Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 1 z 15
POLITECHIKA WARSZAWSKA
Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych
Projekt: Zamienność selekcyjna.
Paweł Gębal
Gr. 2.3
Warszawa 2009
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 1 z 15
POLITECHIKA WARSZAWSKA
Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych
Projekt: Zamienność selekcyjna.
Paweł Gębal
Gr. 2.3
Warszawa 2009
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 2 z 15
1. PODZIAŁ A GRUPY SELEKCYJE.
a) Cele i kryteria podziału na grupy selekcyjne
Zamienność selekcyjna stosowana jest najczęściej w połączeniach dwóch elementów – wałka
i otworu, współpracujących przy określonym pasowaniu. Współpracujące elementy przed
montażem mierzy się, po czym dzieli na grupy selekcyjne, przy czym kryterium zaliczenia do
odpowiedniej grupy jest zaobserwowany wymiar (odchyłka) elementu. W rezultacie uzyskuje
się pasowanie o lepszej jakości, ze zmniejszoną tolerancją pasowania.
Podział przed montażem na n grup selekcyjnych i montaż w grupach zapewnia n-krotne
zmniejszenie tolerancji pasowania (a więc takie samo zmniejszenie możliwego rozrzutu
wskaźników pasowania, luzu bądź wcisku) według wzoru:
n
T
n
T
T
n
T
n
T
T
p
w
o
w
o
ps
=
+
=
+
=
gdzie: n- liczba grup selekcyjnych.
Dzięki temu wynik montażu będzie taki sam, jak gdyby otwór i wałek były obrobione n razy
dokładniej.
Aby podział wyrobów na grupy selekcyjne miał sens praktyczny, liczność odpowiadających
sobie grup otworów i wałków powinna być zbliżona. W przeciwnym razie podczas montażu
pozostawałyby zbędne części, których nie dałoby się wykorzystać. W tym celu stosujemy
podział na grupy o jednakowych tolerancjach.
b) Pasowanie przed selekcją
Typ pasowania 130H7/k6
Wymiar nominalny otworu: ∅ 130mm
Odchyłka dolna otworu: EI = 0,000 mm
Odchyłka górna otworu: ES = +0,040 mm
Wymiar nominalny wałka: ∅ 130mm
Odchyłka dolna wałka: ei = +0,003 mm
Odchyłka górna otworu: es = +0,028 mm
Tolerancja otworu wynosi: T
o
= ES-EI=0,040+0=0,040 mm
Tolerancja wałka wynosi: T
w
= es-ei=0,028-0,003=0,025 mm
Tolerancja pasowania: T
p
= T
o
+ T
w
=0,040+0,025=0,065 mm
Wskaźniki pasowania: P
min
= EI-es=0-0,028=-0,028 mm
P
max
=ES-ei=0,04-0,003= 0,037 mm
Ponieważ:
P
max
>0>P
min
Dane pasowanie jest, więc pasowaniem mieszanym.
Luz graniczny wynosi: S
max
= P
max
= 0,037 mm
Wcisk graniczny wynosi:
max
= |P
min
|= 0,028 mm
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 3 z 15
c) Obliczenia
Wałek - rozkład normalny
Pasowanie przed podziałem na grupy selekcyjne wynosiło T
p
=0,065mm, zatem po
zastosowaniu podziału na 3 grupy, tolerancja pasowania selekcyjna będzie wynosić około
T
ps
=0,0217mm.
Rozkład wymiarów wałka jest rozkładem normalnym o odchyleniu standardowym:
mm
T
w
w
0042
,
0
6
025
,
0
6
=
=
=
σ
Oznacza to, że w obszarze 6σ prawdopodobieństwo otrzymania dobrego wyniku wynosi
0,9974.
