Recepcja doktryny nauczania
wychowującego Herbarta i
doktryny uczenia się przez
działanie Dewey’a.
Recepcja doktryny nauczania
wychowującego Herbarta i
doktryny uczenia się przez
działanie Dewey’a.
Spis treści
1) Biografia — John Fredrich Herbart …………………………….
str. 1
2) Doktryna nauczania wychowującego Herbarta ……...…..
…. str. 2-7
3) Biografia — John Dewey …………………………………….…
str. 8
4) Doktryna uczenia się przez działanie
Dewey’a……………... str. 9-18
5) Bibliografia …………………………………………………….. str.
19
JOHN FREDRICH HERBART
Urodził się 4 maja 1776 roku w Oldenburgu,
zmarł 11 sierpnia 1841 roku w Getyndze.
Niemiecki pedagog, psycholog i filozof. W 1802
roku habilitował się na profesora pedagogiki.
Wielka Encyklopedia Powszechna PWN
1
Idee prowadzące do moralnego
charakteru:
1.
Idea doskonałości
2.
Idea życzliwości
3.
Idea prawa
4.
Idea słuszności
5.
Idea wewnętrznej wolności
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa
1965
2
Pedagogikę ogólną dzielił na
trzy części:
•
Kierowanie, które jest „pierwszą podwaliną
wychowania”
•
Karność, która zawsze towarzyszy nauczaniu
•
Nauczanie wychowujące, dokonywane w drodze
interakcji z innymi ludźmi
Podstawowym zadaniem wychowania jest
systematyczne wyrabianie dobrej woli.
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa 1965 3
Herbart nie oddzielał wychowania od nauczania.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że umysł
rozwija się na jednych lekcjach, dzięki wybranym
procesom pedagogicznym, a wola i charakter na
innych.
Rozróżniał on trzy etapy rozwoju umysłu:
•
stadium wrażeń i percepcji
•
stadium wyobrażeń i pamięci
•
koncepcyjne myślenie i formowanie sądów
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa
1965
4
Koncepcja Herbarta „nauczania wychowującego” jest
ściśle związana z jego teorią o wielostronnych
zainteresowaniach.
W zainteresowaniu wyróżniał dwa aspekty:
•
obiektywny, określany jako wiedza
•
subiektywny odnosi się do życzliwości
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa
1965
5
Tok nauczania może być:
syntetyczny
analityczny
„Syntetycznym można nazwać
„[…]
analitycznym zaś
każde nauczanie, w którym
takie, w którym
naprzód
nauczyciel sam bezpośrednio
uczeń
wypowiada swoje
dokonuje zestawienia tego,
myśli, a te myśli,
czego uczył.”
jakiekolwiek one
są rozbiera się
pod
kierunkiem
nauczyciela,
prostuje i
uzupełnia”
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa 1965
6
Przyswajanie nowego materiału wymaga przede
wszystkim uporządkowanej pracy, w której
wyróżniał dwa kolejno następujące po sobie akty:
•
zgłębianie
•
zastanawianie się
Natomiast proces przyswajania ma przechodzić,
według Herbarta, przez stadia:
•
jasności
•
kojarzenia
•
systematyzacji
•
metodyczności
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania” Warszawa 1965
7
JOHN DEWEY
Urodził się 20 października 1859 roku w Burlington,
zmarł 1 czerwca 1952 roku w Nowym Yorku. Filozof,
pedagog. Twórca nowego kierunku w pedagogice.
Swoje idee weryfikował w założonej 1896 roku szkole.
Naczelną zasadą realizowanego tam systemu
dydaktycznego było: ,,uczenie się przez działanie”.
Wielka Encyklopedia Powszechna PWN
8
Układ/ Doktryny Deweya:
I.
I.
Ideowy/ideologiczny
Ideowy/ideologiczny
•
celem procesu wychowawczego jest
przygotowanie młodych ludzi do
osiągania samorealizacji w
zmieniającym się społeczeństwie
•
wychowanie do demokracji
•
rozwój zdolności do działania
społecznego i rozumienia faktów
społecznych - "rozwój ducha
społecznego działania"
•
celem procesu wychowawczego jest
logicznie wyrobiony umysł
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa 1964
9
II.
II.
Teoretyczny
Teoretyczny
•
uczenie się przez działanie i doświadczenie
•
pobudzenie wrodzonych (naturalnych) sił dziecka
przez wymogi sytuacji społeczne
•
proces nauczania oparty na potrzebach,
zainteresowaniach, doświadczeniach życiowych
uczniów
•
działania oparte na instynktach (dziecko ma 4
wrodzone instynkty)
•
stwarzanie sytuacji problemowych, by nastąpiło
uaktywnienie aktu myślenia, który pojawia się w
chwili odczucia wątpliwości lub problemu i generuje:
wnioskowanie i rozumowanie
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa
1964
10
Stopnie następujące po postawieniu problemu:
1.
