Pierwsza pomoc w 

krwawieniach              i 

krwotokach

Krwawienie 

jest to przerwanie ciągłości naczynia 
krwionośnego 
i utrata krwi w pełnym jej składzie do tkanek, 
jam 
ciała lub na zewnątrz organizmu na skutek 
choroby 
lub urazu naczyń krwionośnych.

Krwawieniem jest utrata niewielkiej 
ilości krwi w danym czasie.
Krwotokiem jest masywna utrata krwi, 
w krótkim czasie.

Objętość krwi krążącej to ok.70 ml/kg m.c.

Rodzaje krwotoków

Ze względu na miejsce wynaczynienia krwi można
wyróżnić:

• krwotok zewnętrzny- spowodowany raną otwartą

• krwotok wewnętrzny - kiedy krew nie znajduje 
    ujścia poza organizm np. wylew krwi do mózgu

Ze względu na rodzaj uszkodzonego naczynia
można wyróżnić krwawienie:

• tętnicze

• żylne

• kapilarne (włośniczkowe)

Krwawienie tętnicze

• krew tętnicza z powodu dużej zawartości 

tlenu ma kolor jasnoczerwony,

• wypływa pod znacznym ciśnieniem, 

zwykle w postaci pulsującego strumienia,

• szybciej może doprowadzić do utraty 

znacznej objętości krwi krążącej, wstrząsu 
hipowolemicznego i ostatecznie do zgonu. 

Krwawienie żylne

• krew żylna zawiera mało tlenu, ma 

barwę ciemnoczerwoną,

• wypływ z rany jest wolniejszy i 

jednostajny,

• ze względu na niskie ciśnienie w żyłach 

masywność krwotoku zwykle jest 
mniejsza, 

• może również doprowadzić do 

wykrwawienia, wstrząsu i zgonu.

Ogólne objawy krwotoku:

• bladość powłok ciała 
• przyspieszone tętno
• spadek ciśnienia 
• osłabienie  
• zimny pot 
• niepokój

• „mroczki”

 przed oczami

• szum w uszach 
• z czasem utrata przytomności 

ZAGROŻENIE

Objętość krwi krążącej to ok.70 ml/kg m.c.

Krwotoki są niebezpieczne dla życia, mogą 
być przyczyną wstrząsu wskutek dużej
utraty krwi w krótkim czasie.
WSTRZĄS KRWOTOCZNY- utrata powyżej 
30% objętości krwi krążącej możliwe 
zatrzymanie podstawowych czynności 
życiowych  zgon

Sposoby opanowania 

krwawień                   i 

krwotoków zewnętrznych 

 
1.        Ucisk dłonią
2.        Opatrunek uciskowy
3.        Uniesienie kończyny 
4.        Uciśnięcie tętnicy
5.        Opaska zaciskająca- 

           tylko w wyjątkowych sytuacjach

Ucisk dłonią

Opatrunek uciskowy

Uniesienie kończyny

Uciśnięcie tętnicy

Pierwsza pomoc w krwotoku 

zewnętrznym

• poszkodowanego należy ułożyć w pozycji leżącej 

lub pozycji przeciwwstrząsowej (w przypadku 
dużych krwotoków), 

• jeżeli krwawienie dotyczy kończyny - unosimy ją, 

powyżej poziomu serca,

• stosujemy ucisk doraźny na ranę lub na najbliższą 

tętnicę doprowadzającą krew do rany, 

• zakładamy jałowy opatrunek uciskowy,
• sprawdzamy czynności życiowe poszkodowanego, 
• zapewniamy poszkodowanemu komfort termiczny 

i psychiczny, 

• w razie potrzeby wzywamy pogotowie.

Krwotok wewnętrzny

W zależności od miejsca uszkodzenia i gromadzenia się
krwi rozróżniamy krwotoki: do jamy czaszki, do jamy 
brzusznej, miednicy, klatki piersiowej, przestrzeni
śródtkankowych. Krwotoków wewnętrznych nie
można zatamować. Można jedynie zmniejszyć ich 
skutki przez zastosowanie odpowiedniego ułożenia.

Przy podejrzeniu krwotoku należy wezwać jak najszybciej 
pogotowie. W oczekiwaniu na przyjazd  karetki  obserwujemy 
poszkodowanego, kontrolując parametry  życiowe.

Postępowanie w 

krwotokach wewnętrznych 

• ułożyć poszkodowanego w najdogodniejszej, 

ułatwiającej oddychanie pozycji (wyższe ułożenie 

głowy i klatki piersiowej), tzw. pozycja półsiedząca

• oziębiać przypuszczalną okolice krwawienia (worek 

z lodem),

• prowadzić ciągłą obserwacje chorego, kontrolować 

czynności życiowe,

• nie podawać żadnych pokarmów i płynów do picia,
• zapewnić komfort termiczny i psychiczny,
• zapewnić choremu kwalifikowaną pomoc 

medyczną.

Przyczyny krwotoku z 

nosa

• urazy mechaniczne - uderzenie; 

• złamania 

• zapalenie zatok 

• polipy nosa 

• nadciśnienie tętnicze 

• miażdżyca naczyń 

• nadmierny wysiłek fizyczny 

• przyjmowanie leków zaburzających krzepniecie 

krwi (polopiryna, aspiryna) 

• choroby wątroby 

• choroby układu krwiotwórczego- białaczka, 

niedokrwistość, hemofilia

Pierwsza pomoc w krwotoku z 

nosa

• poszkodowanego posadzić z głową pochyloną do 

przodu,

• poinformować poszkodowanego, aby oddychał ustami,

• polecamy poszkodowanemu oczyścić nos (wydmuchać 

zawartość nosa), 

• uciskamy nos tuż poniżej części kostnej,

•  kładziemy zimne kompresy na czoło, kark i nasadę 

nosa,

• po 10 minutach przestajemy uciskać nos, jeżeli 

krwawienie powtarza się należy zastosować ponownie 

ucisk (nie oczyszczamy zawartości nosa), 

• jeżeli krwawienie z nosa trwa dłużej niż 30 minut 

należy skontaktować się z lekarzem,

• jeżeli utrata krwi zagraża wstrząsem, położyć pacjenta 

na boku aby zapewnić swobodny wypływ krwi.

Ćwiczenia praktyczne