Program usprawniania 

Program usprawniania 

dla dzieci z chorobami 

dla dzieci z chorobami 

metabolicznymi  

metabolicznymi  

Choroby metaboliczne

Choroby metaboliczne

 : 

 : 

wynikają z zaburzeń 

wynikają z zaburzeń 

procesów przemiany 

procesów przemiany 

materii. 

materii. 

Cukrzyca 

Cukrzyca 



 

 

wg WHO cukrzyca to grupa chorób 

wg WHO cukrzyca to grupa chorób 

metabolicznych charakteryzujących się 

metabolicznych charakteryzujących się 

hipoglikemią – podwyższonym 

hipoglikemią – podwyższonym 

poziomem cukru we krwi. Przewlekła 

poziomem cukru we krwi. Przewlekła 

hiperglikemia w cukrzycy wiąże się z 

hiperglikemia w cukrzycy wiąże się z 

uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i 

uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i 

niewydolnością różnych narządów, 

niewydolnością różnych narządów, 

szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i 

szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i 

naczyń krwionośnych. 

naczyń krwionośnych. 



typy cukrzycy : typ I (dotyczy głównie 

typy cukrzycy : typ I (dotyczy głównie 

dzieci i osób młodych), typ II 

dzieci i osób młodych), typ II 

(najczęściej występuje), inne (np. 

(najczęściej występuje), inne (np. 

cukrzyca u ciężąrnych)

cukrzyca u ciężąrnych)

Przyczyny  i objawy 

Przyczyny  i objawy 

cukrzycy :

cukrzycy :



Przyczyny : środowiskowe i 

Przyczyny : środowiskowe i 

genetyczne

genetyczne



Objawy : osłabienie, senność, szybkie 

Objawy : osłabienie, senność, szybkie 

męczenie się, wielomocz (poliuria), 

męczenie się, wielomocz (poliuria), 

zwiększone pragnienie (polidypsja), 

zwiększone pragnienie (polidypsja), 

zwiększony/zmniejszony apetyt, 

zwiększony/zmniejszony apetyt, 

nadmierne chudnięcie, zapach 

nadmierne chudnięcie, zapach 

acetonu w wydychanym przez 

acetonu w wydychanym przez 

chorego powietrzu, śpiączka

chorego powietrzu, śpiączka

Wysiłek fizyczny

Wysiłek fizyczny

-Ćwiczenia fizyczne pomagają dziecku utrzymać 

-Ćwiczenia fizyczne pomagają dziecku utrzymać 

prawidłowy poziom cukru we krwi. 

prawidłowy poziom cukru we krwi. 

-Mogą uprawiać dużo dyscyplin sportowych (nie 

-Mogą uprawiać dużo dyscyplin sportowych (nie 

zalecany jest boks, sporty ekstremalne) 

zalecany jest boks, sporty ekstremalne) 

-Aktywność fizyczna nie jest niczym ograniczona.

-Aktywność fizyczna nie jest niczym ograniczona.

-Podczas ćwiczeń cukier oraz insulina są przenoszone 

-Podczas ćwiczeń cukier oraz insulina są przenoszone 

z krwi do mięśni, co powoduje przyspieszone 

z krwi do mięśni, co powoduje przyspieszone 

spalanie cukru. Ponadto dzięki ćwiczeniom dziecko 

spalanie cukru. Ponadto dzięki ćwiczeniom dziecko 

może poczuć się znacznie lepiej, nie męczy się 

może poczuć się znacznie lepiej, nie męczy się 

szybko, czuje się szczęśliwsze i zdrowsze. Ćwiczenia 

szybko, czuje się szczęśliwsze i zdrowsze. Ćwiczenia 

pomagają mu dbać o linię, spalać nadmiar kalorii, 

pomagają mu dbać o linię, spalać nadmiar kalorii, 

jak również uniknąć komplikacji wywołanych przez 

jak również uniknąć komplikacji wywołanych przez 

cukrzycę. Ich brak może natomiast doprowadzić do 

cukrzycę. Ich brak może natomiast doprowadzić do 

nadwagi i problemów z sercem.

nadwagi i problemów z sercem.

Wysiłek fizyczny

Wysiłek fizyczny



aktywność fizyczna wpływa korzystnie na 

aktywność fizyczna wpływa korzystnie na 

podniesienie wrażliwości organizmu na 

podniesienie wrażliwości organizmu na 

insulinę, co może doprowadzić do obniżenia 

insulinę, co może doprowadzić do obniżenia 

wymaganej dziennej dawki insuliny. 

wymaganej dziennej dawki insuliny. 



Najlepszy rodzaj ćwiczeń to takie, jaki dziecko 

Najlepszy rodzaj ćwiczeń to takie, jaki dziecko 

lubi. Łatwiej jest wykształcić nawyk 

lubi. Łatwiej jest wykształcić nawyk 

regularnego ćwiczenia, jeśli dziecku podoba 

regularnego ćwiczenia, jeśli dziecku podoba 

się ta aktywność. 

się ta aktywność. 



Ważne, aby trening zawierał ćwiczenia z 

Ważne, aby trening zawierał ćwiczenia z 

elementami: biegania, spacerowania, 

elementami: biegania, spacerowania, 

pływania, jazdy na rowerze

pływania, jazdy na rowerze

Wysiłek fizyczny

Wysiłek fizyczny



Rozpoczęcie programu ćwiczeń powinno 

Rozpoczęcie programu ćwiczeń powinno 

odbywać się stopniowo, z wydłużeniem 

odbywać się stopniowo, z wydłużeniem 

czasu i zwiększeniem ilości ćwiczeń.

czasu i zwiększeniem ilości ćwiczeń.



