plik

EUROPEJSKA KARTA PLANOWANIA

BARCELONA 2013

Wizja Miast i Regionów – Terytoriów Europy w XXI wieku

ECTP-CEU

(Europejska Rada

Urbanistów)

WSTĘP

Wezwanie do działania

Europa  potrzebuje  miast  i  regionów  (terytoriów),  które  są  silne  i  w  których  dobrze  się  żyje  .
Planowanie przestrzenne jest zatem istotne dla przyszłości Europy. W szczególności pomaga to
utrzymać nasze  wspólne zasoby  ziemi,  powietrza i  wody,  które podlegają wciąż  narastającym
naciskom  zagospodarowywania  terenów.  Wymaga    efektywnego  planowania,  jeśli  Europa  ma
mieć  zrównoważony  rozwój  ekonomiczny  oraz  uczciwe  i  sprawiedliwe  społeczeństwo.
Szczególnie  mocną  stroną  planowania  przestrzennego  jest  jego  zdolność  do  dostarczania
możliwości i przeciwdziałania zagrożeniom, które wynikają z nowego rozwoju. Dlatego cechują
go perspektywy

długoterminowe, a jednocześnie szybkość działań.

Zasady  określone  w  niniejszej  Europejskiej  Karcie  Planowania  powinny  być  przyjęte  przez
wszystkich  w  tym  rząd,  władze  lokalne,  agencje  ,  towarzystwa  obywatelskie  ,  organizacje
pozarządowe  i  sektor  prywatny.  Karta  ta  stanowi  zatem  wspólny  punkt  odniesienia  dla
wszystkich,  którzy  ponoszą  odpowiedzialność  lub  posiadają  władzę  nad  przyszłością  miast
i

regionów ( terytoriów) Europy.

Europejska Karta

Planowania jest więc skierowana nie tylko do profesjonalnych urbanistów, ale

jest również apelem do działania skierowanym do wszystkich, których polityka i programy
pomogą ukształtować przyszłość Europy, jej miast i regionów (terytoriów), i wszystkich innych
miejsc

, zwłaszcza odległych społeczności wiejskich i wyspiarskich. Dokument zawiera zatem:



Wspólną Wizję i Zasady, których urbaniści w całej Europie są zobowiązani przestrzegać
i

które ukierunkowują ich działania w celu osiągnięcia większej i bardziej długotrwałej

ójności i zwartości. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez rozwój sieci miast i regionów

(

terytoriów), które są połączone we wszystkich skalach i obejmują całe społeczeństwo;



podstawę  Wspólnej  Perspektywy  i  Programu  Działania  do  współdziałania  wszystkich
decydentów  i  podmiotów  na  wszystkich  poziomach  społeczeństwa  obywatelskiego,  w tym
rządu,  biznesu,  pedagogów,  organizacji  pozarządowych,  grup  interesów  społecznych
a

szczególnie pojedynczych obywateli.

Planowanie przestrzenne

Planowanie  umożliwia  społeczności  formułować  strategiczne  Wizje  w  celu  osiągnięcia  swoich
przyszłych  zamierzeń.  Takie wizje mają moc istotnego i  bezpośredniego wpływu na  tworzenie
wspaniałych  miejsc  i  zapewnianie  możliwości  bardziej  zrównoważonej  przyszłości  dla
społeczności w całej Europie. Planowanie przestrzenne działa we wszystkich skalach od planów
sąsiedzkich do krajowych, przekraczając granice i ramy europejskie.

Różnorodność w Europie znajduje odzwierciedlenie w lokalnej odrębności i interdyscyplinarnym
charakterze

zawodu planowania w całej Europie. Gwarantuje to, że planowanie uwzględnia

zróżnicowanie jego miast, regionów (terytoriów) lub innych terenów, w zakresie ich geografii,

środowisk, krajobrazów i kultur. ECTP-CEU reprezentuje organizacje urbanistyczne, które
działają w ramach szerokiej gamy systemów planowania. Karta ta nie jest zatem zwolennikiem
jednego konkretnego systemu, ale podkreśla potencjalną wartość planowania jako pozytywnego
narzędzia i kreatywnego działania w każdych ramach administracyjnych w jakich przychodzi mu
działać.

Urbaniści są strażnikami przyszłości Europy. ECTP-CEU ma następujący trzyelementowy
program wspierania Europy w jej rozwoju w celu sprostania wyzwaniom, przed jakimi ona stoi:



zapewnienie poparcia

w zakresie działań niezbędnych do zabezpieczenia przyszłości

europejskich

społeczeństw i ich kontekstu przestrzennego;



szukanie sojuszu

z tymi, którzy mają wspólne powody w planowaniu przyszłości w Europie



ontynuacja działań poprzez pracę swoich członków w przedstawianiu Wizji lokalnym

społecznościom, miast, regionów (terytoriów) i Europy jako całości.

Karta

7. W celu zapewnienia podstaw dla realizacji tego planu ECTP-

CEU przygotowała Europejską

Kartę Planowania. Karta ta jest kontynuacją Nowej Karty Ateńskiej 2003 i określa specyfikę
dyscypliny planowania przestrzennego i jego potencjał. Ma ona na celu wzmocnienie zaufania,
spójności i solidarności w praktyce planowania przestrzennego.

Część A Europejskiej Karty Planowania prezentuje Wizję przyszłości europejskich miast
i

regionów (terytoriów) w odpowiedzi na wyzwania, przed którym stoi Europa. To jest wizja sieci

miast i regionów (terytoriów), które:



przyczynia

ją się do dobrobytu i jakości życia mieszkańców i innych zainteresowanych stron;



zachow

ują bogactwo kulturowe i różnorodność, dziedziczone wraz z długą historią;



sta

ją się bardziej ściśle wzajemnie powiązane poprzez szeroki zakres powiązań

funkcjonalnych, społecznych i kulturowych;



są bardziej konkurencyjne, przy jednoczesnym dążeniu do komplementarności
i

współpracy; oraz



integrują środowisko stworzone przez człowieka z naturalnymi ekosystemami, przy
jednoczesnym zachowaniu różnorodności biologicznej, a także biorąc pod uwagę potrzebę
przeciwdziałania zmianom klimatycznym.

Część B Europejskiej Karty Planowania określa Zadania w zakresie planowania przestrzennego
i  planistów  w  dostarczaniu  Wizji  w  świetle  kluczowych  globalnych  wyzwań,  które  stoją  przed
Europą.  Od  dawna  istnieją  podstawowe  zasady  planowania,  które  pozostają  aktualne,  tak  jak
kiedyś.  Jednak  zostały  one  wzmocnione  w  niniejszej  Karcie,  w  celu  odzwierciedlenia  nowych
problemów  i  nowych  politycznych  punktów  zainteresowania,  które  pojawiają  się  w  pierwszym
kwartale XXI wieku.

10.

Część C Europejskiej Karty Planowania określa Zobowiązania urbanistów Europy w realizacji
Wizji

przedstawionej w części A. Zawód urbanistów jest zjednoczony przez te zobowiązania w

celu promowania standardów zawodowych i wspólnego programu działania dla wszystkich
społeczności.

CZĘŚĆ A

WIZJA

dla miast i regionów Europy - terytoriów

1. ZINTEGROWANE I

POŁĄCZONE MIASTA I REGIONY (TERYTORIA)

Zintegrowanie w przestrzeni

11.

W ciągu XX wieku, planowanie ciągle zajmowało się problemem zagrożeń dla jakości życia
w europejskich miastach i regionach (terytoriach). Dotyczy to z

arówno większych aglomeracji

miejskich (np. Londyn i Paryż) jak i odległych społeczności wiejskich i wyspiarskich
(np. w

Norwegii i na Malcie). Nasze obszary miejskie cierpią z powodu upadku tradycyjnych

gałęzi  przemysłu,  wykluczenia  społecznego,  bezrobocia,  rozlewającej  się  zabudowy,
upadających  centrów  miast,  przestępczości,  poważnych  zanieczyszczeń  i  degradacji
środowiska.  Obszary  wiejskie,    często  korzystające  z  lepszego  środowiska  naturalnego
doświadczają  nacisków  ekonomicznych,  które  są  często  połączone  z  utratą  podstawowych
usług i dostępem do atrakcji/udogodnień.

12.

Te  tendencje  w  mieście  i  na  wsi  zostały  spotęgowane  globalizacją  i  wzrastającą
homogenizacją kultury. To daje początek nowym presjom rozwoju i erozji tożsamości lokalnej.
W  związku  z  tym,  obecny  stan  miast  i  regionów  (terytoriów)  w  Europie  jest  daleki  od  ideału.
Grożą  im  trudne  wyzwania,  które  wymagają  lepszej  integracji  działań  rządowych,  wspólnot
i

interesów gospodarczych.

13.

Integracja zostanie osiągnięta poprzez sieciowanie miast, z których wiele wykracza poza
gr

anice krajowe w ramach kontynentu europejskiego i jego sąsiadów. Zintegrowane miasto

i region (terytorium

) wymaga wrażliwości w zakresie połączenia środowiska budowanego

naturalne. Wymaga to również skutecznych i efektywnych połączeń pomiędzy poszczególnymi

działaniami miasta ,sieci infrastruktury i technologii informacyjnych i komunikacyjnych.

