Przemiany gospodarcze na terenach Polski 1800-1914

• reformy uwłaszczeniowe

• Rozwój przemysłu i handlu

• Czy zabory hamowały rozwój gosp., ziem Polskich ?

Na egzaminie niemców wstawić na 1 pozycję *

Uwłaszczenie – nadanie chłopom prawa własności lub części użytkowanej ziemi w zamian za uiszczone bezpośrednio lub pośrednio odszkodowanie.

Uwłaszczenia na egzaminie !

Zabór Pruski

• Początek 1808r , właściwy edykt regulacyjny w 1811r , ---> proces trwały do połowy 1865r. - objął ponad 130 tyś . Gosp. ( nie wszystkie )

• Cechy: ewolucja regulacji , bardzo wysokie koszty wykupu (x2)

• Efekt:powstanie największych gosp. rol.- Pomorze 39-45ha , Wielkopolska 31ha , Śląsk 14-17 ha , pauperyzacja rolników ( 39% pow , ziemi należy do chłopów , ponad 50% ziemi należy do gosp. Folwarcznych >100ha

Zabór Austryjacki

• Początek procesu uwłaszczenia 1848r. ( presja , bunty)

• Uwłaszczono ok.550 tys. gosp. ( objęto także gosp. ; odszkodowanie przejęły władze : Wiedeń i rząd krajowy – 71% ) ; źródła finansowania: listy indeminizacyjne

• Chłopi dysponowali 59% areału ( ok.60% gosp. karłowate! Ok . 0,8% gosp. 20-50ha

Zabór Rosyjski

• 1861r. Zamiana pańszczyzny na okup pieniężny.

• 1863r. Powstanie Styczniowe

• 1864r.-ukaz carski

• Ziemia dla wszystkich chłopów bez odszkodowań !

• Obszarnicy 56,5% areału , chłopi 44,5%

Rewolucja przemysłowa

Zabór Pruski

(tych dat nie będzie wymagał )

• Rewolucja najwcześniej – 1796-1830 ! Wiodące hutnictwo ( wielki piec na koks ) 1830-1870 rozkwit przem . Hutniczego !

• Piec bessemerowski 1856/1865 już w Hucie Królewskiej ; Piec Martenowski 1865/1872 już w Hucie Borsig

• Hutnictwo cynku ( powstaje 20 hut cynku )

• Górnictwo – rozkwit

• Przemysł włókienniczy ( Zielona G.,Gubin , Wałbrzych , Wrocław )

• Przemysł cukrowniczy ( Franz Achard 1801-02)

Zabór Pruski ( okręgi przemysłowe )

• Górny Śląsk ( +przemysł maszynowy)

• Dolny Śląsk (+przemysł maszynowy)

• Poznań ( + przemysł maszynowy)

Mamy bardzo sprzyjające warunki rozwoju przemysłu z wielorakiego względu :

1.Po zjednoczeniu Niemiec i od czasu związku mamy ogromny rynek zbytu .

2.Mamy bogactwo surowców ,

3.Mamy sprzyjająca , inicjującą politykę państwa.

Zabór Rosyjski

• Polityka Stanisława Staszica i księcia Ksawerego Druckiego-Lubeckiego

• (protekcjonizm wobec Prus i ekspansja eksportowa do Rosji )

Okręg Łódzki

• Początek → przemysł włókienniczy (Bawełna:przędzalnie do końca lat 30-tych ; Wełna : przędzalnie lata 20-te . ; Len:-przędzalnie lata 30-te ; >>> tkactwo-lata 70-te

• Ludwig Geyer , Karol Scheibler , Izrael Poznański m Juliusz Heizel , Beniamin Krusche( kapitał niemiecki , rosyjski , żydowski )

• Łódź (1815r.-300 mieszk , l850-35 tyś, 1814-400 tys !!!)

• Maszyny parowe : 1864-1888 wzrost z 851 KM do 25.833

Zabór Rosyjski

• Hutnictwo – do 1890r . Postęp oporny ( paliwo drzewne ) hutnictwo – Dąbrowa Górnicza , Warszawa ; huty : Bankowa , Katarzyna , Puszkin , Koszyki , Nowa Praga ( hutnictwo i przemysł stalowy – opóźnione !

• Wydobycie węgla ( uprzemysłowienie kopalń )

• Cukrownictwo ( do 1830 r . 2 cukrownie ; w 1852.-55)

• Przemysł maszynowy ( import/produkcja) Lilpop , Rau i Loewenstein ( maszyny parowe i rolnicze , urządzenia dla przem. Rol-spoż oraz J.Fajans(urz. Dla przemysłu maszynowego )

Zabór Rosyjski ( okręgi przem.)

• Łódzki Okręg Przemysłowy ( Łódź , Aleksandrów , Ozorków , Tomaszów , Zduńska Wola , Pabianice , Zgierz )

• Zagłębie Staropolskie

• Zagłębie Dąbrowskie

• Okręg Warszawski

Zabór Austryjacki

• Brak pomyślnych warunków rozwoju ( władza , surowce , możliwości zbytu , położenie )

• Górnictwo ropy naftowej ( po 1856r. Ignacy Łukasiewicz )

• Maszyny parowe – Kraków ; Wagony – Sanok , Bielsko – Maszyny włokiennicze

• Przemysł włókienniczy – rejon Bielsko-Białej (wełna )

• Cukiernictwo