background image

M. Ziewiec, J. Skoczeń, B. 
Stolarz

background image

Co  to  są  rośliny 

strączkowe?

background image

Źródło cennych 

składników

    

Rośliny strączkowe są źródłem białka o 

dość wysokiej wartości odżywczej. 
Groch, fasola, bób i soczewica zawierają 
go ponad 20%, zaś soja nawet 40%.   

   Rośliny strączkowe w postaci suchego 

ziarna wywodzą się z grupy warzyw, 
chociaż pod względem właściwości 
odżywczych są bliższe produktom 
zbożowym.

   

background image

ŹRÓDŁO CENNYCH SKŁADNIKÓW

      

     Obok białka nasiona roślin strączkowych zawierają 

dużo węglowodanów  w postaci skrobi i błonnika. 
Tłuszcz występuje w nich w małych ilościach, tylko 
soja, która zawiera go około 18%, jest bardzo 
dobrym źródłem niezbędnych nienasyconych 
kwasów tłuszczowych i lecytyny. Nasiona roślin 
strączkowych są ponadto bogate w witaminy z 
grupy B, szczególnie tiaminę(B1) i niacynę(B3). 

    W postaci świeżej warzywa strączkowe stanowią 

także dobre źródło witaminy C oraz karotenu. 
Zarówno suche jak i świeże nasiona strączkowe 
dostarczają znacznych ilości takich składników 
mineralnych, jak żelazo, miedź, magnez, wapń, 
potas i siarka.

background image

Fasola zwykła (Phaseolus vulgaris) 
pochodzi z Ameryki Środkowej. 
Jest to najważniejszy gatunek 
uprawny fasoli, rozpowszechniony 
obecnie na całym świecie. Dzieli się 
na dwie zasadnicze odmiany: 
niską (krzaczastą) i tyczkową, pnącą się. 
Niedojrzałe strąki używane jako jarzyna, także 
puszkowane. Dojrzałe nasiona spożywane w 
różnej postaci. Nasiona fasoli dostarczają 
cennego białka, które jest budulcem i surowcem 
energetycznym dla organizmu

.

F A S O L A

background image

  

FASOLA ma wiele odmian 
różniących się wielkością, 
barwą i walorami smakowymi. 
Najbardziej popularne u nas to:
• jaś (duże białe nasiona) – 
ma mączystą konsystencję i delikatny smak. 
Najlepiej sprawdzi się w daniach duszonych, (np. 
fasolce po bretońsku), zapiekanych i jako fasolowe 
piure; 
• perłowa – biała, drobna fasolka – idealna do zup i 
sałatek;
• czarna – średniej wielkości, o nerkowatym 
kształcie – nie rozpada się w gotowaniu, nie traci 
koloru, ma pikantno-słodki smak. Wykorzystaj ją do 
sałatek i dań mięsnych, 
• czerwona (kidney) – słodka i mączysta, popularna 
w kuchni meksykańskiej. Można dodawać ją do 
farszów i robić z niej pasty.

background image

FASOLKA SZPARAGOWA

Przodkowie dzisiejszej fasolki szparagowej 
pochodzą z rejonów Centralnej i Południowej 
Ameryki. Istnieje wiele odmian fasolki 
szparagowej, które kategoryzuje się w 
zależności od jej koloru i wielkości. Najbardziej 
popularna jest zielona i żółta. W Polsce fasolkę 
szparagową  je się przeważnie ugotowaną w 
całości i podaje z masłem lub podsmażoną na 
maśle bułką tartą.
Jest uboga w kalorie (ok. 30 kcal na 100g) i 
bogata w witaminy (C, A, K i B) i minerały 
(magnez, potas). Fasolkę najczęściej gotuje się 
na parze lub w dużej ilości wrzącej wody z 
dodatkiem soli i cukru. Powinno się odciąg od 
niej końcówki, ale najważniejsze żeby jej nie 
rozgotować. Aby pozostała jędrna i nie straciła 
koloru, zaraz po ugotowaniu można ją wrzucić 
lub przelać wodą z lodem. Fasolkę można 
przechowywać najwyżej 2-3 dni. Można ją także 
mrozić jeśli chcemy przechowywać ją dłużej. 

 

background image

Kaloryczność: 288 kcal / 100 g dla normy 2500 kcal

Nazwa

Wartość

Dzienne 

zapotrzebowa

nie

Tłuszcze

1.6 g

69.44 g

Cholesterol

0 mg

<300 g

Sód

0 mg

575 mg

Błonnik

0 g

20 g

Węglowodany 45.9 g

312.5 g

Białko

21.4 g

45.6 g

Suche 
ziarno

background image

Wyciągi ze strąków fasoli mają działanie 

moczopędne, mogą być używane w leczeniu 

obrzęków, chorobach nerek ze zmniejszonym 

wydalaniem moczu, kamicy moczowej. Ma ona 

pewne znaczenia lecznicze. Tradycyjnie odwar (1 

łyżkę stołową rozdrobnionego suszu zalać 1 

szklanką wrzątku i gotować pod przykryciem 5 – 7 

minut, przecedzić, pić 3 razy dziennie po 1 

szklance) 

Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych 

dla zachowania pełni zdrowia zalecił spożywanie 

do kilku szklanek fasoli tygodniowo. Nie bez 

powodu. 

