Modele nauczania i uczenia się
Modele nauczania i uczenia się
1.
Nauczanie podające.
2.
Nauczanie bezpośrednie.
3.
Nauczanie pojęć.
4.
Uczenie się we współpracy.
5.
Nauczanie problemowe.
6.
Dyskusja.
Nauczanie podające
Model nauczania podającego nazywany jest
również metodą organizującej zapowiedzi
(wstępnego uporządkowania).
Nauczyciel zanim przystąpi do podawania
nowych informacji, musi dostarczyć
uczniom organizującej zapowiedzi, a
podając nowe informacje wzbogacał i
intensyfikował myślenie uczniów.
Tok lekcji podającej
Składa się z czterech faz:
-przedstawienie celów lekcji i wywołanie w
uczniach nastawienia do uczenia się
-przedstawienie organizującej zapowiedzi
-podanie materiału
-rozwijanie i intensyfikowanie myślenia
uczniów (sprawdzenie, czy uczniowie
zrozumieli nowe wiadomości i rozwijanie
myślenia uczniów)
1.PRZEDSTAWIENIE CELÓW LEKCJI I WYWOŁANIE W
UCZNIACH NASTAWIENIA DO UCZENIA SIĘ.
NAUCZYCIEL POWINIEN WYKORZYSTAĆ
TECHNIKĘ WYWOŁANIA NASTAWIENIA, W CELU
PRZYGOTOWANIA UCZNIÓW DO UCZENIA SIĘ
I USTANOWIENIE „ŁĄCZNOŚCI” MIĘDZY ICH
UMYSŁAMI Z WIADOMOŚCIAMI, KTÓRE ZA
CHWILĘ ZOSTANĄ PRZEDSTAWIONE.
WAŻNE JEST ŻEBY UCZNIOWIE WIEDZIELI O
CZYM JEST DANA LEKCJA.
NP. TEMATEM DZISIEJSZEJ LEKCJI JEST
PIERWSZA WOJNA ŚWIATOWA.
2. PRZEDSTAWIENIE ORGANIZUJĄCEJ ZAPOWIEDZI
(WSTĘPNE UPORZĄDKOWANIE)
NP. MOŻEMY ZADAĆ PYTANIE JAKIE SĄ PRZYCZYNY
WYBUCHU WOJEN W OGÓLE .
NAUCZYCIEL MA JASNO I PRECYZYJNIE OKREŚLIĆ
PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE MIĘDZY POJĘCIAMI
ZAWARTYMI W NOWYM MATERIALE A TYMI KTÓRE UCZEŃ
JUŻ ZNA.
WTEDY WIADMOŚCI NABIERAJĄ DLA UCZNIA SENSU.
ORGANIZAJĄCA ZAPOWIEDŹ TAK JAK NASTAWIENIE
POMAGA UCZNIOM WYKORZYSTYWAĆ WIEDZĘ
UPRZEDNIĄ – WSZYSTKO TO ODDZIAŁUJE NA
UCZENIE SIĘ.
3.PODANIE NOWYCH WIADMOŚCI.
PRZEDSTAWIENIE NOWYCH WIADOMOŚCI POWINNO
BYĆ PREZENTOWANE W SPOSÓB JASNY I
PRECYZYJNY.
ISTOTĄ DLA EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ JEST
KLAROWNOŚĆ.
NAUCZYCIEL MUSI BYĆ DOBRZE PRZYGOTOWANY,
POWINIEN DOSKONALE ORIENTOWAĆ SIĘ W
TEMACIE, KTÓRY PORUSZA NA LEKCJI
NAUCZYCIEL POWINIEN POŁĄCZYĆ NOWY MATERIAŁ
Z WIEDZĄ, KTÓRĄ UCZEŃ JUŻ POSIADA, TAK ABY
STAŁ SIĘ DLA NIEGO ZNACZĄCY.
