Receptura
Receptura
Formularz recepty
• 1. Inscriptio – dane
świadczeniodawcy
• 2. Nomen aegroti – dane
osobowe pacjenta
• 3. Nr oddziału NFZ
• 4. Kod uprawnień dodatkowych
• 5. Znacznik choroby przewlekłej
• 6. Praepositio – skrót Rp.
• 7. Opis zaordynowanych leków
• 8. Datum – data wystawienia
recepty
• 9. Data realizacji recepty od…
• 10. Nomen medici – podpis,
imię
i nazwisko lekarza
Inscriptio – dane świadczeniodawcy:
• Nazwa (szpitala, przychodni, indywidualnej
praktyki lekarskiej)
• Adres
• Numer telefonu
• Identyfikator świadczeniodawcy (REGON)
Naniesione na receptę
w sposób czytelny
w postaci pieczęci, nadruku lub naklejki
• Numer recepty
Inscriptio – dane świadczeniodawcy:
Jeśli receptę wystawia lekarz, który nie jest
lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego i nie
prowadzi zarejestrowanej praktyki lekarskiej,
ale zawarł z NFZ umowę na wystawianie recept
na leki refundowane umieszcza w Inscriptio:
• Imię i nazwisko
• Adres
• Numer telefonu
• Dziewięciocyfrowy numer nadany przez NFZ o
strukturze:
98nnxxxxx
(nn – nr oddziału
wojewódzkiego NFZ, xxxxx – pięć cyfr
nadawanych przez NFZ)
Nomen aegroti – dane chorego:
• Imię i nazwisko
• Wiek (obowiązkowo w przypadku pacjenta do 18.
r.ż.)
• Dokładny adres zamieszkania (ulica, numer domu
i mieszkania, miejscowość, kod pocztowy);
– W przypadku osoby wykonującej powszechny
obowiązek obrony RP – miejsce pełnienia służby
wojskowej
– jeżeli chory jest osobą bezdomną – wówczas
wpisuje się adres świadczeniodawcy (przychodni,
gabinetu etc.)
• PESEL
Identyfikator oddziału NFZ:
• Numery od 01 do 16 przyporządkowane
odpowiednim oddziałom NFZ
• Dla obywateli UE – dwuliterowy kod kraju
• W przypadku osoby nieubezpieczonej w
NFZ – znak „X” – leki wówczas wydawane
są ze 100% odpłatnością
Identyfikatory oddziałów
wojewódzkich NFZ
01
Dolnośląski
09
Podkarpacki
02
Kujawsko-Pomorski
10
Podlaski
03
Lubelski
11
Pomorski
04
Lubuski
12
Śląski
05
Łódzki
13
Świętokrzyski
06
Małopolski
14
Warmińsko-
Mazurski
07
Mazowiecki
15
Wielkopolski
08
Opolski
16
Zachodniopomors
ki
Symbole państw
AT
Austria
ES
Hiszpania
NO
Norwegia
BE
Belgia
NL
Holandia
PT
Portugalia
BG
Bułgaria
IS
Islandia
RO
Rumunia
CY
Cypr
IE
Irlandia
SK
Słowacja
CZ
Czechy
LI
Liechtenstein
SI
Słowenia
DK
Dania
LT
Litwa
CH
Szwajcaria
EE
Estonia
LU
Luksemburg
SE
Szwecja
FI
Finlandia
LV
Łotwa
HU
Węgry
FR
Francja
MT
Malta
GB
Wlk.
Brytania
GR
Grecja
DE
Niemcy
IT
włochy
Kody uprawnień dodatkowych
• IB
– inwalida wojenny / osoba represjonowana
• IW
– inwalida wojskowy
• ZK
– zasłużony honorowy krwiodawca / zasłużony dawca
przeszczepu
• PO
– osoba wykonująca powszechny obowiązek obrony RP
• AZ
– pracownicy (byli i obecni) zakładów produkujących
azbest
• WP
– różne kategorie pacjentów wymienione w ustawie
o powszechnym obowiązku obrony RP (np. członkowie rodzin
żołnierzy, absolwenci odbywający przeszkolenie wojskowe)
• CN
– nieubezpieczone kobiety w ciąży
• DN
– nieubezpieczeni do ukończenia 18. roku życia
• IN
– inne osoby nieubezpieczone, mające jednak prawo do
bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, w tym leków
Choroby przewlekłe
• W przypadku niektórych chorób
przewlekłych choremu przysługują tańsze
leki – w takiej sytuacji wpisuje się literę
P
w rubryce „choroby przewlekłe”
• W przypadku przepisywania leków dla
chorych na epidermolysis bullosa w
rubrykę wpisuje się
P-EB
• W przypadku braku takiego uprawnienia
w rubryce wpisuje się znak
X
Wykaz chorób przewlekłych
uprawniających do niższej
odpłatności za leki
1.