Myśleć sprawniej 

Jedną z zaskakujących cech fasoli był jej 

pozytywny wpływ na sprawność myślenia. Główną 

przyczyną okazało się to, że ludzie, w których 

diecie znajdowała się fasola, spożywali znacznie 

większe ilości kwasu foliowego (o 30%) i magnezu 

(o 20%) niż ci, którzy nie mieli jej w swoim 

jadłospisie. Oba te składniki są niezbędne dla 

właściwego funkcjonowania umysłu. 

 

 

LECZNICZE DZIAŁANIE FASOLI

background image

Dla cukrzyków 
Badania nad wpływem diety na poziom glukozy 
we krwi prowadzono już w latach pięćdziesiątych 
ubiegłego wieku, jednak dopiero 20-30 lat 
później zdano sobie sprawę, że nie wszystkie 
rodzaje węglowodanów wpływają niekorzystnie 
na stan zdrowia  chorych na cukrzycę. 

Dlaczego? – bo…

Fasola zawiera duże ilości błonnika i złożonych 
węglowodanów, dzięki czemu jest trawiona 
bardzo powoli i nie powoduje nagłego 
zwiększenia poziomu glukozy we krwi, a co za 
tym idzie, nie wymaga silnej odpowiedzi 
insulinowej. Jest więc dobrym źródłem 
węglowodanów dla diabetyków. Co więcej, stała 
jej obecność w diecie zdrowych zmniejsza ryzyko 
samego wystąpienia cukrzycy. 

background image

Problemy z wagą 
Wbrew częstej opinii, wspomniana wcześniej 
właściwość fasoli (powolne trawienie i stopniowa 
absorpcja węglowodanów) pomaga także 
utrzymać odpowiednią wagę. Dania z fasoli nie 
wywołują nagłego wzrostu poziomu glukozy we 
krwi, w związku z czym znacznie mniejsza jej 
część odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej. 

Na serce 
Błonnik, obficie występujący w fasoli, ma jeszcze 
jedną ważną cechę – wpływ na poziom 
cholesterolu we krwi. Wykazano, że dieta bogata 
w fasolę obniża średnio o 10% poziom 
całkowitego cholesterolu i aż o 24% jego 
szkodliwej frakcji – LDL. Ma to duże znaczenie w 
przeciwdziałaniu chorobom serca i całego układu 
krążenia. 

background image

Co z nowotworami?
 
Amerykański Instytut Badań nad Rakiem 
oszacował, że 30 do 40% wszystkich 
nowotworów ma swoje źródło w niewłaściwej 
diecie. I znowu: duży wpływ na zmniejszenie 
ryzyka wystąpienia raka ma spożywanie 
produktów bogatych w błonnik. Fasola zawiera 
dodatkowo wiele związków flawonoidowych o 
działaniu przeciwutleniającym – one także 
pomagają ustrzec się przed nowotworami. 
Na tym jednak antyrakowe działanie fasoli się 
nie kończy. To, że bogate w złożone 
węglowodany dania z fasoli nie powodują 
gwałtownego wzrostu glukozy we krwi i 
wytwarzania insuliny, także pomaga w 
przeciwdziałaniu nowotworom. Insulina 
pobudza komórki do podziałów i pozwala im żyć 
dłużej, niż powinny. Długotrwałe działanie 
insuliny może więc prowadzić do powstania 
szkodliwych mutacji i w konsekwencji - 
nowotworów. 

background image

JESZC

ZE

JEDNA

FASOL

A

background image

Fasolnik chiński 

Ta ciepłolubna roślina 
osiągająca 
wysokość do 3 m 
pochodzi z Azji.
 Na południu Chin i w 
Tajlandii fasolnik to 
niezwykle popularne 
warzywo, uprawiane na dużą skalę.
 Strąki fasolnika przybierają odcienie od bladej do 
głębokiej 
zieleni lub purpury, są grubości ołówka i miewają 
od 30 do 60 cm długości. Jada się je niedojrzałe. 
Są w smaku delikatniejsze i słodsze od fasoli 
szparagowej i co najważniejsze nie mają włókien. 
Można je spożywać w całości lub pokrojone na 
kawałki, jak fasolkę szparagową. 