Rozkład normalny wymiarów wałka
0
0,1
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
0,7
0,8
0,9
1
1
3
0
,0
0
1
1
3
0
,0
0
2
1
3
0
,0
0
3
1
3
0
,0
0
4
1
3
0
,0
0
5
1
3
0
,0
0
6
1
3
0
,0
0
7
1
3
0
,0
0
8
1
3
0
,0
0
9
1
3
0
,0
1
0
1
3
0
,0
1
1
1
3
0
,0
1
2
1
3
0
,0
1
3
1
3
0
,0
1
4
1
3
0
,0
1
5
1
3
0
,0
1
6
1
3
0
,0
1
7
1
3
0
,0
1
8
1
3
0
,0
1
9
1
3
0
,0
2
0
1
3
0
,0
2
1
1
3
0
,0
2
2
1
3
0
,0
2
3
1
3
0
,0
2
4
1
3
0
,0
2
5
1
3
0
,0
2
6
1
3
0
,0
2
7
1
3
0
,0
2
8
1
3
0
,0
2
9
1
3
0
,0
3
0
wymiar
g
ę
s
to
ś
ć
p
ra
w
d
o
p
o
d
o
b
ie
ń
s
tw
a
Metoda empiryczną przyjąłem następujący podział obszaru 6σ na 3 grupy selekcyjne:
1 Grupa selekcyjna: -3σ
w
do
-0,6σ
w
2 Grupa selekcyjna: -0,6σ
w
do
+0,6σ
w
3 Grupa selekcyjna: +0,6σ
w
do
+3σ
w
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 4 z 15
Wartość średnia:
mm
a
0155
,
130
2
028
,
130
003
,
130
=
+
=
Wyznaczenie przedziałów grup selekcyjnych na podstawie zmiennej standaryzowanej:
σ
a
x
u
−
=
Gdzie;
x- dany wymiar
a – średnia
σ
- odchylenie standardowe
Pierwsza grupa:
3
1
−
=
u
003
,
130
0155
,
130
0042
,
0
3
1
1
1
1
1
1
=
+
⋅
−
=
+
⋅
=
−
=
x
x
a
u
x
a
x
u
w
w
σ
σ
Druga grupa
6
,
0
2
−
=
u
013
,
130
0155
,
130
0042
,
0
6
,
0
2
2
2
2
=
+
⋅
−
=
−
⋅
=
x
x
a
u
x
w
σ
Oraz
6
,
0
3
=
u
018
,
130
0155
,
130
0042
,
0
6
,
0
3
3
3
3
=
+
⋅
=
+
⋅
=
x
x
a
u
x
w
σ
Trzecia grupa
3
4
=
u
028
,
130
0155
,
130
0042
,
0
3
4
4
4
4
=
+
⋅
=
+
⋅
=
x
x
a
u
x
w
σ
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 5 z 15
Obliczenia prawdopodobieństwa wystąpienia wymiaru w danej grupie korzystając z funkcji
Laplace’a
)
(
)
(
)
(
1
2
2
1
u
u
x
X
x
P
φ
φ
−
=
〈
〈
Środek rozkładu odpowiada wymiarowi 130,0155.
Pierwsza grupa:
Szukamy prawdopodobieństwa uzyskania odchyłki w przedziale <-0,0125≤X≤-0,0025>.
2729
,
0
4987
,
0
2258
,
0
)
3
(
)
6
,
0
(
)
0042
,
0
0025
,
0
0042
,
0
0042
,
0
0125
,
0
(
1
=
+
−
=
−
−
−
=
−
≤
≤
−
φ
φ
X
P
Druga grupa:
Szukamy prawdopodobieństwa uzyskania odchyłki w przedziale <-0,0025≤X≤0,0025>.
4516
,
0
2258
,
0
2258
,
0
)
6
,
0
(
)
6
,
0
(
)
0042
,
0
0025
,
0
0042
,
0
0042
,
0
0025
,
0
(
2
=
+
=
−
−
=
≤
≤
−
φ
φ
X
P
Trzecia grupa:
Szukamy prawdopodobieństwa uzyskania odchyłki w przedziale <0,0025≤X≤0,0125>.
