background image

Podstawy kontroli i audytu 

Część 2 

 

prof. nadzw. dr hab. Kamilla Marchewka-Bartkowiak 

 

 

Studia dyplomowe 

Zadania audytowe (kontrolne) – 

przykłady 

Ocena systemu kontroli zarządczej 

 Ocena systemu finansowo-księgowego i sprawozdawczości 

 Ocena systemu zamówień publicznych 

 Ocena planowania i realizacji inwestycji 

 Ocena windykacji należności 

 Ocena systemu pomocy publicznej 

 Ocena prawidłowości dokonania rozliczeń finansowych środków 

unijnych 

 Ocena działalności operacyjnej 

background image

Technika badania 

Do technik stosowanych w audycie/kontroli zalicza się m.in.: 

 Zapoznanie się z dokumentacją 

 Uzyskanie wyjaśnień i informacji od pracowników - 

wywiad 

 Oględziny i obserwacje  

 Analiza porównawcza i procedury analityczne 

 Testowanie przeglądowe 

 Zdefiniowanie badanej próby i metody jej wyboru 

 Kwestionariusze samooceny 

Przykłady technik 

audytowych/kontrolnych  

Zapoznanie się z dokumentacją 

Dokumentacja: 

normatywna

 – m.in. przepisy prawne odnoszące się do 

badanego obszaru (ustawy, rozporządzenia, zarządzania), 

regulaminy i instrukcje obowiązujące w jednostce, 

zarządzenia i wytyczne kierownictwa jednostki (komórki) 

przedmiotowa

 – m.in. schematy organizacyjne, opisy 

systemu w postaci słownej i graficznej, diagramy, kopie, 

odpisy, wydruki komputerowe, wyciągi z ewidencji 

księgowej, sprawozdania finansowe, dane o zatrudnieniu, 

kwestionariusze, raporty z wcześniejszych kontroli/audytów, 

opinie i raporty biegłych rewidentów, komputerowe bazy 
danych 

background image

Rodzaje dokumentów 

wykorzystywanych w kontroli i audycie 

Kryterium 

 

Podział 

 

Charakterystyka 

 

Źródło pochodzenia 
 

wewnętrzne 
 

Dowody tworzone przez 
jednostkę 
(kontrolowaną/audytowaną) 
 

zewnętrzne 

 

Dowody powstające na 
zewnątrz jednostki 
 

Podstawa 
sporządzenia 

 

pierwotne 
 

Dokumenty, które są podstawą 
ustalenia zdarzenia i dokonania 
czynności 
kontrolnych/audytowych 
 

wtórne 
 

Dokumenty opracowane na 
podstawie dokumentów 
pierwotnych, np. zestawienia 
 

Cechy gromadzonych dokumentów 

ostateczne

  –  oparte  na  faktach,  adekwatne  i 

przekonujące  na  tyle,  że  inna  wystarczająco 
kompetentna  osoba  na  ich  podstawie  dojdzie  do 
takich samych wniosków 

kompetentne

  –  rzetelne  i  najlepsze  możliwe  do 

uzyskania przy użyciu właściwej techniki badania 

istotne

 – wspierające ustalenia audytu 

użyteczne

 – pozwalające zrealizować cele audytu 

 

background image

Wywiad 

Uzyskiwanie informacji i wyjaśnień od pracowników jednostki 

audytowanej odbywa się w trakcie rozmów przy pomocy 
odpowiednio skonstruowanych wywiadów i kwestionariuszy. 

W toku roboczych ustaleń uzgadnia się dla obu stron dogodne 

terminy przeprowadzania ww. czynności.  

Pozyskiwanie tych informacji 

nie wymaga zgody kierującego 

jednostką

, którego ani obecność ani pośrednictwo podczas 

przeprowadzania badania nie jest konieczne.  

Dokumentacja z przeprowadzonych wywiadów jest prowadzona w 

formie protokołów lub notatek i dołączona do bieżących akt 
audytu. 

