Niezgodności w
Niezgodności w
roztworach i
roztworach i
mieszankach
mieszankach
Powtórzenie materiału
Powtórzenie materiału
Niezgodności w
Niezgodności w
roztworach i
roztworach i
mieszankach
mieszankach
Powtórzenie materiału
Powtórzenie materiału
1. Reakcja podwójnej
1. Reakcja podwójnej
wymiany
wymiany
Reakcja podwójnej wymiany między
Reakcja podwójnej wymiany między
dwoma elektrolitami może spowodować
dwoma elektrolitami może spowodować
wytrącenie nierozpuszczalnej soli.
wytrącenie nierozpuszczalnej soli.
Reakcje podwójnej wymiany zachodzą
Reakcje podwójnej wymiany zachodzą
najczęściej w przypadku soli:
najczęściej w przypadku soli:
-
wapnia (np. Calcium chloratum)-
wapnia (np. Calcium chloratum)-
(benzoesany, fosforany, mleczany,
(benzoesany, fosforany, mleczany,
siarczany, węglany, salicylany)
siarczany, węglany, salicylany)
-
cynku (w środowisku zasadowym powstaje
cynku (w środowisku zasadowym powstaje
najczęściej wodorotlenek)
najczęściej wodorotlenek)
-
magnezu i srebra
magnezu i srebra
Przykłady-reakcja podwójnej
Przykłady-reakcja podwójnej
wymiany
wymiany
Rp.
Rp.
Calcii chloridi
Calcii chloridi
5,0
5,0
Natrii salicylatis
Natrii salicylatis
3,0
3,0
Aquae
Aquae
50,0
50,0
M.f. sol.
M.f. sol.
Powstaje osad salicylanu wapnia
Powstaje osad salicylanu wapnia
Przykłady reakcji podwójnej
Przykłady reakcji podwójnej
wymiany
wymiany
Rp.
Rp.
Codeini phosphatis
Codeini phosphatis
0,4
0,4
Natrii salicylatis
Natrii salicylatis
Natrii benzoatis
Natrii benzoatis
Auranti trae
Auranti trae
aa
aa
5,0
5,0
Sir. simpl.
Sir. simpl.
100,0
100,0
Calcii chloridi
Calcii chloridi
10,0
10,0
Aquae
Aquae
ad
ad
200,0
200,0
M.f. mixt.
M.f. mixt.
Mogą się wytrącić osady salicylanu i benzoesanu
Mogą się wytrącić osady salicylanu i benzoesanu
wapnia
wapnia
Reakcja podwójnej wymiany
Reakcja podwójnej wymiany
c.d.
c.d.
Reakcja podwójnej wymiany zachodzi
Reakcja podwójnej wymiany zachodzi
również podczas wytrącania się
również podczas wytrącania się
bromowodorków i jodowodorków alkaloidów.
bromowodorków i jodowodorków alkaloidów.
Jeżeli stężenie bromków wynosi 5% i więcej,
Jeżeli stężenie bromków wynosi 5% i więcej,
to w praktyce niezgodności wykazują
to w praktyce niezgodności wykazują
następujące alkaloidy:
następujące alkaloidy:
-
Chinini sulfas
Chinini sulfas
-
Codeini phosphas
Codeini phosphas
-
Morphini hydrochloridi
Morphini hydrochloridi
-
Papverini hydrochloridi
Papverini hydrochloridi
2. Wytrącanie słabych
2. Wytrącanie słabych
kwasów
kwasów
W praktyce recepturowej najczęściej
W praktyce recepturowej najczęściej
spotykamy wytrącanie
spotykamy wytrącanie
fenobarbitalu
fenobarbitalu
w
w
kwaśnym środowisku.
kwaśnym środowisku.
Fenobarbital sodu powoduje zawsze
Fenobarbital sodu powoduje zawsze
niezgodności z:
niezgodności z:
-
kwasem solnym
kwasem solnym
-
chlorowodorkiem papaweryny i morfiny
chlorowodorkiem papaweryny i morfiny
-
syropem malinowym i wiśniowym
syropem malinowym i wiśniowym
Wytrącanie słabych kwasów
Wytrącanie słabych kwasów
c.d.
c.d.
W zależności od stężenia fenobarbital
W zależności od stężenia fenobarbital
sodu jest niezgodny z:
sodu jest niezgodny z:
-
bromkiem i chlorkiem amonowym
bromkiem i chlorkiem amonowym
-
fosforanem kodeiny
fosforanem kodeiny
Fenobarbital sodu jest zawsze zgodny
Fenobarbital sodu jest zawsze zgodny
w praktyce z:
w praktyce z:
-
siarczanem atropiny i
siarczanem atropiny i
chlorowodorkiem efedryny
chlorowodorkiem efedryny
-
odwarami i nalewkami
odwarami i nalewkami
Wytrącanie słabego kwasu
Wytrącanie słabego kwasu
przykład
przykład
Rp.
Rp.
Phenobarbitali natrici
Phenobarbitali natrici
1,0
1,0
Ammoni bromidi
Ammoni bromidi
5,0
5,0
Sir. simplicis
Sir. simplicis
10,0
10,0
Valerianae trae
Valerianae trae
5,0
5,0
Aqae
Aqae
ad
ad
100,0
100,0
M.f. mixt.
M.f. mixt.
