Przedsiębiorstwo: pojęcie i rodzaje przedsiębiorstw

•

Przedsiębiorstwo -

jest podmiotem

gospodarczym, który prowadzi

działalność produkcyjną, handlową lub

usługową w celach zarobkowych i na

własny rachunek.

•

Ze względu na wielkość wyróżniamy

przedsiębiorstwa:

Mikroprzedsiębiorstwo

Małe

Średnie

Duże

Z punktu widzenia form własności można

wyodrębnić przedsiębiorstwa:

•

Prywatne

- właściciel często jest równocześnie

kierownikiem. Część prywatnych przedsiębiorstw

opiera się wyłącznie na pracy właściciela i jego

rodziny. Wiele przedsiębiorstw zatrudnia od kilku do

kilkudziesięciu pracowników, a tylko nieliczne należą

do przedsiębiorstw naprawdę dużych.

•

Przedsiębiorstwa publiczne

to firmy, które są

własnością państwa (rolę właściciela mogą pełnić

władze centralne lub lokalne), w tym również

przedsiębiorstwa akcyjne, których większościowy

pakiet akcji jest w posiadaniu Skarbu Państwa.

•

Łączenie się przedsiębiorstw i tworzenie

spółek:

Przedsiębiorstwa łączą się ze sobą najczęściej z

dwóch powodów:

•

Korzyści skali -

pojawiają się wówczas, gdy wraz

ze wzrostem rozmiarów produkcji jednostkowe

koszty obniżają się. Zależy to głównie od poziomu

stosowanej techniki i technologii.

•

Względy finansowe

: mają znaczenie w tym sensie,

że do realizacji wielu przedsięwzięć potrzebne są

znacznie większe zasoby kapitału niż nie będące w

dyspozycji pojedynczych firm lub osób.

Spółka

jest umową, na mocy której

wspólnicy podejmują wspólną działalność

gospodarczą i dążą do osiągnięcia wspólnego

celu.

•

Spółka osobowa –jest własnością co

najmniej dwóch partnerów, którzy wnoszą

odpowiedni kapitał, wspólnie prowadzą

działalność gospodarczą i ponoszą ryzyko

związane z tą działalnością. Spółka ta

posiada osobowość prawną. Oznacza to, że

może we własnym imieniu nabywać prawa,

zaciągać zobowiązania i występować w

sądzie jako powód lub pozwany.

•

Spółka osobowa jawna -

jest umownym

zrzeszeniem dwóch lub więcej osób, mających na

celu wspólne prowadzenie przedsięwzięcia

zarobkowego we wspólnym imieniu wspólników, na

zasadzie pełniej i solidarnej odpowiedzialności

wszystkich wspólników.

•

Spółka osobowa komandytowa

jest odmianą

spółki osobowej jawnej. Jej istota polega na tym, że

występują dwa rodzaje wspólników:

wspólnicy

zwani komplementariuszami,

odpowiadający za

zobowiązania prawne i finansowe oraz

wspólnicy

bierni

zwani komandytariuszami

, którzy

odpowiadają za zobowiązania spółki tylko do

wysokości wniesionych udziałów kapitałowych czyli

tzw sumy komandytowej.

•

Spółki kapitałowe

mogą występować w formie

spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek

akcyjnych.

•

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(spółka

z o.o.) jest spółką kapitałową, w której wszyscy

wspólnicy odpowiadają za zobowiązania tylko do

wysokości wniesionych przez nich udziałów

kapitałowych. W kodeksie spółek handlowych

przyjęto, że kapitał zakładowy spółki z o.o. powinien

wynosić co najmniej 50 tys zł. Wartość minimalna

udziału nie może być niższa niż 500 zł.

Do powstania

spółki z o.o. wymagane jest zawarcie umowy w formie

aktu notarialnego, wniesienie całego kapitału

zakładowego, ustanowienie władz spółki, wpis spółki

do rejestru handlowego. Spółka ta ma osobowość

prawną. Władzami spółki są: zgromadzenie

wspólników, rada nadzorcza oraz zarząd.

