Studenckie Koło Naukowe Pielęgniarstwa Internistycznego Profilaktyka, przewidywanie i zapobieganie odleżynom

Studenckie Koło Naukowe

Pielęgniarstwa Internistycznego

Profilaktyka,

przewidywanie i

zapobieganie

odleżynom

Opiekunowie:

dr n. med. I.Uchmanowicz

mgr B. Jankowska

Przygotowały:

Marta Kosmala

Agnieszka Jagodzińska

Profilaktyka odleżyn



Najskuteczniejszą metodą walki z

odleżynami jest

prewencja

;



W przypadku ryzyka wystąpienia

odleżyn, by im zapobiec bądź je

wcześniej wykryć należy:

Określić czynniki przyczynowe!

Wyróżnić pacjentów ze zwiększonym

ryzykiem!

Stworzyć plan postępowania

(pielęgnacji w ramach działań

profilaktycznych)!

Profilaktyka c.d.



Należy

rozpoznać

pacjentów obarczonych ryzykiem

jak

najszybciej wdrożyć postępowanie

zapobiegawcze

według ustalonego planu;



Powstały

punktowe skale ryzyka

(określające

czynniki, które charakteryzują pacjentów

podatnych na rozwój odleżyn);



Punktowe skale ryzyka stosuje się, by

Zminimalizować ryzyko powstawania odleżyn;

Ułatwić efektywne przydzielenie oraz

wykorzystanie materaców przeciwdleżynowych;

Podjąć działania profilaktyczne dostosowane do

indywidualnych potrzeb pacjenta;

Zredukować czas hospitalizacji;

Zminimalizować koszty leczenia;

Profilaktyka c.d.



Skale oparte są na wskaźnikach liczbowych,

charakteryzujących pacjenta podatnego na rozwój

odleżyny;



Idealna skala

powinna charakteryzować się

: wysoką

przewidywalnością, wysoką czułością (100%) i precyzją

(100%)

i być prosta w zastosowaniu;

W rzeczywistości jest to niemożliwe, ponieważ

precyzja

(procent pacjentów, u których nie doszło do powstania

odleżyn i w przypadku których przewidywano, że nie

dojdzie do ich powstania)

i czułość

(procent pacjentów, u

których nastąpił rozwój odleżyn i w przypadku których

przewidywano, że dojdzie do ich rozwoju)

są odwrotnie

proporcjonalne!



Stosowanie skal oceny ryzyka ułatwia jednak

podejmowanie

decyzji klinicznych

i wybór

sposobu

leczenia

. Pozwalają one systematycznie

oceniać czynniki

ryzyka



Z racji na brak statyczności w ogólnej kondycji pacjenta,

ponowna ocena jest konieczna za każdym razem, gdy

nastąpi zmiana kondycji pacjenta!!!

Przewidywanie i

zapobieganie odleżynom

Główne cele profilaktyki

przeciwodleżynowej:

1) Zidentyfikowanie

osoby zagrożonej

potrzebującej zabiegów

prewencyjnych oraz

dostrzeżenie specyficznych czynników

które to zagrożenie powodują:



Za pomocą

określonej skali

(np. Skala Norton,

Braden, Waterlow) identyfikacja pacjentów

zagrożonych i określenie specyficznych

czynników ryzyka);



Szczególnej ocenie powinni podlegać pacjenci

unieruchomieni oraz o ograniczonym stopniu

poruszania się

(są to pierwotne czynniki

ryzyka wystąpienia odleżyn); Ocena przy

przyjęciu pacjenta do placówki zdrowotnej;



Innymi czynnikami ryzyka wystąpienia odleżyn

są

przykładowo: zaburzenia funkcji zwieraczy,

zły stan odżywiania, zmiany w stanie

przytomności, wiek, stosowane leki, stopień

odwodnienia, rodzaj schorzeń (np. cukrzyca),

gorączka, niskie ciśnienie rozkurczowe,

wilgotność skóry;



ryzyko wystąpienia odleżyn

należy

ustalić u:

nowo przyjętych pacjentów;

pacjentów narażonych z powodu

szczególnego leczenia (np. zabieg

operacyjny);

pacjentów o pogarszającym się stanie

zdrowia;

