Prezentacja programu PowerPoint

Cel wykładu:
Świadome   posługiwanie   się
budżetowaniem
przez   całe   życie,
w zarządzaniu wartością
przedsiębiorstwa
i w gospodarstwie domowym

Tematyka wykładu:

1. Pojęcie planowania finansowego
2. Definicje budżetu i budżetowania
3. Relacje planowania finansowego i

budżetowania

4. Właściwości i funkcje budżetowania w

przedsiębiorstwie

5. Organizacja procesu budżetowania
6. Schematy przebiegu budżetowania

Def. Planowania

1) Planowanie to kreowanie koncepcji

przyszłości,

2) Sekwencja ludzkiego myślenia i działania

analiza - planowanie – działanie

3) Opis zadań „Co, Kto, Gdzie, Jak, kiedy” w

dowolnej formie i zakresie

4) Funkcja kierownicza – nie ma kierowania bez

planowania

5) Narzędzie zarządzania

- Forma i zakres planowania jest wyborem

podmiotu planującego i pochodną jego

profesjonalizmu

Ważność planowania w korporacji

 Planownie – od intelektualnej refleksji dotyczącej

przyszłości,

do zamiarów będących wytycznymi do realizacji.

 Syndrom Krzysztofa Kolumba

 W modelu gospodarki rynkowej ignoruje się

planowanie

i zakłada żywiołowość działań. Nie kształci się
planistów!!!

 Zarządzanie zorientowane na powiększanie

wartości nie jest możliwe bez planowania.

 Podejście behwioralne wyróżnia dwie formy

zachowań – planownie i realizację,

Niechęć do planowania w Polsce:

- Złe doświadczenia z okresu centralnego planowania,

-   Budowę gospodarki rynkowej w Polsce zainicjowano
    Reformą  „3x S”  w 1983r.

- W miejsce centralnego planowania wiara w fetysz

rynku,

- Słaba wiedza wskutek braku nauczania o planowaniu,

- Chroniczny brak metodologii i specjalistów.

- Gospodarka rynkowa podlega ciągłej ewolucji,
- a korporacje potrzebują planistów.

Planowanie finansowe

Włściwości:
• ma formę pieniężną,
• Opiera się na mechanizmie przepływów

pieniężnych,

• wykorzystuje język rachunkowości,
• Uwzględnia zmienność pieniądza

(kapitału) w czasie,

• ma dowolny układ i zakres,

Polega na opracowaniu planów w ujęciu

pieniężnym i kończy się na etapie ich

sporządzenia.

W każdym planie można dostrzec
elementy:

1. Podmioty planowania,
2. Przedmiot planownia,
3. Obszar planowania,
4. Zakres planowania,
5. Cele i zadania planowania,
6. Horyzont (harmonogram planu),
7. Środki realizacji i finansowania planów,
8. Metody, narzędzia i organizacja planownia,
9. Warunki i środowisko realizacji planów).

 Analizując plan można wnioskować o jego

powodzeniu.

 Nawet doskonały plan ignorujący warunki

realizacji jest bezużyteczny.

Budżetowanie

 jedna z fundmentalnych metod zarządzania

zapewniająca racjonalne wykorzystanie
środków finansowych.

 Stosowana przez wszystkie podmioty,

państwa, przedsiębiorstwa i gospodarstwa
domowe.

Idea budżetowania

 Przedsiębiorstwa kupują środki wytwórcze i

sprzedają produkty generując w ten sposób wpływy i
wydatki.

 Budżetowanie pozwala na koordynację ich zadań z

przepływami pieniężnymi i czasem realizacji.

Ewolucja Budżetowania

- wywodzi się z dziedziny finansów publicznych.

Metodologia budżetu państwa została
dostosowana do wymogów przedsiębiorstw
poprzez:
I. Wykorzystanie technik rachunkowości (70-

80’s)

II. Wykorzystanie Controllingu (80-90’s)
III.Wspomagnie informatyczne (90’s ).

Obecnie obserwujemy łączenie budżetowania z
nowoczesnymi technikami zarządzania, informatyki
i rachunkowości:
Six Sigma, Multiple Criteria Optimalisation, Data
Base Mgmt, itd.

Definicje budżetowania

1. - metoda zarządzania łącząca sferę

finansową i realną danego podmiotu,
integrująca planowanie, podejmowanie
decyzji, kontrolowanie i motywowanie,

2. - metoda wykorzystywana do alokacji

środków finansowych i określania
zadań w wymiarze czasu oraz
organizowania i kontroli przebiegu ich
realizacji.