MATERIAŁ POWINIEN POSIADAĆ LICZNE ZAŁĄCZNIKI I
PRZYKŁADY, SŁOWA TAKIE JAK: DLACZEGO,
PONIEWAŻ, POWINNY BYĆ PODANE ODPOWIEDNIE
PRZYKŁADY.
WZBOGACENIE MYŚLENIA UCZNIÓW POPRZEZ
DYSKUSJE, PYTANIA, DIALOG.
4. ROZWIJANIE I WZMACNIANIE
MYŚLENIA UCZNIÓW.
NAUCZYCIEL SPRAWDZA CZY UCZNIOWIE
ZROZUMIELI NOWE WIADOMOŚCI.
POWINIEN WERBALNIE I NIEWERBALNIE
WYCHWYCIĆ SYGNAŁY ŚWIADCZĄCE O
TRUDNOŚCIACH W ROZUMIENIU
PODAWANEGO MATERIAŁU.
POWINIEN ZADAWAĆ PYTANIA DO
OMÓWIONEJ LEKCJI.
Nauczanie bezpośrednie
Model nauczania bezpośredniego
ukierunkowany jest przede wszystkim
na wspomaganie uczenia się wiedzy
proceduralnej (umiejętności) oraz
wiedzy deklaratywnej, którą można
zorganizować w łańcuch i nauczać
krok po kroku.
Tok lekcji bezpośredniej
Składa się z pięciu faz:
-podanie celów i wywołanie
nastawienia
-pokaz wiedzy lub umiejętności
-ćwiczenia pod kierunkiem
-sprawdzenie opanowania
umiejętności i wiadomości, sprzężenie
zwrotne
-rozbudowane ćwiczenia, transfer
1.Podanie celów i wywołanie
nastawienia.
Nauczyciel omawia cele lekcji,
dostarcza informacji wstępnych,
wyjaśnia dlaczego lekcja będzie
ważna.
2.Pokaz wiedzy lub umiejętności.
Nauczyciel demonstruje w poprawnej
postaci umiejętność lub podaje
tworzące łańcuch, małe porcje
wiadomości.
3.Ćwiczenia pod kierunkiem.
Nauczyciel ustala dokładną strukturę
początkowych ćwiczeń. Kiedy uczymy
się nowych umiejętności potrafimy je
uchwycić przez krótki czas, kiedy jest
ona złożona wtedy jej długość
powinna być pokazana na samym
początku. Ćwiczenia powinny
prowadzić do przeuczenia.
4.Sprawdzenie opanowania
umiejętności i wiadomości, sprzężenie
zwrotne.
Nauczyciel kontroluje prawidłowość
czynności i dostarcza informacji
zwrotnych.
Zwracać uwagę na czynności, nie na
intencję.
Dostosować sprzężenie zwrotne do
stopnia zaawansowania ucznia.
5.Rozbudowane ćwiczenia, transfer.
Nauczyciel ustala warunki
rozbudowanych ćwiczeń, zwraca
uwagę na przeniesienie (transfer)
umiejętności, na bardziej złożone
sytuacje.
Nauczanie pojęć
Model ten opracowano głównie z
myślą o nauczania pojęć kluczowych.
Intencją modelu nie jest nauczanie
ogromnych porcji wiadomości.
Dzięki temu modelowi, uczniowie
zyskują możliwość szerokiego
wykorzystywania wiedzy
szczegółowej.
Toki lekcji pojęć:
Składa się z czterech faz:
-przedstawienie celów i wywołanie
nastawienia
-wprowadzenie przykładów i nie
przykładów
-sprawdzanie przyswojenia
-analiza myślenia i scalanie efektów
uczenia się
1.Przedstawienie celów i wywołanie
nastawienia.
Nauczyciel wyjaśnia cele i stronę
techniczną lekcji.
2.Wprowadzenie przykładów i
nieprzykładów.
Uczniowie indukcyjnie odkrywają
pojęcie i jego cechy.
3.Sprawdzanie przyswojenia.