Należy pamiętać o:

->postępowaniu profilaktycznym

(zwłaszcza u pacjentów należących do

grupy zwiększonego ryzyka);

->prewencji wtórnej

(w przyp. zmian odleżynowych);

2) Zachowanie i poprawa tolerancji tkanek skóry

na ucisk w celu zapobieżenia uszkodzeniu;



Obserwacja

skóry pacjenta w celu wczesnego

wykrycia zmian chorobowych w obrębie skóry i

narządów wewnętrznych (w czasie

wykonywania zabiegów higienicznych oraz

przy zmianie ułożenia chorego);



BADANIE SKÓRY:

skóra powinna być

systematycznie oglądana

przynajmniej raz dziennie

ze szczególnym zwróceniem

uwagi na uwypuklenia kostne;

Stwierdzone zmiany należy

udokumentować;

Odleżyny okolicy
guzów kulszowych

Pielęgniarka

ogląda całą skórę

i zwraca

uwagę na: zabarwienie, grubość,

temperaturę, wilgotność, napięcie i

obrzęki, zawartość podściółki

tłuszczowej, blizny, zranienia,

zadrapania, otarcia, ślady po

iniekcjach, przebarwienia,

zaczerwienienia, wykwity, rodzaj i stan

owłosienia, paznokcie;

Tak np. kolor skóry blady świadczy o

dużej niedokrwistości;

Obrzęki - o przewodnieniu organizmu lub

niewydolności krążenia



OCZYSZCZANIE;

Skóra musi być oczyszczona;

Częstość oczyszczania zależy od

indywidualnych potrzeb;

Jeśli nietrzymanie moczu i stolca powoduje

dodatkowe zanieczyszczenie, skóra powinna

być oczyszczona możliwie najszybciej, by

nie dopuścić do podrażnienia chemicznego;

Istotna zmiana zabrudzonej bielizny i

pościeli chorego;

Używanie bawełnianej bielizny i pościeli,

celem zmniejszenia pocenia się pacjenta;

Podczas oczyszczania minimalizacja siły i

tarcia, którym poddawana jest skóra;

kąpiel całego ciała (za pomocą wanny lub wózka

przystosowanego do mycia w pozycji siedzącej); Temp. wody

od 37 do 40 st.

U pacjentów z uszkodzonym rdzeniem kręgowym mogą

wystąpić zmiany naskórka w strefie porażonej po wykonaniu

kąpieli w 30 st.!

-mycie mydłem o pH 5,5;

-dokładne osuszenie skóry (okolice fałdów!);

-oklepywanie uwypukloną dłonią o złączonych palcach oraz

delikatny masaż narażonych miejsc;

unikać masowania wyniosłości kostnych;

-w czasie przesuwania dłoni od nasady kręgosłupa w górę , w

kierunku barków ucisk powinien być większy niż przy

odwrotnym ruchu rąk;

-przy ruchu okrężnym większy ucisk wywierany jest, gdy dłonie

znajdują się w okolicy przykręgosłupowej, a mniejszy gdy są

oddalone od kręgosłupa;

ZBYT MAŁY UCISK nie wywoła zwiotczenia mięśni i nie poprawi

przepływu krwi przez naczynia żylne!!!

Po umyciu należy nabalsamować ciało;

Nie wolno zbyt silnie trzeć skóry, by jej nie uszkodzić;

NIE stosować razem środków natłuszczających i pudrów,

gdyż tworzy się „skorupa” (sprzyjająca rozwojowi odleżyn);

Hydromasaż podwodny;



CZYNNIKI ŚRODOWISKOWE;

-Niska wilgotność (poniżej 40%) i zimno mogą

prowadzić do wysuszenia skóry;

-Należy używać środków nawilżających do

pielęgnacji

suchej

skóry;

Właściwa wilgotność

warstwy rogowej

naskórka prawdopodobnie pomaga w

zapobieganiu urazom mechanicznym;

-Narażenie skóry na uszkadzające działanie

wilgoci w związku z nietrzymaniem moczu i

stolca, poceniem się lub sączkowaniem rany

można zmniejszyć, stosując produkty

specjalne zaprojektowane do absorbowania

wilgoci;