•

Spółka akcyjna (SA)

jest spółką kapitałową, w

której podstawą finansową jest kapitał wniesiony

przez wspólników w formie akcji. Spółka akcyjna ma

zazwyczaj dużą liczbę akcjonariuszy, którzy traktują

udział w spółce przede wszystkim jako inwestycje

finansową – lokatę kapitału. Ma osobowość prawną.

Posiada zarząd oraz radę nadzorczą.

•

Źródła finansowania działalności spółki akcyjnej

można podzielić na wewnętrzne i zewnętrzne:

•

Najważniejszym

wewnętrznym źródłem

finansowania

jest nierozdzielna część zysku. Istotną

rolę odgrywać też może fundusz amortyzacji.

Teoretycznie jest on przeznaczony na odtworzenie

zużytego majątku jednak w praktyce finansuje się z

niego również nowe inwestycje.

Zewnętrznymi

źródłami finansowania

działalności spółki akcyjnej

są środki finansowe pochodzące ze sprzedaży

nowych serii akcji i obligacji oraz z kredytów.

Różnice między akcją a obligacją.

•

Akcja

jest papierem wartościowym

potwierdzającym udział jej

właściciela w kapitale spółki

akcyjnej.

•

Obligacja

jest formą pożyczki. Jest to

papier wartościowy emitowany przez

państwo lub niektóre

przedsiębiorstwa, przynoszące jego

posiadaczowi stały z góry określony

dochód.

•

Przedsiębiorstwo spółdzielcze i

państwowe:

•

Przedsiębiorstwa spółdzielcze

Powstają jako

dobrowolne zrzeszenia osób prowadzących wspólną

działalność w imieniu swoich członków. Członkowie

spółdzielni mogą wnosić do niej udziały zarówno w

postaci środków pieniężnych jak i budynków,

maszyn i ziemi. Zarządzanie spółdzielnią opiera się

na zasadach samorządowych.

•

Przedsiębiorstwo państwowe

–jest to

przedsiębiorstwo, którego wyłącznym właścicielem

jest państwo, a ściślej rzecz biorąc Skarb Państwa.

Ma osobowość prawną. Należy je odróżnić od spółek

kontrolowanych przez Skarb Państwa, które z

prawnego punktu widzenia nie są

przedsiębiorstwami państwowymi, ale spółkami

uregulowanymi w Kodeksie spółek handlowych.

Przedsiębiorstwo państwowe może zostać

przekształcone w jednoosobową spółkę

Skarbu Państwa w drodze komercjalizacji,

która jest zazwyczaj etapem

poprzedzającym prywatyzację.

Cele działalności przedsiębiorstwa :

Celem działalności przedsiębiorstwa jest

maksymalizacja zysku całkowitego.

Przedsiębiorstwa określają rozmiary

produkcji, decydują o jej strukturze

asortymentowej, podejmują decyzje

inwestycyjne itp.

Zysk:

•

Zysk - w rachunkowości jest to dodatni

wynik finansowy przedsiębiorstwa lub

określonej inwestycji albo pożyczki. Jego

przeciwieństwem jest strata. Zysk jest

wartością ekstensywną i nie określa

bezpośrednio efektywności gospodarowania

lub inwestowania. Wartością określającą

efektywność gospodarowania i

inwestowania jest rentowność.

•

Rodzaje zysku:

•

Zysk całkowity

stanowi nadwyżkę

przychodów ze sprzedaży nad kosztami

całkowitymi związanymi z ich uzyskaniem.

