Uwarunkowania 

społeczno- kulturowe 

przedsiębiorczości

Odziaływanie 

struktury społecznej i 

stratyfikacji na 

przedsiębiorczość

Struktury społeczne w 

tym stratyfikacja 

społeczna, jako cecha 

współczesnego 

społeczeństwa, 

wskazują na 

występowanie różnych 

kategorii społecznych. 

Przynależność do 

jednej z nich daje 

bardziej lub mniej 

korzystną pozycję 

danej jednostki w 

społeczeństwie. 

Struktury społeczne i 

system stratyfikacyjny 

oddziałują na jednostki 

kształtując ich postawy. 

Wpływają między innymi 

na zachowania w sferze 

gospodarczej. 

Struktury społeczne i 

stratyfikacja mogą wpływać na 

przedsiębiorczość jednostek 

poprzez:

 - mechanizm socjalizacji

-potrzebę rekompensaty braku 

równych szans

-chęć przynależności do grupy 

odniesienia

-potrzebę wyróżnienia się 

społecznego przez status 

materialny 

Zagadnienia wpływu 

struktury społecznej i 

stratyfikacji na 

przedsiębiorczość 

znajdują się w teorii 

przedsiębiorcy 

J.Schumpetera. 

Twierdził on, że przedsiębiorcy 

nie stanowią osobnej klasy ani 

warstwy społecznej, w takim 

znaczeniu, w jakim tworzą ja 

np. właściciele ziemscy. 

Jednak przynależność do 

zbiorowości przedsiębiorców 

może być czynnikiem 

wskazującym na pozycję w 

systemie stratyfikacyjnym. 

(Nawiązując do P.Burdieu) 

można stwierdzić, że 

przynależność do danej 

kategorii w strukturze 

społecznej, w tym 

klasowej, decyduje o 

różnicach w posiadanym 

przez jednostki kapitale:

-kulturowym, 

-społecznym

-ekonomicznym.

Wyniki badań wskazują, 

że w porównaniu z 

populacją ogólną, 

przedsiębiorcy częściej 

mają ojców, którzy 

również byli 

przedsiębiorcami. 

To, że w rodzinach 

przedsiębiorców częściej 

pojawiają się przedsiębiorcze 

jednostki może być wynikiem:

-dziedziczenia odpowiednich 
wzorców zachowań (kapitału 

kulturowego), 

-znajomości (kapitału 

społecznego)

-środków na inwestycje 

(kapitału ekonomicznego).

Motywacje związane 

ze strukturą 

społeczną i systemem 

stratyfikacji dotyczą 

także działań 

prowadzących do 

osiągnięcia prestiżu 

społecznego przez 

przedsiębiorców. 

Warto w tym 

względzie (jeszcze 

raz) zwrócić uwagę 

na mechanizmy 

społeczne opisywane 

przez Thorstena 

Veblena. 

Thorsten Veblen  

zwrócił uwagę na 

rodzaj zachowań 

społeczeństwa, w 

swojej istocie 

sprowadzających się 

do osiągnięcia 

prestiżu poprzez 

zachowania na 

obszarze 

gospodarczym. 

Zatem ważnym 

czynnikiem 

kształtującym 

aktywność 

gospodarczą 

jednostek, zdaniem 

T.Veblena, jest chęć 

uzyskania szacunku 

otoczenia, czyli 

prestiżu. 

Osiągnięciu prestiżu sprzyjają 

możliwości nabywcze, które 

zależą od posiadanych 

zasobów pieniężnych. 

Zatem nawiązując do 

T.Veblena, należy traktować 

także ten czynnik, jako ważną 

determinantę działań na 

własny rachunek, które mogą 

sprzyjać powiększaniu 

możliwości konsumpcyjnych. 

W najnowszych 

opracowaniach 

dotyczących systemu 

stratyfikacyjnego 

pojawiają się koncepcje, 

które głoszą, że o 

przynależności 

strukturalnej decyduje styl 

życia i wzory konsumpcji 

oparte na warunkach 

materialnych. 

