi

ę

ki 

temu buduje własne wpływy w Unii, układ o partnerstwie Rosja- UE  1994 r., dla Rosji Unia jest jedynie partnerem 
gospodarczym 
 
Hierarchia pa

ń

stw- partnerów dla Rosji: 

- Niemcy- najwa

ż

niejszy europejski partner Rosji, wspólne relacje to partnerstwo strategiczne, współpraca trwa od 

połowy lat 90-tych, szczyty na najwy

ż

szym szczeblu odbywaj

ą

 si

ę

 raz do roku, Niemcy s

ą

 ogromnym inwestorem w 

Rosji, wsparcie uczestnictwa Rosji w G7 
- Francja- traktat o przyja

ź

ni i współpracy podpisany w 1992 r., współpraca w walce z hegemoni

ą

 USA, stworzenie osi 

Moskwa- Berlin- Pary

ż

, wojna w Czeczeni- Francja jednym z głównych krytyków 

- Wielka Brytania-  znaczenie polityczne i militarne, traktat o przyja

ź

ni i współpracy podpisany w 1992 r., powi

ą

zania 

biznesowe- kapitał rosyjski w Wielkiej Brytanii (Abramowicz-bliski kolega Putina), Wlk. Brytania azylem dla krytyków 
Putina 
- Włochy- traktat o współpracy podpisany w 1994 r., od 2000 r. wci

ąż

 rosn

ą

ca pozycja Włoch, urz

ę

dowanie 

prezydenta Berlusconiego to rosn

ą

ce dostawy gazu do północnych  Włoch 

- Pozostałe licz

ą

ce si

ę

 kraje w polityce Rosji to Hiszpania, Holandia, Szwecja, Finlandia- głównie powi

ą

zania 

biznesowe i handlowe,  
 
37. Polityka Rosji wobec pa

ń

stw Europy 

Ś

rodkowej 

 
- pocz

ą

tkowo Rosja blokowała integracj

ę

 tych terenów z Zachodem, rywalizacja o strefy wpływów ( Rosja bała si

ę

 

rozszerzenia NATO o Polsk

ę

, Czechy i W

ę

gry oraz konfliktów na Bałkanach - problem zwi

ą

zany z Kosowem, bała si

ę

 

osłabienia mo

ż

liwo

ś

ci oddziaływania w stosunkach mi

ę

dzynarodowych, zwi

ą

zanego z kryzysem społeczno - 

gospodarczym ) 
- wzrost zainteresowania regionem przez Rosj

ę

 w okresie przyst

ę

powania do UE; ch

ęć

 odbudowy rosyjskich wpływów 

gospodarczych oraz politycznych, głównie przez uzale

ż

nienie od dostaw od rosyjskich surowców,  

- celem Rosji jest zatrzymanie przy sobie pa

ń

stw tego regionu poprzez podpisywanie długoterminowych umów ( np. 

Litwa ma od Rosji paliwo najdro

ż

ej, Polska nie wiele mniej) Rosja zr

ę

cznie gra cenami, chce zatrzyma

ć

 przy sobie 

pa

ń

stwa 

ś

rodkowe i zachodnie, bo wschodnie i tak s

ą

 i b

ę

d

ą

 od niej zale

ż

ne 

- najmniej przyjazne stosunki dwustronne z Litw

ą

, Łotw

ą

, Estoni

ą

 i Polsk

ą

; problemy polityczno ekonomiczne; Polska i 

Litwa próbuj

ą

 zabezpieczy

ć

 si

ę

 przed inwestycjami rosyjskimi na swoich rynkach; usilnie d

ążą

 do zmniejszenia 

uzale

ż

nienia importu ropy naftowej i gazu ziemnego z Rosji 

- 2006 roku polski Orlen wykupił elektrownie w Mo

ż

eikach ( na Litwie) o któr

ą

 walczyła te

ż

 Rosja;  przegrana Rosja 

zakr

ę

ciła rop

ę

 dla tego terenu i Polska zmuszona jest dowozi

ć

 tam paliwo 

- dobre relacje obustronne z Słoweni

ą

, Słowacj

ą

, Bułgari

ą

, Serbi

ą

 - jeszcze z czasów Sowieckich 

background image

18 

 

- dobre stosunki z Grecj

ą

 - ch

ęć

 przeprowadzenia tam gazoci

ą

gu południowego do Włoch - O

ś

 Moskwa - Pary

ż

 ( 

wizja przyszło

ś

ci ) 

 

38. Stosunki Rosja - NATO w latach dziewi

ęć

dziesi

ą

tych i obecnie. 