PROTOKÓŁ  Z WYWIADU 


  
  

 

  

 

Nr zadania audytowego 
 

  
 

Nazwa zadania audytowego 
 

  
 

Nazwa komórki audytowanej 
 

  
 

Data wywiadu 
 

  
 

Uczestnicy wywiadu 
  
  
 

  
 

Przedmiot wywiadu (rozmowy) 
 

  
 

Istotne ustalenia uzyskane w trakcie wywiadu 
  
  
 

  
 

 

Przygotował: 

 

 

 

Zatwierdził: 

  

 

background image

Obserwacja/oględziny 

(przykład techniki audytu) 

Obserwacja

 wykonywanych zadań przez pracowników audytowanej jednostki 

dostarcza danych na temat kultury organizacyjnej w danej jednostce. Na tej 
podstawie wyciągane są wnioski, 

co do analizy i oceny środowiska kontroli, 

organizacji pracy i poszanowania obowiązków pracowniczych

. Są to elementy 

decydujące o jakości i terminowości pracy.  
Notatki z tych spostrzeżeń dołącza się do bieżących akt audytu. 
 
Przeprowadzanie 

oględzin

 wykonywane jest w przypadkach, gdy należy 

zweryfikować stan rzeczywisty zasobów jednostki audytowanej ze stanem 
deklarowanym

. Czynności sprawdzające przeprowadza audytor, a wyniki ujmuje 

w protokole, który załącza do bieżących akt audytu. Czynności sprawdzające nie są 
tożsame z inwentaryzacją zasobów jednostki, która jest obowiązkiem i zadaniem tej 
jednostki. Natomiast w ramach testów wiarygodności audytor wewnętrzny może 
wybrać sobie próbę wśród już zinwentaryzowanych przedmiotów i dokonać 
ponownego ich przeliczenia. 

Analizy i procedury analityczne 

 Analiza – badanie wszystkich elementów składających się na 

dany  system  lub  transakcję,  różnorodna  dokumentacja 
robocza  

 Analiza porównawcza – polega na porównaniu określonych 

informacji  (zbiorów  danych,  głównie  finansowych)  w  celu 
wykrycia  operacji  nieprawidłowych  lub  wymagających 
wyjaśnienia. 

Graficzna  analiza  procesów

    oznacza  posługiwanie  się 

siatką  graficzną  (diagramem)  w  celu  zrozumienia  i 
zidentyfikowania  ewentualnych  luk  i  słabości  w  systemie 
kontroli danego procesu. 

 

background image

Przykład diagramu spisu z natury 

Powołanie komisji inwentaryzacyjnej 

Szkolenia członków komisji i inne prace przygotowawcze 

Przydział pól spisowym poszczególnym zespołom 

Zabezpieczenie   

ewidencji  

inwentaryzowanych   

składników 

Zebranie oświadczeń  

od osób materialnie  

odpowiedzialnych  

i członków komisji 

Pobranie  

dokumentów 

 spisowych 

Zasady kontroli  

przebiegu inwentaryzacji 

Prowadzenie  

czynności spisowych 

... 

Procedury analityczne 

Procedury analityczne mogą obejmować: 

 porównywanie bieżącej informacji z analogiczną informacją z 

poprzedniego okresu, 

 porównywanie bieżącej informacji z istniejącymi planami finansowymi 

lub prognozami (np. badając ujawnione rozbieżności pomiędzy 
wykonaniem budżetu a prognozą), 

 porównanie informacji z analogiczną dotyczącą podobnych jednostek, 
 badanie związków między saldami na kontach w danym okresie, 

prognozowanie salda konta z wykorzystaniem niezależnych danych, 

 badanie relacji między danymi finansowymi i niefinansowymi, które 

może zwrócić uwagę na nietypowe wyniki (np. porównanie ilości 
wydanych środków na zakup z ilością zakupionego towaru). 

 

background image

Próbkowanie - badanie wyrywkowe 

Szacunkowe  metody  doboru  próbki

  –  pozwala  na  wybór  próbki  do 

przeprowadzenia  analizy,  dobór  próbki  wymaga  uzasadnienia  w 
dokumentach roboczych. 

Pobieranie próbek losowych (próbkowanie)

 – próbkowanie polega na 

określeniu i doborze próbki, a następnie jej zbadaniu, porównaniu 

wyników z oczekiwaniami oraz dokonaniu ekstrapolacji wyników na 

badaną populację. Istotne jest więc ustalenie wielkości próby i jej dobór 

w taki sposób, by była reprezentatywna dla całej populacji. 

Dobór próbek: 

 losowanie statystyczne oznacza, że wszystkie jednostki populacji mają 

jednakowe prawdopodobieństwo dostania się do próby, 

 losowanie intuicyjne, ale celowe, 
 losowanie „na chybił trafił” oznacza, że dobiera się subiektywnie, 
 losowanie systematyczne wymaga wyliczenia stałego przedziału 

losowania tzw. interwału. 

