Zagadnienia HIV/AIDS
Elżbieta Jabłonowska
Klinika Chorób Zakaźnych
Zagadnienia HIV/AIDS
Elżbieta Jabłonowska
Klinika Chorób Zakaźnych
Budowa wirusa
Dane epidemiologiczne-
świat
Liczba osób
zakażonych
Liczba ogólna
40 mln
Dorośli
Kobiety
Dzieci<15 lat
37 mln
18,5
mln
3 mln
Nowe zakażenia 2001
Liczba ogólna
5 mln
Dorośli
Kobiety
Dzieci<15 lat
4,2 mln
2 mln
800 tys
Zgony w wyniku AIDS
2001
Liczba ogólna
3mln
Dorośli
Dzieci<15 lat
2,42
mln
580 tys
Zakażeni HIV na poszczególnych
kontynentach
0
5
10
15
20
25
30
35
Subsaharyjska Afryka-28,5mln
Azja Południowa i Południowo-Wschodnia-5,6mln
Ameryka Południowa-1,5mln
Europa Wschodnia i Środkowa Azja-1mln
Azja Wschodnia i Rejon Pacyfiku-1mln
Ameryka Północna-0,95 mln
Europa Zachodnia-0,55 mln
Afryka Północna i Bliski Wschód-0,5mln
Karaiby-0,42mln
Australia i Nowa Zelandia-0,015 mln
Subsaharyjska
Afryka
• 28,5 mln zakażonych
• Nowe zakażenia 2001-3,5 mln
• <30 tys. leczonych
• Osieroconych dzieci 11 mln
• W całym regionie 23% zakażonych
kobiet w wieku 15-19 lat
• Botswana kobiety ciężarne HIV+
38,5% w 1997
44,9% w 2001
0
50
100
150
200
250
300
350
1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
Kolejne lata
Wschodnia
Centralna
Zachodnia*
Nowo rozpoznane przypadki zakażenia HIV w
latach
1994-2003 w poszczególnych regionach Europy
* Austria, France, Italy, Netherlands, Portugal, Spain excluded:
EuroHIV
U
p
d
a
te
a
t
3
1
D
e
ce
m
b
e
r
2
0
0
3
:
EuroHIV
U
p
d
a
te
a
t
3
1
D
e
ce
m
b
e
r
2
0
0
3
0
15
30
45
60
Cztery główne przyczyny rozpoznania AIDS (%)
w 2003 roku w poszczególnych regionach Europy
EuroHIV
U
p
d
a
te
a
t
3
1
D
e
ce
m
b
e
r
2
0
0
3
%
Centr
Wschodnia
PCP
Zespół wyniszczenia
Grzybica przełyku
Nawracające zapalenia płuc
PCP
0
15
30
45
60
EuroHIV
U
p
d
a
te
a
t
3
1
D
e
ce
m
b
e
r
2
0
0
3
%
Centr
0
15
30
45
60
EuroHIV
U
p
d
a
te
a
t
3
1
D
e
ce
m
b
e
r
2
0
0
3
%
Zachodnia Centralna
Gruźlica
Europa Wschodnia
i Centralna Azja
• Region najszybciej rozwijającej się epidemii
• W 2001r-250 tys. nowozakażonych co daje
ogólną liczbę 1 mln
• Ukraina-najbardziej dotknięte państwo tego
regionu (1% ludności dorosłej jest zakażona
HIV, z tego ¾ to narkomani)
• Rozciąganie się epidemii na szerszą
populację (coraz więcej zakażeń
heteroseksualnych oraz u kobiet w ciąży)
Dane epidemiologiczne-
Polska
( od 1985-31.10.2007)
HIV (+) 11 181 z tego narkomani 5434
(48,6%)
AIDS-1992 z tego nie żyje 887 (44,5%)
w 1997
HIV (+) 4654 z tego narkomani 3096
(66.5%)
AIDS-513 z tego nie żyło 314 (61%)
W październiku 2004 roku 59% zgłoszeń
dotyczących nowo wykrytych zakażeń HIV nie
zawierało informacji na temat grupy ryzyka
Poradnia Nabytych Zaburzeń
Odporności od 1993-08.2007
• Od początku prowadzenia diagnostyki zakażenia HIV
(1993) do sierpnia 2005 zakażenie HIV stwierdzono u
476
osób dorosłych, z czego 25% stanowiły kobiety, a 75%
mężczyźni. Średnia wieku (w momencie wykrycia
zakażenia) wynosiła
27 lat
. Narkomanię dożylną
stwierdzono w wywiadzie
71%
pacjentów, ryzykowne
kontakty heteroseksualne u
13%
, kontakty
homoseksualne u
9%
inne drogi zakażenia lub „nieznane”
u
7%
• W 2003 wykryto
34
nowych zakażeń HIV.