•

księgowy zysk przedsiębiorstwa

- jest równy

bezpośrednio wynikowi finansowemu obliczonemu

z rachunku zysków i strat przedsiębiorstwa

•

ekonomiczny zysk przedsiębiorstwa

zwany

czasami nadzwyczajnym, lub rzeczywistą

wartością dodaną - jest równy zyskowi

księgowemu pomniejszonemu o wartość odsetek

kapitałowych, które można by uzyskać

wypożyczając równowartość kosztów wg

przeciętnego oprocentowania kredytów w tym

samym okresie

•

zysk normalny

- średni przychód oczekiwany

przez przedsiębiorcę od prowadzonej firmy, a

także w formie pensji w innym przedsiębiorstwie

•

zysk kapitałowy -

to wzrost wartości samego

kapitału, np. w wyniku wzrostu cen posiadanych

papierów wartościowych na giełdzie, różnic

kursowych walut lub cen nieruchomości, maszyn i

materiałów.

•

Utarg całkowity.

Na jego wysokość w

poważnym stopniu wpływa popyt na produkty,

jakie wytwarza, oraz jego pozycja na rynku

(udział firmy na rynku).

•

Utarg przeciętny

jest ceną, po której te dobra

zostały sprzedane.

•

Utarg krańcowy-

jest to dodatkowy utarg

osiągany przez przedsiębiorstwo dzięki

sprzedaży dodatkowej jednostki dobra.

•

Koszty

są przedmiotem zainteresowania

księgowych i ekonomistów, chociaż definiują

oni koszty nieco odmiennie, a ponadto różnią

się cele dokonywanych przez nich analiz.

•

Koszty księgowe

obejmują wszystkie

faktyczne poniesione i udokumentowane

wydatki pieniężne związane z prowadzeniem

działalności gospodarczej, takie jak koszty

zakupu surowców i materiałów, płace,

amortyzacja, opłaty za energię, dzierżawę

lokalu, ziemi itp.

•

Koszt alternatywny

zwany też kosztem

utraconych możliwości. To równowartości

dochodów, które dany czynnik produkcji

mógłby przynieść, gdyby wykorzystano

go w innym, możliwie najlepszym

zastosowaniu.

•

Koszty ekonomiczne

, są to koszty które

przedsiębiorstwo faktycznie nie ponosi.

Obejmują zatem wszystkie koszty

związane z wykorzystaniem zasobów, a

więc zarówno rzeczywiście poniesione

koszty jak i koszty alternatywne, łącznie z

zyskiem normalnym niezbędnym do

zatrzymania zasobów w danej

działalności gospodarczej.

Krótkookresowa teoria produkcji.

•

Produkcja

polega na łączeniu różnych

czynników produkcji w celu uzyskania określonej

ilości produktów. Przedsiębiorca, którego celem

jest maksymalizacja zysku, dąży do racjonalnego

wykorzystania czynników produkcji.

•

Stałe czynniki produkcji

to takie których

nakładów nie można szybko zwiększyć np. grunty

i budynki.

•

Zmienne czynniki produkcji

to te których

zasoby mogą być zwiększone szybko i bez

dodatkowych inwestycji.

•

Rozróżnieniem między stałymi a zmiennymi

czynnikami produkcji

prowadzi do

rozgraniczenia między okresem krótkim i

długim.

W okresie krótkim

przynajmniej

jeden czynnik produkcji jest stały.

Produkcja może wzrastać wyłącznie przez

użycie większej ilości zmiennych czynników

produkcji np. potencjał wytwórczy

przedsiębiorstwa (maszyny, urządzenia) nie

ulega zmianie, natomiast produkcja wzrasta

w wyniku wzrostu zatrudnionych

pracowników, ponoszenia dodatkowych

wydatków na zakup surowców, energii itp.

•

W okresie długim

wszystkie czynniki

produkcji są traktowane jako zmienne.

•

Zazwyczaj zwiększenie ich zasobów wiąże

się z dokonaniem nowych inwestycji oraz

wprowadzeniem zmian technicznych,

technologicznych i organizacyjnych.

•

Prawo malejących przychodów.

Polega na

tym, że zwiększenie nakładów czynnika

zmiennego (przy założeniu, że pozostałe

czynniki są stałe) zaczyna od pewnego

momentu dawać coraz mniejsze przyrosty

produkcji. Produkcyjność kolejnych

jednostek czynnika zmiennego zmniejsza się

Document Outline