 

Przykłady 

Zadanie audytowe

: weryfikacja zapisów na koncie 

analitycznym, w badanym okresie zaksięgowano 65 

operacji, do badania szczegółowego przyjęto próbę 
wybranych 15 operacji (dobór losowy lub dobór na „chybił 

trafił”) 

 

Zadanie kontrolne

: badanie prawidłowości naliczania 

wynagrodzeń według listy płac, kwota wynagrodzeń 

wyniosła 337 000 zł, przyjęto próbę na poziomie 15% 

łącznej kwoty wynagrodzeń (dobór statystyczny w 

granicach uzyskanych wcześniej błędów) 

 

background image

Testy - przykłady 

1.

Testy  zgodności

  -  testom  podlega  system  kontroli,  a  nie 

transakcja i jej wartość. Testy te dostarczają dowodów na 
przestrzeganie procedur, w zależności od wyników testów 
zgodności  podejmuje  się  decyzję  o  zastosowaniu  testów 
rzeczywistych. 

2.

Testy  rzeczywiste

  -  testom  podlega  transakcja  a  nie 

system 

kontroli, 

służą 

zgromadzeniu 

dowodów 

dokumentujących kompletność, dokładność oraz ważność 
informacji  zawartych  w  zapisach  księgowych.  Mogą  być 
dokonywane na podstawie próbki transakcji. 

 

Kwestionariusz samooceny 

Kwestionariusze samooceny są stosowane instrumentem 

stosowanym przez audytorów głównie w początkowej fazie 

przeprowadzania audytu.

 Uzyskane przy ich pomocy 

informacje wymagają potwierdzenia z innych źródeł.  

Pytania zawarte w kwestionariuszu mają 

zazwyczaj charakter 

zamknięty (odpowiedź tak/nie).

 Dodatkowo stosuje się 

jednak możliwość dodania istotnych uwag. 

Kwestionariusz samooceny 

jest wypełniany przez audytora.

  

background image

Formularz kwestionariusza samooceny 

  

KWESTIONARIUSZ SAMOOCENY 
  
 

Nazwa i numer 

zadania audytowego: 
 

.............................................. 
 

Sygnatur

a  
 

...................................... 
 

Wykonał: 
 

.............................................. 
 

Data: 
 

...................................... 
 

Sprawdził: 
 

.............................................. 
 

Data: 
 

...................................... 
 

Lp. 
 

Treść pytania 
 

Tak 
 

Nie 
 

Ew. 
dokument 
potwierdza
jący 
 

Uwagi 
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

  
 

Streszczenie : 
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................... 
 

Przykład kwestionariusza samooceny 

kierownika 

Przedmiot (samooceny): Organizacja pracy komórki 
 

Podmiot audytowany:…………………………………………………………………………. 
  
Udzielający odpowiedzi:………………………………………………………………………. 
  

 

Lp. 

 

Zagadnienie 

 

Tak 

 

Nie 

 

UWAGI 

przykł. dokumenty 

 

1. 

 

Czy zakres działania komórki został określony w formie 
pisemnej (np. w zarządzeniu o powołaniu komórki)?
 

 

  

 

  

 

  

 

2. 

 

Czy zostały określone pisemnie zakresy zadań, uprawnień i 
odpowiedzialności poszczególnych pracowników komórki? 
Czy są aktualne?
 

 

  

 

  

 

  

 

3. 

 

Czy zakresy zadań pracowników komórki pokrywają się z 
faktycznie wykonywanymi zadaniami?
 

 

  

 

  

 

  

 

4. 

 

Czy zostały określone przez kierownictwo pisemnie 
zastępstwa na poszczególnych stanowiskach pracy?
 

 

  

 

  

 

  

 

5. 

 

Czy określone zostały zasady komunikacji z innymi 
komórkami w zakresie przekazywania informacji i 
dokumentów?
 

 

  

 

  

 

  

 

6. 

 

Czy pracownicy komórki mają dostęp do aktualnie 
obowiązujących regulacji wewnętrznych, w tym 
organizacyjnych, oraz przepisów prawa niezbędnych do 
wykonywania swoich zadań?
 