background image

Strąki fasolnika 
są źródłem bardzo cennego 
roślinnego białka, w którym 
występują prawie wszystkie 
aminokwasy egzogenne, 
czyli takie, które nie są 
wytwarzane w organizmie 
człowieka. 
Prócz  białka, którego 
zawartość może sięgać 
nawet 10%, nasiona dostarczają  potasu,
wapnia i magnezu, witamin z grupy B, 
witaminy C i karotenoidów.
Podobnie jak fasole zawierają też  błonnik 

(8g)

background image

Fasolnik jest wybitnie ciepło oraz światłolubny, 
dlatego w naszym klimacie rośnie jako roślina 
jednoroczna. Uprawia się go podobnie jak fasolę. 
Dobrze czuje się pod osłonami, w szklarni lub 
tunelu foliowym. Można też przeznaczyć dla niego 
grządkę pod nasłonecznioną, południową ścianą 
budynku. Miejsce musi być osłonięte od wiatru, a 
podpory solidne, bo pnącze sięga 3-5 metrów 
wysokości 
toteż może być uszkadzane przez wiatr.

background image

                   

 

Gatunek roślin strączkowych jednorocznych 

   z rodziny bobowatych (Fabaceae). 
   Pochodzi z zachodniej Azji I Kaukazu, 
   wschodniej i południowej Europy oraz 
   Afryki Północnej. Jest uprawiany w wielu 

rejonach świata. Roślina uprawna, uprawiana 
jako warzywo i na paszę dla zwierząt. 
Najprawdopodobniej uprawiany był już około 
7800 lat przed naszą erą. Około roku 2000 p.n.e. 
jego uprawa rozpowszechniła się w Europie i na 
Wschodzie, 

   w Indiach i Chinach.

G R O C H

background image

Nazwa

Wartość

Dzienne 

zapotrzebowa

nie

Tłuszcze

1.4 g

69.44 g

Cholesterol

0 mg

<300 g

Sód

30 mg

575 mg

Błonnik

15 g

Węglowodany 60.2 g

312.5 g

Białko

23.8 g

45.6 g

Kaloryczność: 293 kcal / 100 g

Dzienne zapotrzebowanie dla normy 2500 kcal

Groch - zawartość poszczególnych składników w 
ziarnie

background image

Nasiona posiadają dużą wartość energetyczną i 
odżywczą. Świeże zawierają: 75% wody, 7% 
białka, 11% cukrów, 0,4% tłuszczu, ponadto 
związki żelaza, fosforu, witaminy z grupy B, 
witaminę C, PP.  Zawiera jeszcze beta-karoten, 
stanowiący prowitaminę witaminy A i błonnik.
Groch suchy to około 300kalorii, w zalewie – 80; 
surowy, zielony w strąkach – 40.

     

      Niedojrzałe nasiona 
     grochu mają barwę zieloną i zbierane są 
     w celu bezpośredniego spożycia i produkcji 
     mrożonek lub konserw. Dojrzałe i uschnięte 
     nasiona grochu gotuje się i wykorzystuje jako 
     podstawę rozmaitych posiłków lub dodatek do innych
     potraw (groch podawany z kapustą i zupa grochówka)

CO I JAK Z GROCHEM?

background image

I DALEJ O GROCHU
Rozpuszczalny błonnik zawarty w grochu tworzy 
w jelitach żel, który wiąże cholesterol, co 
pozwala usunąć go z organizmu. Suchy groch 
zawiera też potas, który pomaga regulować 
ciśnienie krwi i tym samym zmniejsza ryzyko 
chorób serca oraz udaru mózgu. Według badań, 
u osób jadających rośliny strączkowe 4 razy w 
tygodniu lub więcej ryzyko chorób serca jest o 
22% niższe niż u osób jedzących te rośliny 
rzadziej niż raz w tygodniu. Błonnik 
nierozpuszczalny pomaga zapobiegać zaparciom 
i dolegliwościom, takim jak zespół jelita 
drażliwego i uchyłkowatość jelit.
 Suchy groch może również pozytywnie wpływać 
na poziom glukozy we krwi, ponieważ ma niski 
indeks glikemiczny, i dostarcza wolno 
uwalnianych węglowodanów. Produkty o niskim 
IG polecane są w profilaktyce i kontroli cukrzycy 
typu 2 oraz insulinooporności.

background image
background image

                                              
  Młode strąki i nasiona specjalnych                           
       odmian grochu siewnego, z rodziny                     
      motylkowatych szeroko  
rozpowszechnione   na całym świecie                         
                         
Pierwsze wzmianki na temat spożycia 
groszku zielonego pochodzą z Francji z XVI i XVII 
wieku.
Groszek zielony poza sezonem dostępny jest 
zamrożony lub w puszkach poddanych pasteryzacji. 
. Ziarna groszku są soczyste, delikatne, zielone,  
słodkie, lekko strawne i bardzo odżywcze. 
Zawierają oprócz białka m.in.: sód, potas, magnez, 
wapń, mangan, żelazo, kobalt, miedź, cynk, fosfor, 
fluor, chlor, jod, witaminy: E, B1, B2, B6, C. 
Groszek ze względu na swój skład działa 
odkwaszająco na organizm, co wpływa na 
utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej.