3. - proces sterowania podmiotami,

zadniami, procesami i projektami, za
pomocą strumieni informacji
(zmiennych planistycznych i odchyleń
realizacji): określającyh zadania,
wpływy, wydatki, i czas.

Budżet i budżetowanie są
nierozłączne

(nie ma jednego bez drugiego)

budżet przedsiębiorstwa, państwa, gosp.
domowego itd.

to specyficzna forma planu finansowo-
rzeczowego ujmującego działalność podmiotu
obejmująca:
- zestawienie dochodów
- wydatków
- przypisanych do struktury zadań
- przedstawionych w rozkładzie czasowym.

W określonych uwarunkowaniach istnieje tylko
jedna optymalna forma budżetu opisująca
działalność przedsiębiorstwa.

W praktycznym stosowaniu

budżetowanie wymaga opracowania
procedur obejmujących tryb, zasady i
sposoby:

• sporządzania planów budżetowych,
• gromadzenia środków budżetowych,
• dysponowania środkami

budżetowymi,

• prowadzenia rachunkowości i

sprawozdawczości budżetowej,

• analizy i procedury kontroli

budżetowej.

Budżetowanie

w odróżnieniu od

planowania

1. obejmuje fazy planowania, realizacji oraz

kontroli stanowiącej ocenę uzyskanych efektów,

(- metoda zarządzania)

2. Układ i zakres budżetowania jest precyzyjnie

określony w danym przedsiębiorstwie,

(indywidualizacja),

3. nie dotyczy tylko finansów, określa zadania w

sferze realnej i obowiązki ludzi,

(metoda

gospodarowania).

4. określa metody sprawozdawczości, analizy i

korekty, motywowania

(metoda stosowana w

ramach finansów, rachunkowości, controllingu,

informatyzacji itd.)

Wielowymiarowy

zakres

budżetowania

rozpatrujemy w wielu układach:

• Podmiotowym (dysponentów, ośr. zysku,

i odpowiedzialności),

• Przedmiotowym (zadaniowym,

projektowym),

• Finansowym (przepływów),
• Kosztowym (rodzajowym),
• Procesowym (czas i etapy),
• Funkcjonalnym (motywacji,

dochodowości itp.)

Sekwencja i procedury budowy
budżetu

Są zintegrowane z zarządzaniem tworząc sekwencję
skoordynowanych kroków obejmując:
  wymiar ilościowy nakładów i działań
  wymiar kosztowy, (koszty bezpośrednie i pośrednie,
    materiałów i pracochłonności, koszty stałe i
zmienne),
  Wymiar pieniężny (wpływów i wydatków),
  wymiar analityczny, dotyczący optymalizacji  (np.

próg rentowności produkcji),

 Wymiar syntetyczny, dotyczący zbiorczych

wyników (master budżet).

( - Przykłady w gospodarstwie domowym i
przedsiębiorstwie)

Klasyfikacja budżetowania

• Budżetowanie

operacyjne

(zadaniowe,

kosztowe),

• obejmuje ośrodki kosztów, centra zysków,
• B. działań, zadań (projektów, procesów,

produktów),

• B. środków pieniężnych, sprzedaży, produkcji,

dystrybucji itp.

• B. Cząstkowe i systemowe, obejmujące łączną
działalność przedsiębiorstwa.

• Budżetowanie zerowe

• Master Budget

• Budżetowanie roczne i wieloletnie

• Budżetowanie kapitałowe (rozwoju, inwestycji)

Elementy orgnizacji
budżetowania

Podmioty budżetowania (dysponenci
limitów)

stanowiska kierownicze wyższego i średniego

szczebla zarządzania,

wyrażające strukturę organizacyjną, MPK,

centra zysków i odpowiedzialnosci,

 odpowiedzialne za terminową i oszczędną

realizację zadań gospodarczych (wyników),

wyposażone w środki realizacji

(limity

budżetowe).

Limity wydatków (kosztów)

• Kwoty

wydatków

(kosztów)

zawarte w planie budżetowym
wyznaczają

górną

granicę

wydatków (kosztów).

• Limity w klasyfikacji budżetowej są

podzielone na zadania cząstkowe,
grupy i rodzaje kosztów, rozłożone
w czasie.