 

  

 

  

 

  

 

background image

10 

Obszar: Zadania

 

Kwestionariusz samooceny pracowników 

1. Czy każdy pracownik ma wyznaczone zadania do realizacji 
w określonym czasie? 

2. Czy pracownicy mają możliwość konsultacji treści zadania 
z kierownictwem? 

3. Czy zakres zadań umożliwia każdemu pracownikowi jego 
realizację w wyznaczonym czasie pracy? 

4. Czy każdy pracownik zna zależności pomiędzy 
skutecznością realizacji zadania a własnym 
wynagrodzeniem? 

Zadanie 

Sformułuj pytania w 

kwestionariuszu samooceny dla pracownika  

(lub kierownika) 

w obszarach: 

 Etyka 

 Komunikacja wewnętrzna 

 Kompetencje zawodowe 

 Systemy informatyczne 

 Operacje finansowe i gospodarcze 

Dodatkowo określ odpowiadający im standard kontroli zarządczej 

oraz przykład dokumentu wewnętrznego 

background image

11 

Przykład oceny w ramach  

audytu systemu kontroli zarządczej 

Liczba osób, która odpowiedziała na dane pytanie 

tak/nie 

Ocena łączna przykład:

  

80% - 100% odpowiedzi na tak – 

ocena 5 

60% - 80% odpowiedzi na tak – 

ocena 4 

40% – 60% odpowiedzi na tak -  

ocena 3 

20% - 40% odpowiedzi na tak – 

ocena 2 

0% – 20% odpowiedzi ma tak – 

ocena 1 

 

Przykład opisu kryteriów oceny 

background image

12 

Przykład kryteriów oceny końcowej  

Ocena 1

 – 

Wyraźne nieprzestrzeganie wymogów

. Ocena skrajnie 

negatywna. Wymagane są natychmiastowe działania naprawcze ze strony 
kierownictwa.  

Ocena 2

 – 

Niedostateczna

. Ocena negatywna. Wymagane są 

natychmiastowe działania naprawcze ze strony kierownictwa.  

Ocena 3

 – 

Dostateczna

. Ocena pozytywna. Działania naprawcze powinny 

nastąpić w czasie określonym przez kierownictwo.  

Ocena 4

 – 

Dobra

. Ocena jednoznacznie pozytywna. Ewentualne działania 

udoskonalające powinny nastąpić w czasie określonym przez 
kierownictwo.  

Ocena 5

 – 

Najlepsza praktyka

. Ocena skrajnie pozytywna. Nie ma 

potrzeby podejmowania działań naprawczych.  

Ewolucja audytu 

 Lata 70-te – sektor komercyjny - przejście z audytu o charakterze 

„policyjnym” (wykrywania nieprawidłowości) 

w kierunku doradczym 

 Lata 80-te – zwiększenie roli audytu wewnętrznego w relacji do 

audytu zewnętrznego, początek tworzenia 

komitetów audytów

 

współpracujących z zarządem 

 Lata 1980-2002 wzrost ilości bankructw i skandali finansowych w 

USA – 

kryzys zaufania

 (ustawa SOX - Sarbaney-Oxley 

wprowadzająca m.in. zasady dotyczące niezależności audytu i nadzoru 
nad nim) 

 Zwiększenie znaczenia 

oceny skuteczności i efektywności

 

prowadzonych działań podmiotu 

 Wprowadzenie do 

sektora publicznego

 rozwiązań audytu 

wewnętrznego i jego szybki rozwój (procedury, metodyka, ryzyko) 
 

background image

13 

Przykłady największych bankructw 

w USA 

Lp. 

 

Nazwa  

firmy 

 

Data  

bankru

ctwa 

 

Wartość 

aktywów  

(w mld 

USD) 

 

Branża/dziedzina działalności 

 

1.  
    
  

 

WorldCom 
 

06.2002 

 

103,9 

 

telekomunikacyjna 
 

2.  
    
  
 

Enron 
 

12.2001 

 

65,5 

 

energetyka 
 

3.  
    
  
 

Conesco 
 

12.2002 

 

61,4 

 

ubezpieczenia i usługi finansowe 
 

4.  
    
  
 

Pacific Gas and Electric 
Company 
 

04.2001 

 

36,2 

 

energia elektryczna  i gaz ziemny 
 

5.  
    
  
 

Texaco 
 

04.1987 

 

35,9 

 

ropa naftowa  
i petrochemikalia 
 

6.  
    