 - czerwiec 1996 - ch

ęć

 rozszerzenia NATO, miało ono dotyczy

ć

 pa

ń

stw wschodnich, 

- Rosja sprzeciwiała si

ę

 rozszerzeniu,  

- twierdziła, 

ż

e funkcja obronna NATO jest ju

ż

 nieaktualna, a Partnerstwo dla Pokoju oddala wej

ś

cie pa

ń

stw Europy 

Ś

rodkowej do NATO, (w rzeczywisto

ś

ci tak si

ę

 nie stało), 

- 1997r. – wizyta Clintona, wizja rozszerzenia NATO o pa

ń

stwa bałtyckie,  

- Rosja chciała wynegocjowa

ć

 własne warunki, 

 

- m. in. Broni nuklearnej i baz NATO wzdłu

ż

 Rosji, 

- przekształcenie G-7 w G-8,  
- Rosja chciała mie

ć

 wpływy w Radzie NATO,  

- 1999 – stosunki z NATO zamro

ż

one –  (głównie ze wzgl

ę

du na spraw

ę

 Kosowa); NATO wyst

ę

powała przeciwko 

Serbom, co powodowało sprzeciw Rosji. W wyniku mediacji Fishera. Udało si

ę

 wynegocjowa

ć

 porozumienia Rosji i 

NATO. 
- Rosja uwa

ż

ała, 

ż

e priorytetem ma by

ć

 ONZ (Rada Bezp.), 

- stosunki Rosja – NATO zostały wznowione w wyniku zmiany władzy na Kremlu( Putin chciał oficjalnie naprawi

ć

 

stosunki) 

- 11.09.2001r- Putin zgłosił ch

ęć

 współpracy w sojuszu w kwestiach zwalczania terroryzmu (tworzenie baz 

wojskowych w Kirgistanie i Uzbekistanie, olbrzymie wsparcie w wojnie z Afganistanem), 

- 2008r- sprawa Kosowa- Zachód uznawał niepodległo

ść

 Kosowa (w tym Polska), Rosja i Hiszpania nie uznaj

ą

- sprawa Gruzji- obecnie Gruzja nie ma ju

ż

 takiego wsparcia USA,  

 

39. Stosunki Rosja – USA w latach 90’. 

- 1989 - szczyt na Malcie – koniec zimnej wojny,  
- USA miało by

ć

 partnerem i równoprawnym sojusznikiem, jak w czasie systemu dwubiegunowego,  

- 1992r. – Karta partnerstwa i przyja

ź

ni; nie byli oni jednak partnerem dla USA,  

- USA chciało zabezpieczenia postsowieckiego arsenału nuklearnego,  
- USA wspierało Rosj

ę

 w relacjach z krajami postsowieckimi,  

- rozczarowanie Rosji, 

ż

e jest zbyt słaba dla Stanów,  

- doktryna Primakowa ( 34 pytanie), pogorszenie lekkie stosunków,  
- w czasach Putina – załamanie jelcynowskiej smuty, boom energetyczny,  
- walka ze 

ś

wiatem jednobiegunowym, przenoszenie wpływów na forum ONZ,  

- próby reformy ONZ, rozszerzenie Rady Bezpiecze

ń

stwa o Niemcy, Japoni

ę

, Indie, Brazyli

ę

,  

 
40. Stosunki Rosja – USA po 11 wrze

ś

nia 2001 r. 

przełom w relacjach z USA, Putin jako pierwszy wyraził poparcie dla walki z terroryzmem po zamachach,  
- Rosja miała problem ze swoimi Islamistami,  
- 2002r. – powołano rosyjsko-ameryka

ń

sk

ą

 rad

ę

 do walki z terroryzmem,  

- pa

ń

stwa współpracowały w Afganistanie,  

- stosunki zacz

ę

ły si

ę

 komplikowa

ć

, gdy Rosja nie poparła interwencji w Iraku (Irak był partnerem biznesowym),  

 

- Nie poparli te

ż

 Niemcy, Francja i Chiny – wa

ż

niejsze pa

ń

stwa dla Rosji,  

- stosunki zacz

ę

ły pogarsza

ć

 si

ę

 w 2004 gdy zauwa

ż

ono coraz bardziej niezale

ż

n

ą

 polityk

ę

 Kremla, obawy o 

demokracje w Rosji,  
- Rosja krytykowana za wykorzystywanie surowców jako broni politycznej wobec Ukrainy,  
- Rosja bez skrupułów rozwijała współprace z pa

