background image

Rehabilitacja w chorobach 

obstrukcyjnych dróg 

oddechowych

- astma

- POCHP

background image

POCHP  - definicja

Przewlekła obturacyjna choroba płuc 

(POChP)

 charakteryzuje się ograniczeniem przepływu 

powietrza przez drogi oddechowe, zwykle 

postępującym, niecałkowicie odwracalnym i 

nieulegającym istotnym zmianom przez wiele 

miesięcy. Choroba jest spowodowana głównie 

paleniem tytoniu.

background image

POCHP

Ograniczenie przepływu powietrza definiuje się jako zmniejszenie FEV

1

 

(natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej) <80% wartości 

należnej i stosunku FEV

1

/FVC (gdzie FVC to nasilona pojemność życiowa) 

<0,7. 

Ograniczenie przepływu powietrza jest wynikiem uszkodzenia zarówno dróg 

oddechowych, jak i miąższu płuc przez przewlekły proces zapalny, odmienny 

niż w astmie i najczęściej spowodowany przez dym tytoniowy. 

Znaczne ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe może się 

rozwinąć, zanim chory to zauważy. POChP jest przyczyną objawów 

podmiotowych, ograniczenia sprawności i pogorszenia jakości życia; te 

następstwa choroby można zmniejszyć, stosując leczenie farmakologiczne i 

inne metody, które jednak mają ograniczony wpływ na zmiany obturacyjne w 

drogach oddechowych lub nie mają go w ogóle.

background image

Rozpoznanie

opiera się na połączeniu danych 

    z wywiadów, 

    z badania przedmiotowego 

    oraz na potwierdzeniu obturacji dróg oddechowych za 

pomocą spirometrii. 

- duszność wysiłkowa, 

- przewlekły kaszel, 

- przewlekłe odkrztuszanie plwociny, 

- częste epizody "zapalenia oskrzeli" w zimie, 

- świszczący oddech. 

background image

Spirometria

Spirometrię powinno się wykonać: 

- przy ustalaniu rozpoznania, 

- w celu weryfikacji rozpoznania, jeżeli odpowiedź chorego na leczenie jest 

wyjątkowo dobra. 

Wszyscy pracownicy służby zdrowia opiekujący się chorymi na POChP 

powinni mieć dostęp do spirometrii i umieć interpretować jej wyniki. 

Spirometrię może wykonywać każdy pracownik służby zdrowia, który został 

odpowiednio przeszkolony i utrzymuje swoje umiejętności na odpowiednim 

poziomie. 

Wykonywanie badań spirometrycznych powinno być objęte programem 

kontroli jakości. 

Zaleca się stosowanie wartości referencyjnych opublikowanych przez ERS w 

1993 roku (Eur. Respir. J. 1993; 16 [suppl.]: 5-40), jednocześnie pamiętając, 

że przy tych wartościach choroba może nie zostać rozpoznana u osób w 

podeszłym wieku i że nie można tych wartości odnosić do rasy czarnej i 

żółtej. 

background image

Stopień obturacji       FEV

1

 

lekka                         50-

80% 

umiarkowana            30-

49% 

ciężka                        

<30%

background image

Leczenie

Zaprzestanie palenia papierosów

Leczenie farmakologiczne przewlekłe 

 Leki wziewne  i doustne rozszerzające oskrzela 

 Terapia skojarzona

Tlenoterapia (przy PaO2< 55 mmHg, sat 

<88% lub PaO2 55-60 mmHg + nadciśnienie 

płucne, zastoinowa niewydolność serca, Htk 

> 55%)

Leczenie zaostrzeń

Leczenie operacyjne (bullektomia, operacje 

zmniejszenia objętości płuc, przeszczep 

płuc)

Rehabilitacja 

background image

Rehabilitacja w POCHP – 

zalecenia brytyjskie

Z83 [A] 

Rehabilitacja oddechowa powinna być dostępna dla wszystkich chorych na 

POChP, którzy kwalifikują się do jej stosowania. 