  
 

Financial Corp. of America 
 

09.1988 

 

33,9 

 

nieruchomości 
 

Upadek w 2002 roku jednej z największych firm doradczych w zakresie 

audytu Arthur Andersen Consulting  

– powiązanych z bankructwem m.in. Enronu 

Międzynarodowe standardy

 

audytu wewnętrznego (1) 

 Międzynarodowe standardy praktyki zawodowej audytu 

wewnętrznego,  THE INSTITUTE OF INTERNAL 
AUDITORS (IIA), ost. aktualizacja z 2014 roku 

 

Celem Standardów jest:  
1. Określenie podstawowych zasad praktyki audytu wewnętrznego.  
2. Wyznaczenie ramowych zasad wykonywania i upowszechniania 

szerokiego zakresu audytu wewnętrznego, przysparzającego 

organizacji wartości dodanej.  

3. Stworzenie podstaw oceny działalności audytu wewnętrznego.  
4. Przyczynienie się do usprawniania procesów i działalności 

operacyjnej organizacji.  

 

 

 

 

  

background image

14 

Międzynarodowe standardy

 

audytu wewnętrznego (2) 

Standardy    Atrybutów

 

określają  cechy  organizacji 

oraz 

osób  wykonujących  działania  audytu 

wewnętrznego.

 

Standardy  Działania

 

opisują  charakter  działań 

audytu  wewnętrznego  oraz  określają  kryteria 

jakościowe służące ich ocenie. 

 

Standardy  Wdrożenia

  odnoszących    się  do 

określonych rodzajów zadań. 

Oznakowanie Standardów 

Standardy atrybutów 

 seria 1000 

              1000, 1100, 1200, 1300 

Standardy działania 

 seria 2000 

  2100, 2200, 2300, 2400, 2500, 2600 

Standardy wdrożenia  

XXXXX.XX

 

 Kod literowy, gdzie: 
    A – 

usługi (działania) zapewniające 

    C – 

usługi (działania) doradcze 

 przykład 1000.A1 lub 2010.C1 

 

background image

15 

Usługi 

Usługi doradcze 

 

Doradztwo i pokrewne usługi na rzecz klienta. Charakter i zakres 

tych usług są uzgodnione z klientem. Celem usług doradczych jest 

przysporzenie wartości i usprawnienie procesów ładu 

organizacyjnego, zarządzania ryzykiem i kontroli z zachowaniem 

zasady, że audytor wewnętrzny nie przejmuje obowiązków 
kierownictwa. 

Przykładami takich usług są: konsultacja, 

doradztwo (rekomendacje) oraz szkolenie. 

 

Usługi zapewniające 

 

Obiektywne badanie dowodów w celu dostarczenia niezależnej 
oceny

 procesów ładu organizacyjnego, zarządzania ryzykiem i 

kontroli. 

Przykładem takich usług są audyty systemu zarządzania, 

finansowe, działalności, zgodności, bezpieczeństwa systemów. 

Zasady ogólne audytu 

Kodeks etyki stanowiący wstęp do  

Międzynarodowych standardów praktyki audytu wewnętrznego

  

 Prawość  

 Obiektywizm  

 Poufność 

 Kompetencje 

background image

16 

Audytorzy wewnętrzni: 

• Będą rozważnie wykorzystywać i chronić informacje uzyskane w 
trakcie wykonywania obowiązków.  

• Nie będą wykorzystywać informacji dla uzyskania osobistych 
korzyści lub w jakikolwiek inny sposób, który byłby sprzeczny z 
prawem lub przynosiłby szkodę zgodnym z prawem i zasadami etyki 
celom organizacji.  

• Będą wykonywać swoją pracę uczciwie, starannie i odpowiedzialnie.  
• Będą przestrzegać prawa i ujawniać informacje wymagane przez 
prawo i regulacje zawodowe.  
• Nie będą świadomie angażować się w nielegalną działalność ani 
czyny, które dyskredytują zawód audytora wewnętrznego lub 
organizację.  
• Będą uznawać i wspierać cele organizacji, które są zgodne z prawem 
i zasadami etyki.  

Audytorzy wewnętrzni: 

• 

Nie będą uczestniczyć w jakichkolwiek działaniach lub wchodzić w 

relacje, które mogłyby naruszyć lub poddać w wątpliwość ich bezstronną 
ocenę. Takie uczestnictwo obejmuje działania lub relacje, które mogą stać 
w sprzeczności z interesami organizacji.  
• Nie będą akceptować niczego, co mogłoby naruszyć lub poddać w 
wątpliwość ich profesjonalny osąd.  
• Będą ujawniać wszystkie znane im istotne fakty, które – nie ujawnione – 
mogłyby zniekształcić sprawozdanie z badanej działalności.  