ń

stwami maj

ą

cymi złe stosunki z USA – Iranem, Syri

ą

, Wenezuel

ą

,  

- sprawa tarczy rakietowej – Rosja nie godziła si

ę

, gro

ź

ba u

ż

ycia rakiet w sojuszników ameryka

ń

skich,  

- kolejnym obszarem spornym było Kosowo, Rosja nie chciała uznania d

ąż

e

ń

 mniejszo

ś

ci narodowych bo to mogło 

spowodowa

ć

 podobn

ą

 sytuacj

ę

 u nich np. z Czeczenami,  

- krytyka USA w sprawie interwencji w Gruzji,  
- kiedy USA uznało Hamas za organizacj

ę

 terrorystyczn

ą

, Putin przyj

ą

ł ich na Kremlu jako przedstawicieli władz 

Palestyny,  
- po doj

ś

ciu do władzy Obamy – reset stosunków z USA,  

 
 

background image

19 

 

41. Polityka zagraniczna Rosji po 1999 roku. 

- po doj

ś

ciu Putina – wzrost pozycji ekonomicznej,  

- Rosja jest głównym graczem na rynku surowców energetycznych w Europie, nale

ż

y do czołówki 

ś

wiatowej,  

- dzi

ę

ki ropie Rosja próbuje wywiera

ć

 presj

ę

 na niektóre pa

ń

stwa europejskie np. Litw

ę

, Ukrain

ę

, Gruzj

ę

,  

- przez budow

ę

 Azerbejd

ż

a

ń

skiego ruroci

ą

gu, która obyła si

ę

 bez rosyjskich 

ś

rodków finansowych, Rosja wi

ę

ksz

ą

 

uwag

ę

 zwróciła na utrzymanie wpływów w Kazachstanie i Turkmenistanie,  

- w Europie polityka skupia si

ę

 głównie na zwi

ę

kszaniu uzale

ż

nienia krajów UE od dostaw rosyjskich surowców, 

(umowa z Niemcami w sprawie Nordstream) 
 
42. Polityka Rosji w Afryce, Azji i Ameryce Łaci

ń

skiej. 

 
Afryka: 
- Rosja współpracuje z Algieri

ą

, Marokiem, Libi

ą

 i Nigeri

ą

, głównie chodzi o surowce energetyczne, 

- wiosna arabska - Rosja utraciła cz

ęść

 swoich wpływów je

ś

li chodzi o program zbrojeniowy, oraz kontrakty na 

uzbrojenie tamtejszych re

ż

imów, cios w przemysł zbrojeniowy Rosji,  

- rewolucja w Afryce mo

ż

e doprowadzi

ć

 do przej

ę

cia władzy przez siły radykalne, wzrost fundamentalizmu,  

- Rosja prowadzi swego rodzaju rywalizacj

ę

 z Chinami na obszarze Afryki, ale tak naprawd

ę

 nie mo

ż

e im dorówna

ć

,  

Ameryka łaci

ń

ska: 

- lata 2000 – powrót do dawnych przyczółków, m. in. Kuby, (od rewolucji Kuba trwała za pieni

ą

dze Rosji), obecnie jest 

projekt budowy elektrowni atomowej, USA tego nie chce,  
- Wenezuela – Rosja sprzedaje tam bro

ń

,  

-Nale

ż

y  podkre

ś

li

ć

ż

e  cho

ć

  Moskwa  rozwija  stosunki  z  wieloma  krajami  Ameryki  Łaci

ń

skiej,  na  czołowe  miejsca 

wybijaj

ą

 si

ę

 Brazylia, Wenezuela i Kuba,  

Azja:  
- lata 90’ – Rosja wycofuje si

ę

 z Azji (opuszczenie Afganistanu i Mongolii- byli tam od lat 30’) 

- wpływy rosyjskie zast

ę

powane chi

ń

skimi,  

-  współdziałanie  z  Chinami,  Rosja  wspiera  nawet  Chiny  w  sprawie  Tajwanu,  natomiast  Chiny  wspieraj

ą

  Rosj

ę

  na 

Kaukazie,  
- współpraca handlowa z Chinami, sie

ć

 ruroci

ą

gów,  

- wizja strategicznego trójk

ą

ta – Rosja, Chiny, Indie,  

- Rosja wspiera Indie w konflikcie z Pakistanem,  
- Rosja mediatorem kontaktach Indii z Chinami, pomysł utworzenia organizacji gospodarczej Chindii,  
 
- Japonia – ci

ą

gle złe relacje, prób o wyspy Kurylskie, zaj

ę

te przez Rosj

ę

 w 1945r., Rosja nie chce nawet negocjowa

ć

,  

 

- do 2002r. – nie było 

ż

adnego traktatu pokojowego, istniał stan wojny,  

 

- Japonia oferowała wsparcie gospodarcze w zamian za Kuryle, ale Rosja nie zgodziła si