Odczucie trudności
2.
Wykrycie jej i określenie
3.
Nasuwanie się możliwego rozwiązania
4.
Wyprowadzenie przez rozumowanie wniosków z
przypuszczalnego rozwiązania
5.
Dalsze obserwacje i eksperymenty prowadzące do
przyjęcia lub odrzucenia przypuszczenia
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa 1964
11
III.
III.
Praktyczny
Praktyczny
•
formy, metody warunki kształcenia dostosowane do faz
rozwojowych dziecka
•
różne formy prac rzemieślniczych, zajęcia praktyczne,
ekspresyjne, wytwórcze dające pobudki do zgłębiania
wiedzy
•
zajęcia: gotowanie, szycie, roboty ręczne, powinny być
środkiem dla dziecka do wchodzenia w bardziej
formalne formy przedmiotów szkolnych; stawianie i
odkrywanie problemów do rozwiązania; budzenie
motywacji wewnętrznej; praca w zespole
•
programy nauczania zmienne i związane z
doświadczeniem
•
w pracy szkoły powinny dominować: atmosfera
swobodnego porozumienia się, wymiany myśli, rad,
wyników, doświadczeń gdzie dzieci porównywane są
jedynie pod względem jakości wykonanej pracy
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa
1964
12
SZKOŁA DEWEYA czyli "szkoła
pracy"
•
uczenie się przez doświadczenie i działanie –
przyzwyczajanie dzieci do wykonywania
użytecznych zadań
•
zbliżona do życia – dzieci napotykały problemy
we własnym życiu i to wyznaczało życie szkoły
•
uczniowie są aktywnymi badaczami –
samodzielne rozwiązywanie problemów
doprowadzało do nabywania wiadomości
•
instytucja demokratyczna – uczniowie i
nauczyciele tworzą razem społeczność szkolną
•
podstawowe formy pracy uczniów to; badanie,
konstruowanie, studiowanie natury
Józef Krasucki „Historia Wychowania” Warszawa 1985
13
PROCES MYŚLOWY
czyli to jak myślimy ma pięć etapów
1.
Odczuwanie trudności
2.
Orientacja w położeniu
3.
Hipoteza co do rozwiązania
4.
Wnioski
5.
Działanie
Zbigniew Kwieciński i Bogusław Śliwierski „Pedagogika” Warszawa
2003
14
EPISTEMOLOGIA
EKSPERYMENTALISTYCZNA
DEWEYA
1.
Pojawienie się problemu – w sytuacji
problemowej działanie jednostki zostaje przerwane
na wskutek wystąpienia jakiegoś elementu
2.
Definiowanie problemu – człowiek analizuje
sytuacje problemową
3.
Precyzowanie problemu – jednostka
systematycznie i racjonalnie bada problem
4.
Konstruowanie wstępnej hipotezy – ten proces
polega na projektowaniu siebie w przyszłości
5.
Testowanie wybranej hipotezy w działaniu –
uczeń samodzielnie lub wspólnie z innymi stosuje
strategię naukową
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa 1964
15
PODSTAWOWE ELEMENTY
EDUKACYJNEJ FILOZOFII DEWEYA
TO
•
uczeń jest żywym organizmem
•
uczeń żyje w środowisku zarówno naturalnym jak i
społecznym
•
uczeń kieruje się indywidualnymi dążeniami
•
interakcje środowiska są przyczyną problemów
•
uczenie się jest procesem polegającym na
rozwiązywaniu problemów
•
szkołą pełni funkcję społeczną
Zbigniew Kwieciński i Bogusław Śliwierski „Pedagogika”
Warszawa 2003
16
UWAGI KRYTYCZNE
•
nie doceniano myśli teoretycznej
•
zbyt duża swoboda ucznia
•
inicjatywa ucznia była ważniejsza od nauczyciel
•
dynamizm
•
brak czasu na kontemplację
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w zarysie” Warszawa 1964
17
" GRAM DOŚWIADCZENIA
WIĘCEJ WAŻY NIŻ TONA
WIEDZY TEORETYCZNEJ"
J. Dewey
18
Bibliografia
1.
Wielka Encyklopedia Powszechna PWN
2.
Łukasz Kurdybacha „Historia wychowania”
Warszawa 1965
3.
Stefan Wołoszyn „Dzieje wychowania i myśli w
zarysie” Warszawa 1964
4.
Józef Krasucki „Historia Wychowania” Warszawa
1985
5.
Zbigniew Kwieciński i Bogusław Śliwierski
„Pedagogika” Warszawa 2003
19