• W 2004 wykryto
73
nowych zakażeń HIV.
• W2005
• W 2006
• Spośród pacjentów pozostających pod opieką poradni
leczenie antyretrowirusowe (HAART) prowadzone jest u
114 osób.
• Od 1992 do sierpnia 2005 doszło do zgonu u
72
pacjentów.
Diagnostyka
• Wykrycie przeciwciał
• Antygenów wirusa
• Wirusowego RNA/DNA
• Hodowla
Diagnostyka zakażenia HIV
Wykrycie anty-HIV1 i anty-HIV2
• Testem ELISA ( w przypadku wyniku
pozytywnego badanie powtarzamy z
kolejnej próbki surowicy )
• Wykrycie anty-HIV przeciwko
glikoproteinom wirusa testem Western-
Blott- (test potwierdzenia wykonywany w
przypadku dwukrotnie dodatniego testu
ELISA)
Szybkie testy
• Czas wykonania około 10 minut
• Dodatnie wynik musi być
potwierdzony tradycyjnymi metodami
serologicznymi
• Wskazania
-gdy zawodowe narażenie
• Kobieta w ciąży w trakcie porodu
• Pacjenci u których jest duże
prawdopodobieństwo, że nie przyjdą
po wynik
Wykrywanie materiału
genetycznego –PCR, bDNA
• Nie mogą zastępować badań serologicznych
• Zastosowanie:-gdy rutynowa serologia może
zawodzić
*u osób z agammaglobulinemią
*ostrą chorobą retrowirusową
*u noworodków
*w okresie okienka serologicznego)
*do kwalifikacji do leczenia i monitorowania jego
wyników
Drogi przenoszenia HIV
• Droga krwi
• Droga kontaktów seksualnych
• Droga wertykalna matka - dziecko
Drogi przenoszenia HIV
DROGA KRWI
- przetoczenie
- narzędzia naruszające
ciągłość skóry
- kontakt uszkodzonej
skóry lub śluzówki z
materiałem zakaźnym
RYZYKO ZAKAŻENIA WIRUSEM HIV
BIORCY KRWI PRZEZ PRZETOCZENIE
Polska
1: 1 000
000
Francja 1: 200 000
Afryka Centralna 1: 1 000
Ryzyko przetoczenia krwi niezgodnej
grupowo 1: 150 000
Ryzyko transmisji HIV przy
jednorazowej ekspozycji na
krew
• Przezskórna
– Zakłucie igłą -zawodowe
– Wspólne użycie igły do inj. IV
• Błony śluzowe
• Skóra uszkodzona- ryzyko
mniejsze niż w przypadku błony
śluzowej (opisano kilka
przypadków)
• Ekspozycja na inne płyny
zawierające HIV- ryzyko jeszcze
niższe
0,32 %
0,67 %
0,09%
Płyny ustrojowe uważane za
materiał zakaźny
• krew
• płyny ustrojowe z widoczną domieszką krwi
• płyn mózgowo- rdzeniowy
• nasienie, wydzieliny pochwowe, płyn
maziówkowy, opłucnowy, otrzewnowy,
osierdziowy, owodniowy, tkanki
• mleko kobiece
• koncentrat wirusa używany w badaniach
laboratoryjnych
Płyny ustrojowe uważane za
materiał niezakaźny
• mocz
• kał
• ślina
• łzy
• pot
• plwocina
• wymiociny
Drogi przenoszenia HIV
DROGA
KONTAKTÓW
SEKSUALNYCH
Ryzyko około 0,5 %
Ryzyko transmisji HIV przy
jednorazowej ekspozycji
• Kontakt seksualny
– bierny
analny
0,5 - 3,2 %
waginalny
0,05-0,15 %
– czynny
0,03-0,09 %
Ryzyko przeniesienia infekcji
po
jednorazowym kontakcie seksualnym z
osobą zakażoną
HIV
0,5%
Rzeżączka
22 – 25%
Ryzyko przeniesienia infekcji na stałego
partnera seksualnego
(para monogamiczna, jedna osoba
zakażona)
HIV
15%
HBV
20-25%
Kiła
30%
Drogi przenoszenia HIV
DROGA WERTYKALNA
MATKA - DZIECKO
Częstość 30% - 1%
Afryka 40%
Transmisja wertykalna zakażenia
HIV
• Zależy od etapu zakażenia matki
(liczba CD4, wiremia HIV)
• Ryzyko w naturalnym przebiegu:
Ok. 25% w Europie i USA
Ok. 40% w Afryce
• Drogi przenoszenia wirusa HIV:
w czasie porodu (70-80%)
przez łożysko (zwykle w II połowie ciąży)
przez karmienie piersią (do 30%)
Nie ma embriopatii, dzieci rodzą się klinicznie
zdrowe.