Pytanie:

Czy budżetowanie w układzie

przepływów pieniężnych ?

- czy w układzie przychodów i kosztów ?

( Często pisze się o budżetowaniu kosztów

lub o „wewnętrznym budżetowaniu”).

• Jakie podejście jest ważniejsze dla

przedsiębiorstwa?

Mechanizm budżetowania

W japońskiej koncepcji budżetowania w firmie SONY

występują trzy elementy składające się na mechanizm
budżetowania:

Planowanie budżetowe

- jako sformalizowany opis

wyznaczeń, określający zapreliminowane środki
finansowe na wykonanie zadania w rozkładzie
czasowym

Realizacja budżetu

(budgetary action) rozumiana

jako procedura reglamentacji zasobów i środków
finansowych

wykonanie

zadań

planu

budżetowego

Kontrola budżetowa

- forma oceny wykonania

poprzez rejestrację odchyleń bieżących wyników w
stosunku

przyjętych

zadań

krótkich

przedziałach czasu

•

Mechanizm

Budżetowania

analitycznie:

- sterowanie strumieniem zmiennych
opisujących działalność gospodarczą.

- zmienne określające ilościowo zadania
- rzeczowe nakłady i efekty,
- zmienne zapreliminowanych przychodów i

kosztów

- lub zmienne określające wpływy i wydatki
- oraz zmienną czasu.

Zarządzanie poprzez budżetowanie polega
na optymalizacji, czyli racjonalnym
gospodarowaniu

tj. na oszczędności i efektywności
we wszystkich fazach budżetowania i obejmuje:
A. optymalizację zadań,
B. optymalizację dochodów
C. Optymalizację wydatków,
D. optymalizację czasu realizacji.

A,B,C,D – to zmienne procesu optymalizacji

W gospodarce kolektywistycznej („za komuny”) była ograniczona

podmiotowość, przedsiębiorczość i możliwości optymalizacji.

Warunkiem optymalizacji jest podmiotowość tj. świadomość

tożsamości, odrębności interesów i wolności gospodarowania i

autonomii wyboru . Jest ona także funkcją kryteriów racjonalności,

dostępności środków i posiadanej wiedzy, informacji.

Posługując się oprogramowaniem budżetowania

można:

      -  modelować wyniki,
      -  planować zadania,
      -  kontrolować odchylenia od planu,
      -  i

manipulować zmiennymi

, stosownie do

napięć

(intensyfikować, optymalizować, korygować,

aktualizować)

procesem gospodarczym na etapach:

przygotowania

- realizacji
- i oceny wykonania.

Teza:

Budżetowanie jest

efektywną metodą

gospodarowania i kreowania wartości
wówczas, gdy:

- zadania,
- dochody,
- wydatki,
- czas,
- podobnie jak wymiar osobowy, rzeczowy,
organizacyjny i finansowy,

traktowane są jako:
-

zmienne procesu budżetowania

- poddane optymalizacji .

- Także w sektorze publicznym (centralnie i
regionalnie)!

Wniosek:

Ograniczenia możliwości optymalizacji w
obszarze
celów, zadań, dochodów , wydatków,
czasu,

(swobody wyboru, efektywności, odchyleń,
adaptacji do zmian itp.)

prowadzą do wyników suboptymalnych.

Przykłady:

budżetowanie kosztowe,
budżetowanie operacyjne,
budżetowanie roczne,
budżetowanie sztywne,
budżetowanie ograniczone do dochodów,
budżetowanie zerowe,

budżetowanie zadaniowe

Słabe strony (trudności, zagrożenia)
budżetowania:

- strona podmiotowa realizacji,
- procedury i sztywne dyrektywy w wieloletnim okresie,
- wpływ zmiennych warunków realizacji,

- zróżnicowanie warunków w międzynarodowym
środowisku,

- możliwości i warunki finansowania,
-  aktualizacja uwzględniająca zakłócenia realizacji,
-  formalizacja i zadania ilościowe,
- brak efektów  indukowanych,  ciągnionych (rozwoju),

Funkcja sprzedaży obejmuje działania składające się na:

1. Prognozowanie

sprzedaży, analizę koniunktury i rynku, badanie

popytu i siły sprzedaży

2. Kreowanie popytu,

czyli nakłady na marketing, reklamę,

promocję, informację

3. Kreowanie

mediów sprzedaży

jako warunków zakupu dla

klienta, obejmuje koszty sprzedawców, akwizytorów, sieci
dystrybucji niezależnych agentów, sieci detalicznej

4. Operowanie produktem (towarem),

w tym koszty transportu,

przeładunku, składowania magazynowania, konfekcjonowania,
pakowania, prezentacji, wdrażania, adaptacji itp.