14. Niniejsza Karta Planowania Europejskiej Dlateg

o promuje wizję Europy bazującą na

Zintegrowanych i P

ołączonych Miastach i Regionach (Terytoriach) które mają dobrą dostępność

dla wszystkich,

którzy żyją, pracują w nich i odwiedzają je i które są globalnie połączone.

Ta wizja jest celem,

do którego my, urbaniści Europy, jesteśmy zobowiązani - a cel, ten można

osiągnąć poprzez połączone wysiłki wszystkich stron zainteresowanych rozwojem obszarów
miejskich i wiejskich

a także rozwojem osób zarządzających nimi.

Zintegrowanie w czasie

15. Nasza wizja to p

rzyszłość Europy, które łączy się także z jej przeszłością. Europejskie miasta

i regiony (terytoria

) wyróżniają się długą historią rozwoju, ściśle odzwierciedlającą cechy

instytucjonalne, kulturowe, społeczne i gospodarcze struktury ludności. Jest to historia
i

różnorodność, które tworzą lokalną odrębność i tożsamość.

16.

Przeszłość stanowi bezcenną lekcję na przyszłość w odniesieniu do problemów, których należy
unikać i możliwości, które mogą być stworzone.



Miasta i regiony (terytoria

) muszą zachować swoją odrębność i zmniejszać skłonność do

homogenizacji i ich fragmentacji form miejskich;



ziałalność człowieka powinna być zlokalizowana w centrum miasta a tendencja do

rozlewania się zabudowy na jego zapleczu, pochłaniająca tereny wiejskie i tereny
naturalnego środowiska powinna być powstrzymana;



Nowy transport i sieci infras

trukturalne muszą być budowane, ale nie w sposób, który

zachęca do rozproszonych wzorców zachowań i występuje przeciwko zrównoważonym
rodzajom transportu;



kształtowane społeczności muszą być wspierane i nie powinny być wchłaniane przez

amorficzną masę zainwestowania miejskiego tracąc swoją tożsamość i charakter.

17.

Istnieje  wiele  cech  obecnego  życia  miasta,  które  cenimy,  i  które  mamy  nadzieję  przekazać
przyszłym  pokoleniom.  Kluczowym  problemem    naszych  istniejących  miast  jest  ograniczona
łączność,  nie  tylko  w  sensie  fizycznym,  ale  także  w  odniesieniu  do  powiązań  czasowych
wielokulturowych korzeni, które stworzyły własną tożsamość i odrębność lokalną. Podczas gdy
rozszerzamy  nasze  fizyczne  połączenia  w  przestrzeni,  musimy  ustalić  sposoby  zachowania
naszej odrębności kulturowej w przyszłości.

2. SP

ÓJNOŚĆ SPOŁECZNA I ŁĄCZNOŚĆ

połeczna równowaga

18. Nasz

ą Wizją jest Europa, która promuje sprawiedliwość społeczną poprzez spójność i łączność.

Przyszły dobrobyt ludzkości wymaga by traktować ludzi  zarówno jako jednostki, z zachowaniem
praw  człowieka,  które  muszą  być  chronione,  a  także  ludzi  w  ramach  społeczności,  do  której
należą.  Jest  to  ważny  czynnik  integracji  miast  i  regionów  (terytoriów)  w  Europie,  które  muszą
równoważyć  interesy  społeczeństwa  jako  całości,  z  potrzebami  i  prawami  mniejszości  oraz
poszczególnych obywateli.

19.

Istnieją rosnące nierówności społeczne, które są pogłębione przez nieregulowane rynki
i

globalizację. Potrzebna jest większa spójność społeczna, aby zapewnić wyższy poziom

bezpieczeństwa i  większe poczucie bezpieczeństwa dla miast  i  regionów  (terytoriów),  i  innych
obszarów.  Wykracza  to  poza  ułatwienie  wielokulturowej  ekspresji  i  wymiany.  Na  przykład
lepsza  łączność  zapewni    szerszy  zakres  możliwości  gospodarczych  i  zatrudnienia  dla
wszystkich  osób  mieszkających  i  pracujących.  Jednocześnie  zapewni  bardziej  sprawiedliwy
dostęp  do  edukacji,  opieki  zdrowotnej  i  innych  urządzeń  socjalnych.  W  celu  rozwiązania  tych
problemów  społecznych,  konieczne  jest  opracowanie  nowego  podejścia  do  zarządzania
i

zaangażowania społecznego, które dotyczą wszystkich zainteresowanych stron. Bez tych

działań problemy społeczne, takie jak bezrobocie, ubóstwo, wykluczenie społeczne
i

przestępczość nie zostaną skutecznie rozwiązane.

Różnorodność kulturowa

20. Wraz z

rosnącą tendencją do integracji w kontynencie europejskim, miasta i regiony (terytoria)

powinny  stać  się  prawdziwie  wielokulturowe  i  wielojęzyczne.  Nowe  połączenia  zwiększą
mobilność  i  możliwość  integracji.  Łączność  powinna  być  zarządzana  z  uwzględnieniem
wrażliwości  kulturowej,  tak,  aby  umożliwić  ludziom  utrzymanie  ich  społecznego,  kulturowego
i

historycznego dziedzictwa i charakteru i odgrywać rolę przy podejmowaniu decyzji które będą

miały wpływ na ich społeczne i fizyczne środowisko. Bez wrażliwości nie osiągniemy takiego
stopnia kulturowej i spo

łecznej integracji, który mógłby zrównoważyć potrzebę utrzymania

różnorodności z zachętą do integracji i wspólnych wartości oraz wizji wspólnych miejsc
i krajobraz

ów

Społeczny współudział i wzmocnienie

21.

Obecne systemy zarządzania miastami są często ograniczone przez poglądy i głosy stałych,
bardziej zamożnych mieszkańców i potężnych interesów biznesowych. Prowadzi to do nadania
priorytetu lobbystom. Europejskie miasta i regiony (terytoria

) w przyszłości, powinny zwracać

większą uwagę na potrzeby i dobro wszystkich grup społecznych. Wykracza to poza poglądów
obecnych mieszkańców i zainteresowanych podmiotów. Potrzeby grup zmarginalizowanych
i wykluczonych (np. zagranicznych

nisko wykwalifikowanych pracowników), jak i wysoce

mobilnych profesjonalistów (zamieszkałych na okres długi lub krótki) muszą zostać
uwzględnione. Muszą być także uwzględniane reakcje lokalnych zakorzenionych i endogennych
społeczności i ich wpływ na jakość ich życia.

22.

Nowe systemy reprezentacji i uczestnictwa potrzebują:



zapewnienia nowych

form dostępu do informacji;



promowania

większego zaangażowania sieci "aktywnych obywateli", oraz



wspierania demokracji lokalnej i wzmacniania

społeczności.

Takie działania pomogą wzmocnić głos i zaangażować wszystkich mieszkańców,
i zainteresowane strony,

w sensowny i realny udział w kształtowaniu ich przyszłości. Również

sporo czasu potrzeba, aby by

ło to wbudowane w procesy planowania przestrzennego, w celu

ustalenia

więzi społecznych i ułatwienia prawdziwego zaangażowania.

23.

Wszystkie grupy powinny mieć możliwość pokazania, jak mogą przyczynić się do poprawy życia
i funkcjonowania

całej społeczności, a wartość dodana powstaje w wyniku ich umiejętności

wiedzy. Jest to zgodne z Kartą Lipską (2007) i Deklaracją z Toledo (2010), które podkreślają

znaczenie

zaangażowania urbanistów i rolę odgrywaną przez inne podmioty (właściciele terenu,

finansjera,

zainteresowane strony, mieszkańcy i władze publiczne). Przez urbanistów, jako

składnik „sojuszu urbanistycznego" potrzebnego w celu „wymyślenia na nowo" istniejącego
miasta.

Więzy pomiędzy generacjami

24. Zmiana

równowagi pomiędzy różnymi grupami wiekowymi starzejącej się populacji europejskiej

przynosi

nowe i rosnące wyzwania społeczne. Muszą one być skierowane nie tylko

kategoriach społecznych i gospodarczych ale także w tworzenie odpowiednich sieci wsparcia

społeczności i stosownej infrastruktury. Obejmuje to planowanie dla emerytów i osób starszych,
n

a przykład w odniesieniu do problemów z dostępnością i zarządzaniem przestrzeni publicznej.

Tożsamość społeczna

25.

Tożsamość osób jest silnie związane z ich utożsamianiem się ze swoimi miastami i regionami
(terytoriami

). Istnieje duża różnorodność w charakterze miast i regionów-terytoriów w różnych

częściach Europy. Każde miasto i region (terytorium) ma swoją kulturową i społeczną
r

óżnorodność, która jest wzbogacana przez wprowadzanie nowych tożsamości poprzez

imigrację.

26. W Zintegrowanym Mi

eście i regionie (terytorium), wymiana między kulturami w środowisku

miejskim poprzez komunikację i stopniowe wtapianie się nadaje życiu miasta o wiele większe
bogactwo i różnorodność. To z kolei przyczynia się do jego ogólnej atrakcyjności jako
środowiska mieszkaniowego, i miejsca do pracy, edukacji, biznesu i rozrywki.

