UDAR MÓZGU 

U OSÓB STARSZYCH

            Barbara Kasprzak
            Dorota Łączyńska
            Dorota Piernik
            Romana Tomaszewska
            Agnieszka Wnuk Zaparucha

Udar mózgu to szybko rozwijające się 

zaburzenia ogniskowe  funkcji mózgu, 

  które są wywołane uszkodzeniem naczyniowym.

UDAR MÓZGU (Wg WHO)

Ogniskowe lub globalne zaburzenie 

czynności mózgu o patofizjologii 

naczyniowej,

które występuje nagle i utrzymuje się 

dłużej niż 24 godziny.

Schemat  zawału  mózgu z obrzękiem wokół i przemieszczeniem linii
środkowej  (wg Wikipedii).

Udar mózgu jest ogromnym problemem 

na całym świecie. W Polsce notuje się 75 tys. 

przypadków zachorowań rocznie, 

a około 30 tys. osób umiera.

Udar mózgu w Polsce, podobnie jak w innych 

krajach, jest 3 co do częstości przyczyną 

zgonów i główną przyczyną 

niepełnosprawności wśród osób

po 40 roku życia.

Udar mózgu jest chorobą ludzi starszych. 

Zachorowalność wzrasta dramatycznie

wraz z wiekiem.

U osób w wieku pomiędzy 45 a 55 rokiem 

życia ryzyko udaru wynosi 1 na 1000 na 

rok.

W wieku pomiędzy 65 a 75 rokiem życia

1 na 100, a po 85 roku życia 1 na 30.

Udar mózgu jest główną przyczyną 

trwałego inwalidztwa i braku 

samodzielności.

      Udar mózgu dotyczy osób o 10 – 15 

lat starszych od Zawałowców.

      Średni czas przeżycia po incydencie 

mózgowym – 7 lat.

CZYNNIKI RYZYKA

✗

Nawyki żywieniowe,

✗

Stosowanie używek (nikotynizm, 

alkoholizm),

✗

Nadciśnienie tętnicze,

✗

Brak ruchu,

✗

Cukrzyca,

✗

Choroby serca ( głównie migotanie 

przedsionków),

✗

Choroby naczyń,

CZYNNIKI RYZYKA c.d.

✗

Wiek (szczyt zachorowań po 65 roku 

życia),

✗

Płeć (mężczyźni),

✗

Rasa (czarna),

✗

Choroby uwarunkowane genetycznie

PRZYCZYNY

Zaburzenia krążenia w mózgu

W  80%  przypadków  udar  mózgu  jest  wywołany 

niedokrwieniem,  czyli  zamknięciem  naczynia,  które 

doprowadza krew do mózgu

Bezpośrednią  przyczyną  zaburzeń  przepływu  krwi 

przez tętnice mózgowe są:

✗

Zatory,

✗

Zakrzepy,

✗

Zaburzenia hemodymaniczne

PRZYCZYNY c.d.

W  20%  przypadków  udar  mózgu  wywołany 

jest  krwotokiem  do  mózgu,  bądź  do 

przestrzeni między mózgiem a czaszką.

OBJAWY

✗

Jednostronne osłabienie lub drętwienie kończyn,

✗

Zaburzenia  w  rozumieniu  mowy  lub  niemożność 

wypowiadania słów (afazja),

✗

Zaburzenia widzenia,

✗

Ból głowy,

✗

Nagłe,  bardzo  silne  zawroty  głowy  często 

połączone z zaburzeniami połykania, zaburzeniami 

mówienia lub osłabieniem kończyn,

OBJAWY

✗

Zaburzenia przytomności (niedomoga pnia mózgu)

✗

- senność patologiczna,

✗

- głęboki sen patologiczny,

✗

- śpiączka

✗

Niedowład połowiczy (różny stopień, do porażenia 

włącznie),

✗

Zaburzenia sterowania osiową motoryką ciała,

✗

Zaburzenia równowagi,

✗

Niedowidzenie najczęściej połowicze,

✗

Agnozja.

DIAGNOSTYKA

✗

Badanie neurologiczne i internistyczne,

✗

Badania 

laboratoryjne: 

stężenie 

glukozy, 

morfologia,  OB,  jonogram,  sężenie  mocznika  i 

kreatyniny,  gazometria  krwi  żylnej,  cholesterol 

całkowity, koagulogram, CRP,

✗

Badania  neuroobrazowe:  KT  głowy,  MRI,  SPECT 

(tomografia emisyjna pojedynczych fotonów),

✗

Badania naczyniowe: USG tętnic śródczaszkowych

i pozaczaszkowych, angio-TK, angio-MRI, DSA

DIAGNOSTYKA

✗

Inne:

✗

- EKG,

✗

- RTG klatki piersiowej,

✗

- ECHO serca,

✗

- EKG metodą Holtera

POSTĘPOWANIE

✗

Diagnostyka 

i 

leczenie 

prowadzone 

przy 

współudziale specjalistów różnych dziedzin,

✗

Uzyskanie 

reperfuzji 

mózgu 

– 

leczenie 

trombolityczne  –  powinno  być  podjęte  w  ciągu  4,5 

godzin,

✗

Intensywny nadzór w ostrym okresie udaru,

✗

Sprawna czasowo diagnostyka laboratoryjna,

✗

Intensywna opieka,

✗

Wczesna rehabilitacja

POWIKŁANIA

✗

Wzrost ciśnienia śródczaszkowego,

✗

Powikłania kardiologiczne,

✗

Nieprawidłowe wartości ciśnienia tętniczego,

✗

Zaburzenia oddychania,

✗

Zaburzenia wodno – elektrolitowe,

✗

Zaburzenia metabolizmu glukozy,

POWIKŁANIA

✗

Infekcje układu oddechowego,

✗

Infekcje układu moczowego,

✗

Wzrost temperatury ciała,

✗

Zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna,

✗

Odleżyny.

Po przebytym udarze nawroty następują bardzo 

często. 

W ciągu roku aż 10% chorych doznaje 

powtórnego udaru, a w ciągu 5 lat – aż 40% 

chorych.

ZAPOBIEGANIE POWTÓRNYM 

UDAROM

Wystąpieniu nawrotowi udaru można skutecznie 

zapobiegać.

Wybór leczenia zależy w dużym stopniu od typu 

przebytego udaru.

Najczęściej stosuje się leki przeciwpłytkowe np. 

kwas acetylosalicylowy.

Stosuje  się  także  leki  obniżające  krzepliwość 

krwi.

Wykonuje się również operacje tętnic szyjnych.

ZAPOBIEGANIE POWTÓRNYM 

UDAROM

Bardzo  ważne  jest  leczenie  czynników  ryzyka 

udaru.

W  tym  wypadku  najważniejszą  rolę  odgrywa 

leczenie 

nadciśnienia, 

hiperlipidemii 

i 

cukrzycy,  obniżenie  wagi  ciała,  zaprzestanie 

palenia 

papierosów, 

ograniczenie 

picia 

alkoholu.

NARODOWY PROGRAM 

PROFILAKTYKI I LECZENIA UDARU 

MÓZGU

✗

Narodowy  Program  Profilaktyki  i  Leczenia  Udaru 

Mózgu jest realizowany od 1997 roku,

✗

Program  został  włączony  przez  Ministerstwo 

Zdrowia do programów polityki zdrowotnej,

✗

Koordynatorem  Programu  jest  Instytut  Psychiatrii  i 

Neurologii  w  Warszawie  w  ścisłej  współpracy  z 

Konsultantem  Krajowym  ds.  Neurologii  oraz 

zespołem ekspertów w dziedzinie udaru mózgu

NARODOWY PROGRAM 

PROFILAKTYKI I LECZENIA UDARU 

MÓZGU

✗

Celami programu są:

✗

- ograniczenie zachorowalności na udary mózgu,

✗

-  zmniejszenie  śmiertelności  w  przebiegu  tej 

choroby,

✗

- poprawa jakości życia chorych po udarze,

✗

- 

rozpoznanie 

i 

monitorowanie 

sytuacji 

epidemiologicznej     dotyczącej udaru mózgu

NARODOWY PROGRAM 

PROFILAKTYKI I LECZENIA UDARU 

MÓZGU

Powyższe cele są realizowane poprzez:

✗

Zwiększenie  liczby  specjalitycznych  placówek 

leczenia  (oddziałów  udarowych  i  neurologicznych 

przychodni naczyniowych),

✗

Rehabilitację chorych z udarem mózgu,

✗

Szerokich działań edukacyjnych i profilaktycznych,

NARODOWY PROGRAM 

PROFILAKTYKI I LECZENIA UDARU 

MÓZGU

Podstawową  jednostką  realizującą  cele  Programu  jest 

oddział udarowy, który powinien być

✗

Tworzony  przez  zespół  specjalistów  różnych 

dziedzin,

✗

Wyposażony 

w 

aparaturę 

umożliwiającą 

intensywną opiekę medyczną,

✗

Mający  dostęp  przez  całą  dobę  do  badania 

tomografii 

komputerowej, 

laboratorium 

analitycznego,  pracowni  radiologicznej,  badania 

doplerowskiego,

NARODOWY PROGRAM 

PROFILAKTYKI I LECZENIA UDARU 

MÓZGU

✗

Mający 

możliwość 

szybkiej 

konsultacji 

kardiologicznej, neurochirurgicznej, radiologicznej i 

anestezjologicznej,

✗

Mający 

możliwość 

prowadzenia 

wczesnej 

i 

kompleksowej rehabilitacji

Dziękuję za uwagę