Z84 [D] 

Rehabilitację oddechową należy zaproponować wszystkim chorym, którzy 

uważają, że POChP upośledza ich sprawność (zwykle 3 stopień w skali MRC). 

Rehabilitacji oddechowej nie powinno się stosować u chorych, którzy nie są w 

stanie chodzić, cierpią na niestabilną dławicę piersiową lub niedawno przebyli 

zawał serca. 

background image

Rehabilitacja w POCHP – 

zalecenia brytyjskie

Z85 [D] 

W celu zapewnienia skuteczności programów rehabilitacji oddechowej i ich 

większej akceptacji przez chorych rehabilitację powinno się prowadzić w 

porach dogodnych dla chorych i w budynkach, do których jest łatwy dostęp 

dla osób niepełnosprawnych. Czas oczekiwania na włączenie do programu 

rehabilitacji nie powinien być zbyt długi. 

Z86 [A] 

Programy rehabilitacji oddechowej powinny obejmować różne 

wielodyscyplinarne interwencje, dostosowane do indywidualnych potrzeb 

chorych. Proces rehabilitacji powinien obejmować program ćwiczeń 

fizycznych, edukację na temat choroby, modyfikację odżywiania, porady 

psychologiczne i interwencje behawioralne. 

Z87 [D] 

Chorym należy uświadomić korzyści z rehabilitacji oddechowej i konieczność 

zaangażowania chorego dla ich osiągnięcia. 

background image

Program rehabilitacyjny w 

POCHP

Ćwiczenia oddechowe 

Ogólnie usprawniające ćwiczenia 

fizyczne

Ćwiczenia korekcyjne postawy ciała

Ćwiczenia rozluźniające (np. joga)

Edukacja chorego i bliskich

Odzwyczajenie od palenia papierosów

Wsparcie psychiczne

Poradnictwo żywieniowe

background image

Zabiegi ułatwiające 

odkrztuszanie wydzieliny

Pozycje drenażowe

Nauka efektywnego kaszlu

Oklepywanie klatki piersiowej

Masaż mięśni klatki piersiowej

background image

Pozycje drenażowe – płuco 

lewe

background image

Pozycje drenażowe – płuco 

prawe

background image

Ćwiczenia oddechowe

Ćwiczenia modyfikujące fazę wydechu – 

dmuchanie na płomień świecy, wydech 

przez zasznurowane usta, 

   stosunek wdechu do wydechu 1:2 - 1:3

Ćwiczenia przepony  - z obciążeniem w 

nadbrzuszu

Ćwiczenia mięśni brzucha

background image

Astma oskrzelowa – definicja

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której 

mają swój udział liczne komórki zapalne. Stanowi zapalnemu 

towarzyszy nadreaktywność oskrzeli, czyli zdolność do ich skurczu 

w odpowiedzi na działanie różnorodnych bodźców, kaszel oraz 

powtarzające się epizody świszczącego oddechu, duszności i 

uczucia ściskania klatki piersiowej, szczególnie w nocy lub wcześnie 

rano. 

Skurcz oskrzeli prowadzi do ograniczenia przepływu powietrza, 

które jest odwracalne pod wpływem leczenia lub samoistnie. 

background image

Klasyfikacja astmy



sporadyczna 

objawy rzadziej niż 1 raz w tygodniu objawy nocne 

nie częściej niż 2 razy w miesiącu , zaostrzenia są 
krótkotrwałe )

przewlekła lekka 

(objawy częściej niż 1 raz w tygodniu, ale rzadziej niż 1x 

dziennie,  objawy nocne częściej niż 2 razy w miesiącu 

zaostrzenia mogą zaburzać sen i utrudniać dzienną 

aktywność 

przewlekła umiarkowana 

(objawy codziennie objawy nocne częściej niż raz w 

tygodniu zaostrzenia mogą zaburzać sen i utrudniać 

dzienną aktywność 

przewlekła ciężka 

objawy codziennie częste zaostrzenia częste objawy 

nocne ograniczenie aktywności fizycznej. 

background image

Objawy 

· napady duszności spowodowane skurczem oskrzeli 

· świszczący oddech 

· kaszel. 