Podróż, transport, ruchliwość i dostępność

27. Planowanie przestrzenne Zintegrowanego Miasta i Regionu (terytorium) obejmuje

pełną

integrację transportu i polityki zagospodarowania przestrzennego. Muszą one być uzupełnione
przez twórczy projekt urbanistyczny i łatwiejszy dostęp do informacji. Łatwość przemieszczania
si

ę i dostępność będą kluczowym elementem życia miasta, wraz z większym wyborem środka

transportu, na przykład poprzez lepszą informację lub wirtualny dostęp dzięki nowym
technologiom.

28.

Istnieje również potrzeba minimalizacji odległości podróży podstawowych towarów i usług
poprzez efektywne, przyjemne,

zrównoważone i ekonomiczne połączenia pomiędzy miejscami .

To wymaga zapewnienia

różnych systemów transportowych dla ludzi, towarów i informacji.

Oznacza to priorytet dla,

oszczędzających energię, lokalnych źródeł towarów i usług, oraz

szacunek do kwestii ochrony środowiska. W skali lokalnej, technologia i zarządzanie ruchem
mus

zą być wdrożone w celu zmniejszenia uzależnienia od korzystania z pojazdów prywatnych.

W skali strategicznej

powiązania pomiędzy dzielnicami oraz poprawa intermodalnej wymiany

pomiędzy miastami i regionami (terytoriami) ułatwi rozwój europejskiej sieci transportowej.

Wyposażenie i usługi

29.

W celu zaspokojenia potrzeb obecnych i przyszłych obywateli, mieszkaniowe i usługi będą
musiały być coraz bardziej dostępne - ich świadczenie będzie elastycznie dostosować się do
nowych i p

ojawiających się wzorców potrzeb. Będzie więcej mieszkań w dostępnych cenach w

powiązaniu z edukacyjnymi handlowymi ,kulturalnymi i rekreacyjnymi udogodnieniami. Musi być
wsp

arcie w bieżących kosztach eksploatacji, na które obywatele mogą sobie pozwolić,

uzupełnione silnym poczuciem tożsamości osób, własności i bezpieczeństwa.

3. INTEGRACJA GOSPODARCZA I

ŁĄCZNOŚĆ

30.

Aktywności  gospodarcze  miast  Europy  i  regionów  (terytoriów)  są  silnie  związane.  Ta
współzależność  może  stymulować  większą  wydajność  i  zwiększać    konkurencyjność  w  skali
światowej.  Jednocześnie  oznacza  to,  że  są  one  zarówno  odpowiedzialne  jak  i  podatne  na
zmiany

lokalnych i zewnętrznych warunków wynikające z niestabilności globalnej gospodarki.

Nasza wizja Europy promuje

silną i zrównoważoną konkurencję gospodarczą.

Globalizacja i specjalizacja regionalna

31.

Na aktywność gospodarczą wpływa kombinacja dwóch głównych sił: globalizacji i lokalnej lub
regionalnej specjalizacji. Nowe

aktywności gospodarcze, w coraz większym stopniu oparte są

na wiedzy, a produkcja

i usługi stosują innowacyjne technologie. Jednocześnie, istnieje coraz

większe zapotrzebowanie na wyspecjalizowane i wyrafinowane produkty i usługi, związane
ze

szczególnymi, tradycyjnymi metodami produkcji i typowymi miejscami pochodzenia.

32. W k

ontekście gospodarczym i regionalnym wpływ miast staje się coraz bardziej powszechny

miarę jak odległości dojazdów do pracy i zakres rynków stają się coraz większe. Ponadto,

lokalne gospodarki są coraz bardziej związane z gospodarkami innych miast i regionów
(

terytoriów), zarówno w kraju jak i na arenie międzynarodowej. Miasta nie mogą więc być

planowane w izolacji. W

spółpraca między miastami i konkurencja stają się normą i europejskie

mega-regiony

stają się ekonomiczną potężną siłą napędową.

33.

Dlatego należy znaleźć równowagę między lokalnymi i zewnętrznymi czynnikami, które
aktualnie powodują te zmiany. Jest to strategiczne wyzwanie dla europejskich miast i regionów
(t

erytoriów). W tym kontekście pojawia się konieczność rozwiązań o decydującym znaczeniu

dla

potencjału przyszłości gospodarczej poszczególnych miejscowości lub regionu (terytorium).

odejście planowe jest niezbędne do oceny przyszłych możliwości w zakresie lokalnych potrzeb

i tożsamości gospodarczej, jak również w świetle wymagań wynikających z czynników
globalnych.

34. Istnieje potrzeba

zrównoważenia zapotrzebowania na oszczędność energetyczną; integracji

miejskich i podmiejskich

obszarów; nowoczesne podejście do promocji odnawialnych źródeł

energii; ro

lę rolnictwa i leśnictwa oraz wsparcie dla podstawowej zielonej infrastruktury

i ekosystem

ów. Ponadto musi być uznana specjalna rola małych i indywidualnych społeczności,

takich jak wyspy w Europie,

na przykład pod względem ich wrażliwości na zmiany rynkowe i ich

ograniczoną możliwość osiągnięć ekonomicznych w skali, która w innych miejscach może być
realizowana.

Przewagi konkurencyjne

35.

Konkurencyjne czynniki wpływające na ekonomiczne aktywności są bardzo różnorodne
i po

łączone w różny sposób w każdym mieście. Należą do nich takie czynniki jak dziedzictwo

kulturalne i naturalne, istnienie wykształconych i wykwalifikowanych sił roboczych, korzystnego
środowiska naturalnego i krajobrazów, jak również ich strategicznej lokalizacji. Przyszły rozwój
europejskich miast i regionów (terytoriów) nie może odbyć się ze szkodą dla ich różnorodności
gospodarczej, ale musi

ją podtrzymywać.

36.

Znaczącą przewagę konkurencyjną można osiągnąć wykorzystując kulturalne i przyrodnicze
walory

miast i promowanie ich wyjątkowości i różnorodności. Ponadto, zapewnienie

przyjemnego, zdrowego i bezpiecznego

życia i środowiska pracy znacznie zwiększy ich

atrakcyjność dla przyszłych ekonomicznych aktywności i pomoże przeciwdziałać
homogeniz

ującemu wpływowi globalnych zbiorowych aktywności.

37. Miasto lub region (terytorium)

odnosząc sukces wykorzystuje najlepsze z istniejących cech

w celu uzyskania dobrej pozycji ekonomicznej.

Aby utrzymać przewagę musi to być stale

dostosowywane do

zmieniającego się otoczenia. Trendy muszą być stale monitorowane,

scenariusze przyszłości regularnie sprawdzane w celu przewidywania zarówno pozytywnych,

jak i negatywnych

wpływów i odpowiedniej na to reakcji.

Sie

ć miast i regionów-terytoriów

38. Miasta i regiony (terytoria

) muszą współpracować w celu utrzymania i zwiększenia ich

konkurencyjności. Wynikająca stąd współpraca będzie się różnić w zależności od lokalnych
warunków, na przykład:



towarzyszenie podobnie wyspecjalizowanych miast, które poprzez funkcjonalną

i organizacyjn

ą współpracę osiągnie swój widoczny efekt, rozmiary i produkcyjność

niezbędne w warunkach globalnej konkurencyjności



powiązania miast o różnych specjalizacjach, w celu wzajemnych świadczeń; ze specjalizacją
prowadzącą do alokacji projektów publicznych wśród tych miast; lub



sieć miast połączonych ze sobą w elastycznym systemie wymiany towarów i usług lub we
współdzieleniu gospodarczych i / lub kulturowych interesów, w celu wzmocnienia ich profili,
a tym samym ich przewagi konkurencyjnej.

39. Takie sieci

miast i regionów (terytoria), połączone na różne sposoby, określą dystrybucję, rozwój

siłę aktywności gospodarczych w całej Europie. Ma to szczególne implikacje dla zarządzania

metropoliami i do zintegrowanego

podejścia do obszarów wiejskich inwestycji.

Wymiary metropolizacji

40. Europa ma do czynienia nie tylko z szybkim temp

em urbanizacji, ale także zmianą skali

miejskich kompleksów. Przyciąganie wywierane przez tereny zurbanizowane jest wzmacniane
przez globalną konkurencję. Doprowadziło to do powstania około 100 obszarów
metropolitalnych w Europie, w których mieszka ponad 60% ludności Europy. Te ściśle związane
ugrupowania miasteczek i miast

tworzą siłę napędową zmian w Europie - są ukierunkowane na

rozw

ój gospodarczy, wyzwania społeczne i presję na środowisko.

41.

Intensywność  wymiany  w  zakresie  przepływu  osób,  towarów  i  kapitału,  jest  motorem
gospodarczego  i  kulturalnego  rozwoju  miast.  Sprzyja  temu  koncentracja  przestrzeni  miejskiej,
ale  nowe  systemy  łączności  i  transportu  oraz  porozumienia  rządów  prowadzą  do  bardziej
obszernych obszarów metropolitalnych, i powstania mega-miast. Wymiary metropolii podważają
tradycyjne  pojęcie  miasta  jako  odrębnej  jednostki,  ale  nie  należy  dopuszczać  by  tendencje  te
mogły  być  napędzane  wyłącznie  przez  siły  rynkowe  i  krótkoterminowe  korzyści  ekonomiczne,
pociągając  za  sobą  wielkie  koszty  społeczne  i  środowiskowe.  Na  innych  kontynentach  gdzie
następuje  szybki  i  niezrównoważony  proces  urbanizacji  staje  się  on  przyczyną  powstawania

mega-

regionów, w których koszty społeczne i środowiskowe są podporządkowane idei wzrostu

gospodarczego. Jest to sprzeczne z kierunkami polityki w Europie.