5. Finansowanie sprzedaży,

czyli kredytowanie dostaw i

pobieranie należności, w tym finansowanie obrotu
faktoringowego, windykacji i obsługi przeterminowanych
należności.

Zmienne w budżecie

sprzedaży

Budżet sprzedaży może być dowolnie

rozbudowywany dzięki arkuszom kalkulacyjnym.
Może on obejmować:

 - sprzedaż w układzie asortymentowo-

ilościowym,

   - przychody ze sprzedaży,
   - wpływy ze sprzedaży,
   -  marżę handlową,
   - bezpośrednie i pośrednie, stałe i zmienne,

koszty sprzedaży,

 - koszty handlowe w tym, koszty promocji,

reklamy,

 - inne pozycje warunkujące wyniki finansowe.

Formularz asortymentowo-ilościowej prognozy sprzedaży w regionie

w okresie (roku, kwartału, miesiąca)

Rejon sprzedaży
.................................Dystrybutor...........................Sprzedawca......................Okres ..........
.....

Produkt

Planowana sprzedaż

na rok bieżący

(ilość / wartość)

Szacowana sprzedaż na rok

przyszły

Sprzeda

ż jako

zadanie

przyjęte

realizacji

Ilość

Wartość

Ilość

Wartość

Dynamika

przyrostu

wielkości

sprzedaży

dynamik

Wartości

sprzedaż

1.
2.
3.
.......

Razem

Przykład prostego budżetu przychodów ze

sprzedaży

Klasyfi

kacja

Plan przychodów ze sprzedaży w podziale na

miesiące

Sprzedaż

kwartalna

ogółem

styczeń

luty

marzec

Ilość

wartoś

Ilość

Wartoś

Ilość

wartoś

Ilość

wartoś

Produ

-kty

...

Razem

Produkt Super

Kwartały

Rok

Liczba jednostek

8,000

9,000

8,500

6,000

31,500

Wartość sprzedaży przy cenie
3.00

24,000

27,000

25,500

18,000

94,500

Koszty zmienne dystrybucji

720

810

765

540

2,835

koszty stałe
Promocja
Reklama

9,000
6,000

36,000
24,000

Koszty stałe razem

15,000

Koszty razem

15,720

15,810

15,765

15,540

62,835

Marża handlowa

8,280

11,910

9,735

2,460

31,665

Rozwinięta postać budżetu sprzedaży produktu S

Planowanie marży

handlowej

Wartość

marży handlowej brutto Okres ... Rok ....

Produkty

Ilość

Planowan

sprzedan

ych

jednostek

(a)

Cena

jednostk

owa

(b)

Planowan

Wartość

sprzedaży

(a) x ( b)

Koszt sprzedaży

Marża
brutto

(a) x ( b)

- (a) x
(c)

Jednostkow
y

( c)

Łączny

(a) x
(c)

A
B
C

Razem:

Suma:

Okres kredytu

Styczeń

Luty

Marzec

Kwiecień

Sprzedaż gotówkowa

Kredyt poniżej 14 dni

14- 31 dni

31-60 dni

powyżej 60 dni

Marża handlowa

Razem należności

Rozkład należności w kolejnych miesiącach

Miesiąc

sprzedaż

koszt
sprzedaży

Zysk
operacyjny

Styczeń

129,6

84,240

45,360

Luty

129,6

84,240

45,360

Marzec

129,6

84,240

45,360

kwiecień

162,0

105,3

56,700

Maj

162,0

105,3

56,700

czerwiec

162,0

105,3

56,700

lipiec

97,2

63,18

34,020

sierpień

97,2

63,18

34,020

wrzesień

97,2

63,18

34,020

październik

113,4

73,710

39,690

listopad

162,0

105,3

56,700

grudzień

178,2

115,83

62,370

RAZEM:

1.620.000

1.053.000

567.000

Rozkład

przychodów (wpływów) ze

sprzedaży w roku finansowym ( mln. zl.)

Sprzedawc
a

Region

Produkt

Rok bieżący
sprzedaż szt.

Rok przyszły
sprzedaż szt.