Nowotwory złośliwe
2.
Rak piersi i rak trzonu macicy
3.
Rak piersi w II rzucie hormonoterapii
4.
Neutropenia w chorobach nowotworowych
5.
Przerzuty osteolityczne w chorobach nowotworowych
6.
Rak prostaty
7.
Przerost gruczołu krokowego
8.
Zespół pęcherza nadreaktywnego
9.
Moczówka prosta przysadkowa
10. Jaskra
11. Akromegalia
12. Osteoporoza
13. Aktywna postać RZS
14. Niedoczynność tarczycy
Wykaz chorób przewlekłych
uprawniających do niższej
odpłatności za leki
15.
Choroby psychiczne lub upośledzenie umysłowe
16.
Schizofrenia
17.
Schizofrenia w nawrocie przy braku współpracy chorego
18.
Choroba afektywna dwubiegunowa
19.
Choroba Alzheimera
20.
Padaczka
21.
Padaczka oporna na leczenie
22.
Zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi
(ADHD)
23.
Choroba i zespół Parkinsona
24.
Miastenia
25.
Stwardnienie zanikowe boczne
26.
Stwardnienie rozsziane
27.
Fenyloketonuria
28.
Wrodzone defekty metaboliczne, alergie pokarmowe i
biegunki przewlekłe
Wykaz chorób przewlekłych
uprawniających do niższej
odpłatności za leki
29. Epidermolysis bullosa – pęcherzowe odwarstwienie
naskórka
30. gruźlica, gruźlica wielolekooporna i inne mykobakteriozy
31. Astma, POChP i eozynofilowe zapalenie oskrzeli
32. Ciężka POChP
33. Pierwotna dyskineza rzęsek
34. Mukowiscydoza
35. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
36. Choroba Leśniowskiego-Crohna
37. Stan po resekcji trzustki
38. Stan po przeszczepie narządu unaczynionego lub szpiku
39. Profilaktyka cytomegalii do 110 dnia po przeszczepach
narządów miąższowych
40. Prewencja powikłań zakrzepowo-zatorowych po
alloplastyce biodra (30 dni) i kolana (14 dni)
Wykaz chorób przewlekłych
uprawniających do niższej
odpłatności za leki
41. Zespół bólowy typu I – odruchowa dystrofia
współczulna oraz typu II – kauzalgia
42. Neuralgia półpaścowa przewlekła
43. Ból przebijający podczas opioidowej terapii
podtrzymującej w chorobach nowotworowych
44. Cukrzyca
45. Przewlekłe owrzodzenia
46. Hipercholesterolemia LDL-C powyżej 130 mg/dl
statynooporna w stanach niewydolności krążenia
obwodowego
47. Stan po zawale mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST do 30 dni stosowania
48. Stan po zawale mięśnia sercowego bez uniesienia
odcinka ST do 12 miesięcy stosowania
Wykaz chorób przewlekłych
uprawniających do niższej
odpłatności za leki
49. Miażdżyca naczyń wieńcowych leczona stentami
metalowymi (do 6 tyg. po implantacji) lub stentami
antyrestenotycznymi uwalniającymi leki (do 12
miesięcy od implantacji)
50. Niewydolność serca w klasach NYHA-II do NYHA-IV
51. Niewydolność serca w klasach NYHA-II do NYHA-IV po
niepowodzeniu leczenia furosemidem
Przepisywanie leków
gotowych
Terminy realizacji recept
• Na antybiotyki i leki wypisane w ramach pomocy
doraźnej – 7 dni od daty wystawienia
• Na leki odurzające z gr. I-N i psychotropowe z gr. II-P
(różowa recepta) – 14 dni od daty wystawienia
• Na leki sprowadzane z zagranicy dla użytkowników
indywidualnych (import docelowy) – 120 dni od
daty wystawienia
• Na preparaty immunologiczne wytwarzane dla
indywidualnego pacjenta – 90 dni od daty
wystawienia
• Na pozostałe leki – 30 dni od daty wystawienia lub
od daty realizacji, jeśli taka została podana
Prawidłowe zapisywanie leków
gotowych – nazwa:
• Zapisuje się nazwę handlową preparatu lub
międzynarodową substancji czynnej
• Zapisując nazwę międzynarodową lekarz
pozostawia farmaceucie decyzję o wydaniu
konkretnego preparatu
Np.: Ramipril – nazwa międzynarodowa
Tritace – nazwa handlowa
Ramicor – nazwa handlowa
• Jeżeli lekarz nie chce, aby farmaceuta wydał
odpowiednik leku, dopisuje na recepcie
NZ
lub
„Nie zamieniać”
Dawka
• Wyrażana w g, mg, μg
• Zapis w gramach – za pomocą samych cyfr, bez
oznaczenia [g], obowiązkowo zawsze z co najmniej
jedną cyfrą po przecinku
Rp.