42. Europejskie miasteczka i

miasta muszą jednak pozostać konkurencyjne. Wymaga to

dwukierunkowego

działania Z jednej strony, uwydatnienia historycznego miejskiego krajobrazu

jako ważnego elementu konkurencyjności Europy jako, że wartości kulturalne współtworzą  ideę
obywatelstwa  i  system  wartości.  Z  drugiej  strony,  nowe  formy  zarządzania  miejskiego  są
niezbędne  w  celu  zapewnienia  instytucjonalnej  możliwości  trwalej  konkurencji  a  jednocześnie
w

celu ochrony dziedzictwa naszych miast i regionów (terytoriów). W największym stopniu

ożna to osiągnąć poprzez planowanie na szczeblu metropolitalnym.

Odległe wiejskie i wyspiarskie społeczności

43.

Oprócz uznanych priorytetów w zakresie rozwoju miejskiego, konieczne jest rozpoznanie
specyficznych potrzeb społeczności wiejskich. Wiele obszarów wiejskich w coraz większym
stopniu staje się częścią miejskiego zaplecza. Potrzeby tych społeczności wiejskich muszą być
rozpoznane

, w szczególności w zakresie tanich mieszkań dla miejscowej ludności. Jednak są

bardziej odległe społeczności, które mają gorszy dostęp do zatrudnienia, usług wyższego
stopnia

(np. szpitale i uczelnie wyższe) i innych możliwości występujących na obszarach

miejskich. W

szczególności społeczności wyspiarskie mają zwiększone wyzwania w zakresie

kosztów i transportu.

44.

Tradycyjne wiejskie przemysły upadają w tych odległych obszarach. Ludzie zagrożeni są
wysokim bezrobociem, a ich sytuacja jest jeszcze trudniejsze z powodu

ich względnego

oddalenia.

poszczególnych obszarach istnieją poważne problemy środowiskowe

ograniczenia. Są one często konglomeratem warunków społecznych oraz ekonomicznych,

i istnieje tam

szczególna potrzeba zapewnienia usług lokalnych i rozwiązania lokalnych potrzeb

mieszkaniowych i

zatrudnienia. Obszary te są jednak kluczowym elementem przyszłości

Europy, na przykład w produkcji żywności i zapewnienia zasobów naturalnych (np. minerały
i produkcja drewna), a

także leżą u podstaw gospodarki turystycznej. Planowanie przestrzenne

jest podstawowym warunkiem

promocji zintegrowanego podejścia do przyszłości społeczności

wiejskich Europy.

4. ŁĄCZNOŚĆ ŚRODOWISKOWA

Zrównoważony rozwój

45.

Relacje między ludźmi i ich środowiskiem są fundamentalną sprawą. Budują one wspólną
tożsamość i jakość życia, która jest oparta na wspólnym dziedzictwie kulturowym
i przyrodniczym.

Są to powiązania między zdrowiem, stylem oraz jakością życia a także

zrównoważonym korzystaniem z ekosystemów, krajobrazów, obszarów przyrodniczych
i otwartych przestrzeni oraz energii.

46.

Zrównoważony rozwój w związku z tym wymaga utrzymywania, wzmacniania i tworzenia
zasobów naturalnych, które znajdują się w obrębie naszych miasteczek i miast lub które
świadczą usługi dla nich. Wiąże się to z:



mądrym wykorzystaniem zasobów, zwłaszcza nieodnawialnych zasobów naturalnych ziemi,
powietrza i wody;



ostrożnym zarządzaniem zasobami związanymi z rzeczywistymi potrzebami, a nie tylko na
żądanie konsumentów oraz zmniejszanie konsumpcji poprzez promowanie najlepszych
praktyk w zakresie ponownego wykorzystania i recyklingu zasobów;



ochroną miast przed zanieczyszczeniami i degradacją, tak aby mogły one utrzymać jakość
środowiska;



niezwykle wysokim poziomem

wydajności w produkcji i wykorzystaniem energii, a także

priorytetowym korzystaniem

z odnawialnych źródeł energii;



samowystarczalnym

podejściem do traktowania i ponownego wykorzystania odpadów,

eliminującego wywóz odpadów do innych gmin w kraju lub za granicą.

Zdrowy styl

życia i jakość życia

47.

Zarządzanie środowiskiem i praktyczne stosowanie zasad zrównoważonego rozwoju
doprowadzi do

kształtowania miast, które będą, generalnie biorąc, zdrowsze. Dlatego też miasta

i regiony (terytoria

) muszą być tak planowane aby zapewniać im możliwości zdrowszego życia

działalności. W przyszłości zagrożenia dla zdrowia z powodu toksycznych substancji, muszą

zostać wyeliminowane, zarówno jeśli chodzi o żywność, procesy przemysłowe, ścieki, emisje
transportowe lub inne

materiały. Podobnie, miasta muszą posiadać dostępne otwarte

przestrzenie, zielony transport i godziwe warunki mieszkaniowe w celu promowania zdrowego
stylu i jakości życia. Środki te muszą być uzupełnione o szeroki zakres usług zdrowotnych
i socjalnych, ze szczeg

ólnym naciskiem na zapobieganie, które będzie dostępne dla wszystkich

obywateli.

Ekosystemy

Utrzymywanie  ekosystemów  jest  nie  tylko  źródłem  dobrobytu  ludzi,  lecz  także  warunkiem
naszego  przetrwania.  Bioróżnorodność  musi  być  chroniona  i  zabezpieczana,  pamiętając,  że
istoty  ludzkie  są  częścią  różnorodności  biologicznej.  Jakość  środowiska  jest  również  ważnym
czynnikiem  w  zapewnieniu  spójności  społecznej  i  kulturowej,  a  to  przyczynia  się  do
konkurencyjności gospodarki.

48.

Wrażliwe  podejście  musi  być  również  stosowane  w  celu  zminimalizowania  ryzyka  i  skutków,
które mogą powstać w wyniku klęsk żywiołowych. Na przykład, rzeki, potoki i tereny zalewowe
wymagają  zarządzania  strefą  zlewni  w  celu  złagodzenia  skutków  powodzi  i  innych
ekstremalnych  zjawisk  pogodowych  spowodowanych  przez  zmiany  klimatu  i

niewłaściwej

inżynierii. Szkody powodziowe mogą być zmniejszone poprzez ograniczenie rozwoju miast
w obszarach ryzyka poprzez odpowiednie strefowanie. Lasy miejskie i tereny zielone
w miastach i w

okolicach miast powinny zostać zwiększone, tak aby były one w stanie odegrać

większą rolę w poprawie jakości powietrza, powstrzymania erozji gleby i stabilizacji poziomu
temperatury.

Katastrofalne skutki trzęsień ziemi będą kontrolowane za pomocą systemów

ochronnych dla budynków istniejących i nowych.

49.

Myślenie ekosystemowe należy zatem rozwijać poprzez teorię i praktykę planowania, wraz
z badaniami oraz edukacji planistycznej w celu

uznania wartości ekonomicznej zasobów

naturalnych, różnorodności biologicznej, energii, wody, gospodarki odpadami, i w celu
ograniczania i łagodzenia skutków zmian klimatu, które już są oczywiste.

Krajobrazy

50. Krajobraz jest istotny

dla jakości i różnorodności europejskiej tożsamości kulturowej, ekologii,

ochrony środowiska i społeczeństwa, i przyczynia się do gospodarki wszystkich miast lub
regi

onów (terytoriów) poprzez jego ochronę, zarządzanie i planowanie. Krajobraz dotyczy

każdej części regionu-terytorium, i jest postrzegany przez ludzi, a jego charakter jest wynikiem
działania i interakcji czynników przyrodniczych i / lub ludzkich.

51. Krajobraz

jest ważnym czynnikiem wpływającym na jakość życia, indywidualnego i społecznego

dobrobytu ludzi,

w obszarach miejskich i wiejskich, na obszarach zdegradowanych, jak również

na obszarach

o wysokiej jakości. Krajobraz jest zatem wyrazem zróżnicowania wspólnego multi-

kulturowego i przyrodniczego dziedzictwa.

52.

Zintegrowane podejście do planowania krajobrazu w polityce jest niezbędne, aby zapewnić jego
kulturowe, środowiskowe, społeczne i ekonomiczne wartości. To musi być włączone do każdej

polityki, która ma możliwości bezpośredniego lub pośredniego wpływu na krajobraz. Aktywne
zaangażowanie społeczeństwa w rozwoju krajobrazów, demokracja uczestnicząca jest
czynnikiem kluczowym dla zapewnienia, że polityka rozwoju obszarów krajobrazu ma poparcie
społeczne.

ziedzictwo naturalne i Przestrzeń otwarta

53. Powinna

być zagwarantowana możliwość, aby wszyscy mogli żyć i pracować w sąsiedztwie

dobrze utrzymanych

obiektów dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Ponadto poszczególne

zasoby naturalne i kulturowe dziedzict

wo muszą być zachowane i wzmocnione. Dotyczy to

stanowisk archeologicznych i

pomników, tradycyjnych dzielnic, parków, placów i innych

otwartych przestrzeni, elementów wodnych (jeziora, rzeki, bagna i brzegu morza) a także
rezerwat

ów przyrody

54. Wszystkie te

elementy są ważnymi składnikami otoczenia ludzi. Planowanie przestrzenne jest

skutecznym narzędziem do ochrony i poprawy stanu tych elementów i narzędziem rozwoju
nowych otwartych przestrzeni oraz odnawiania zdegradowanych krajobraz

ów, które łączą

tkankę miejską i łagodzą skutków niekontrolowanej urbanizacji.