Ludzie znajdujący się w 

wyższych klasach mają z 

reguły lepszy dostęp do dóbr 

(społecznych, 

ekonomicznych).

Charakteryzują się przez to 

„lepszym” stylem życia.

Na kontekst 

stratyfikacyjny 

rozwoju 

przedsiębiorczości 

można spojrzeć z 

perspektywy 

kształtowania się 

klasy średniej  i  jej 

roli w społeczeństwie.

Klasa średnia 

współczesnego 

społeczeństwa składa się 

z klasy prywatnych 

przedsiębiorców, głównie 

małych i średnich. 

Wielcy pracodawcy raczej 

nie są członkami klasy 

średniej, aspirują do 

miana przedstawicieli 

klasy wyższej.

Mikro przedsiębiorcy i 

przede wszystkim 

samozatrudnieni też nie 

są zaliczani do klasy 

średniej. Są klasą niższą, 

robotniczą.

Klasa średnia, którą 

kształtują między innymi 

mali i średni 

przedsiębiorcy, jest 

gwarancją ładu 

społecznego i podstawą 

społeczeństwa 

obywatelskiego

Styl życia klasy 

średniej, 

postrzegany jako 

atrakcyjny (a także 

rola społeczna), 

stanowi ważny 

czynnik angażowania 

się w działalność 

przedsiębiorczą na 

własny rachunek.

Struktura społeczna 

wpływa na rozwój 

przedsiębiorczości 

także poprzez wymiar 

istnienia mniejszości 

etnicznych 

(czy w ogóle zbiorowości 

marginalizowanych 

społecznie). 

Z badań wynika, że 

często 

przedsiębiorcami stają 

się członkowie grup 

mniejszościowych, a 

jest to przypuszczalnie 

efekt wymuszony 

sytuacją tych grup. 

Można twierdzić, że: 

Dążenie do osiągnięć w 

pracy i ekonomicznego 

powodzenia wynika ze 

znalezienia się grup, i 

jednostek w obcym 

otoczeniu etnicznym np. 

w wyniku emigracji. 

Jednostka i całe grupy 

przenoszące się do 

nowego otoczenia 

etnicznego otrzymują 

dodatkową motywację do 

szczególnie intensywnego 

działania w biznesie 

rekompensują w ten 

sposób np. brak praw 

wyborczych. 

W większości krajów 

uzyskanie sukcesów 

ekonomicznych 

nobilituje na tyle 

emigrantów, że łatwiej 

im uzyskać 

obywatelstwo kraju 

przyjmującego.

Nawiązuje to do koncepcji 

(Roberta Ezry Parka)  

„człowieka marginesu”. 

Imigrant, przedstawiciel 

mniejszości etnicznej, czyli 

człowiek marginesu, żyjąc w 

dwóch światach jednocześnie 

(tak jak europejski Żyd, 

amerykański Mulat, uciekinier 

z Azji) staje się jednostką o 

szerszym horyzoncie 

myślowym, bystrzejszej 

inteligencji i bardziej 

niezależnym światopoglądzie. 

Często człowiek marginesu 

angażuje się w działalność 

gospodarczą na własny 

rachunek, co stanowi 

reakcję na brak społecznej 

akceptacji, która może 

przejawiać się w 

ograniczeniu szans na 

rynku pracy.

 

Tak więc, istnieje duże 

prawdopodobieństwo, 

że w grupie „ludzi 

marginesu” pojawi się 

wielu przedsiębiorców.

Podsumowując:

Badając uwarunkowania 

przedsiębiorczości, należy uwzględniać 

obok czynników ekonomicznych i 

psychologicznych także społeczno-

kulturowe.

Do najważniejszych z tych ostatnich 

należy klimat społeczny wobec 

przedsiębiorczości oraz wpływ 

struktury społecznej i stratyfikacji 

na postawy przedsiębiorcze.