ę

,  

 

- 2006 – ostrzelanie japo

ń

skiego kutra koło Kuryli,  

 
- Korea Północna – kiedy

ś

 Rosja promotorem re

ż

imu Kim Ir Sena,  

 

 

    - Chiny były sponsorem Kim Dzong Ila, 

 

- lata 90’ – dialog mi

ę

dzy obydwoma Koreami, Rosja odniosła presti

ż

ow

ą

 pora

ż

k

ę

, bo nie zaproszono jej do 

negocjacji, utworzono grup

ę

 2+2 (Koree + Usa i Chiny),  

 

- Rosji wróciło zainteresowanie Kore

ą

, podró

ż

 Kim Dzong Ila do Moskwy (poci

ą

giem) 

 

- Ostatecznie Rosja dodana do grupy 2+2,  

 

- Rosja stopniowo wycofuje si

ę

 z Korei, a USA z Gruzji,  

 
Bliski wschód: 
 - dla ZSRR było to pole star

ć

 z USA,  

 

- USA wspierało Izrael, a Rosja jego przeciwników,  

- po upadku ZSRR Izrael stał si

ę

 partnerem, ok. 1 mln Rosjan wyemigrowało do Izraela, interesy, nie zawsze czyste,  

- Iran – dobre relacje s

ą

 ciosem dla USA; Iran wspiera Rosj

ę

 w Czeczenii, jest lojalny wobec Rosji,  

 

- Iran ma du

ż

o ropy, ale gaz importuje, kupuje równie

ż

 technologi

ę

,  

 

- dwa kraje tworz

ą

 układ polityczny i gospodarczy,  

 
43.Demonta

ż

 brytyjskiego imperium kolonialnego po II wojnie 

ś

wiatowej. 

 
- Nauczeni przykładem Francji, która na terenie byłych kolonii traktowana była jak wróg,  

background image

20 

 

- Brytyjczycy zacz

ę

li przygotowywa

ć

 swoje kolonie do niepodległo

ś

ci, szkolili miejscowe elity do przej

ę

cia władzy, 

zapewniali sobie w ten sposób dobre wpływy,  
- W wi

ę

kszo

ś

ci przypadków si

ę

 udało, ale s

ą

 wyj

ą

tki: 

 

- Egipt: nigdy nie był oficjaln

ą

 koloni

ą

, ale Wielka Brytania miała ogromny wpływ,  

- zdecydowali si

ę

 razem z Francj

ą

 na interwencj

ę

 (kryzys sueski), ale musieli si

ę

 wycofa

ć

 bo USA i 

ZSRR równie

ż

 wysłały wojska,  

 

- Kenia: od XIX Brytyjczycy si

ę

 tam osiedlali i nie chcieli si

ę

 wycofa

ć

, ale ostatecznie musieli,  

 

- Zimbabwe – wygnano Brytyjczyków, 

 
Kryzys sueski:  
 

- utrata wpływów Wielkiej Brytanii na Bliskim Wschodzie,  

 
44. The Special Relationship – Wielka Brytania i USA po II wojnie 

ś

wiatowej. 

Po II Wojnie 

Ś

wiatowej ZSRR wywołał ogromne zbli

ż

enie mi

ę

dzy Wielk

ą

 Brytani

ą

 a USA,  

- Wielka Brytania nie była w stanie utrzyma

ć

 kontroli nad koloniami, do których nale

ż

ały: Cypr, Malta, Gibraltar. W 

zwi

ą

zku z tym poprosili o pomoc USA, 

- Prezydent USA Thruman podj

ą

ł decyzj

ę

ż

e USA zostanie w Europie, np. przejmuj

ą

c wpływy brytyjskie w Grecji oraz 

Turcji. 
- doktryna Trumana (powstrzymywania) – pocz

ą

tek bliskiej współpracy,  

- Wielka Brytania przyj

ę

ła plan Marshalla,  

- 1949 roku odnowiono sojusz brytyjsko-francuski, ale nie ukrywano, 

ż

e USA jest wa

ż

niejsze,  

- 1952 – udana próba j

ą

drowa bryt ( zmoblilizowani przez ZSRRR) 

- w okresie zimnej wojny Wielka Brytania była pa

ń

stwem gdzie nie było obowi

ą

zkowej słu

ż

by wojskowej, tłumaczyli to 

posiadaniem broni j

ą

drowej,  

- USA patrzyło na Wielk

ą

 Brytani

ę

 jako na pa

ń

stwo prowadz

ą

ce Europ

ę

. Wielka Brytania akceptowała to, gdy

ż

 była 

faworyzowana przez USA 
- w latach 50-tych problem Wielkiej Brytanii z Cyprem, który oddała im Turcja. Cypr ma wa