Energia

55. Nowe formy energii, uzyskane z niez

anieczyszczających środowisko i odnawialnych zasobów,

muszą być stosowane w celu zaspokojenia potrzeb energetycznych XXI wieku, zwłaszcza
w transporcie i budynkach mieszkalnych. Ponadto, systemy dostarczania energii i

urządzenia

muszą być bardzo wydajne, na przykład zaprzęgając nowe technologie w celu zdecydowanego
zmniejszenia zużycia energii. Takie innowacje będą miały bardzo pozytywne skutki
w ograniczeniu

zanieczyszczenia powietrza, gazów cieplarnianych i zmian klimatu.

5. Synteza przestrzenna

56.

Kulturowe,  społeczne,  środowiskowe  i  ekonomiczne  zasady  spójności  znajdują  się  w  centrum
Planowania  Przestrzennego.  Planowanie  przestrzenne  zapewnia  taką  sieć  powiązań.  Nasza
wizja  Europy  to

integracja przestrzenna naszych miast i regionów (Terytoriów) w celu

maksymalizacji korzyści w postaci:



różnorodności kulturowej;



spójności i solidarności społecznej;



łączność środowiskowej oraz



integracji gospodarczej.

owiązania przestrzenne

57. Poprzez staranne planowanie przestrzenne i inne odpowiednie

działania polityczne, sieć miast

regionów (terytoriów) zostanie wzmocniona. Podstawowe funkcje miasta, jego centra i inne

kluczowe  węzły  zostaną  utrzymane  i  poprawione;  komunikacja  i  sieć    transportu  publicznego
muszą  służyć  efektywnie,  i  podtrzymywać  sprawność  tych  miast.  Jednocześnie    naturalne
tereny,  krajobrazy  i  ekosystemy  Europy  będą  skutecznie  chronione.  Zielona  infrastruktura
pomoże zarządzać i promować rozwój miast i promować świadomość o ich wartości.

58.

Będzie to również sprzyjać utrzymaniu i zwiększenia dobrobytu i atrakcyjności europejskich
miast i regionów (terytoriów), przyczyniając się do poprawy jakości życia dla wszystkich. Istnieje
wiele strategii, działań i interwencji, w których urbanista powinien odgrywać kluczową rolę.
Należą do nich:



odrodzenie projektowania urbanistycznego

mające na celu ochronę i wzmocnienie sfery

publicznej

(np. ulice, place, chodniki i „zielone ciągi");



ehabilitacja zdegradowanych lub źle zaplanowanych miejsc i budynków;



działania umożliwiające realizację miejsc spotkań i możliwości życia w społeczności, dostęp
do

urządzeń kultury, działalności rozrywkowej i rekreacji;



działania zapewniające indywidualne i zbiorowe poczucie bezpieczeństwa;



tworzenie „ważnych" miejsc i krajobrazów inspirowanych specyficznym „duchem miejsca",
zwiększając ich różnorodność i charakter, a także



ochrona i zarządzanie wszystkich istotnych elementów dziedzictwa przyrodniczego
i kulturowego.

59.

Każda z tych pozytywnych interwencji będzie traktowana w różny sposób w każdym mieście lub
regionie-terytorium

, w zależności od lokalnych warunków kulturowych, społecznych,

środowiskowych i ekonomicznych. Jednocześnie wzrastać będzie spójność na kontynencie
europejskim, jego struk

tury administracyjne i społeczne dojrzewać, zaś wytyczne w sprawach

planowania stopniowo

będą wprowadzane w całej Europie. Poprzez ten proces wspólne cele

dla miast i regionów (terytoriów) na kontynencie europejskim będą powszechnie akceptowane,
a

ich różnorodność i niepowtarzalny charakter każdego będą wysoko cenione i utrzymywane.

Europejskie Planowanie Przestrzenne

60.

Przyszły rozwój Europy musi być:



kierowany

wartościami opartymi na równości i sprawiedliwości;



włączający wszystkich jej obywateli, z uwzględnieniem lokalnych potrzeb i aspiracji



równoważony pod względem wpływu na ekosystemy naturalne i ludzkie, oraz



zintegrowany po

między państwami i interesami sektorowymi.

61.

Planowanie przestrzenne jest praktycznym wyrazem  pojęć umożliwiających równe szanse dla
obywateli i przedsiębiorstw, aby w pełni wykorzystać ich potencjał, wszędzie tam, gdzie są one
zlokalizowane. Ze względu na swój charakter integracyjny, planowanie przestrzenne dysponuje
potencjałem  do  koordynowania  działań  w  ramach  polityki  w  sposób,  który  jest  wrażliwy  na
potrzeby  lokalnych  społeczności.  Jest  on  oparty  na  zbiorze  zasad  harmonijnego,
zrównoważonego,  skutecznego,  zrównoważonego  rozwoju  terytorialnego.  Opiera  się  on  na
Wiodących  Zasadach  Zrównoważonego  Rozwoju  Przestrzennego  kontynentu  europejskiego
(COE: Hanover Miasto 2002) i Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego (ESDP) i jest
zgodny z zasadami Karty Lipskiej, 2007 i Deklaracji z Toledo 2010.

62. Prawdziwa natura planowania przestrzennego jest zorientowana

na działanie. Są to środki do

osiągnięcia  równości  wśród  obywateli  i  lepszego  wykorzystania  różnorodności  terytorialnej
Europy,  która  to  różnorodność  stanowi  znaczącą  przewagę  zwłaszcza  w  dobie  globalnych
zawirowań.  Umożliwia  to  mądre  wykorzystanie  ziemi,  powietrza  i  zasobów  wodnych.  Jest  to
ważne  dla  gospodarczej  przyszłości  Europy.  Jest  ucieleśnieniem  zasady  pomocniczości.
Dlatego  promuje  s

pójność gospodarczą i społeczną i przekłada zasady zrównoważonego

trwałego rozwoju na praktyczne działania dla dobra poszczególnych miast i regionów

(terytoriów)

63.

Polityka europejska wpływa na konkurencyjność gospodarki, warunki socjalne i zdolność do
utrzymania

środowiska naturalnego wszystkich miast i regionów w Europie (terytoriów). Bez

skutecznego planowania przestrzennego

przyszły rozwój gospodarczy Europy będzie

nie

zrównoważony, wzrosną nierówności społeczne i ulegną erozji ważne ekosystemy. Aspekty

planowania przestrzennego muszą zostać osadzone w pełnym zakresie polityk europejskich,
w celu wspierania ich skutecznej realizacji poprzez przestrzenne ramy dla decyzji na wszystkich
szczeblach zarządzania, które umożliwiają:



ocniejszy rozwój policentryczny i innowacyjność poprzez umożliwienie tworzenia sieci

miast poprzez rozwój wspólnego planowania w celu osiągnięcia korzyści wynikających
z aglomeracji;



promowanie zintegrowanych inwestycji wiejskich;



zintegrowane wizje

obszarów miejskich i wiejskich, które identyfikują nowe formy

partnerstwa i zarządzania, które zapewniają odpowiednie usługi publiczne użyteczności
publicznej;



spółpraca regionalna w Europie w oparciu o plany strategiczne dla zapewnienia

odpowiedniej wydajności infrastruktury i rozwoju bardziej zrównoważonych sieci
infrastruktury;



spójny kontekst dla wzmocnienia i rozszerzenia sieci transeuropejskich (TEN),



całościowe podejście do transeuropejskiego zarządzania ryzykiem, w tym wpływu zmian
klimatu, oraz;



bardziej prężnych struktur w celu wsparcia ekologicznych i zasobów kulturowych i spójnego
zarządzania zasobami przyrodniczymi i kulturowymi w całej Europie poprzez rozwój
ramowo oparty na naszych naturalnych zasobach (np. zbiorniki wodne i ekosystemy).

64. W europejskich miastach i regionach (terytoriach

) również wzrasta współzależność między

różnymi szczeblami administracji, jak i pomiędzy różnymi obszarami polityki publicznej, a także
pomiędzy jej państwami członkowskimi a sąsiadującymi z nimi państwami. Główne wyzwania,
przed

którymi stoi Europa wymagają ściślejszej współpracy między państwami, regionami,

miastami (w tym małymi i średnimi miastami), innymi regionami (terytoriami) oraz politykami
sektorowymi na wszystkich szczeblach. Planowanie przestrzenne jest najbardziej skutecznym
spo

sobem ułatwienia tej współpracy i może osiągnąć inteligentny, sprzyjający włączaniu

społecznemu, oraz zrównoważonemu wzrostowi i spójności terytorialnej w Europie, zwłaszcza
na obszarach metropolitalnych.

Podejście do syntezy przestrzennej

65.