Uczniowie mają podawać własne
przykłady i nie przykłady, potrafią
zdefiniować pojęcie i znają jego cechy
istotne.
4.Analiza myślenia i scalanie efektów
uczenia się.
Nauczyciel wywołuje w uczniu proces
myślenia o własnym myśleniu.
Uczenie się we współpracy
Model uczenia się we współpracy ma kilka odmian.
Najbardziej znane to metoda podwójnej oceny w
zespołach uczniowskich (POZU), składanki i badania
zespołowe (BZ).
Charakterystyka:
- uczniowie w zespołach opanowują materiał
nauczania
- w skład zespołu wchodzą uczniowie z dobrymi,
przeciętnymi i niskimi wynikami w nauce
-zespół powinien być zróżnicowany pod względem
płci, rasy i kultury uczniów
-nagrody kierowane są do grupy a nie do jednostek
Cechy
-
Uczniowie w zespołach opanowują materiał
nauczania
-
W skład zespołu wchodzą uczniowie z
dobrymi, przeciętnymi i niskimi wynikami w
nauce
-
Kiedy tylko to możliwe zespół ma być
zróżnicowany pod względem płci, rasy i
kultury uczniów
-
Nagrody kierowane są do zespołu a nie
pojedynczych jednostek
Cel
1.
Opanowanie materiału nauczania
2.
Akceptowanie zróżnicowania ludzi
3.
Rozwijanie umiejętności społecznych i
grupowych
Odmiany modelu
Podwójna ocena w zespołach uczniowskich
Jest to chyba najprostsza metoda uczenia się we
współpracy. Nauczyciel raz na tydzień przedstawia
uczniom nowy materiał słownie lub na piśmie. Klasa
podzielona zostaje na cztero- lub pięcioosobowe
zespoły o mieszanym składzie. Członkowie zespołu
najpierw doskonalą opanowanie materiału, a potem
pomagają sobie na wzajem w nauce. Co tydzień lub
co dwa tygodnie uczniowie przechodzą
indywidualny sprawdzian opanowania materiału
Odmiany modelu
Składanka
Klasa zostaje podzielona na pięcio- lub sześcioosobowe
mieszane zespoły. Materiał nauczania zostaje
podany na piśmie. Każdy członek zespołu ma
nauczyć się innej porcji materiału. Uczniowie
odpowiedzialni w swoich zespołach za opanowanie
tej samej partii materiału zwani grupą ekspertów
spotykają się w celu wspólnego przestudiowania
tematu i udzielenia sobie pomocy w nauczeniu się
go. Później wracają do swoich zespołów i uczą
partnerów tego, czego nauczyli się sami. Po
skończonej pracy uczniowie przystępują do
indywidualnych sprawdzianów.
Odmiany modelu
Metoda badań zespołowych
Jest to jedna z najtrudniejszych metod nauczania. Wymaga ona aby
wcześniej nauczyć uczniów umiejętności komunikowania się i
uczestniczenia w procesach społecznych. Nauczyciel dzieli dzieci
na grupy mieszane pięcio- lub sześcioosobowe lub uczniowie sami
się dobierają kierując się stosunkami koleżeńskimi lub
zainteresowaniami uczniów. Uczniowie uczestniczą w planowaniu
tematów do nauki i sposobów prowadzenia badań nad tymi
tematami. Metoda ta składa się z sześciu etapów:
1. Wybór tematu.
2. Wspólne planowanie
3. Realizacja
4. Analiza i synteza
5. Przedstawienie opracowania końcowego
6. Ocena
Odmiany modelu
Technika strukturalna
Uczniowie współdziałają w małych
grupach, nagrody przyznawane są
zespołom a nie jednostkom.
POSTĘPOWANIE NAUCZYCIELA
ZADANIA PRZEDLEKCYJNE
Dobór treści: dobranie treści zgodnie zainteresowaniami uczniów i
wstępnej ich wiedzy.