GROSZEK  ZIELONY

background image

GROCH CUKROWY 

warzywo -  o dużych, słodkich, 
mięsistych strąkach wypełnionych 
słodkim ziarnem. Jedną z zalet 
groszku cukrowego, jest ta, 
że strączki są pozbawione twardej, 
pergaminowej wyściółki., są kruche i dlatego 
możemy go jeść w całości 
tak jak fasolę 
szparagowa -  po bardzo krótkiej (półtwarde), 
lub dłuższej obróbce termicznej na parze, w 
wodzie  lub na maśle z patelni (duszony). 
Surowiec używany również przez przemysł 
przetwórczy na mrożonki. Zawiera sporo białka, 
witamin: A, C i witaminy z grupy B oraz 
mikroelementy: żelazo, wapń i fosfor. W grochu 
cukrowym nie ma glutenu, więc jest on świetnym 
produktem dla osób z celiakią 

background image

Kto powinien unikać grochu

Suchy groch zawiera naturalne substancje 
chemiczne zwane purynami. Puryny rozkładane 
są do kwasu moczowego, którego nadwyżka 
może tworzyć kryształki w stawach, powodując 
u niektórych osób dnę moczanową lub kamicę 
nerkowa. Osoby podatne na te choroby 
powinny unikać grochu.

background image

CO POTRAFI GROSZEK?

   

background image

Pierwsi nauczyli się ją 
wykorzystywać  Chińczycy 
już ponad 1100 lat p.n.e.
W Japonii ziarna soi 
pojawiły się o wiele 
później - na początku naszej ery, a do Europy 
dotarły dopiero w XVI w. 

Główne rejony uprawy to: Ameryka , jej 
środkowe dorzecze Missisipi), 
Azja (Niz. Mandżurii, Nizina Chińska, Dolina 
Jangcy). Ameryka Płd. 
(Nizina La Platy, płn-wch Brazylia). Soja ma 
bardzo duże wymagania, potrzebuje dobrych, 
żyznych gleb i dużego nasłonecznienia.

S O J 
A

background image

Soja zawiera bardzo dużo białka, nawet do 
40%, które jest wyjątkowo wartościowe, a jego 
skład aminokwasowy jest najbardziej spośród 
produktów roślinnych zbliżony do białka mięsa 
(ma to ogromne znaczenie dla wegetarian). 
Białko sojowe w porównaniu z białkiem 
zwierzęcym w znacznie mniejszym stopniu 
powoduje utratę wapnia z moczem. Za takie 
działanie odpowiedzialny jest skład 
aminokwasowy białka, a konkretnie znacznie 
mniejsza niż w białku zwierzęcym zawartość 
aminokwasów siarkowych. Zawiera ona również 
duże ilości wielonienasyconych kwasów 
tłuszczowych. Cechą charakterystyczną jest 
stosunek kwasów jedno- i wielonienasyconych 
do kwasów nasyconych. Jest on o wiele 
korzystniejszy, niż w produktach mięsnych. 
        

background image

Soja  dostarcza  również  witamin  i  składników 
mineralnych. 

Spośród 

witamin 

na 

uwagę 

zasługuje  dość  duża  zawartość  witamin  z  grupy 
B  (witamina  B

1

,  B

2

,  B

6

).  Jest  też  doskonałym 

źródłem  potasu,  żelaza,  wapnia,  magnezu   
fosforua , zawiera błonnik  

Zawiera  cenne  fitoestrogeny  (izoflawony  i 
lignany),  które  posiadają  praktycznie  wszystkie 
pożyteczne 

cechy 

estrogenów 

(hormonów 

stosowanych  w  celu  złagodzenia  objawów 
przekwitania). 

Badania 

prowadzone 

Uniwersytecie  Wake  Forest  w  USA  dowiodły 
ponadto,  że  fitoestrogeny  sojowe,  podobnie  jak 
estrogeny  naturalne,  zwiększają  zawartość 
substancji  neurotroficznych,  które  utrzymują 
komórki  nerwowe  w  dobrej  formie.  Przypuszcza 
się  w  związku  z  tym,  że  soja  powinna  opóźniać 
starzenie  się  ludzkiego  mózgu  oraz  chronić 
przed  chorobą  Alzheimera  i  innymi  formami 
demencji.          

background image

 