 

 

 

• Będą podejmować się świadczenia tylko takich usług, do wykonania 
których posiadają niezbędną wiedzę, umiejętności i doświadczenie.  
• Będą świadczyć usługi audytu wewnętrznego zgodnie z 
Międzynarodowymi standardami praktyki zawodowej audytu 
wewnętrznego.  
• Będą ciągle doskonalić biegłość zawodową oraz skuteczność i jakość 
swoich usług.  
 

 

 

 

 

 

background image

17 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy atrybutów 

1000 – Cel, uprawnienia i odpowiedzialność 

Cel, uprawnienia i odpowiedzialność audytu wewnętrznego muszą być zgodne z 

Definicją audytu wewnętrznego, Kodeksem etyki i Standardami oraz formalnie 

określone w 

karcie audytu wewnętrznego

. Zarządzający audytem 

wewnętrznym musi okresowo przeglądać i w razie potrzeby aktualizować kartę 

audytu wewnętrznego. Musi też przedstawiać ją do zatwierdzenia kierownictwu 

wyższego szczebla i radzie. 

 
1000.A1 
– 

Charakter usług zapewniających świadczonych organizacji musi być 

określony w karcie audytu wewnętrznego

. W przypadku świadczenia usług 

zapewniających jednostkom spoza organizacji, charakter tych usług również 

musi być określony w karcie audytu wewnętrznego. 

1000.C1 – 

Charakter usług doradczych musi być określony w karcie audytu 

wewnętrznego

Analiza wybranych  

Standardów AW 

standardy atrybutów 

1100 –Niezależność i obiektywność 
1110 – Niezależność organizacyjna 

 

Zarządzający audytem wewnętrznym 

musi podlegać takiemu szczeblowi zarządzania

 

w organizacji, który pozwoli audytowi wewnętrznemu wypełniać jego obowiązki. 

Zarządzający audytem wewnętrznym musi, 

co najmniej raz na rok, potwierdzać 

radzie organizacyjną niezależność audytu wewnętrznego

. 

1110.A1 – 

Audyt wewnętrzny nie może być narażony na jakiekolwiek próby narzucenia 

zakresu audytu, wpływania na sposób wykonywania pracy i informowania o jej 
wynikach. 

 

 

Rada 

to najwyższy organ zarządzający, do obowiązków którego należy 

kierowanie działaniami i kierownictwem organizacji i/lub nadzór nad nimi. 

Zazwyczaj w skład rady wchodzi niezależna grupa dyrektorów (np. rada 

dyrektorów, rada nadzorcza, zarządzająca lub powiernicza). Jeśli taka grupa 

nie istnieje, „radą” może być kierujący organizacją. Za „radę” można uznać 

także komitet audytu, któremu organ zarządzający przekazał określone 

obowiązki. 

background image

18 

Standard 1110.A1 

Interpretacja: 

Audyt wewnętrzny jest niezależny organizacyjnie wtedy, gdy zarządzający audytem 

wewnętrznym podlega funkcjonalnie radzie. Podległość funkcjonalna radzie 

oznacza na przykład, że 

rada: 

• zatwierdza kartę audytu wewnętrznego, 
• zatwierdza plan audytu wewnętrznego, oparty na analizie ryzyka, 
• zatwierdza budżet i plan zasobów audytu wewnętrznego, 
• otrzymuje od zarządzającego audytem wewnętrznym informacje na temat działań 

audytu wewnętrznego w odniesieniu do planu i innych spraw, 

• 

zatwierdza decyzje w sprawie powołania i odwołania zarządzającego audytem 

wewnętrznym, 

• zatwierdza wynagrodzenie zarządzającego audytem wewnętrznym

• zadaje pytania kierownictwu i zarządzającemu audytem wewnętrznym, żeby 

ustalić, czy występują niepożądane ograniczenia zakresu lub zasobów. 

 

 

Analiza wybranych  

Standardów AW (2) 

standardy atrybutów

  

1200 – Biegłość oraz należyta staranność zawodowa 

1300 – 

Program zapewnienia i poprawy jakości 

Zarządzający audytem wewnętrznym musi opracować i realizować program zapewnienia i 

poprawy jakości, obejmujący wszystkie aspekty działalności audytu wewnętrznego.