Integracja przestrzenna w ocenie zadań i ustalania polityki wymaga zintegrowanego pro-
aktywnego i zaangażowanego podejścia do projektowania, komunikacji i monitoringu
W

ymagane podejście zależy od tego kto jest zaangażowany, od etapu procesu planowania,

oraz kontekstu planowania i polityki

. W niektórych sytuacjach nieformalne i bardziej

eksperymentalne podejście może być pożądane lub nawet konieczne. Jednak rozstrzygnięcie
co do rozwoju miasta, zagospodarowania miejskiego, nowych

rozwiązań, nowej infrastruktury,

regeneracji miejsc, interwencji

związane z odnową, inicjatyw lokalnych i pojedynczych projektów

leży po stronie planowania przestrzennego.

66.

Działania planistyczne i interwencje mają zastosowanie do wszystkich rodzajów obszarów:
obszar

ów mieszkalnych, zabytkowych centrów miast, wewnętrznych centrów, centrów

biznesowych,

teren

ów przemysłowych, portów i przystani, terenów turystycznych

i wypoczynkowych, teren

ów zielonych, parków miejskich, terenów wiejskich na obrzeżach miast,

infrastruktury transportowej i sieci infrastruktury technicznej. D

ziałania te dotyczą poprawy

jakości lub zwiększenia ilości, w tym zasobów komunalnych. Dotyczą ochrony jakości, redukcji
lub  ograniczeniem  ilości,  dostarczaniem  oraz  zarządzaniem  obydwoma.  Formułują pytania jak
osiągnąć  lub  stymulować:  czystość  powietrza,  gleby  i  wody,  zmniejszyć  produkcję  odpadów,
zanieczyszczeń, jak wykorzystywać zasoby i zużycie energii, jak osiągnąć lepsze możliwości dla
flory  i  fauny;  dla  zielonej  gospodarki  i  zaopatrzenia

w zieloną energię; jak wykorzystywać

zrównoważone formy transportu; jak zaangażować wszystkie zainteresowane podmioty
i

zapewnić udział społeczeństwa.

67.

W celu osiągnięcia zintegrowanego, otwartego, współuczestniczącego i interaktywnego procesu
budowania

spójności terytorialne,j istotne jest zaplanowanie spójnych obszarów społeczno-

gospodarczych i środowiskowych. Dlatego też kluczowe znaczenie ma ocena i rozpoznanie,
gdzie obszary administracyjne nie

są skorelowane z obszarami, w których ludzie szukają pracy

lub mieszkania,

lub w którym prowadzą działalność gospodarczą lub mieszkają i planują

współdziałać z sąsiednimi obszarami. Podobnie, gdy rozwiązania w zakresie zarządzania
w Europie

są zróżnicowane istotne jest, aby wszystkie zainteresowane podmioty brały udział

w procesie podejmowania decyzji, a nie tylko

konsultowały lub biernie uczestniczyły w nim.

ten sposób powstające, zintegrowane, podejście pozwala na właściwą ocenę silnych stron

wyzwań na określonym obszarze, definicję realnych możliwości i scenariuszy, a ostatecznie

optymalnych polityk przestrzennych dla przyszłego rozwoju danego obszaru, zarówno na
poziomie lokalnym jak i strategicznym.

CZĘŚĆ B

Rola

urbanistów

Wyzwania dla efektywnego planowania

68.

Zasady planowania przestrzennego są osadzone w teorii i praktyce planowania w całej Europie.
Te zasady, które stanowią podstawę sekcji A niniejszej Karty, trzeba stale przeformułowywać
i wzm

acniać w celu reagowania na pojawiające się problemy. Dwudziesty pierwszy wiek staje

przed nowymi priorytetami i celami

polityki w świetle powszechnych, ogromnych wyzwań

globalnych. Są to wyzwania związane z rosnącą szybką urbanizacją, rosnącym ubóstwem
i nieuchronnymi zmianami klimatycznymi,

które stanowią podstawę programu dla projektantów

na całym świecie. Bez skutecznego planowania nie będzie długoterminowej przestrzennej wizji
rozwoju Europy.

69.

Jest teraz bardziej niż kiedykolwiek konieczne dla urbanistów wyjść na zewnątrz, podkreślać
wart

ość planowania przestrzennego i dążyć do wywierania wpływu na szerszą społeczność

związaną  z  planowaniem  (np.  organizacje  pozarządowe  i  sektor  prywatny)  oraz  rządy.  Inne
organizacje  szukają  również  skutecznego  planowania,  jako mającego  kluczowe  znaczenie  dla
realizacji  ich  programu,  np.  Europejska  Agencja

Środowiskowa pracuje nad jakością życia

w miastach i miasteczkach, a Rada Europy / CEMAT pracuje nad terytorialnymi demokracjami.
Te cele

wspierają politykę UE większej spójności terytorialnej. Dotyczy to również Rady Europy.

Każde rozszerzenie UE zmienia równowagę geograficzną kontynentu europejskiego. Spójność
terytorialna wymaga skutecznego planowania na wszystkich szczeblach w całej Europie.

70. Wyzwaniem jest nadanie praktycznego sensu

spójności terytorialnej, w taki sposób, aby

łączyć pojęcia różnorodności i wielopoziomowego sprawowania rządów. Obejmuje to

uznanie

, że planowanie musi być bardziej wrażliwe na wzajemne wpływy systemów

gospodarczych i społecznych w różnych, ale interakcyjnych skalach. To wymaga
przeformułowania pojęcia policentryczności z elastycznymi układami przestrzennymi.

71.

Istnieje potrzeba, aby stworzyć przestrzeń dla obywateli w procesie podejmowania decyzji
i

zrównoważyć elementy technokratyczne z nieformalnymi dowodami i informacjami, które są

osadzone

w wiedzy lokalnych społeczności. To nie może być osiągnięte przez odgórne cele

i polityki

, które są stosowane jednakowo na wszystkich obszarach. Nie ma potrzeby

wprowadzania  konkretnych  rozwiązań  opartych  na  miejscu  i  działań  w  celu  uwzględnienia
odrębności  miejsc  i  regionów,  i  należy  zrezygnować  z  wszelkich  stereotypowych  podejść  do
polityki. To również wymaga nowych form zaangażowania. Wymaga też zbieżnych  programów
wszystkich stron.

72.

Jednak kontekst, w którym odbywa się planowanie przestrzenne jest przedmiotem wyjątkowych
zmian. W kontekście europejskim cztery główne czynniki zmieniają środowisko planowania:

Światowy kryzys gospodarczy spowodował powstanie priorytetu dla programów na rzecz

zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Jedn

ak oparcie się na nieregulowanych rynkach

lub słabej strukturze finansowania rozwoju stało się kluczowym problemem. Istnieje zatem
potrzeba większej stabilności w oparciu o politykę gospodarczą poprzez odejście od
systemu

opartego na pieniężnej wycenie towarów i usług, do jednej, bazującej na

podstawie rzeczywistej wartości ekonomicznej zasobów i aktywów i przejrzystych
strukturach

finansowania. Będzie to związane z bardziej skutecznymi środkami produkcji

i musi

być stosowane w taki sposób, aby utrzymać poziom „pola gry". Zatem planowanie

strategiczne jest i

stotne, aby przeciwdziałać zmienności rynku, które stworzyły wiele

problemów urbanistycznych.

Zmiana klimatu jest kwestią priorytetową. Realizacja zasad określonych w naszej wizji

(sekcja A), które odnoszą się do niewielkich miast i regionów (terytoriów) wymaga
si

lniejszej kontroli nad trwającą, niepożądaną na zbyt wysokim poziomie, "konsumpcją"

terenów, co powoduje rozlewania się miast i geograficznie rozproszoną zabudowę
terenów.

Podstawową

sprawą

będzie

romowanie

większej

odporności

samowystarczalności lokalnej do radzenia sobie z coraz większą nieodpornością

środowiskową miast i regionów (terytoriów) .Trzeba zatem odejść od polegania wyłącznie
na kontroli

strefowania zagospodarowania terenów. To musi być uzupełnione przez

politykę zintegrowanego zarządzania popytem (tzn. zmiany niezrównoważonych wzorców
zachowań). Ponadto w walce ze zmianami klimatu, lokalne profesjonalne i polityczne
przywództwo nie powinno polegać na nadziei na krajowe inicjatywy rządowe. Miejscowe
plany działania muszą prowadzić do zmian.

c) ekosystemy

, od których są zależne nasze gospodarki i społeczności są pod wielkim

zagrożeniem, szczególnie nasze cykle hydrologiczne i systemy gleby. Ochrona
i

zarządzanie bioróżnorodnością i krajobrazem musi stać się głównym nurtem działalności

planistycznej

. Integracja planowania obszarów miejskich i wiejskich, w szczególności

poprzez zarządzanie ekosystemami (np. zasobami wodnymi i produkcją żywności) jest
ważnym nowym paradygmatem dla planowania.

Ciśnienie na wydatkowanie funduszy publicznych na dobra i usługi użyteczności

publicznej zagrażają możliwości sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego.
To, między innymi, ryzyko: utraty kompetencji (znajomości, biegłości) w planowaniu,
niedostarczania wymaganej infrastruktury

przy jednoczesnej utracie aktualności planów.

Jeżeli zagrożenia te staną się rzeczywistością będzie to znaczącą barierą dla ożywienia
gospodarczego, dobrobytu społecznego i warunków środowiskowych.