ż

ne strategiczne znaczenie 

w tym regionie (obecnie b.wazne dla NATO); mimo, ze wi

ę

kszo

ść

 mieszka

ń

ców to grecy to Anglia nie chce im odda

ć

sprawa Cypru została oddana w r

ę

ce ONZ, 

- 1957 – sojusz nuklearny Wielkiej Brytani i USA. Wielka Brytania trzecim krajem z broni

ą

 j

ą

drow

ą

 ( po USA i ZSRR) 

- kryzys kuba

ń

ski – pocz

ą

tek lat 60. Brytyjczycy oferuj

ą

 USA swoje terytorium do celów wojskowych. Powstały tam 

ameryka

ń

skie bazy morskie. Wielka Brytania otrzymuje od USA pomoc wojskow

ą

, no

ś

niki broni rakietowej (rakiety 

Polaris) 
- w 1982 Argentyna wysyła wojska na Falklandy co Wielka Brytania odebrała jako policzek. Brytyjczycy otrzymali 
wówczas pomoc od Amerykanów (lotnictwo, wywiad) 
 
45. Geneza Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpiecze

ń

stwa UE. 

- tworzone wspólnoty europejskie zakładały tylko integracj

ę

 gospodarcz

ą

, nie polityczn

ą

,  

- po wojnie Europa w gruzach, podział zimnowojenny, uzale

ż

nienie Europy od USA,  

- Unia Zachodnia – sojusz Francji, Wielkiej Brytanii i Beneluksu,  
- 1949r. – pierwsza próba utworzenia zbiorowego systemu bezpiecze

ń

stwa, powstaje NATO, USA zostaje w Europie,  

- rozwój sytuacji na 

ś

wiecie zmusił Europ

ę

 do szybszej integracji (Wojna w Korei), obawy, 

ż

e USA zostawi

ą

 Europ

ę

,  

- 1951-52 – Pleven, pomysł utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej,  
 

- stworzenie wspólnej armii, przewidywał koordynowanie polityk zagranicznych,  

 

- traktat podpisały wszystkie kraje, co EWWiS,  

 

- Francja nie ratyfikowała i zablokowała wej

ś

cie w 

ż

ycie,  

- 1954r. – powstaje UZE (Wielka Brytania, Francja, Beneluks, RFN, Włochy), podporz

ą

dkowana strukturom NATO,  

- w latach 70’ zacz

ę

to my

ś

le

ć

 o wspólnych inicjatywach na szczeblu MSZ,  

- 1970 – Europejska Wspólnota Polityczna – konsultacje na szczeblu MSZ,  
Traktat z Maastricht – Europa wchodzi w now

ą

 faz

ę

,  

 

- układ o UE – 1992r.  

 

- 3 filary: wspólna ekonomia, wspólna polityka zagraniczna i bezpiecze

ń

stwa (Wielka Brytania hamowała 

wspóln

ą

 Pol. Zagr. I bezp.) 

 
46. Misje zagraniczne UE.  
 
- Misja odbudowy kapitału w pa

ń

stwach rogu Afryki - Ma na celu wsparcie budowy zdolno

ś

ci kilku pa

ń

stw Rogu 

Afryki – D

ż

ibuti, Kenii, Somali, Seszeli i ewentualnie Tanzanii (o ile wyst

ą

pi o pomoc) w dziedzinie bezpiecze

ń

stwa 

morskiego oraz wymiaru sprawiedliwo

ś

ci.  

background image

21 

 

Irak  - Jej celem jest szkolenie przedstawicieli irackiego systemu sprawiedliwo

ś

ci oraz słu

ż

b porz

ą

dkowych w 

zakresie wewn

ę

trznej współpracy organów wymiaru sprawiedliwo

ś

ci w Iraku (policja, s

ą

downictwo i wi

ę

ziennictwo).  

Gruzja – misja uruchomiona w nast

ę

pstwie konfliktu rosyjsko-gruzi

ń

skiego, celem jest wsparcie wysiłków 

prowadz

ą

cych do pokojowego rozwi

ą

zania sporu mi

ę

dzy Rosj

ą

 i Gruzj

ą

,  

Afganistan – udział w tworzeniu Narodowej Policji Afganistanu, maj

ą

c

ą

 wypełnia

ć

 rol

ę

 zgodnie z 

mi

ę

dzynarodowymi standardami,  

Kosowo – wspieranie i umacnianie władz i administracji Kosowa,  

- dodatkowo np. Palestyna, Demokratyczna Republika Konga, Somalia, Mali,