2729
,
0
2258
,
0
4987
,
0
)
6
,
0
(
)
3
(
)
0042
,
0
0125
,
0
0042
,
0
0042
,
0
0025
,
0
(
3
=
−
=
−
=
≤
≤
φ
φ
X
P
P
1
+P
2
+P
3
=0,9974
Ostateczny podział tolerancji wałka na grupy selekcyjne:
Grupa
Przedział
tolerancji
Tolerancja grupy
[mm]
Prawdopodobieństwo wystąpienia
w grupie
-
od
do
-
-
I
0,003
0,013
0,010
27,29%
II
0,013
0,018
0,005
45,16%
III
0,018
0,028
0,010
27,29%
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 6 z 15
Otwór – rozkład równomierny
Rozkład wymiarów wałka jest rozkładem równomiernym o stałym prawdopodobieństwu.
Rozkład ten w przedziale wymiarów (a, b), gdzie b - a = h > 0, określony jest funkcją postaci:
W naszym przypadku:
a=130,000mm
b=130,040mm
h=0,040mm
p(x)=25 dla x
∈
(130;130,040)
p(x)=0 dla x∉(130;130,040)
Rozkład równomierny wymiarów otworu
0
5
10
15
20
25
30
129,995
130,000
130,005
130,010
130,015
130,020
130,025
130,030
130,035
130,040
130,045
wymiar
g
ę
s
to
ś
ć
p
ra
w
d
o
p
o
d
o
b
ie
ń
s
tw
a
Serie1
Aby podział na grupy selekcyjne miał sens liczność wałków i otworów w każdej grupie
powinna być zbliżona do siebie, zatem prawdopodobieństwo wystąpienia otworu w danej
grupie powinno być takie samo jak wystąpienia wałka tej grupie.
Prawdopodobieństwo wystąpienia wymiaru w danej grupie to pole pod funkcją gęstości
prawdopodobieństwa. Można je obliczyć z całki:
z
x
p
dx
x
p
b
x
a
P
b
a
⋅
=
=
≤
≤
∫
)
(
)
(
)
(
Gdzie:
z – szukany przedział
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 7 z 15
Dla pierwszej grupy:
%
5
,
27
011
,
0
25
)
(
1
=
⋅
=
⋅
P
z
x
p
Dla drugiej grupy:
%
45
018
,
0
25
)
(
2
=
⋅
=
⋅
P
z
x
p
Dla trzeciej grupy:
%
5
,
27
011
,
0
25
)
(
3
=
⋅
=
⋅
P
z
x
p
Ostateczny podział tolerancji otworu na grupy selekcyjne:
Grupa
Przedział
tolerancji
Tolerancja grupy
[mm]
Prawdopodobieństwo wystąpienia
w grupie
-
od
do
-
-
I
0,000
0,011
0,011
27,5%
II
0,011
0,029
0,018
45%
III
0,029
0,040
0,011
27,5%
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 8 z 15
d) Tabela zestawieniowa:
Pasowanie 130H7/k6
Przed
selekcją
I grupa
selekcyjna
II grupa
selekcyjna
III grupa
selekcyjna
Wymiar nominalny
i odchyłki graniczne
otworu
D=130 mm
ES=+0,040
mm
EI=0 mm
D=130 mm
ES=+0,011
mm
EI=0 mm
D=130mm
ES=+0,029
mm
EI=+0,011
mm
D=130 mm
ES=+0,040
mm
EI=+0,029
mm
Wymiar nominalny
i odchyłki graniczne
wałka
D=130 mm
es=+0,028
mm
ei=+0,003
mm
es=+0,013
mm
ei=+0,003
mm
es=+0,018
mm
ei=+0,013
mm
es=+0,028
mm
ei=+0,018
mm
P
max
0,037 mm
0,008 mm
0,016 mm
0,022 mm
P
min
-0,028 mm
-0,013 mm
-0,007 mm
-0,001 mm
Charakter pasowania
mieszane
mieszane
mieszane
mieszane
Tolerancja
pasowania T
p
0,065 mm
0,021 mm
0,023 mm
0,021 mm
Prawdopodobieństwo
wystąpienia otworu w
grupie
99,74%
27,29%
45,16%
27,29%
Prawdopodobieństwo
wystąpienia wałka w
grupie
100%
27,5%
45%
27,5%
e) Wnioski
Dzięki zastosowaniu zmienności selekcyjnej i podziału montowanych elementów na 3 grupy
udało się 3-krotnie zmniejszyć tolerancję pasowania selekcyjnego. Dla żadnej z grup nie
zmienił się charakter pasowania – pasowanie jest dalej pasowaniem mieszanym. Dzięki
przyjętemu podziałowi udało się uzyskać podobną wartość prawdopodobieństwa wystąpienia
otworu jak i wałka w danej grupie. W wyniku tego po montażu nie powinny zostać żadne
elementy, których nie można już zmontować.