NIE MOŻNA ZAKAZIĆ SIĘ WIRUSEM
HIV PRZEZ
:
• Podanie ręki
• Przyjacielski pocałunek
• Picie z jednej szklanki
• Używanie tych samych sztućców i talerzy
• Założenie ubrania osoby zakażonej
• Korzystanie ze wspólnej wanny i toalety
• Kąpiel w basenie
• Spanie w tym samym łóżku
• Ukłucia owadów
Zakażenie HIV
W warunkach naturalnych
przeniesienie jednej jednostki zakaźnej
(TCID)
wymagałoby wchłonięcia ok. 0,5 l zakażonej
śliny
1990 r
Obserwacja 757 kontaktów
domowych
osób HIV(+) nie wykazała żadnego
przypadku przeniesienia zakażenia
wirusem HIV (wykluczono możliwość
transmisji drogą typową)
Drogi przenoszenia HIV
Grupy ryzyka –
zachowania ryzykowne
Patogeneza zakażenia HIV
Flora powierzchniowa
Skóra: gronkowce, paciorkowce
Śluzówki: gronkowce, paciorkowce,
beztlenowce (Fusobacterium)
Escherichia coli
pał.Doederleina
candida sp.
Pęch.płucne: kryptokoki (90% osób)
Pneumocystis jiroveci
Saprofity chronią przed kolonizacją innych,
bardziej wirulentnych patogenów (konkurencja o substancje
odżywcze, produkowanie substancji hamujących)
Zakażenia latentne
Wczesne zasiedlanie wnętrza organizmu
Patogen
Miejsce bytowania
HSV
VZV
EBV
CMV
Toxoplasma
gondii
Zwój czuciowy neuronu
zawiadującego odpowiednim
odcinkiem skóry
Nabłonki j.ustnej i gardła →
limfocyty B
Makrofagi
Otorbione cysty w różnych tkankach
Patogeneza zakażenia HIV
Wirus HIV atakuje komórki posiadające
receptor CD4 i / lub
koreceptory CCR5, CXCR4
i łączy się z nimi za pomocą glikoproteiny gp 120
- limfocyty T4 oraz ich prekursory w szpiku i grasicy
- monocyty / makrofagi
- komórki Langerhansa w skórze
- komórki mikrogleju, astrocyty (oun)
- komórki dendrytyczne (narządy limfatyczne, jelito,
układ moczowo-płciowy, tkanka podśluzówkowa)
Mechanizm niedoboru
limfocytów T
• Niszczenie limfocytów , w których
namnaża się wirus HIV
- tworzenie syncycjów, liza
komórek
• Włączanie programu apoptozy
Następstwa niedoboru limfocytów
T4
• Uaktywnienie się patogenów powierzchniowych
Candida albicans, Cryptococcus neoformans
Pneumocystis jiroveci
• Reaktywacja zakażeń latentnych
VZV, toxo, CMV
• Rozwój nowotworów
mięsak Kaposi’ego, chłoniaki nieziarnicze
(EBV)
rak szyjki macicy
• Niemiarodajność badań serologicznych
• Zła odpowiedź na szczepionki
Historia naturalna rozwoju AIDS
Historia naturalna rozwoju AIDS
zakażenie ostra infekcja okres utajenia zakaż
zakażenie ostra infekcja okres utajenia zakaż
enie AIDS
enie AIDS
Etap HIV
Etap HIV
retrowirusowa
retrowirusowa
(PGL) objawowe
(PGL) objawowe
________________________________________________________________
________________________________________________________________
___
___
objawy b
objawy b
ezobjawowy gorączka PCP
ezobjawowy gorączka PCP
paragrypowe
paragrypowe
powiększone chudnięcie
powiększone chudnięcie
CMVr
CMVr
węzły chłonne zmęczenie Tbc
węzły chłonne zmęczenie Tbc
poty nocne MAC
poty nocne MAC
biegunka KS
biegunka KS
wysypki
wysypki
________________________________________________________________
________________________________________________________________
___
___
1000
1000
Limfocyty
Limfocyty
w 1 mm
w 1 mm
3
3
wiremia
wiremia
0
0
5 dni
5 dni
–
–
3 m 1
3 m 1
-
-
2
2
tyg
tyg
kilka
kilka
–
–
naście lat kilka lat
naście lat kilka lat
Przebieg zakażenia HIV/AIDS
ZAKAŻENIE WIRUSEM HIV
NISZCZENIE LIMFOCYTÓW CD4
SPADEK ODPORNOŚCI
ZAKAŻENIA OPORTUNISTYCZNE
ROZWÓJ NOWOTWORÓW