w w w . e l e k t r o . i n f o . p l
n r 3 / 2 0 0 5
i n s t a l a c j e e l e k t r o e n e r g e t y c z n e
82
i n s t a l a c j e e l e k t r o e n e r g e t y c z n e
zmiany terminologii
z zakresu instalacji elektrycznych
dr inż. Antoni Wolski – Komitet Techniczny 55 PKN
Z
godnie z wcześniejszą zapowiedzią
prezentujemy zmiany w terminolo-
gii z zakresu instalacji elektrycznych,
które w niedługim czasie staną się obo-
wiązujące. Prezentowane zmiany są wy-
ciągiem z normy PN-EN-61140, która zo-
stała przetłumaczona na język polski
przez Komitet Techniczny 55 i wprowa-
dzona przez prezesa PKN do zbioru Pol-
skich Norm.
W ostatnim okresie, przy opracowy-
waniu nowych lub modyfikacji istnieją-
cych norm, dotyczących instalacji elek-
trycznych, postanowiono przeprowa-
dzić również korektę pewnych termi-
nów. Wprowadzana korekta miała na
celu lepsze dostosowanie terminu do
opisywanego pojęcia, jak również wpro-
wadzenie pewnych uproszczeń termino-
logicznych w przypadkach, gdzie było
to możliwe.
Przeprowadzane modyfikacje termi-
nologiczne obejmują przede wszystkim
zmiany wprowadzone w międzynaro-
dowych dokumentach normalizacyj-
nych. Jednocześnie wprowadzono nie-
zbędne korekty niektórych dotychczaso-
wych terminów polskich, niezależnie od
zmian wynikających z modyfikacji ter-
minologii międzynarodowej. Podstawo-
wą publikacją, w której zawarto termino-
logię z zakresu elektryki jest międzyna-
rodowy słownik elektryczny
Internatio-
nal Electrical Vocabulary
(IEV), opraco-
wywany i wydawany przez Międzynaro-
dową Komisję Elektrotechniczną (
Inter-
national Electrotechnical Commission
).
Z zakresu terminów dotyczących insta-
lacji elektrycznych najbardziej istotne
są dwie części słownika: IEC 60050-826
„Instalacje elektryczne” Ed.2:2004 oraz
PN-IEC 60050-195 „Uziemienia i ochro-
na przeciwporażeniowa” Ed. 2001. Po-
nadto istotną normą z zakresu termino-
logii elektrycznej jest nowa edycja nor-
my PN-EN 61140 „Ochrona przed pora-
żeniem elektrycznym. Wspólne aspekty
instalacji i urządzeń”. Terminologia z za-
kresu instalacji elektrycznych, przedsta-
wiona w obu wymienionych normach
terminologicznych, ujęta jest i skoordy-
nowana w wymienionej normie PN-EN
61140. Wprowadzone zmiany przedsta-
wione są przede wszystkim w poda-
nych wyżej normach terminologicznych.
W normach przedmiotowych będą one
ujmowane przy wprowadzaniu nowych
edycji tych norm, zarówno międzynaro-
dowych, jak i krajowych.
Niżej prezentujemy zestaw najistot-
niejszych wprowadzanych zmian.
W niezbędnych przypadkach podano
odpowiednie wyjaśnienia lub komen-
tarz. W słowniku podawane są niekie-
dy dwa terminy, termin drugi jest rów-
noważnym synonimem lub terminem
stosowanym, ale niezalecanym. Przy
niektórych terminach podano obok,
kursywą, termin w wersji dotychczaso-
wej. Najistotniejszą zmianą jest wprowa-
dzenie nowych terminów dotyczących
ochrony. Wprowadzono termin ochrona
podstawowa
w miejsce
ochrona przed
dotykiem bezpośrednim
oraz ochrona
przy uszkodzeniu
w miejsce
ochrona
przed dotykiem pośrednim
. Nowe ter-
miny nie tylko lepiej klasyfikują zagroże-
nie, ale są krótsze, co ułatwi ich używa-
nie. Szczególnie termin „ochrona przed
dotykiem pośrednim” budził u wielu
specjalistów zastrzeżenia. Uważano, że
raczej powinno się było używać terminu
ochrona
przy
dotyku pośrednim
.
Nowa terminologia polska konse-
kwentnie eliminuje termin
ochrona
dodatkowa
. Termin ten stosowany był
w dawnych polskich przepisach doty-
czących ochrony przed porażeniem
elektrycznym w odniesieniu do ochro-
ny przy uszkodzeniu. Wyeliminowanie
terminu
ochrona dodatkowa
pozwoli
na uniknięcie nieporozumień. Wprowa-
dzono natomiast termin ochrona uzu-
pełniająca
dla określenia zastosowa-
nia uzupełniających środków ochrony,
wspomagających działanie zabezpiecza-
jące środków zastosowanych w ochronie
podstawowej i przy uszkodzeniu.
Ważnym terminem związanym z in-
stalacjami elektrycznymi jest termin
„urządzenie”
. W tytule normy EN 61140
podkreślono, że istnieją istotne, ważne
związki między instalacjami i urządze-
niami elektrycznymi. W definicji poda-
nej we wspomnianej normie określono,
że są to wszystkie urządzenia przezna-
czone do wytwarzania, przekształcania,
przesyłania, magazynowania, rozdziału
lub wykorzystywania energii elektrycz-
nej, takie jak maszyny, transformato-
ry, aparaty, przyrządy pomiarowe, urzą-
dzenia zabezpieczające, oprzewodowa-
nia, odbiorniki. Z treści normy wynika,
ze istnieją trzy elementy systemu elek-
trycznego: instalacje, urządzenia oraz
sieci elektryczne, i to niezależnie od
wysokości napięcia. Terminowi „urzą-
dzenie” w języku angielskim odpowia-
da termin
equipment
. Termin ten jest
często tłumaczony w innych publika-
cjach oraz dokumentach jako „sprzęt”,
co w języku polskim zawęża zakres ob-
jęty tym terminem. Przy posługiwa-
niu się dokumentacjami normalizacyj-
reklama
e.i_03_2005.indb 82
e.i_03_2005.indb 82
2005-02-21 15:57:02
2005-02-21 15:57:02
