KOMPETENCJE DOWÓDCY - 

NAUCZYCIELA

 

 

dr hab. inż. Andrzej Gałecki,

prof. UZ

2

ZAGADNIENIA

Wstęp
1. Kompetencje komunikacyjne 

dowódcy – wychowawcy

2. Kompetencje w wymiarze 

personalnym

3. Kompetencje pedagogiczne
4. Kwalifikacje
Zakończenie

3

LITERATURA

•

Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku, 

Bellona, Warszawa 2006;

•

Bogusz J. – Dydaktyka wojskowa, Warszawa brw;

•

Kunikowski J., Wiedza i edukacja dla 

bezpieczeństwa, Warszawa 2002;

•

Przygotowanie obronne społeczeństwa, pod red. J. 

Kunikowskiego, Warszawa 2001;

•

Stępień R., Z zagadnień dydaktyki i wychowania w 

wojsku, Warszawa 1993;

•

Tyrała P., Zarys dydaktyki ochrony cywilnej; 

Pragmatyzm pedagogiki społecznej, Rzeszów 

1998;

•

Żegnałek K., Dydaktyka obronna, Warszawa 2001;

•

Żegnałek K., Dydaktyka w edukacji obronnej, 

Toruń 2003.

4

WSTĘP

Jednym z istotniejszych wyzwań 

współczesności jest rozpoznanie potrzeb 

w zakresie wychowania obronnego. 
Prognoza przedstawiona w Strategii 

rozwoju Polski do roku 2020 wskazuje, że 

dalszy rozwój cywilizacji informatycznej 

oraz wzrost roli nauki uświadamiają o 

dezaktualizacji dotychczasowej wiedzy 

i kwalifikacji

1

.

1

 Strategia rozwoju Polski do roku 2020, Synteza, Warszawa 2000.

5

PODSYSTEM DZIAŁALNOŚCI 

SPOŁECZNO-WYCHOWAWCZEJ

 

Jest integralną częścią systemu 

dowodzenia i szkolenia w skład którego 

wchodzą następujące dziedziny:

• Nastroje, dyscyplina wojskowa, stosunki 

społeczne;

• Profilaktyka wychowawcza i 

psychoprofilaktyka;

• Edukacja obywatelska, upowszechnianie 

tradycji i ceremoniału wojskowego;

• Współpraca wojska ze społeczeństwem.

1

 J. Zalewski, Wyzwania działalności społeczno-wychowawczej w wojsku a kompetencje dowódcze 

absolwentów wyższych szkół wojskowych, AON, Warszawa 2002.

6

WSPARCIE DOWÓDCY

 

Elementami wsparcia dowódcy w zakresie 
działalności społeczno-wychowawczej są:

• Ogniwa społeczno-wychowawcze, oddział 

społeczno-wychowawczy, wydział społeczno-
wychowawczy, sekcja społeczno 
wychowawcza, oficer społeczno-wychowawczy;

• Psychoprofilaktycy, przedstawiciele 

wojskowego wymiaru sprawiedliwości;

• Departament Społeczno-Wychowawaczy.

1

 J. Zalewski, Wyzwania działalności społeczno-wychowawczej w wojsku a kompetencje dowódcze 

absolwentów wyższych szkół wojskowych, AON, Warszawa 2002.

7

REFLEKSJA

 

Wojsko jest z konieczności jedną 
z najmniej demokratycznych instytucji; 
procedury wojskowe i zwyczaje ścierają 
się z indywidualną wolnością i 
swobodami obywatelskimi.
W takich warunkach władza dowódcy, 
kładąca nacisk na hierarchię wymaga 
potwierdzenia wieloma kompetencjami

1

.

1

 R. H., Kohn, Jak demokracje sprawują kontrolę nad siłami zbrojnymi, Warszawa 1998.

8

KOMPETENCJA KOMUNIKACYJNA 

DOWÓDCY

 

Jest to świadomość znaczenia 

komunikacji i jej wszechobecności, to 
wiedza, w jaki sposób 
maksymalizować potencjalne 
korzyści i minimalizować potencjalne 
problemy

1

.