Soja może być jednym z wielu czynników 

zmniejszających ryzyko zachorowania na choroby 
nowotworowe, (przerost i nowotwór prostaty) 
Potwierdzają to badania prowadzone m.in. na  
Uniwersytecie Harvarda . Badania dowiodły, że 
spożywanie kompletnych produktów sojowych jest 
korzystniejsze i bezpieczniejsze od stosowania 
wyciągów, które mogą zawierać tylko związki 
proestrogenne (więc potencjalnie rakotwórcze), a 
być pozbawione zawartych w soi związków 
antyestrogennych (przeciwrakowych). spożywanie 
25 gramów białka sojowego obniża ryzyko 
zachorowania na choroby serca. Soja wykazuje 
bowiem właściwości obniżające poziom 
cholesterolu i trójglicerydów w osoczu krwi, 
zmniejszając w ten sposób ryzyko zaburzeń 
sercowo-naczyniowych. zmniejsza krzepliwość 
krwi, co zapobiega wylewom i zawałom serca. 
         Bbiałko sojowe korzystne jest również w 
profilaktyce osteoporozy, ponieważ spożywanie soi 
zwiększa gęstość kości. Badania naukowe 
wskazują, że soja wpływa na obniżanie 
cholesterolu we krwi

,

background image

Soja może wywoływać reakcje alergiczne. Coraz 
powszechniejsze wprowadzanie do żywienia 
produktów sojowych (na przykład substytutów 
mleka krowiego) wykazało możliwość 
występowania nietolerancji białek sojowych. 
Objawy nietolerancji obserwowane u dzieci, u 
których zastosowano leczniczo mleko sojowe, to 
dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego 
(biegunki, gorączka, wymioty, utrata apetytu). 
Pamiętać należy również i o tym, że  
fitoestrogeny soi upośledzają plemniki 
spowalniając ich ruchliwość i prowadząc do 
zniszczenia ich DNA. Mogą odpowiadać również 
za zaburzenia erekcji, co pośrednio upośledza 
płodność, powodować zaburzenia układu 
rozrodczego i sprzyjać rakowi. 
W woli uspokojenia należy powiedzieć, że oleje 
sojowe tłoczone na zimno nie zawierają 
fitoestrogenów.
Problemem stają się jednak produkty 
produkowane z soi modyfikowanej genetycznie 
wprowadzanej coraz szerzej na rynki całego 
świata.

background image

Niedojrzałe nasiona spożywane są jako surówka, 
dojrzałe gotuje się i spożywa, miele się na 
bardzo wartościową mąkę dodawaną do potraw i 
wypieków. Z białka soi, poddanego fermentacji, 
otrzymuje się roślinny ser znany pod różnymi 
nazwami, np. tofu. Białkowe preparaty sojowe 
dodaje się też do różnych przetworów, konserw, 
wędlin, by podnieść ich wartość odżywczą. Olej z 
nasion soi należy do najlepszycholejów 
jadalnych

Soja jest zasobna w makro i mikroelementy, 
szczególnie w potas (2132 mg), fosfor (743 
mg), wapń (240 mg), magnez (216 mg), sód 
(20 mg), żelazo (8.9 mg), (podane wartości 
dotyczą 100g ziarna soi). Wśród związków 
mineralnych przeważają składniki 
zasadotwórcze. Mają one istotne znaczenie dla 
utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej 
organizmu, gdyż większość artykułów 
spożywczych (produkty zbożowe, mięso, ryby, 
jaja) działa zakwaszająco.

background image

BÓB

   

 

Gatunek jednorocznej 

   rośliny z rodziny 
   bobowatych (Fabaceae
 Lindl.),  uprawiany 

jako warzywo. (w basenie Morza 

Śródziemnego już w neolicie. W 

starożytnym Egipcie bób odgrywał rolę 

kultową. Ponieważ uważany był za "pokarm 

umarłych", kapłani go nie spożywali);. 

Nasiona bobu odnaleziono w ruinach Troi. 

W Chinach uprawiany jest od 5000 Dziko 

rośnie w północnej Afryce i w Iranie.

background image

 

Bób zawiera jak to zwykle u stączkowych 

dużą ilość wartościowego białka, błonnika, 
węglowodanów, a także tłuszczów, witamin z 
grupy B i składników mineralnych, jest 
źródłem witaminy C i prowitamniny A - 
betacaroten, co może sprzyjać zdrowym 
zębom, kościom oraz skórze. Nasiona bobu - 
zawierają 25%białka,  błonnika- 7,15%, skrobi 
- 50% , a także fosfor, żelazo, wapń. Stąd 
pomaga we wzroście tkanek mięśniowych jak 
też tkanek kostnych. Bób jest zasadotwórczy 
stąd wspaniale wspomaga procesy 
odtruwające - tzw. odkwaszające w 
organizmie.

background image

   

