Teoria użyteczności 

Teoria użyteczności 

kardynalnej

kardynalnej

Anna Zachorowska-

Anna Zachorowska-

Mazurkiewicz

Mazurkiewicz

Podmiot gospodarczy

Podmiot gospodarczy

określona forma organizacji, która podejmuje 

określona forma organizacji, która podejmuje 

samodzielne decyzje, kierując się własnym 

samodzielne decyzje, kierując się własnym 

interesem i związanym z tym ryzykiem. 

interesem i związanym z tym ryzykiem. 

Ryzyko nietrafnych decyzji naraża dany 

Ryzyko nietrafnych decyzji naraża dany 

podmiot na określone straty i skłania do 

podmiot na określone straty i skłania do 

ostrożności wyboru spośród wielu 

ostrożności wyboru spośród wielu 

rozwiązań możliwych. Podmiotem 

rozwiązań możliwych. Podmiotem 

gospodarczym jest każdy aktywny 

gospodarczym jest każdy aktywny 

uczestnik procesu gospodarczego, który 

uczestnik procesu gospodarczego, który 

poprzez swoje decyzje i zachowanie się 

poprzez swoje decyzje i zachowanie się 

wywołuje określone skutki ekonomiczne. 

wywołuje określone skutki ekonomiczne. 

Gospodarstwo domowe 

Gospodarstwo domowe 

(konsument)

(konsument)

Pojęcie 

Pojęcie 

konsument

konsument

 będziemy 

 będziemy 

identyfikować z 

identyfikować z 

gospodarstwem 

gospodarstwem 

domowym

domowym

. Jest to dobrowolny 

. Jest to dobrowolny 

związek ludzi wspólnie 

związek ludzi wspólnie 

zamieszkujących i podejmujących 

zamieszkujących i podejmujących 

decyzje finansowe dotyczące 

decyzje finansowe dotyczące 

sposobu zarobkowania i wydawania 

sposobu zarobkowania i wydawania 

zarobionych pieniędzy.

zarobionych pieniędzy.

Podstawowe funkcje 

Podstawowe funkcje 

ekonomiczne gospodarstwa 

ekonomiczne gospodarstwa 

domowego

domowego



produkcyjna

produkcyjna

 – polegająca na 

 – polegająca na 

organizowaniu środków finansowych 

organizowaniu środków finansowych 

w celu realizacji konsumpcji 

w celu realizacji konsumpcji 

(sprzedaż ziemi, kapitału, pracy),

(sprzedaż ziemi, kapitału, pracy),



konsumpcyjna

konsumpcyjna

 – polegająca na 

 – polegająca na 

konsumowaniu dóbr w celu 

konsumowaniu dóbr w celu 

zaspokojenia potrzeb.

zaspokojenia potrzeb.

Cechy gospodarstwa 

Cechy gospodarstwa 

domowego

domowego



Zdolność do podejmowania decyzji 

Zdolność do podejmowania decyzji 

(zwłaszcza ekonomicznych)

(zwłaszcza ekonomicznych)



Dążenie do uzyskania maksymalnego 

Dążenie do uzyskania maksymalnego 

satysfakcji – zapewnienie członkom 

satysfakcji – zapewnienie członkom 

gospodarstwa domowego 

gospodarstwa domowego 

maksymalnej korzyści z nabywanych 

maksymalnej korzyści z nabywanych 

dóbr.

dóbr.

Użyteczność (utility)

Użyteczność (utility)

Pojęcie subiektywne, wyrażające 

Pojęcie subiektywne, wyrażające 

zadowolenie (przyjemność, korzyść), 

zadowolenie (przyjemność, korzyść), 

jakie daje konsumentowi konsumpcja 

jakie daje konsumentowi konsumpcja 

określonego dobra.

określonego dobra.

Kardynalna teoria 

Kardynalna teoria 

użyteczności

użyteczności

Mówi o możliwości mierzenia 

Mówi o możliwości mierzenia 

użyteczności. Kardynalne mierzenie 

użyteczności. Kardynalne mierzenie 

użyteczności polega na ustaleniu 

użyteczności polega na ustaleniu 

intensywności subiektywnego 

intensywności subiektywnego 

odczuwania korzyści z konsumpcji 

odczuwania korzyści z konsumpcji 

jednego dobra przez jedną osobę w 

jednego dobra przez jedną osobę w 

wyniku porównania tej korzyści z 

wyniku porównania tej korzyści z 

korzyścią z konsumpcji innego dobra.

korzyścią z konsumpcji innego dobra.

Użyteczność krańcowa

Użyteczność krańcowa

Marginal utility

Marginal utility

 – to dodatkowa 

 – to dodatkowa 

korzyść, jaką czerpie konsument ze 

korzyść, jaką czerpie konsument ze 

zwiększenia konsumpcji danego 

zwiększenia konsumpcji danego 

dobra o kolejną jednostkę.

dobra o kolejną jednostkę.

I prawo Gossena

I prawo Gossena

Prawo malejącej użyteczności 

Prawo malejącej użyteczności 

krańcowej

krańcowej

W miarę wzrostu konsumowanej ilości 

W miarę wzrostu konsumowanej ilości 

danego dobra użyteczność krańcowa 

danego dobra użyteczność krańcowa 

osiągana z każdej kolejnej jednostki 

osiągana z każdej kolejnej jednostki 

tego dobra jest coraz to mniejsza

tego dobra jest coraz to mniejsza

II prawo Gossena

II prawo Gossena

Prawo wyrównywania się użyteczności 

Prawo wyrównywania się użyteczności 

marginalnych

marginalnych

Maksymalne zadowolenie z konsumpcji 

Maksymalne zadowolenie z konsumpcji 

dóbr konsument osiąga wówczas, gdy 

dóbr konsument osiąga wówczas, gdy 

stosunki użyteczności krańcowych do 

stosunki użyteczności krańcowych do 

cen dla wszystkich nabywanych przez 

cen dla wszystkich nabywanych przez 

niego dóbr są sobie równe

niego dóbr są sobie równe

Nadwyżka konsumenta

Nadwyżka konsumenta

Consumer surplus

Consumer surplus

 wg Alfreda 

 wg Alfreda 

Marshalla

Marshalla

To różnica między całkowitą 

To różnica między całkowitą 

użytecznością osiąganą z danej ilości 

użytecznością osiąganą z danej ilości 

dobra X a wydatkiem na nie, 

dobra X a wydatkiem na nie, 

mierzonym przez iloczyn ceny i ilości 

mierzonym przez iloczyn ceny i ilości 

nabytego przez konsumenta dobra.

nabytego przez konsumenta dobra.