Czynniki zaostrzające objawy astmy to:
kontakt z alergenami 

nawracające infekcje układu oddechowego 

palenie papierosów 

hiperwentylacja

 wysiłkowa 

niektóre leki 

niektóre składniki pokarmowe. 

background image

Rozpoznanie

Badanie przedmiotowe

Badanie podmiotowe

Badania czynnościowe

Spirometria

Próba rozkurczowa

Próba prowokacyjna

background image

Leczenie

Wyeliminowanie narażenia na czynniki 

wyzwalające lub nasilające objawy choroby

Leczenie przewlekłe (GKS wziewne i 

doustne, kromony, 

β

minetyki 

długodziałające oraz krótko i 

szybkodziałające doraźnie, metyloksantyny, 

leki przeciwleukotrienowe)

Leczenie zaostrzeń 

Rehabilitacja oddechowa

Edukacja chorego

background image

Program rehabilitacyjny w 

astmie

Nauka efektywnego kaszlu

Ćwiczenia oddechowe

Oklepywanie klatki piersiowej

Ćwiczenia ogólnousprawniające

background image

Ćwiczenia oddechowe

Poprawa dolnożebrowego toru 

oddychania

Zwiększenie siły i ruchomości przepony

Zwiększenie siły mięśni brzucha

background image

Postępowanie w trakcie 

ataku

background image

Ćwiczenia 

ogólnousprawniające

Utrzymanie i wzmocnienie i siły mięśni

Utrzymanie wydolności układu oddechowego

Poprawa krążenia

Utrzymanie dobrej sprawności układu 

oddechowego

Zachowanie pełnego zakresu ruchów w 

stawach

Ćwiczenia rozluźniające mięśnie klatki 

piersiowej, obręczy barkowej, szyi i karku

Ćwiczenia korekcyjne postawy

background image

POCHP a astma

                                                                      POChP                   Astma 

palacze lub byli palacze tytoniu                     prawie wszyscy                możliwe 

objawy podmiotowe w wieku <35 lat             rzadko                              często 

przewlekły kaszel z odkrztuszaniem             typowo                              nieczęsto 

duszność                                                       utrzymująca się                zmienne 

nasilenie

                                                                      i postępująca 

przebudzenia w nocy z powodu 

duszności i(lub) świszczącego oddechu        nieczęsto                          typowo 

znaczne wahania nasilenia objawów 

w ciągu dnia i z dnia na dzień                        nieczęsto                           typowo

background image

Fizykoterapia w POCHP i 

astmie

Promieniowanie podczerwone

Promieniowanie nadfioletowe

Prądy diadynamiczne

Prądy interferencyjne

Diatermia mikrofalowa

Ultradźwięki

Impulsowe pole magnetyczne

Pole elektromagnetyczne 

Leczenie klimatyczne ( wziewanie okołotężniowe, 

talasoterapia, subterraneoterapia)

Areojomoterapia

Kąpiele w saunie fińskie

background image

Sanatoria uzdrowiskowe o 

profilu pulmonologicznym

Ciechocinek

Kamień Pomorski 

Ustka

Świnoujście

Kołobrzeg

Rabka

Duszniki Zdrój

Rymanów

Jedlina

Wieliczka

Szczawnica Zdrój

background image

Przeciwwskazania do 

rehabilitacji

Niestabilna choroba niedokrwienna serca

 Zastoinowa niewydolność krążenia

Znaczna niewydolność prawokomorowa

Ciężkie nadciśnienie tętnicze

Ciężkie zaburzenie czynności wątroby

Uogólniony proces nowotworowy

Udar mózgu z upośledzeniem funkcji

Zaburzenia czynności poznawczych

Ciężka choroba psychiczna

 Uzależnienie od leków i narkotyków


Document Outline