Organizowanie zespołu: nauczyciel powinien wziąć pod uwagę cele,
które chce osiągnąć, skład rasowy i etniczny klasy, a także zdolności uczniów
Materiały i przewodniki: po wyborze metody ważne jest zgromadzenie
materiałów w takiej ilości jak zakłada metoda. Istotne jest tu także, by
nauczyciel opracował i przekazał dzieciom pisemną instrukcje, w której
zawarte są:
cele lekcji
co mają uczniowie do zrobienia w trakcie pracy w grupach
czas przeznaczony na poszczególne prace i czynności
datę sprawdzianów
datę publicznej prezentacji wyników
procedurę ocenia i wystawiania stopni, nagrody indywidualne i brupowe
formę sprawozdań.
PROWADZENIE LEKCJI
Toki lekcji uczenia się we
współpracy
Składa się z sześciu etapów:
-podanie celów lekcji i wywołanie
nastawienia
-podanie wiadomości (ustnie, na piśmie lub
w inny jeszcze sposób)
-przejście do pracy w grupach (zmiana
metodyczna),
-nadzorowanie grupowej lub indywidualnej
pracy uczniów i pomaganie im
-sprawdzanie rezultatów pracy grupowej
-wyrażenie uznania dla osiągnięć uczniów
Nauczanie problemowe
Metody problemowe (zwane poszukującymi) polegają na
samodzielnym dochodzeniu do wiedzy poprzez rozwiązywanie
problemów o charakterze poznawczym, decyzyjnym lub
praktycznym.
Rozwiązywanie problemów wymaga od uczniów samodzielnej
aktywności w wytwarzaniu nowych wiadomości. Do tej grupy
metod należy zaliczyć gry dydaktyczne, metody symulacyjne,
metody zadaniowe.
Toki lekcji problemowej
Składa się z pięciu faz:
-nakierowanie uczniów na problem
-przygotowanie uczniów do nauki
-samodzielne i grupowe badania
-wytwarzanie i prezentowanie
produktów i eksponatów
-analiza i ocena procesu
rozwiązywania problemu
Faza I -
Nakierowanie uczniów na problem
Omówienie celów, przedstawienie ważniejszych
wymagań logistycznych, motywowanie uczniów
do zajęcia się rozwiązywaniem problemów
przez nich wskazanych.
Faza II - Przygotowanie uczniów do nauki
Pomoc uczniom w zdefiniowaniu i
uporządkowaniu zadań związanych z
problemem.
Faza III - Samodzielne i grupowe badania
Zachęta i pomoc w zbieraniu informacji,
prowadzenie eksperymentów w
poszukiwaniu wyjaśnień i rozwiązań.
Faza IV - Wytwarzanie i prezentowanie produktów i
eksponatów
Pomoc w projektowaniu i przygotowywaniu
produktów w rodzaju sprawozdań, nagrań,
modeli; wspomaganie współpracy między
uczniami.
Faza V - Analiza i ocena procesu rozwiązywania problemu
Pomoc w poddaniu procesu badawczego
i użytych technik krytycznej i
systematycznej refleksji.
Dyskusja
,,Większa część nauczania zachodzi
za pośrednictwem mowy"
DEFINICJE : Dyskurs i dyskusja
Dyskurs to dialog z drugą osobą, różni
się od dyskusji tym, iż znamy poglądy
drugiej osoby, a w dyskusji owych
poglądów nie znamy.
Nauczyciel posługuje się dyskusją,
żeby:
doskonalić myślenie uczniów i im
nadać znaczenie treści nauczania
zachęcać uczniów do aktywnego
zaangażowania na lekcji
umożliwić uczniom opanowanie
istotnych umiejętności
komunikacyjnych i procesów
poznawczych.
Toki lekcji dyskusji:
Składa się z pięciu faz:
-podanie celów i wywołanie
nastawienia
-ukierunkowanie dyskusji
-prowadzenie dyskusji
-zakończenie dyskusji
-omówienie
Dziękujemy za uwagę