Amotaks 1,0
Rp.
Bisocard 0,005
• Wyrażając dawkę w mg lub μg zawsze zapisuje się
oznaczene jednostki
Rp.
Amotaks 1000 mg
Rp.
Bisocard 5 mg
Rp.
Euthyrox 75 μg
Dawka c.d.
• Dopuszcza się wyrażanie dawki w jednostkach
międzynarodowych (oznaczenie j.m. = I.U.)
Rp.
Vitaminum A 30 000 j.m.
Rp.
Penicillinum cristallisatum 1 000 000 j.m.
• Leki w postaci płynnej – zawiesiny doustne, iniekcje –
podaje się zawartość substancji czynnej w przeliczeniu
na jenostkę objętości [ml]
Rp.
Dexaven inj. 4 mg/ml
Rp.
Zinnat pro suspensione 250mg/5ml
Dawka c.d.
• Dla maści zawartość substancji leczniczej podaje
się w przeliczeniu na jednostkę masy leku,
ewentualnie (choć niezbyt poprawnie) wyrażamy
ją w %
Rp.
Detreomycyna ung. 10 mg/g
Rp.
Detromycyna ung. 1%
• Jeśli dany preparat leku występuje tylko w jednej
dawce, wówczas można jej nie zapisywać
Rp.
Furaginum tabl. 1 op.
Dawka c.d.
• Dla transdermalnych systemów terapeutycznych
dawkę wyraża się w postaci dawki uwolnionej w
jednostce czasu (np. w ciągu godziny, lub w ciągu
24 godzin)
Rp.
Durogesic TTS 75 μg/h
Jaką ilość leku można przepisać pacjentowi na
jednej recepcie?
• Nie przekraczającą 3-miesięcznego
zapotrzebowania pacjenta na lek – należy
wówczas obowiązkowo zapisać dawkowanie
• Jeśli nie podano dawkowania – farmaceuta wyda
(nawet jeśli lekarz przepisał więcej) ilość równą
– 2 najmniejszym opakowaniom wpisanym do
wykazu leków refundowanych, a gdy lek nie
figuruje w tym wykazie – 2 najmniejszym
zarejestrowanym opakowaniom
– doustne środki antykoncepcyjne – na
6 miesięcy stosowania
– testy paskowe – do 100 sztuk
Uwaga!
• Leki refundowane są wydawane przez aptekę w
pełnych opakowaniach (nie dzieli się opakowań
fabrycznych). Jeżeli lekarz przepisze inną liczbę
dawek niż ilość w opakowaniu lub jego
wielokrotności (np. lekarz przepisał 30 tabletek, a
opakowanie zawiera 28 sztuk) wówczas apteka
wydaje lek w pełnych opakowaniach w ilości
maksymalnie zbliżonej, ale nie większej niż ilość
przepisana
• Wyjątkiem są antybiotyki i leki podawane
pozajelitowo (głównie ampułki) – te mogą być
wydane na sztuki
Jaką ilość leku można przepisać
pacjentowi na jednej recepcie? – c.d.
• Dla leków odurzających z gr. I-N i psychotropowych
z gr. II-P (wystawianych na różową receptę) ilość
przepisanego leku nie może przekroczyć 1-
miesięcznego zapotrzebowania chorego
Uwaga! Przepisując leki:
• odurzające z gr. I-N i psychotropowe z gr. II-P
• psychotropowe z gr. III-P, IV-P, odurzające z gr. II-N
• bardzo silnie działające – z wykazu A (trucizny)
zawsze należy zapisać dawkowanie!
Najczęściej stosowane leki z grupy I-N
• Alfentanyl
• Difenoksylat
• Fentanyl
• Kokaina
• Metadon
• Morfina
• Petydyna
• Remifentanyl
• Sufentanyl
Rpw.!
Najczęściej stosowane leki z grupy
II-P
• Ketamina
• Metylofenidat
• Pentazocyna
Rpw.!