Korekta

szefa

regionu

Nowak

Południowy

A
B

2500
3000

3000
3500

bez uwag
3000

Kowalski

Południowy

A.
B

1000
4500

2000
5000

bez uwag
4500

Kwiatkows
ki

Południowy

A
B

3000
3500

Zachodni

A
B

4000
3000

Zachodni

A
B

Zachodni

A
B

Wschodni

A
B

Wschodni

A
B

Wyznaczenie zadań dla pracowników sprzedaży

Określając formy i narzędzia

reklamy i

promocji

czy

się

kierować

możliwościami ?

stosowanymi instrumentami

promocji w branży

łącznie z poszukiwaniem oryginalności,

strukturą kosztów

dotąd ponoszonych na te cele,

oceną efektywności

stosowanych instrumentów

promocji i reklamy,

Elastycznością,

czyli

zwiększaniem

lub

zmniejszaniem środków zależnie od skali trudności
sprzedaży.

W skład systemu budżetowania

wchodzą podsystemy:

mechanizm (system) podejmowania

decyzji

metody (system) ewidencji i kalkulacji

Met.

gromadzenia

zasobów

finansowych

Met.

wydatkowania

środków

finansowych

 Met. monitorowania i kontroli

Budżetowaniem można objąć całe

przedsiębiorstwo lub państwo w

postaci

systemu planów finansowych

przedstawionych w formie

arkuszy kalkulacyjnych.

- wymaga to nałożenia na siebie

budżetów poszczególnych zadań i

przekrojów z:

- działalności podstawowej,
- pomocniczej
- Inwestycyjnej, kapitałowej i innej.

Podstawowy cel
budżetowania

Służy realizacji celów przedsiębiorstwa

poprzez

dyscyplinowanie i kontrolę:

- osiągania wyników i zadań rzeczowych

- wpływu

wydatkowania

środków

finansowych

- czasu realizacji

(zadań produkcyjnych, handlowych,

inwestycyjnych).

5. - kontrola procesów gromadzenia i

wykorzystania

środków

finansowych

pod

względem

celowości

efektywności gospodarowania

( - funkcja kontrolna).

Pozytywne efekty
budżetowania

Poprzez

wpływ

funkcjonowanie

organizację przedsiębiorstwa oraz na

pracowników i ich motywacje,

- dodatkowym skutkiem budżetowania są:

• Różne skutki bezpośrednie i

pośrednie,

• kreacja postaw

proefektywnościowych,

• poprawa produktywności zasobów
• wyższy poziom wewnętrznej kultury

przedsiębiorstwa.

Mechanizm

organizacja

budżetowania integruje zarządzanie
(metoda zarządzania)

• Cele, zadania i okoliczności realizacji

( strategię),

• planowanie (rzeczowe) zasobowe i

finansowe

• zarządzanie operatywne i długookresowe.

Wyposażając dysponentów w środki pieniężne:

•

działalność

sprowadza

wymiaru

finansowego.

• zmienia organizację.
• nadaje nową treść funkcjom kierowniczym.

Bezpośrednie (mierzalne) efekty

budżetowania:

- oszczędność

kosztów produkcji, a zatem

poprawa wyniku finansowego,

- skrócenie cyklu

produkcyjnego, przez to

wzrost zdolności produkcyjnych,

- ujawnienie i

wykorzystanie rezerw

czynników produkcyjnych,

- obniżenie

wielkości zaangażowanego

kapitału

obrotowego,

- wzrost produktywności

poszczególnych

czynników produkcji,

- wzrost wynagrodzeń

kierownictwa i załogi.

• Pośrednie efekty stosowania

budżetowania:

- usprawnienie

zarządzania

operatywnego,

- bieżące

monitorowanie

przebiegu

procesu produkcji,

- poprawę

rytmiczności

pracy

jakości

produktów,

- wzrost

motywacji

załogi i kadry

kierowniczej,

- wzrost stopnia

zorganizowania

przedsiębiorstwa,

- obniżenie

ryzyka

w różnych obszarach,

- wzrost

zaufania

kredytodawców i

wierzycieli.

P o d s u m o w a n i e :

Wprowadzając budżetowanie kierujemy

się

założeniem,

że

metoda

budżetowania w zarządzaniu

poprawia:

- dyscyplinę finansową,
- wyniki,
- efektywność ekonomiczną,
- podnosi kulturę organizacji.

Document Outline