f) Ograniczenia stosowania selekcji:
Liczba grup selekcyjnych nie może być zbyt duża. Ogranicza ją niedokładność pomiarów
wykonywanych w celu podziału na grupy. Przy tolerancji grupy selekcyjnej rzędu 5
mikrometrów niepewność pomiaru nie powinna przekraczać 0,5 mikrometra, co w warunkach
produkcyjnych może być wymaganiem trudnym do spełnienia.
Ważniejszym czynnikiem ograniczającym liczbę grup selekcyjnych są odchyłki kształtu. Pole
tolerancji kształtu powinno być niewielką częścią pola tolerancji wymiaru.
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 9 z 15
2.PROJEKT SPRAWDZIAÓW.
a) Obliczenie wymiarów i tolerancji sprawdzianu do otworów ∅
∅
∅
∅ 130H7
Wymiar nominalny otworu: D = 130mm
Odchyłka górna otworu: ES=0,040 mm
Odchyłka dolna otworu EI=0 mm
Wymiar dolny otworu: A
o
= D+EI=130,000 mm
Wymiar górny otworu: B
o
= D+ES=130+0,040=130,040 mm
Wymiary sprawdzianu ustalam na podstawie normy PN-72/M-02140. zgodnie z zaleceniami
tej normy dla danego otworu przyjmuję następujące rodzaje sprawdzianów;
S
min
– sprawdzian minimalny przechodni ( o powierzchni pomiarowej walcowej) –
sprawdzian łopatkowy walcowy
S
max
– sprawdzian maksymalny nieprzechodni ( o powierzchni pomiarowej kulistej) –
sprawdzian łopatkowy kulisty
Oznaczenia z norm:
G
z
– wymiar granicy zużycia sprawdzianu przechodniego S
min
do otworu
H – tolerancja sprawdzianu do otworów o powierzchni pomiarowej walcowej
H
s
- tolerancja sprawdzianu do otworów o powierzchni pomiarowej kulistej
T
k
– tolerancja kształtu sprawdzianu
Z – odległość pomiędzy osia symetrii pola tolerancji sprawdzianu przechodniego S
min
do
otworów i linią odpowiadająca wymiarowi dolnemu A otworu
Y – różnica pomiędzy wymiarem dolnym A otworu i wymiarem granicy zużycia G
z
sprawdzianu przechodniego S
min
do otworu
Z normy odczytuję następujące wartość dla otworu 130H7 no klasie tolerancji IT7.