Rola planistów przestrzennych

73. Planowanie przestrzenne jest interdyscyplinarn

ą dziedziną, włączającą różnych specjalistów

aktorów złożonych procesów. Rolą urbanisty jest reagowanie na zmiany w społeczeństwie,

zmiany systemu prawa dot. planowania i zmiany polityki. Ta sytuacja jest zmienna

w zależności

od różnych ram politycznych i społecznych w każdym kraju, w którym urbaniści są
zaangażowani, czy to jako autorzy wizji, technokraci, menedżerowie, doradcy, mentorzy, lub
instruktorzy.

74.

W  porównaniu  z  innymi  dyscyplinami,  planiści  przestrzenni  wyróżniają  się  skupianiem  się  na
interesie społeczeństwa jako całości, osiedlu lub regionie jako całości, oraz  długoterminowych
planach.  Plani

ści przestrzenni są bardzo zaangażowani służeniu i ochronie interesu ogólnego

i demokracji lokalnej. Ich

niezależność i obiektywizm są niezbędne, jeśli mają wypełniać swoją

kluczową rolę liderów zmian społecznych w kierunku bardziej zrównoważonej i bezpiecznej
przyszłości Europy.

75. P

laniści przestrzenni analizują, szkicują, wdrażają i monitorują strategie rozwoju, wspierając

polityki, programy i projekty kluczowe. Podobnie jak w innych dziedzinach,

współuczestniczą

w szkoleniach zawodowych i badaniach naukowych, w celu

ciągłego przystosowywania edukacji

do wymogów współczesności i przyszłości. Planiści aktywnie angażują się w różnych fazach
i skalach

procesu planowania, chociaż nie mogą być jednakowo zaangażowani w każdym z nich

i w tym samym czasie.

76.

Planowanie nie jest wyłącznie sporządzaniem planów. Jest również częścią procesu
politycznego mającego na celu zrównoważenie interesów wszystkich zainteresowanych stron -
publicznych i prywatnych -

w celu rozwiązania sprzecznych żądań dotyczących

zagospodarowania przestrzeni i

programów rozwoju. Wskazuje to na znaczenie roli urbanisty

jako mediatora

. Zarówno teraz jak i w przyszłości, umiejętności mediacyjne i negocjacyjne

urbanistów będą się stawać coraz istotniejsze.

77.

Rola

urbanisty będzie zatem coraz bardziej złożona i wymagająca stałego dokształcania niż

kiedykolwiek w przeszłości. Będzie to związane z wymogiem poprawy jakości projektowania,
syntetyzowania

, umiejętności kierowniczych i administracyjnych, w celu wspierania

i prowadzenia procesu planowania publicznego we

wszystkich jego fazach. Będzie również

wymagać naukowego podejścia, rozpoczęcia dialogu społecznego oraz umów, co umożliwi
rozpoznanie indywidualnych

różnic, jak również politycznego charakteru decyzji i doprowadzi do

zastosowania,

zarządzania i bieżącego monitorowania oraz przeglądu planów i programów.

78.

tnieje realne niebezpieczeństwo w polityce publicznej podejścia krótko terminowego

i fragmentarycznego. To zazwyczaj skutkuje tymczasow

ością rozwiązań i tworzy następne

problemy w dalszej perspektywie. Istnieje zatem obecnie

większe zapotrzebowanie na

profesjonalne doradztwo w zakresie planowania w

instytucjach rządowych, jeśli mają mieć one

zrównoważoną perspektywę rozwiązywania problemów i połączonego zarządzania.

CZĘŚĆ C

ZOBOWIĄZANIA URBANISTÓW W EUROPIE

ZOBOWIĄZANIA

Urbaniści muszą przewodzić w dokonywaniu zmian, które są potrzebne do tworzenia i zarządzania
miastami i regionami (terytoriami). Wyzwania XXI

wieku wymagają aby urbaniści zaangażowali się

jako liderzy zmian, polityczni doradcy, projektanci,

menadżerowie miejscy i naukowcy. Zobowiązania

te określone są przez zestaw wartości, przyjęty przez urbanistów w procesie doradzania politykom
i

społeczeństwu w dążeniu zarówno do realizacji Wizji i stosowania Zasad, które są określone

w niniejszej Karcie.

Urbaniści są również zobowiązani do przestrzegania Kodeksu Etyki Zawodowej

Europejskich Urba

nistów we wszystkich swoich działaniach.

1. Urbanista

jako lider zmian, jest zobowiązany do:



odnowy ducha

Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego, aby stworzyć wspólną

przestrzenną wizję zrównoważonego rozwoju kontynentu europejskiego, stosując się do
Zasad Przewodnich

Konferencji Rady Europy Ministrów Regionalnego/Przestrzennego

Planowania CEMAT,

konwencji i traktatów międzynarodowych, które powinny być

realizowane w krajowych ustawach (

krajów Rady Europy), Zasadach Przewodnich Rady

Europy i Kart Plan

owania krajów Europy;



przygotowania

strategicznych ram planowania, które interpretują dyrektywy europejskie,

integr

ują europejskie, krajowe, regionalne, miejskie i wiejskie polityki i programy, które

zapewniają pragmatyzm planowania na rzecz społeczności lokalnych;



stworzenia wszechstronnych nowoczesnych

miejscowych planów dla wszystkich

społeczności w Europie;



wspierania Europejskiego Programu Renesansu Urbanistyki, co zapewni nowe warunki

dobrobytu i wzrostu gospodarczego dla miast i regionów (terytoriów), tworząc zalążki
sukcesu, dla naszej wspólnej przyszłości;



promowania

strategii, polityk i programów dla większej „Regionalnej prężności " celem walki

o większą odporność miast i regionów (terytoriów) na efekty gwałtownej urbanizacji, zmiany
klimatu, ub

óstwo i rosnącą nierówność



promowania

większej samowystarczalności, w celu zapewnienia dostaw wody, energii

żywności w odpowiedzi na zmiany demograficzne i gospodarcze oraz presje i wymagania

stąd wynikające w zakresie struktury i struktury społeczności, profilu wiekowego,
pochodzenia etnicznego, potrzeb kulturowych o

raz działalności gospodarczej,



integracji europejskich zasad wykorzystania terenu oraz transportu i strategii infrastruktury

w rozwoju

„Sieci Trans-Europejskiej" i innych odpowiednich programów działań.

2. Urbanista, jako naukowiec, jest zawodem opartym

na wiedzy, która zobowiązuje do:



analizy

istniejących cech, trendów i scenariuszy, biorąc pod uwagę szerszy kontekst

geograficzny, długoterminowe potrzeby i zarządzanie potrzebami, aby zapewnić pełne,
jasne i dokładne informacje dla decydentów, zainteresowanych stron i społeczeństwa;



korzystania z

dostępnych danych uwzględniających europejskie wskaźniki;



opracowania

metod, które umożliwiają syntezę formalnych i nieformalnych struktur

informaty

cznych, w tym opartych na źródłach wiedzy pozyskanych od społeczności i ze

źródeł kultury,



pozyskiwania

odpowiedniej wiedzy o współczesnej filozofii planowania, teorii, badań

praktyki, poprzez ciągły rozwój zawodowy;



przyczynienia

się do szkolenia i kształcenia, wspierania i oceny rozwoju zawodu

planowania w

całej Europie, wiążących teorię z praktyką,



achęcanie do szerokiego zaangażowania w konstruktywną krytykę teorii i praktyki

planowania i dzielenie

się wynikami doświadczeń i badań, tak aby przyczynić się do

zmieniającej się zakresu planowania wiedzy i kompetencji.

3. Urbanista

, jako projektant i jako wizjoner jest zobowiązany do:



yślenia we wszystkich wymiarach, równoważenia strategii lokalnych i regionalnych

ramach sieci regionów metropolitalnych Europy i szerszych trendów globalnych;



kreślania form i wzorców ekonomicznych, środowiskowych, społecznych i kulturowych

rozwoju zrównoważonego, co zapewnia spójność terytorialną;



rozszerzania wyboru

i możliwości dla wszystkich, uznając szczególną odpowiedzialność za

lepsz

ą jakość życia, a zwłaszcza potrzeb grup pokrzywdzonych przez los i osób

niepełnosprawnych;



ążenia do ochrony i zwiększenia integralności środowiska naturalnego oraz związanych

nim ekosystemów, doskonałości urbanistyki i dążenia do zachowania dziedzictwa

naturalnego dla przyszłych pokoleń;



opracowywania

alternatywnych rozwiązań opartych na lokalnych uwarunkowaniach

konkretnych problemów i wyzwań, oceny wielkości wpływu i skutków, zarządzania
potrzebami

spożycia (np. gęstości podróży i gęstości zabudowy) kształtowania tożsamości

lokalnych, odmienności kulturowych i przyczynianie się do realizacji programów
wdrożeniowych i studiów wykonalności;



opracowywania i realizacji przestrzennych wizji rozwoju, ws

kazujących na możliwości

przys

złego rozwoju miast lub regionów (terytoriów), które integrują programy miast

i tere

nów wiejskich;



kreślania

optymalnego

funkcjonowania

planu

przestrzennego

lub

programu

w odpowiednich (inter) sieciach

krajowych miast i regionów (terytoriów) (myśl lokalnie,

działaj globalnie),



przekazywania

wszystkim zaangażowanym stronom, aby dzielić wspólne i długoterminowe

wizje Europy w ich kraju, województwie, mieście lub regionie (terytorium), które wykraczają
poza ich indywidualne interesy i cele.