Najczęściej stosowane leki z grupy
III-P
• Buprenorfina
• Cyklobarbital
Najczęściej stosowane leki z grupy
II-N
• Kodeina
• Dihydrokodeina
• Etylomorfina
Najczęściej stosowane leki z grupy
IV-P
• Alprazolam
• Bromazepam
• Barbital
• Chlordiazepoksyd
• Diazepam
• Estazolam
• Fenobarbital
• Klonazepam
• Klorazepat
• Lorazepam
• Medazepam
• Midazolam
• Nitrazepam
• Oksazepam
• Temazepam
• Tetrazepam
• Triazolam
• Zolpidem
Prawidłowe zapisywanie leków
gotowych – podsumowanie
Przepisując dany lek, należy zapisać jego
• nazwę (handlową lub międzynarodową)
• postać
• dawkę lub stężenie
• ilość (dawek, opakowań, gramaturę)
• sposób dawkowania
Przykłady:
Rp.
Forcid tabl. 1000 mg 14 szt.
S.: 2 x 1 tabl. co 12 godzin
Rp.
Zocor 20 mg lag. 2 a 28 tbl.
S.: 1 tabl. wieczorem
Rp.
Clexane 60 mg 20 amp.-strzk.
S.: 1 x 1 ampułkostrzykawka podskórnie
Przepisując lek psychotropowy z gr.III-P i
IV-P, lub odurzający z gr. II-N należy
podać:
• Nazwę
• Postać
• Dawkę
• Liczbę dawek – obowiązkowo cyframi i słownie
• Dawkowanie – obowiązkowo
Rp.
Relanium 5 mg tabl. 60 szt.
sześćdziesiąt
S.: 2 x 1 tabl.
Przepisując lek odurzający z gr. I-N lub
psychotropowy z gr. II-P (recepta różowa)
należy podać
• Nazwę
• Postać
• Dawkę
• Liczbę dawek – obowiązkowo cyframi i słownie
• Łączną zawartość leku – słownie
• Dawkowanie - obowiązkowo
Rp.
Sevredol tbl. 20 mg 60 szt.
Sześćdziesiąt
Łącznie tysiąc dwieście miligramów siarczanu morfiny
S.: 1 tabl. 2 razy dziennie
Jeżeli lekarz przepisując lek odurzający lub
psychotropowy świadomie przekracza
maksymalną dawkę jednorazową lub dobową
leku (wg FP, lub karty charakterystyki
produktu leczniczego) wówczas musi:
• Dopisać dawkę słownie
• Postawić obok wykrzyknik
• Złożyć obok czytelny podpis i pieczęć
Poprawki na receptach
Nanosząc poprawkę na recepcie
każdorazowo należy:
• Przekreślić błędny zapis
• Wpisać poprawiony zapis
• Obok złożyć podpis i przybić
pieczątkę
Najczęściej spotykane oznaczenia
w nazwach handlowych leków
o zmodyfikowanym uwalnianiu
• MR (Modified Release) – Zmodyfikowane uwalnianie
np. Diaprel MR
• CR (Controlled Release) – Kontrolowane uwalnianie
np. Tegretol CR 400
• ER (Extended Release) – Wydłużone uwalnianie
np. Effectin ER
• Prolongatum – Przedłużone
np. Kalipoz prolongatum
• Retard – przedłużone uwalnianie
np. Tramal Retard 100
• SR (Slow Release) – Powolne uwalnianie
np. Tertensif SR
Najczęściej spotykane oznaczenia
w nazwach handlowych leków
o zmodyfikowanym uwalnianiu
• XL (Extra Long) – Wydłużone działanie
np. Cardura XL 4mg
• GITS (Gastro-Intestinal Therapeutic System) – Doustny
system terapeutyczny
np. Glbenese GITS
• ZOK lub ZK (Zero Order Kinetic) – Kinetyka zerowego rzędu
np. Betaloc ZOK, Beto ZK
• Depot – przedłużone uwalnianie, oznaczenie najczęściej
stosowane dla parentralnych post. leku
np. Clopixol depot
• EC (Enteric Coated) – tabletka powlekana dojelitowa
• Zydis, ORO, Swift i in. – oznaczenia tabletek ulegających
rozpadowi w jamie ustnej
np. Zofran Zydis, Remirta ORO, Zolafren Swift
Najczęściej spotykane oznaczenia
w nazwach handlowych leków
o zmodyfikowanym uwalnianiu
• TTS (Transdermal Therapeutic System) - Transdermalny
system terapeutyczny
• Duo – Tabletki typu duplex – 2-częściowe, 1. warstwa
szybko uwalniająca lek, 2. warstwa o przedłużonym
uwalnianiu
np. Diclac Duo
• Uno – zazwyczaj jak wyżej
Dicloratio Uno