TARCIE I NACIĄGANIE

Naciąganie

-gdy skóra pozostaje nieruchoma, a

przemieszczają się tkanki pod nią, dochodzi do

zmniejszenia zaopatrzenia w krew

-profilaktyka- właściwa technika zmiany pozycji

Tarcie

-skutek poruszania się skóry po szorstkiej

powierzchni przy nieprawidłowej technice

przesuwania pacjenta i podczas jego ruchów

dowolnych, mimowolnych

-profilaktyka- stosowanie lubrykantów,

ochronnych błon, opatrunków i poduszek



ODŻYWIANIE

-u chorych z odleżynami stwierdza się

obniżenie stężenia

białek osocza, niskie

stężenie cholesterolu, albumin i cynku

we krwi; często niedokrwistość

-chorym należy

podawać

wszystkie

witaminy i pierwiastki śladowe w

ilościach podstawowych, a w razie

niedokrwistości należy zastosować

odpow. leczenie

W żywieniu stosuje się:

-gotowane produkty, kompletne

pod względem odżywczym

-do leczenia żywieniowego drogą

przewodu pok. np.

Nutrison

Standard, Nutrison Energy

Plus, Nutrison Multi Fibre,

Peptison

-odżywki przemysłowe doustne:

Nutridrinki.

-inne rodzaje odżywek w

proszku: Nutrison w proszku,

Pepti-2000, Fantomalt, Protifar

- można nimi wzbogacić dietę

szpitalną



REHABILITACJA

-wysoce narażeni są pacjenci stale

przebywający w łóżku lub na wózku

inwalidzkim

-stosuje się ćwiczenia aktywne i

bierne, uruchamianie,

fizykoterapię, trening fizyczny,

ćwiczenia z obciążeniem – o

charakterze

zindywidualizowanym

-u większości osób ma ona na celu

utrzymanie

aktualnego poziomu

sprawności i zakresu ruchów



DOKUMENTACJA

-zawiera:

Inf. kto sprawuje opiekę, jak często,

przy użyciu jakich środków, jakie są

efekty opieki, informację o

poprawkach w sprawowanej opiece,

-jest przejrzysta, spójna i dostępna

dla wszystkich współpracujących w

sprawowaniu opieki (lekarzy,

pielęgniarki, fizykoterapeutów,

terapeutów zajęciowych,

dietetyków)

Ochranianie przed niepożądanymi skutkami

zewnętrznych sił mechanicznych: uciskiem,

tarciem i zginaniem



ZMIANA POZYCJI

Zmiana pozycji przynajmniej co 2 godziny

niweluje ucisk i zapobiega powstawaniu

odleżyn

Chory ze zmianami odleżynowymi nie powinien

siedzieć, leżeć na odleżynie

Siły działające na ciało podczas zmian pozycji:

ciśnienie wywierane na tkanki miękkie przez

wypukłości kostne i przez podłoże, tarcie ciała

o bieliznę pościelową lub osobistą, boczne siły

rozciągające, ucisk bezpośredni (unikanie

ucisku na małe powierzchnie)

Stosowanie pisemnego systematycznego

schematu zmian pozycji ciała danej osoby



Ułożenie

Najbardziej niebezpieczne dla chorego

jest ułożenie w pozycji półleżącej lub

półsiedzącej (odleżyny na piętach i w

okolicy krzyżowej, ogonowej i kości

kulszowej)

Stosuje się podkładki z runa owczego

(zmniejszenie tarcia), poduszeczki

lniane wypełnione siemieniem

lnianym pod pośladki

Ułożenie na brzuchu zalecane u

pacjentów wydolnych oddechowo

ryzyko dla krętarza (pacjenci nie

powinni bezpośrednio leżeć na

krętarzu kości udowej);

unoszenie łóżka (raczej wezgłowie na

najniższym - jeśli to możliwe-

poziomie)

podczas przenoszenia pacjentów

(unikać tarcia, używać łatwoślizgów i

podkładek odciążających, by

zmniejszyć ucisk na poszczególne

punkty ciała)