Ekstrakt z bobu  ma pozytywny efekt na 

wydzielanie HGH  -  naturalnego hormonu 

wzrostu i poprawia wrażliwość receptorów 

HGH w tkankach obwodowych. Stąd 

szczególnie dzieci o niskim wzroście, a także 

osoby o słabej tkance mięśniowej 

( niedożywione i nadmiernie szczupłe) w tym 

 osoby starsze i sportowcy - powinny korzystać 

z tych dobroczynnych właściwości zdrowotnych 

bobu. Pod wpływem działania HGH zwiększa 

się wychwyt aminokwasów i synteza białek w 

komórkach. W efekcie następuje wzrost siły i 

masy mięśniowej, wzmocnienie kości i 

ścięgien, dochodzi do szybszej regeneracji 

uszkodzonych komórek. Dlatego też ekstrakt z 

bobu  wykorzystywany jest w wielu 

naturalnych suplementach stosowanych w celu 

pobudzenia wzrostu u dzieci oraz tkanki 

mięśniowej u sportowców i osób starszych. 

background image

SOCZEWICA

    

Gatunek rośliny jednorocznej 

    lub dwuletniej z rodziny 
    bobowatych. Rodzime 
    obszary występowania to Grecja, 

Azja Zachodnia, Azja Środkowa, 
Kaukaz, Pakistan. Soczewica jest 
uprawiany w wielu krajach świata. W 
Polsce uprawiany, czasami (rzadko)

background image

SOCZEWICA

    

Zaliczana jest do grupy 

    roślin strączkowych. 
    Nasiona, do spożycia 
    nadają się po ugotowaniu. 
    Można także wytwarzać 
    z nich mąkę. Uprawiana była już 2 tys. 

lat p.n.e. Jej nasiona były podstawą 

wyżywienia w Starożytnym Egipcie, 

Grecji, Rzymie. Obecnie uprawiana jest 

głównie w Bangladeszu, Indiach, Turcji, 

Hiszpanii, Egipcie, a także w USA. 

background image

W podłużnych strączkach soczewicy znajdziemy 
od 1 do 3 dość dużych, okrągłych, spłaszczonych 
nasionekSą doskonałym źródłem białka i protein. 
Poza tym zawierają skrobię, składniki mineralne 
(wapń, fosfor) a także witaminy i karoten. Duża 
zawartość żelaza i kwasu foliowego wspomaga 
produkcję czerwonych krwinek w organiźmie i 
reguluje działanie naszego systemu nerwowego. 
Ponieważ soczewicą ma niski indeks glikemiczny, 
można ją spożywać w trakcie różnych diet
a także przy cukrzycy. Błonnik  (zawartość 
włókna wynosi od 4 do 5%) działa na nasz 
przewód pokarmowy jak szczotka, redukuje też 
w organiźmie poziom cholesterolu i glukozyu. 
Najczęściej spotykane są odmiany o 
brązowozielonych ziarnach mających wyrazisty 
smak. Odmiany o żółtych czy czerwonych 
ziarnach są delikatniejsze. 

background image

"Roślina strączkowa o ziarnach 
podobnych do grochu. 
Powszechnie stosowana 
w basenie Morza Śródziemnego, 
na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej. U nas 
popularna od niedawna (choć stosowano ją w 
kuchni staropolskiej), 
ale coraz łatwiej ją kupić. I dobrze, bo 
ciecierzyca jest smaczna, zdrowa (witaminy z 
grupy B, białko), 
sycąca i doskonale nadaje się do urozmaicenia 
diety. " 

CIECIERZYCA

(cieciorka, groch włoski)

background image

Ważne informacje: Ciecierzyca jest rośliną 
strączkową, popularną głównie ze względu 
na swoje bogate właściwości odżywcze oraz 
liczne minerały i witaminy. Zawiera m. in.  
fosfor, potas, większość witamin z grupy B, 
żelazo i błonnik, zawiera też więcej żelaza niż 
inne rośliny strączkowe. Ciecierzyca zawiera  
do 25% białka o korzystnym składzie 
aminokwasowym, dlatego może 
z powodzeniem zastępować mięso. 
Średnie wartości odżywcze w 100 g:
- wartość energetyczna 322 kcal (1347 kJ),
- białko 21,7 g,
- węglowodany 44,5 g,
- tłuszcz 6 g.

CIECIERZYCA

background image

   Jest bardzo dobrym źródłem tłuszczów 
wielonasyconych. Korzystnie wpływa na 
śledzionę, trzustkę i żołądek. Istnieje wiele 
rodzajów ciecierzycy w rozmaitych wielkościach i 
kolorach (czerwona, biała, czarna, brązowa).  
Stosuje się ją między innymi do łagodzenia 
bólów głowy, kaszlu i podrażnień górnych dróg 
oddechowych. Napar z liści rośliny usprawnia 
trawienie, a potrawy z jej dodatkiem obniżają 
poziom cholesterolu we krwi, wzmacniają 
odporność, a także korzystnie wpływają na stan 
skóry, włosów i paznokci. Ciecierzycy przypisuje 
się również działanie pobudzające, dlatego 
zdarza się, że jest traktowana jako afodyzjak 

Ciecierzyco, Ciecierzyco, co tak cieszy Twoje lico?
Czy to wielkie powodzenie ma dla Ciebie dziś 
znaczenie? 
„Ma ogromne, mój kochany,bo kto kocha jest 
oddany!”

background image

Kiełki – 
substancje życiodajne? 