4. Urbanista, jako doradca polityczny i mediator,

jest zobowiązany się do:



poszanowania

zasad pomocniczości i równości w procesie podejmowania decyzji,

planowanych rozwiązaniach oraz w ich realizacji, poprzez skuteczny udział

społeczeństwa w procesie podejmowania decyzji;



wsp

ierania władz miejskich w zapoznawaniu się z propozycjami, celami, zadaniami,

efektami różnorodnych wpływów, problemami i zapewnianie dostarczania planów
i

rozwiązań, w ramach operacyjnych i skutecznych ram zarządzania;



proponowania i opracowywania operacyjnych

narzędzi legislacyjnych w celu zapewnienia

efektywności i sprawiedliwości społecznej oraz równowagi środowiskowej w polityce
przestrzennej;



ułatwiania konstruktywnego dialogu między władzami lokalnymi, decydentami, podmiotami
gospodarczymi ora

z poszczególnymi obywatelami, w celu koordynowania rozwoju

zapewnienia ciągłości przestrzennej i spójności;



współpracy i koordynowania wszystkich uczestników planowania w celu rozwiązania
konfliktów przez podejmowanie czytelnych decyzji przygotowywanych dla właściwych
i

niezależnych władz;



ążenia do właściwego skutecznego poziomu komunikacji, w celu zapewnienia wiedzy

zrozumienia wśród przyszłych użytkowników, w tym przyjmując interaktywne sposoby

reprezentacji

w celu ułatwienia publicznej debaty i ogólnego zrozumienia proponowanych

rozwiązań oraz procesów decyzyjnych;



upewniania

się, że wszystkie trzy poziomy demokracji uczestniczącej w planowaniu są

realizowane: informacja

, uczestnictwo w opracowywaniu rozwiązań, oraz osiąganie

poparcia lokalnych lub globalnych polityk planowania, oraz



wzmacniania roli

, wpływu i zaangażowania polityków na różnych szczeblach administracji

publicznej.

5. Urbanista

, jako kierownik Miast i Regionów (terytoriów), jest zobowiązany do:



przyjęcia strategicznego podejścia do zarządzania procesami rozwoju przestrzennego,
a nie

spełniania biurokratycznych wymogów administracyjnych;



siągania efektywności i skuteczności przyjętych wniosków, biorąc pod uwagę warunki

ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i kulturowe aspekty zrównoważonego rozwoju;



przestrzegania zasad

planowania, oraz celów i zadań Europejskiej Perspektywy

Zagospodarowania Przestrzennego (ESDP), innych

dokumentów polityki Unii Europejskiej

(UE), strategicznych dokument

ów Rady Europy, w celu implementowania lokalnych

regionalnych wniosków do europejskich strategii i polityk;



koordynacji

różnych szczebli terytorialnych i różnych sektorów, w celu zapewnienia

współpracy, zaangażowania i wsparcia wszystkich organów administracyjnych i władz
terytorialnych;



stymulowania partnerstwa

między sektorem publicznym i prywatnym w celu zwiększenia

inwestycji, tworzenia miejsc pracy, zapewnieni

a jakości życia oraz zapewnienia spójności

społecznej;



korzystania

z funduszy europejskich i innych źródeł funduszy, poprzez stymulowanie

udziału władz lokalnych i regionalnych w programach i projektach przestrzennych
współfinansowanych przez UE,



regularnego monitorowania

i przeglądu planów w celu korygowania nieprzewidzianych

efekt

ów, nowych problemów i aktualizacji prognoz, proponowanie rozwiązań lub działań

zapewnienia stałego powiązania zwrotnego między planowaniem i wdrażaniem.

ZAŁĄCZNIK

Tło historyczne

owa Karta Ateńska została przyjęta przez Europejską Radę Urbanistów (ECTP), w maju 1998 r.

na międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Atenach Od tego momentu postanowiono, że
ECTP

będzie prowadzić procedurę przeglądową Karty i będzie ją aktualizować co cztery lata.

Dlatego  też  zaktualizowano  ją  w    lipcu  2003  r.  i  nazwano  Nową  Kartą  Ateńską  2003.  Kolejna
zmiana została uruchomiona  w  2010  roku,  przygotowana  przez  specjalną  grupę  roboczą Rady.
Doprowadziło  to  do  powstania  Dodatku  Istambulskiego  do  Karty  2003  Karty.  Niniejsza  Karta
Europejskiego  Planowania

konsumuje dodatek ze Stambułu z Kartą 2003 i jest produktem tej

procedury

przeglądowej.

Ważne jest, aby widzieć różnicę między Kartą ECTP a oryginalną Kartą Ateńską z 1933 r., która
zawierała normatywne wskazania, jak miasta mają się rozwijać, osiągać wysoką gęstość
zabudowy

, połączoną z wysoce wydajnymi systemów transportu zbiorowego. Nowa karta skupia

się  na  mieszkańcach  i  użytkownikach  i  ich  potrzebach  w  gwałtownie  zmieniającym  się  świecie.
Promuje  wizję  połączonego  miasta  i  regionów  (terytoriów),  która  może  być  osiągnięta  poprzez
planowanie  i  planistów  przestrzennych,  jak  i  przedstawicieli  innych  zawodów.  Obejmuje  nowe
systemy

zarządzania i sposoby zaangażowania obywateli w procesy podejmowania decyzji,

wykorzystaniem korzyści płynących z nowych form komunikacji i technologii informacyjnych.

Jednocześnie, i jest to realistyczna wizja, Karta może wywierać realny wpływ na rozwój miast
gdzie planowanie spełnia ważną rolę jak i w tych dziedzinach gdzie ma bardziej ograniczone
znaczenie.

Pojęcia kluczowe

Aby ułatwić zrozumienie, dołączamy definicje znaczeń terminów używanych w tekście:

a. Miasto (polis, civitas):

Osiedle ludzkie cechujące się pewnym stopniem zagęszczenia

spójnością. Zatem są to nie tylko miasta kompaktowe ale i sieci miast i regiony miejskie

b. Przestrzenny (

przymiotnik używany w połączeniu z zakresem, perspektywą planowania

i rozwoju): Dotyczy przestrzeni w

różnych skalach, od lokalnej do regionalnej, krajowej,

kontynentalnej i poza

kontynentalnej, włączając ziemię, ludzi i ich działalności.

c. Urbanista:

Zawodowiec biorący udział w organizacji i zarządzaniu wykorzystania przestrzeni,

specjalizujący się w interpretacji koncepcji teoretycznych dla formy przestrzennej
i w

przygotowaniu planów.

Połączenie (lub łączność ): funkcjonalne i operacyjne relacje elementów, w tym przypadku
przede wszystkim miast w ich szerokiej definicji.

Sieć: Elastyczna jedność składająca się z połączonych jednostek, z niektórymi wspólnymi
cechami i zdolna

do reagowania w sposób selektywny w skoordynowany sposób.

Integracja

: Organizacja systemu elementów, w oparciu o wspólne zasady i rozwijające się

silne poczucie jedności.

Podziękowanie

ECTP pragnie podziękować Grupie Roboczej ds Karty składającej się z: Vincenta Goodstadt
(

Przewodniczący 2013), Paulo V.D. Correia (Koordynator 2003 Komisji ds Przeglądu i Honorowy

Prezydent  ECTP-CEU)  i  Luc-Emile  Bouche-Flourin  (Prezydenci  Honorowi  ECTP-CEU).  ECTP
dziękuje  także  za  cenne  wsparcie    Dominique  Lancranon  (SFU)  João  Teixeira  (AUP),  Ignacio
Pemán  (AETU),  Henk  van  der  Kamp  (IPI)  Bruno  Clerbaux  (CUB),  Julian  Hills  (ECTP-CEU
Sekretariat), Judith Eversley (RTPI) i Lucy Natarajan (UCL)

Referencje

„Try This Way" - Zrównoważony rozwój na poziomie lokalnym: ECTP-CEU: „Spróbuj w ten

sposób"  ECTP-CEU wydała przewodnik dający urbanistom praktyczne wskazówki wprowadzenia
zrównoważonego  rozwoju  w  ich  codziennej  praktyce  planowania  przestrzennego  .  Przewodnik
zawiera wskazówki na temat tego, co można zrobić i jak można to zrobić.
Istnieje  powszechne  zrozumienie

urbanistów potrzeby zrównoważonego rozwoju i szerokie

poparcie dla

jego celów, ale ponieważ wielu urbanistów doświadcza problemów w ich codziennej

pracy.

Są przekonani, że zrównoważone planowanie jest konieczne, ale, że istnieje przepaść

między teorią i stosowaniem w praktyce. W organizacjach, obejmujących wiele różnych dyscyplin,
może to być trudne zastosowanie nowych procedur.

2.

Piętnaście kroków w kierunku terytorialnej spójności: Przewodnik planowania przestrzennego :

Jan Vögeli Ta książka przekazuje informacje, główne przekazania i porady, które wspierają
planistów przestrzennych w ich regionalnych działań strategicznych. Wynika z publikacji ECTP-
CEU

„Spróbuj w ten sposób", w planowaniu zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich,

i Nowej Karty

Ateńskiej 2003, która koncentruje się także na poziomie lokalnym