Stężenie bromku amonu w recepcie wynosi 5%. Przy
Stężenie bromku amonu w recepcie wynosi 5%. Przy
takim stężeniu może nastąpić wytrącenie osadu
takim stężeniu może nastąpić wytrącenie osadu
fenobarbitalu. W celu poprawy niezgodności
fenobarbitalu. W celu poprawy niezgodności
należy zastąpić bromek amonu bromkiem sodu.
należy zastąpić bromek amonu bromkiem sodu.
3. Wytrącanie słabych zasad
3. Wytrącanie słabych zasad
Roztwory soli słabych zasad, tj. przede wszystkim
Roztwory soli słabych zasad, tj. przede wszystkim
sole alkaloidów i sole środków miejscowo
sole alkaloidów i sole środków miejscowo
znieczulających, mogą wydzielać w środowisku
znieczulających, mogą wydzielać w środowisku
zasadowym trudno rozpuszczalne zasady.
zasadowym trudno rozpuszczalne zasady.
Zasady można podzielić na trzy grupy:
Zasady można podzielić na trzy grupy:
-
bardzo trudno rozpuszczalne (papaweryna,
bardzo trudno rozpuszczalne (papaweryna,
strychnina)
strychnina)
-
trudno rozpuszczalne (atropina)
trudno rozpuszczalne (atropina)
-
łatwo rozpuszczalne (kodeina, efedryna)
łatwo rozpuszczalne (kodeina, efedryna)
Substancje alkalizujące (wykazujące zasadowy
Substancje alkalizujące (wykazujące zasadowy
odczyn): fenobarbital sodu, aminofilina,
odczyn): fenobarbital sodu, aminofilina,
sulfogwajakol, wodorowęglan sodu, metamizol
sulfogwajakol, wodorowęglan sodu, metamizol
sodu, benzoesan sodu, salicylan sodu)
sodu, benzoesan sodu, salicylan sodu)
Wytrącanie słabych zasad
Wytrącanie słabych zasad
c.d.
c.d.
Rp.
Rp.
Phenobarbitali natrici
Phenobarbitali natrici
0,3
0,3
Papaverini hydrochloridi
Papaverini hydrochloridi
0,4
0,4
Neospasmini
Neospasmini
50,0
50,0
Aquae
Aquae
ad
ad
100,0
100,0
M.f. mixt.
M.f. mixt.
W odczynie zasadowym (fenobarbital sodu taki
W odczynie zasadowym (fenobarbital sodu taki
odczyn wykazuje) następuje wytrącenie trudno
odczyn wykazuje) następuje wytrącenie trudno
rozpuszczalnej papaweryny.
rozpuszczalnej papaweryny.
Wytrącanie słabych zasad
Wytrącanie słabych zasad
c.d.
c.d.
Tzw. pozorne niezgodności występują
Tzw. pozorne niezgodności występują
najczęściej w przypadku roztworów
najczęściej w przypadku roztworów
zawierających efedrynę i kodeinę.
zawierających efedrynę i kodeinę.
Zasady tych alkaloidów są
Zasady tych alkaloidów są
stosunkowo dobrze rozpuszczalne w
stosunkowo dobrze rozpuszczalne w
wodzie i nie ulegają wytrąceniu
wodzie i nie ulegają wytrąceniu
nawet przy silnie zasadowym
nawet przy silnie zasadowym
odczynie.
odczynie.
Wytrącanie słabych zasad c.d.
Wytrącanie słabych zasad c.d.
przykład
przykład
Rp.
Rp.
Ephedrini hydrochloridi
Ephedrini hydrochloridi
0,3
0,3
Natrii hydrocarbonatis
Natrii hydrocarbonatis
1,0
1,0
Aminophenazoni
Aminophenazoni
3,0
3,0
Coffeini et Natrii benzoatis
Coffeini et Natrii benzoatis
0,4
0,4
Althaeae
Althaeae
sir
sir
40,0
40,0
Aquae
Aquae
ad
ad
120,0
120,0
M.f. mixt.
M.f. mixt.
Przykład pozornej niezgodności. Efedryna nie ulega wytrąceniu
Przykład pozornej niezgodności. Efedryna nie ulega wytrąceniu
mimo zasadowego środowiska. Dla bezpieczeństwa należy
mimo zasadowego środowiska. Dla bezpieczeństwa należy
rozdzielić składniki zasadowe od efedryny syropem i wodą.
rozdzielić składniki zasadowe od efedryny syropem i wodą.
Na początku rozpuszczamy wodorowęglan sodu w małej ilości
Na początku rozpuszczamy wodorowęglan sodu w małej ilości
wody, dodajemy pozostałe zasadowe składniki, syrop, część
wody, dodajemy pozostałe zasadowe składniki, syrop, część
wody a na końcu rozpuszczony chlorowodorek efedryny.
wody a na końcu rozpuszczony chlorowodorek efedryny.
4. Inaktywacja pepsyny
4. Inaktywacja pepsyny
w środowisku kwaśnym (pod
w środowisku kwaśnym (pod
wpływem kwasu solnego)
wpływem kwasu solnego)
pod wpływem etanolu
pod wpływem etanolu
w obecności garbników
w obecności garbników
Pepsynę należy rozpuścić w całej ilości
Pepsynę należy rozpuścić w całej ilości
wody, dodać syrop, nalewkę i na
wody, dodać syrop, nalewkę i na
końcu dodać roztwór kwasu solnego
końcu dodać roztwór kwasu solnego