1

 R. W., Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 1996.

9

KOMUNIKOWANIE SIĘ Z MEDIAMI

 

Dowódca powinien posiadać wiedzę 

i umiejętności komunikowania się z 

mediami. Zadania związane z public 

relations obejmują:

• Budowanie, utrwalanie i 

korygowanie odpowiedniego 

wizerunku jednostki w mediach;

• Informowanie mediów o jednostce, 

jej działalności;

1

 R. W., Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 1996.

10

KOMUNIKOWANIE SIĘ Z MEDIAMI 

CD.

 

• Stymulowanie dla pożądanego dla 

jednostki wojskowej  zainteresowania ze 

strony mediów;

• Reagowanie na to, co dzieje się w 

sprawach jednostki wojskowej w mediach;

• Upowszechnianie poprzez media 

uzasadnienia niektórych działań jednostki;

• Inne działania – dostarczanie mediom 

informacji.

1

 J. Cianciara, B. Uscińska, Komunikacja społeczna, Komunikowanie się z mediami w praktyce, 

Wrocław 1999.

11

WIELOWYMIAROWOŚĆ WYCHOWANIA

 

Pojęcia wychowanie można używać w co 
najmniej czterech znaczeniach:

• Oznaczających działanie wychowawcze;
• Oznaczających warunki, okoliczności, 

bodźce, czyli sytuacje wychowawcze;

• Oznaczających wynik działań i warunków;
• Oznaczających zmiany w procesie 

rozwoju człowieka.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

12

KOMPETENCJE W UJECIU 

PERSONALNYM

 

Kompetencje w ujęciu 

personalnym obejmują:

• Wiedzę;
• Umiejętności.

Można je utożsamić z 

kwalifikacjami.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

13

KWALIFIKACJE ZAWODOWE

 

Kwalifikacje zawodowe to 

udokumentowane prawne 
kompetencje do wykonania 
określonego zawodu, ze względu na 
posiadaną wiedzę i osiągnięte 
umiejętności praktyczne

1

.

1

 J. Sztumski, Opiniowanie pracowników, Radom 1997.

14

KOMPETENCJE PEDAGOGICZNE

 

Kompetencje pedagogiczne należy 

uznać za immanentną część 
kwalifikacji zawodowych, 
determinujących sprawne 
i efektywne szkolenie i wychowanie 
podwładnych żołnierzy.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

15

KOMPETENCJE PEDAGOGICZNE 

W UJĘCIU STRUKTURALNO-

FUNKCJONALNYM

Na kompetencje pedagogiczne w ujęciu 

strukturalno-funkcjonalnym składają się:

• Kompetencje intelektualne;
• Kompetencje komunikacyjne;
• Kompetencje sprawnościowe;
• Zdolności i talent pedagogiczny;
• Walory osobowościowe i system wartości.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

16

KOMPETENCJE PEDAGOGICZNE

Kompetencje pedagogiczne są 

wypadkową:

• Wykształcenia;
• Talentu;
• Motywacji;
• Aktywności własnej;
• Walorów osobowościowych.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

17

PRIORYTETOWE UMIEJĘTNOŚCI 

PEDAGOGICZNE

Proces nabywania i doskonalenia 

umiejętności pedagogicznych przebiega 

w trzech etapach:

1. Etap poznawczy – kodowanie w pamięci 

wszelkich informacji, mediacja werbalna, 

instruowanie;

2. Etap asocjacyjny – eliminacja błędów, 

wygładzanie czynności;

3. Etap autonomiczny – doskonalenie 

umiejętności. 

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

18

KLUCZOWE UMIEJĘTNOŚCI 

PEDAGOGICZNE

• Poznawcze – dotyczące wiedzy, rozwoju 

intelektualnego i moralnego;

• Komunikacyjne – umożliwiające 

porozumiewanie się z podwładnymi;

• Organizacyjne – obejmujące 

podejmowanie decyzji w praktyce 

edukacyjnej i dyscyplinarnej;

• Badawcze – wskazującą na umiejętność 

prowadzenia badań.

1

 J. Gronskrejc, Intelektualno - sprawnościowe wyznaczniki kompetencji pedagogicznych dowódcy, 

AON, Warszawa 2002.

19

Dziękuję za uwagę