  

Interpretacja:  
Celem programu zapewnienia i poprawy jakości jest umożliwienie dokonania oceny, czy 

działalność audytu wewnętrznego jest zgodna z Definicją audytu wewnętrznego i ze 

Standardami oraz czy audytorzy wewnętrzni stosują Kodeks etyki. Program służy także do 

oceny wydajności i skuteczności audytu wewnętrznego oraz do identyfikacji możliwości 
poprawy. 
 

 

 

1312 – Oceny zewnętrzne

  

Oceny zewnętrzne muszą być przeprowadzane 

co najmniej raz na pięć lat

 przez 

wykwalifikowaną, niezależną osobę lub zespół spoza organizacji. Zarządzający audytem 

wewnętrznym musi omówić z radą:  

formę i częstotliwość oceny zewnętrznej;  

kwalifikacje i niezależność osoby lub zespołu oceniającego, w tym wszelkie potencjalne 

konflikty interesów.  

 

 

 

background image

19 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy działania 

2000 – Zarządzanie działaniem audytu wewnętrznego 
2010 – Planowanie

 

Zarządzający audytem wewnętrznym musi opracować 

plan oparty na analizie 

ryzyka

, określający priorytety działań audytu wewnętrznego zgodne z celami 

organizacji.  

Interpretacja:  
Zarządzający audytem wewnętrznym jest odpowiedzialny za stworzenie planu 

opartego na analizie ryzyka. 

Korzysta przy tym z istniejącego systemu 

zarządzania ryzykiem w organizacji, w tym informacji o poziomach apetytu na 

ryzyko, ustalonych przez kierownictwo dla różnych działań lub części 
organizacji.

 Jeśli taki system nie istnieje, zarządzający audytem wewnętrznym 

dokonuje oceny ryzyka po rozważeniu informacji otrzymanych od kierownictwa 

wyższego szczebla i rady. Zarządzający audytem wewnętrznym musi w razie 
potrzeby 

przejrzeć i dostosować plan do zmian

 zachodzących w organizacji, 

ryzykach, operacjach, programach, systemach i kontrolach

 

 

 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy działania 

2100 – Charakter pracy 

2110 – Ład organizacyjny (standard zmieniony za governance) 

Audyt wewnętrzny musi 

oceniać procesy kształtujące ład organizacyjny i 

przedstawiać stosowne zalecenia usprawnienia tych procesów

, tak by 

osiągane były następujące cele:  

 promowanie odpowiednich zasad etyki i wartości w organizacji;  
 zapewnianie skutecznego zarządzania efektywnością działań organizacji i 

odpowiedzialności za wyniki;  

 przekazywanie informacji o ryzykach i kontroli do odpowiednich 

obszarów organizacji;  

 koordynowanie działań i przekazywanie informacji pomiędzy radą, 

audytorami zewnętrznymi i wewnętrznymi oraz kierownictwem.  

 

 

 
 

 

 

background image

20 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy działania 

2120 – 

Zarządzanie ryzykiem

  

Audyt wewnętrzny musi oceniać skuteczność

 i przyczyniać się do usprawnienia procesów 

zarządzania ryzykiem.  

Interpretacja:  
Audytor wewnętrzny uważa procesy zarządzania ryzykiem za skuteczne, jeśli z jego oceny wynika, 

że:  

cele organizacji wspierają misję organizacji i są z nią zgodne;  

istotne ryzyka zostały zidentyfikowane i ocenione;  

wybrano odpowiedni sposób reakcji na ryzyko, zgodny z apetytem organizacji na dane ryzyko;  

istotne informacje o ryzyku są zbierane i na czas przekazywane wewnątrz organizacji, 

umożliwiając pracownikom, kierownictwu i radzie wykonywanie obowiązków.  

 
Audyt wewnętrzny może 

w trakcie różnych zadań zbierać informacje

 potrzebne do wyrażenia 

powyższej oceny. Wyniki tych zadań, zebrane razem, dadzą obraz procesów zarządzania 

ryzykiem w organizacji i ich skuteczności.  

Procesy zarządzania ryzykiem

 są monitorowane w ramach bieżącego zarządzania, odrębnych ocen 

lub na oba te sposoby.  