z=0,006mm
y=0,004mm
Dla sprawdzianu o powierzchni pomiarowej walcowej:
H=0,008 mm
T
k
=IT2= 0,005mm
Dla sprawdzianu o powierzchni pomiarowej kulistej:
H
s
=0,005mm
T
k
=IT1=0,0035mm
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 10 z 15
Wymiar nowego sprawdzianu przechodniego S
min
o powierzchni pomiarowej walcowej:
S
min
= (A+z) ±0,5H=(130,000 +0,006) ±0,004=(130,006 ±0,004) mm
Wymiar sprawdzianu nieprzechodniego S
max
o powierzchni pomiarowej kulistej:
S
max
= B±0,5H
s
= 130,040±0,0025 ≅ (130,040±0,003) mm
Wymiar granicy zużycia G
z
sprawdzianu przechodniego S
min
o powierzchni pomiarowej
walcowej:
G
z
= A-y=130,000-0,004 =129,996 mm
Tolerancja odbiorcza minimalna T
min
sprawdzianu przechodniego nowego S
min
o powierzchni
pomiarowej walcowej:
T
min
=(S
max
-0,5 H
s
)-(S
min
+0,5H)=(130,040-0,003)-(130,006+0,004)=130,037-
130,010=0,027mm
Tolerancja odbiorcza maksymalna T
max
sprawdzianu przechodniego nowego S
min
o
powierzchni pomiarowej walcowej:
T
max
=(S
max
+0,5 H
s
)-(S
min
-0,5H)=(130,040+0,003)-(130,006-0,004)=130,043-
130,002=0,041mm
Tolerancja odbiorcza minimalna T’
min
sprawdzianu przechodniego zużytego S
min
o
powierzchni pomiarowej walcowej:
T’
min
=(S
max
-0,5 H
s
)-G
z
=(130,040-0,003)-129,996=130,037-129,996=0,041mm
Tolerancja odbiorcza maksymalna T’
max
sprawdzianu przechodniego zużytego S
min
o
powierzchni pomiarowej walcowej:
T’
max
=(S
max
+0,5 H
s
)-G
z
=(130,040+0,003)-129,996=130,043-130,002=0,047mm
Na podstawie powyższych danych rysuję pola tolerancji sprawdzianów na tle pól tolerancji
otworu (rys nr 2).
Na podstawie powyższych danych projektuję sprawdzian łopatkowy do otworów (rys nr 5).
Relacje między tolerancjami odbiorczymi, a tolerancją otworu:
Relacja między tolerancja odbiorczą minimalną T
min
sprawdzianu przechodniego nowego, a
tolerancją otworu:
%
5
,
67
%
100
040
,
0
027
,
0
%
100
min
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą maksymalna T
max
sprawdzianu przechodniego nowego, a
tolerancją otworu:
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 11 z 15
%
5
,
102
%
100
040
,
0
041
,
0
%
100
max
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą minimalną T’
min
sprawdzianu przechodniego zużytego, a
tolerancją otworu:
%
5
,
102
%
100
040
,
0
041
,
0
%
100
'
min
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą maksymalna T’
max
sprawdzianu przechodniego zużytego,
a tolerancją otworu:
%
5
,
117
%
100
040
,
0
047
,
0
%
100
'
max
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
b)
Obliczenie wymiarów i tolerancji sprawdzianu do wałka ∅
∅
∅
∅ 130k7
Wymiar nominalny wałka: D = 130mm
Odchyłka górna wałka: es=0,028 mm
Odchyłka dolna wałka er=0,003 mm
Wymiar dolny wałka: A
w
= D+ei=130,000+0,003=130,003 mm
Wymiar górny wałka: B
w
= D+es=130,000+0,028=130,028 mm
Wymiary sprawdzianu ustalam na podstawie normy PN-72/M-02140. Zgodnie z zaleceniami
tej normy dla danego wałka przyjmuję następujące rodzaje sprawdzianów;
S
min
– sprawdzian minimalny nieprzechodni ( o powierzchni pomiarowej walcowej) –
sprawdzian szczękowy
S
max
– sprawdzian maksymalny przechodni ( o powierzchni pomiarowej kulistej) –
sprawdzian szczękowy
Oznaczenia z norm:
G
z
– wymiar granicy zużycia sprawdzianu przechodniego S
max
do wałków
H
1
– tolerancja sprawdzianu do wałków
T
k
– tolerancja kształtu sprawdzianu
z
1
– odległość pomiędzy osia symetrii pola tolerancji sprawdzianu przechodniego S
max
do
wałków i linią odpowiadająca wymiarowi górnemu B wałka
y
1
– różnica pomiędzy wymiarem górnym B wałka i wymiarem granicy zużycia G
z
sprawdzianu przechodniego S
max
do wałka
Z normy odczytuję następujące wartość dla wałka 130k6 o klasie tolerancji IT6.