Kiełki to skarb zawierający 
wiele cennych dla organizmu 
substancji. Bogate są w witaminy A, B, C, E, 
H i składniki mineralne (wapń, żelazo, siarkę, 
magnez, potas, cynk),  wartościowe białko i 
kwasy tłuszczowe omega – 3.
Zawierają również błonnik. Podczas 
kiełkowania zgromadzone w nasionach 
składniki  głównie pod wpływem enzymów, 
temperatury i wilgoci ulegają przemianom w 
związki łatwo przyswajalne przez organizm.
Lepiej każdego ranka zjeść garść kiełków, 
zamiast  połykać witaminy z apteki.

background image

Kiełki soczewicy:
delikatne w smaku. Bogate w żelazo, magnez 
i wit. C. Dostarczają kwasu foliowego, który w 
organizmie jest szczególnie ważny zwłaszcza 
dla przyszłych mam i ich nienarodzonych 
dzieci ( zalecany z uwagi na duże znaczenie  
w profilaktyce wad cewy nerwowej u płodu, 
min. bezmózgowia, rozszczepu kręgosłupa, 
przepuklin oponowo rdzeniowych. Kiełki 
soczewicy korzystnie wpływają na system 
immunologiczny oraz stan zębów). Nadają  się 
jako dodatek do surówek i sałatek oraz do 
posypania potraw zawierających w swym 
składzie makaron. Zalecane spożywanie na 
surowo.

background image

Kiełki fasoli mung:
kwaskowate ale chrupiące. W porównaniu do 
innych kiełków roślin strączkowych zawierają 
mniej witamin i minerałów. Podobnie jak 
inne rośliny strączkowe są źródłem białka. 
Dzięki obecności niezbędnych w procesie 
kiełkowania enzymów białko to jest łatwo 
przyswajalne, same kiełki zaś znacznie lżej 
strawne niż fasola. Obniżają pozom „złego” 
cholesterolu LDL. Powszechnie stosowane w 
daniach kuchni azjatyckiej, zarówno na 
ciepło, jak i na zimno.

kiełki soi:
lekko chrupiące i delikatne w smaku. Bogate 
źródło żelaza, wit B-1 i C. Świetnie nadają się 
do wszelkich dań chińskich podawanych na 
gorąco. Regularne spożywanie kiełków soi 
uspokaja nerwy, dodaje energii i apetytu.

background image

Wiele osób unika spożywania nasion roślin 

strączkowych z powodu nieprzyjemnych 

procesów trawiennych po ich spożyciu. 

Powodem są zawarte w nasionach 

oligosacharydy gazotwórcze (stachioza, 

werbaskoza, rafinoza), których człowiek nie 

trawi, a rozkładają je bakterie jelita grubego. 

Proces ten wyzwala duże ilości gazów, 

metanu, dwutlenku węgla i wodoru. Dietetycy 

wskazują że procesy te, przebiegające w 

ograniczonym zakresie są korzystne dla 

zdrowia, gdyż powodują rozluźnienie mas 

kałowych, powodują regularne ich wydalanie. 

Dzienne spożycie do 200 gramów gotowanych 

nasion zawiera około 3 gramów 

oligosacharydów, optymalną ilość regulującą 

trawienie. 

background image

Jak zminimalizować niepożądane efekty 
wzdymające? 
Przed namaczaniem dokładnie płuczemy warzywa. 
Po namoczeniu znów je płuczemy. Gotujemy z 
pokrojonym ząbkiem czosnku (w tym pierwsze 10 
minut na dużym ogniu bez przykrycia). W trakcie 
gotowania możemy ponadto zaobserwować, że na 
powierzchni wody zbiera się piana. Zdejmujemy ją 
łyżką, albo – co bardziej polecam – wymieniamy 
wodę. Pamiętajmy jednak, że zmieniając wodę w 
przypadku gotowania fasoli, wymieniamy ją już na 
wrzącą – inaczej fasola nie zmięknie, pozostając 
twardą. Warzywa strączkowe doprawiamy 
czosnkiem, kminkiem, imbirem, bądź majerankiem. 
Warto też dodać kopru włoskiego. Nie eliminuje on 
co prawda gazopędnych właściwości strączkowych, 
ale ułatwia pracę jelit.
 