 

 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy działania 

2130-Kontrola 

2130.A1 – 

Audyt wewnętrzny musi oceniać, czy mechanizmy kontrolne 

odpowiednio i skutecznie reagują na ryzyka dotyczące ładu 
organizacyjnego, działalności operacyjnej i systemów informatycznych

 

w zakresie:  

 osiągnięcia celów strategicznych organizacji,  
 wiarygodności i rzetelności informacji finansowych i operacyjnych,  
 skuteczności i wydajności działalności operacyjnej i programów,  
 ochrony aktywów,  
 zgodności z prawem, przepisami zasadami, procedurami i umowami.  

 

background image

21 

Analiza wybranych  

Standardów AW

  

– standardy działania 

2430 – 

Użycie formuły „przeprowadzono zgodnie z Międzynarodowymi 

standardami profesjonalnej praktyki zawodowej audytu 

wewnętrznego

  

Audytorzy wewnętrzni mogą użyć stwierdzenia, że zadania zostały 

przeprowadzone zgodnie z Międzynarodowymi standardami praktyki 

zawodowej audytu wewnętrznego tylko wtedy, gdy wyniki programu 

zapewnienia i poprawy jakości potwierdzają ten stan.  

2431 – 

Ujawnienie nieprzestrzegania

  

Jeśli nieprzestrzeganie Definicji audytu wewnętrznego, Kodeksu etyki lub 

Standardów wpływa na dane zadanie

, to informacja o wynikach musi 

ujawniać:  

które zasady ogólne lub postępowania w Kodeksie etyki lub Standard(y) nie były w pełni 
przestrzegane;  

przyczynę(y) ich nieprzestrzegania;  

wpływ nieprzestrzegania na zadanie i na przekazane wyniki

.  

 

 

 

 

 

Słowniczek Standardów 

Apetyt na ryzyko

 - poziom ryzyka, który organizacja jest skłonna zaakceptować.  

 

 

Cele zadania

 - ogólne określenie przez audytorów wewnętrznych, co zamierzają osiągnąć, 

wykonując dane zadanie.  

 

 

Musi

 - słowa „musi” użyto w Standardach, aby opisać bezwarunkowy obowiązek 

 

 

Powinien

 - słowa „powinien” użyto w Standardach w sytuacjach, w których oczekiwane jest 

przestrzeganie danego wymagania, chyba że profesjonalna ocena okoliczności uzasadnia 

odstępstwo.  

 

 

Opinia z zadania

 - ocena, wniosek i/lub inny opis wyników konkretnego zadania audytowego, 

odnoszące się do zagadnień związanych z celami i zakresem tego zadania. 
 

Oszustwo

 - każdy bezprawny czyn charakteryzujący się celowym wprowadzeniem w błąd, 

zatajeniem prawdy lub nadużyciem zaufania. Czyny te nie są dokonane pod wpływem przemocy 

ani groźby użycia siły. Oszustwa są popełniane przez osoby i organizacje w celu zdobycia 

pieniędzy, majątku lub świadczeń, w celu uniknięcia płatności lub utraty świadczeń, a także w celu 

uzyskania korzyści osobistych lub biznesowych.

  

 

 

 

background image

22 

Certyfikaty AW 

- przykłady 

Certyfikat MF

 uprawniający do wykonywania zawodu audytora wewnętrznego 

w sfp (certyfikaty zawodowe lub praktyka i studia podyplomowe) 

 

Certyfikaty IIA: 

Certyfikat CIA

 jest jedynym rozpoznawanym certyfikatem audytora 

wewnętrznego na świecie i potwierdza standardy, wg których pracują osoby, 

posiadające ten certyfikat, potwierdza ich kompetencje zawodowe jako 

audytorów wewnętrznych. 

The Certified Financial Services Auditor

 

(CFSA)

 jest jednym ze 

specjalistycznych certyfikatów IIA. Jest wyznacznikiem wiedzy i umiejętności z 

zakresu bankowości, ubezpieczeń oraz obrotu papierami wartościowymi. W 

Polsce certyfikat CFSA ma około 12 osób, a na świecie około 5340 osób. 

CGAP (Certified Government Auditing Professional)

 jest certyfikatem 

specjalistycznym przeznaczonym dla audytorów zatrudnionych w sektorze 
publicznym 

The Certification in Control Self-Assessment (CCSA)

 jest programem 

certyfikacji specjalne przeznaczonym dla praktyków samooceny kontroli (CSA - 
Control Self-Assessment).  
 
 

Zadanie 

   Analiza porównawcza raportów samooceny 

realizacji Standardów AW przez wybraną 

jednostkę  

w wyznaczonych dwóch latach  

oraz ocena stopnia wypełnienia Standardów