Przygotowanie łóżka



Wygodny dostęp z każdej strony



Unikanie pofałdowań prześcieradła



Nie krochmalenie pościeli



Nie kładzenie pacjenta na guzikach,

szwach



Nie stosowanie gumowych

podkładów

Urządzenia redukujące nacisk

używane w fotelu

Indywidualny dobór urządzeń

(wykonane z pianki, żelu,

powietrza)

Nie stosowanie poduszek

zawierających kulki

styropianu i gumowe kółka

Zmiana pozycji podczas

siedzenia

Zmiana punktów obciążenia min. co godzinę lub

zastąpienie pozycji siedzącej- leżącą



Wyprostowanie postawy- obniża

ryzyko wystąpienia deformacji

utrudniających czynności oddechowe



Rozłożenie wagi pacjenta na

siedzeniu- określa stopień i miejsce

maksymalnego ucisku

Ułożenie pacjenta na wózku



Równowaga i

stabilność wpływają

bezpośrednio na

sprawność, zużycie

energii i czynności

http://www.mobilex.pl/grafika/classic.
jpg

Pisemny plan opieki



Dobra dokumentacja pielęgniarska oznacza, że można

prowadzić skuteczny monitoring pracy pielęgniarki (ocenić

działania, modyfikować je w zależności od stanu pacjenta),

a także wcześnie wykryć powstające zmiany odleżynowe;



Dokumentacja pozwala ocenić zastosowane metody i

środki oraz sprzęt stosowany w profilaktyce i leczeniu

odleżyn;

Programy edukacyjne



Skierowane do wszystkich osób

biorących udział w opiece



Tematy: monitorowanie skóry,

czynniki ryzyka, zapobieganie,

umiejętne korzystanie ze sprzętu

ułatwiającego pielęgnację



Regularne uaktualnianie programu

Przykładowe zalecenia dla osób

zagrożonych wystąpieniem

odleżyn



Zwróć uwagę na dietę uwzględniającą

dużą zawartość białka, witamin i

minerałów, nie przejadaj się słodyczami



Codziennie myj ciało, miejsca narażone

dobrze osuszaj



Kontroluj skórę za pomocą lusterka lub

drugiej osoby



Ważna jest dbałość o czystość bielizny

osobistej i pościelowej



Unikaj wilgotnej i mokrej pościeli



Unikaj skaleczeń, uderzeń



Ubranie i obuwie powinno być

miękkie



Łóżko powinno być codziennie

prześcielane, a prześcieradło dobrze

naciągnięte



Unikaj kółek pod łokcie i pięty



Unikaj nadmiaru talku, pudru,

zasypek, które mogą grudkować



Unikaj jednoczesnego stosowania

pudru i oliwki



Gdy nastąpi zaczerwienienie, które nie znika

przy ucisku palcem, swędzenie, to:

Odciążaj miejsce zmienione

Stosuj masaż wodą z mydłem

Oklepuj i wklepuj krem propolisowy, krem z

nagietka, płyn PC 30V

Dbaj o dostęp powietrza



Stosuj zabiegi poprawiające ukrwienie skóry:

masaż i oklepywanie, wcieranie PC-30V



Materac możesz pokryć runem owczym



Sedesy łazienkowe muszą być wyposażone

w wykładzinę z pianki

Bibliografia



Rosińczuk-Tonderys J., Uchmanowicz I., Arendarczyk M.-

„Profilaktyka i leczenie odleżyn”, 2005;



http://www.czytelniamedyczna.pl/nm_de21.php



http://pl.wikipedia.org/wiki/Odle%C5%BCyna



http://www.google.pl/search?hl=pl&client=firefox-

a&channel=s&rls=org.mozilla%3Apl

%3Aofficial&hs=LaV&q=decubitis+photo&btnG=Szukaj&lr=



http://images.google.pl/images?hl=pl&client=firefox-

a&channel=s&rls=org.mozilla:pl:official&q=odle

%C5%BCyny&lr=&um=1&ie=UTF-8&ei=FXG5SYeYIo-

N_gbMt4CZBg&sa=X&oi=image_result_group&resnum=4&c

t=title



http://coa.kumc.edu/GEC/modules/norton_scale-

printing.htm



http://vitamarket.pl/sklep/p1043-DN-500-Materac-

rurowy.html

Document Outline