Nie zapominajmy też o tym, by warzywa strączkowe 
zawsze podawać z jakimś produktem zbożowym. W 
ten sposób uzyskujemy bowiem pełen zakres 
niezbędnych nam aminokwasów. 

background image

Rodzaj 

strączkowych 

Czy moczyć

(8-12 godzin) 

Czas 

gotowania 

Szybkowar 

Bób

tak

1,5 godziny

40 minut

Fasola adzuki

tak

45 minut

15 minut

Fasola biała

tak

60-90 minut

25-30 minut

Fasola czarna

tak

50-60 minut

20 minut

Fasola 

czerwona

tak

45-50 minut

15 minut

Fasola 

flageolet

tak

45-50 minut

15 minut

Fasola mung

tak

30-45 minut

15 minut

Fasola 

perłowa

tak

50-60 minut

20 minut

Fasolnik 

chiński

tak

45-50 minut

15 minut

ROŚLINY STRĄCZKOWE (suche nasiona) - CZAS GOTOWANIA

background image

Groch włoski 

*

tak 

60-90 minut 25-30 minut

Groch (całe 

ziarna)

tak

60-90 minut 25-30 minut

Groch 

(połówki)

nie

40-45 minut

-

Soczewica 

(całe ziarna)

nie

30-45 minut 12-15 minut

Soczewica 

(połówki)

nie

15-30 minut

-

Soja

tak 

2-2,5 godziny 45-50 minut

Rodzaj 

strączkowych 

Czy moczyć

(8-12 godzin) 

Czas 

gotowania 

Szybkowar 

Na podstawie m.in. książki "Kuchnia wegetariańska" autorstwa 
Sarah Brown 

background image

Rośliny strączkowe soczewica 
zawiera izoflawony, które 
chronią przed nowotworami 
hormonozależnymi czyli, m.in.: 
rakiem piersi, jajników oraz 
prostaty.
Niedawno  naukowcy z 
uniwersytetu w Queensland 
odkryli również, że rośliny 
strączkowe zwierają  pewien 
substancję,  która odcina 
dopływ krwi do nowotworów i 
zapobiega ich namnażaniu się.

background image

Większe znaczenie odgrywają rośliny 
strączkowe w gospodarstwach ekologicznych. 
Rośliny te są jednym z lepszych przedplonów 
pod inne rośliny uprawne, ponieważ 
w znacznym stopniu poprawiają właściwości 
fizyczne i żyzność gleby, wzbogacają w azot. 
Rośliny strączkowe takie jak łubin, bobik, soja, 
groch czy wyka pozostawiają w glebie masę 
organiczną w postaci resztek pożniwnych, 
dzięki czemu zwiększają pojemność 
kompleksów sorpcyjnych w glebie. Dzięki 
dobrze rozwiniętemu systemowi korzeniowemu 
mają zdolność pobierania wody i składników 
pokarmowych z głębszych warstw gleby. 
Rośliny strączkowe wykazują również działanie 
fitosanitarne i fitomelioracyjne. 

ZNACZENIE ROŚLIN 
STRĄCZKOWYCH

background image

Rośliny fitosanitarne
Gatunki określane jako 
fitosanitarne poprawiają stan 
sanitarny środowiska 
glebowego, głównie poprzez 
specyficzne oddziaływanie 
ich wydzielin korzeniowych. 
Wpływają na tempo rozwoju 
fauny i flory glebowej. 
Ograniczają liczebność 
czynników chorobotwórczych 
i szkodników, a stymulują 
rozwój pożytecznej 
mikroflory. Powyższe 
mechanizmy znacznie 
poprawiają żyzność gleby, 
stwarzając warunki do 
uzyskania dużych plonów.

background image

Odgrywają bardzo dużą rolę w ograniczeniu 
chorób i szkodników roślin zbożowych. Są 
dobrymi przedplonami dla roślin zbożowych 
i przemysłowych. Zwykle przedzielają rośliny 
kłosowe, hamując pogorszenie struktury gleby, 
a często zwiększają jej żyzność. 
O wysokości uzyskiwanych plonów roślin 
strączkowych w dużej mierze decydują warunki 
środowiskowe, czynniki agrotechniczne oraz 
właściwości odmian. Poszczególne odmiany 
różnią się typem użytkowym, grupą wczesności, 
wrażliwością na porażenie chorobami, 
podatnością na wyleganie. Ważny jest też dobór 
odpowiedniej gleby oraz odmiany.

 

Uprawa jej w 

poplonach ścierniskowych korzystnie wpływa na 
stan fitosanitarny i kulturę gleby a uprawniane 
po niej rośliny okopowe, warzywne oraz zbożowe 
dają znacznie wyższe plony o lepszej jakości. 

background image

NA ZAKOŃCZENIE JESZCZE RAZ 
FASOLA


Document Outline