BIOFILM  I WYTWARZANIE 

ŚLUZU 

 

 

BIOFILM  I WYTWARZANIE ŚLUZU

 

Przez 

biofilm 

rozumie się obecnie zbiorowisko osiadłych 

drobnoustrojów, bytujących - w przeciwieństwie do tzw. 
postaci planktonowej, swobodnie przemieszczającej się w 
środowisku wodnym - w śluzowej macierzy 
międzykomórkowej. Postać ta wg współczesnych poglądów 
jest podstawową formą bytowania drobnoustrojów, zaś 
komórki swobodnie pływające mają charakter 
"transportowy".

 

 

BIOFILM

trójwymiarowa struktura utworzona z 

agregatów komórek bakteryjnych i 

wydzielanej przez nie macierzy 

pozakomórkowej 

mikrokolonie oddzielone są  od siebie 

kanałami, przez które przepływa woda, 

dostarczająca koloniom substancji 

odżywczych oraz usuwająca resztki 

przemiany materii 

 

 

Cechy biofilmu:

• występuje w nim mieszanina stanów metabolicznych;

   

   

 

 

Cechy biofilmu:

• miejscowe warunki wpływają również na 

wytwarzanie przez bakterie wielu toksyn i 
innych substancji wywołujących objawy 
choroby; czasami bakterie jednego 
gatunku żywią się zbędnymi metabolitami 
bakterii innego gatunku, z korzyścią dla 
obu

•  ogromna odporność na antybiotyki 

 

 

Etapy powstawania biofilmu

A. Faza asocjacyjna
B. Faza adhezyjna
C. Faza namnażania
D. Faza mikrokolonii
E. Faza biofilmu
F. Wzrost/ dojrzewanie
       płytki bakteryjnej

 

 

BIOFILM  I WYTWARZANIE ŚLUZU

 

Biofilmy znane są nauce od lat 30 XX w, ale ich znaczenie dla 
człowieka początkowo odnoszono do zagadnień związanych z 
korozją i niszczeniem materiałów, zatykaniem instalacji 
kanalizacyjnych, a także z występowaniem szkodliwych 
biofilmów w przemyśle. Pierwsze doniesienia o możliwym 
znaczeniu biofilmu dla nauk medycznych datują się na lata 80, 
a rozwój wiedzy na ten temat nastąpił dopiero w latach 90. 

 

 

Yellowstone

National Park 

 

 

 

 

Staph Infection (Staphylococcus aureus biofilm) of the surface of a

catheter (CDC)

 

 

BIOFILM  I WYTWARZANIE ŚLUZU

 

W chwili obecnej uważa się, że 60 do 80% zakażeń z którymi 

spotyka się człowiek jest związane z tworzeniem biofilmów; 
są to szczególnie często infekcje dotyczące np. implantów z 
tworzyw sztucznych, ale obecność biofilmów stwierdzono 
m.in. w zapaleniach ucha środkowego, zakażeniach dróg 
moczowych, zakażeniach dróg oddechowych w przebiegu 
mukowiscydozy itp. Infekcje związane 

z biofilmem mają 

szczególne znaczenie, ponieważ mają zwykle charakter 
przewlekły, niejednokrotnie groźny dla życia, a bakterie 
tworząe biofilm są szczególnie oporne zarówno na działanie 
prawie wszystkich leków przeciwdrobnoustrojowych, jak i 
na mechanizmy odpornościowe człowieka i zwierzęcia

 

 

Szczegó1nie niepokojące jest to, że żyjące w bezpośrednim 

kontakcie drobnoustroje dysponują mechanizmami 
porozumiewania się. Nośnikiem informacji są związki 
chemiczne o dość prostej budowie, które - po przekroczeniu 
krytycznego stężenia - mogą synchronizować aktywność całego 
biofilmu w kierunku korzystnym dla drobnoustrojów, jak na 
przykład wydzielanie czynników zjadliwości, regulacja 
wrażliwości na działanie czynników szkodliwych, a także 
tworzenie się bądź rozpraszanie biofilmu. Zgodnie z dość 
powszechnie stosowanym porównaniem, "biofilm zachowuje się 
jak organizm wielokomókowy, poszukujący optymalnej 
strategii przetrwania".

BIOFILM  I WYTWARZANIE ŚLUZU

 

 

 

POŚREDNIM WSKAŹNIKIEM BIOFILMU 

JEST WYTWARZANIE 

ŚLUZU 

PRZEZ 

GRZYBY LUB BAKTERIE.

Wszystkie cukrowce wchodzące w skład glikolipidów i glikoprotein są 

 umieszczone tylko po jednej stronie błony i tworzą na 
powierzchni komórki płaszcz cukrowy o nazwie 

glikokaliks (śluz, 

otoczka).

 Jest ona istotnym elementem ochrony powierzchni 

komórki przed uszkodzeniami mechanicznymi i chemicznymi, 
zapewniają śliskość komórce, a także odgrywają znaczącą rolę we 

wzajemnym rozpoznawaniu komórek i ich przyleganiu

. 

 

 

WYTWARZANIE ŚLUZU  OCENIANE  METODĄ 

PROBÓWKOWĄ  (BAKTERIE I DROŻDZAKI)

Badania metodą probówkową wykonuje się  według metodyki  

Christensena i wsp.  Jedną kolonię z 20-godzinnej hodowli 
na agarze tryptozowo-sojowym  (bioMerieux Polska Ltd) 
lub na podłożu Sabourauda (grzyby) dodaje się  do 5 ml 
bulionu tryptozowo- sojowego lub bulionu Sabourada 
(grzyby) (bioMerieux Polska Ltd). Próbkę inkubuje się w 
pozycji ukośnej przez 48 godzin w temperaturze 37˚C. Po 
tym czasie zawartość probówki delikatnie wylewa się , a do 
pustej probówki wlewa się  0,1% roztwór safraniny 
(POCH). Probówkę delikatnie wytrząsa, a następnie roztwór 
wylewa i probówkę odwraca do góry dnem w celu osuszenia. 
Obecność wybarwionej na różowo warstwy wewnątrz 
probówki uznaje się za wynik dodatni, zaś brak takiej 
warstwy za wynik   ujemny.

 

 

 

 

WYTWARZANIE ŚLUZU  OCENIANE  METODĄ PŁYTKOWĄ   

(BAKTERIE )

Ocenę  wytwarzania śluzu metodą płytkową 

gronkowców

 

przeprowadza się zgodnie z metodyką Freemana i wsp. (9)  Jedną 
kolonię badanego izolatu   z 18-20 godzinnej hodowli na podłożu 
tryptozowo-sojowym  (TSA) posiewa się  na płytkę zawierającą 
podłoże CRA (Congo Red Agar). Po 48 godzinach inkubacji 
ocenia się  obecność czarnych, suchych koloni szczepów 
wytwarzających śluz. Kolonie nie wytwarzające śluzu mają barwę 
różową.