Ćwiczenia wykonywane co najmniej 

Ćwiczenia wykonywane co najmniej 

przez 25 min

przez 25 min



Ważne, aby ćwiczenia były wykonywane 

Ważne, aby ćwiczenia były wykonywane 

codziennie, możliwie o tej samej porze, 

codziennie, możliwie o tej samej porze, 

po przyjęciu dawki insuliny, spożyciu 

po przyjęciu dawki insuliny, spożyciu 

posiłku 

posiłku 

-by uniknąć niedocukrzenia 

-by uniknąć niedocukrzenia 

Kinezyterapia

Kinezyterapia



Ćw. oddechowe w pozycji siedzącej, 

Ćw. oddechowe w pozycji siedzącej, 

leżącej lub stojącej (10 wdechów 

leżącej lub stojącej (10 wdechów 

2x/dzień)

2x/dzień)



Ćw. czynne w pozycji siedzącej, 

Ćw. czynne w pozycji siedzącej, 

leżącej lub stojącej – kończyny, 

leżącej lub stojącej – kończyny, 

tułów (1x 10 minut)

tułów (1x 10 minut)



30 minut szybkiego marszu

30 minut szybkiego marszu

Fenyloketonuria 

Fenyloketonuria 



Jest to choroba metaboliczna, 

Jest to choroba metaboliczna, 

uwarunkowana genetycznie, polega na 

uwarunkowana genetycznie, polega na 

gromadzeniu się w organizmie 

gromadzeniu się w organizmie 

fenyloalaniny. 

fenyloalaniny. 



Występuje 1:15000 urodzeń.

Występuje 1:15000 urodzeń.



Choroba dziedziczy się w sposób 

Choroba dziedziczy się w sposób 

autosomalny recesywny, czyli dziecko 

autosomalny recesywny, czyli dziecko 

musi odziedziczyć wadliwy allel od obojga 

musi odziedziczyć wadliwy allel od obojga 

rodziców, żeby rozwinęła się choroba. 

rodziców, żeby rozwinęła się choroba. 

Dieta : 

Dieta : 



Zastosowanie specjalnej diety z 

Zastosowanie specjalnej diety z 

wykluczeniem do minimum ilość 

wykluczeniem do minimum ilość 

fenyloalaniny w pożywieniu. 

fenyloalaniny w pożywieniu. 

Fenyloalanina występuje w 

Fenyloalanina występuje w 

produktach białkowych : mięso, 

produktach białkowych : mięso, 

białko jajka, mleko, sery. 

białko jajka, mleko, sery. 

Objawy :

Objawy :



Małogłowie

Małogłowie



Niebieskie zabarwienie oczu i jasna skóra

Niebieskie zabarwienie oczu i jasna skóra



(u dzieci starszych) drgawki, zwiększone 

(u dzieci starszych) drgawki, zwiększone 

napięcie i drżenia mięśniowe, zaburzenie 

napięcie i drżenia mięśniowe, zaburzenie 

prawidłowego chodu. 

prawidłowego chodu. 



U noworodków wykonuje się badanie krwi w 

U noworodków wykonuje się badanie krwi w 

celu wykrycia fenyloketonurii –daje to 

celu wykrycia fenyloketonurii –daje to 

pomyślne wyniki leczenia choroby (w Polsce 

pomyślne wyniki leczenia choroby (w Polsce 

obowiązkowe badanie dla wszystkich 

obowiązkowe badanie dla wszystkich 

noworodków)

noworodków)

Kinezyterapia

Kinezyterapia



Ćwiczenia w wodzie

Ćwiczenia w wodzie



Ćwiczenia rozluźniające (na piłce, na 

Ćwiczenia rozluźniające (na piłce, na 

wałku)

wałku)



Nauka prawidłowego chodu 

Nauka prawidłowego chodu 

(doskonalenie) 

(doskonalenie) 



Wykorzystanie metody NDT-Bobath 

Wykorzystanie metody NDT-Bobath 

w celu nauki prawidłowego chodu 

w celu nauki prawidłowego chodu 

 

 

Galaktozemia 

Galaktozemia 



Choroba genetyczna, objawiającą 

Choroba genetyczna, objawiającą 

się niemożnością przekształcenia 

się niemożnością przekształcenia 

galaktozy w glukozę.

galaktozy w glukozę.



Występowanie 1: 55 000 urodzeń

Występowanie 1: 55 000 urodzeń

Objawy :

Objawy :



Wymioty, biegunka (po spożyciu 

Wymioty, biegunka (po spożyciu 

mleka)

mleka)



Uszkodzenie wątroby

Uszkodzenie wątroby



Uszkodzenie nerek

Uszkodzenie nerek



Uszkodzenie soczewki oka

Uszkodzenie soczewki oka



Uszkodzenia neurologiczne

Uszkodzenia neurologiczne

Dieta :

Dieta :



Wykluczenie galaktozy z diety

Wykluczenie galaktozy z diety

Rehabilitacja :

Rehabilitacja :



terapia zajęciowa : zajęcia grupowe, 

terapia zajęciowa : zajęcia grupowe, 

gry, zabawy, zajęcia plastyczne, 

gry, zabawy, zajęcia plastyczne, 

muzykoterapia, światłoterapia 

muzykoterapia, światłoterapia 



Hipoterapia 

Hipoterapia 



Psycholog

Psycholog



Logopeda 

Logopeda