z
1
=0,006mm
y
1
=0,004mm
Dla sprawdzianu szczękowego
H
1
=0,008 mm
T
k
=IT2= 0,005mm
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 12 z 15
Wymiar nowego sprawdzianu przechodniego S
max
szczękowego:
S
max
= (B-z
1
) ±0,5H
1
=(130,028 -0,006) ±0,004=(130,022 ±0,004) mm
Wymiar sprawdzianu nieprzechodniego S
min
szczękowego:
S
min
= A±0,5H
1
= 130,003±0,004=(130,003±0,004) mm
Wymiar granicy zużycia G
z
sprawdzianu przechodniego S
max
szczękowego:
G
z
= B+y
1
=130,028+0,004 =130,032 mm
Tolerancja odbiorcza minimalna T
min
sprawdzianu przechodniego nowego S
max
szczękowego
T
min
=(S
max
-0,5 H
1
)-(S
min
+0,5H
1
)=(130,022-0,004)-(130,003+0,004)=130,018-
130,007=0,011mm
Tolerancja odbiorcza maksymalna T
max
sprawdzianu przechodniego nowego S
max
szczękowego
T
max
=(S
max
+0,5 H
1
)-(S
min
-0,5H
1
)=(130,022+0,004)-(130,003-0,004)=130,026-
129,999=0,027mm
Tolerancja odbiorcza minimalna T’
min
sprawdzianu przechodniego zużytego S
max
szczękowego:
T’
min
=G
z
-(S
min
+0,5H
1
)= 130,032-(130,003+0,004)= 130,032-130,007=0,033mm
Tolerancja odbiorcza maksymalna T’
max
sprawdzianu przechodniego zużytego S
max
szczękowego:
T’
max
=G
z
-(S
min
-0,5H1)= 130,032-(130,003-0,004)=130,032-129,999=0,025mm
Na podstawie powyższych danych rysuję pola tolerancji sprawdzianów na tle pól tolerancji
wałka (rys nr 3).
Na podstawie powyższych danych projektuję sprawdzian szczekowy do wałków (rys nr 4).
Relacje między tolerancjami odbiorczymi, a tolerancją wałka:
Relacja między tolerancja odbiorczą minimalną T
min
sprawdzianu przechodniego nowego, a
tolerancją wałka:
%
44
%
100
025
,
0
011
,
0
%
100
min
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą maksymalna T
max
sprawdzianu przechodniego nowego, a
tolerancją wałka:
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 13 z 15
%
8
,
100
%
100
025
,
0
027
,
0
%
100
max
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą minimalną T’
min
sprawdzianu przechodniego zużytego, a
tolerancją wałka:
%
100
%
100
025
,
0
025
,
0
%
100
'
min
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Relacja między tolerancja odbiorczą maksymalna T’
max
sprawdzianu przechodniego zużytego,
a tolerancją wałka:
%
132
%
100
040
,
0
033
,
0
%
100
'
max
=
⋅
=
⋅
=
o
T
T
K
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 14 z 15
Tabela Zestawieniowa:
Symbolowe
oznaczenie
tolerancji
Otwór H7
Wałek k6
Wymiar
nominalny
i odchyłki
graniczne
D=130 mm
ES=+0,040 mm
EI=0 mm
D=130 mm
es=+0,028 mm
ei=+0,003 mm
Wymiar
nowego
sprawdzianu
przechodniego
o
powierzchni
pomiarowej
walcowej
S
min
=
=(130,006±0,004)mm
S
max
=(130,022±0,004)mm
Wymiar
granicy
zużycia Gz
G
z
=129,996 mm
G
z
=130,032 mm
Wymiar
sprawdzianu
nieprzechodni
ego
o
powierzchni
pomiarowej
kulistej
S
max
=
=(130,040±0,003) mm
S
min
= (130,003±0,004)mm
Sprawdz.
nowy
Sprawdz. zużyty
Sprawdz.
nowy
Sprawdz. zużyty
Tolerancja
odbiorcza
sprawdzianu
T
min
=0,027
mm
T
max
=0,041
mm
T
min
=0,041mm
T
max
=0,047mm
T
min
=0,011
mm
T
max
=0,027m
m
T
min
=0,025mm
T
max
=0,033mm
Tolerancja
geometryczna
powierzchni
roboczych
sprawdzianu
Nazwa:
a) tolerancja walcowatości
Wartość:
- powierzchnia pomiarowa walcowa
– T
k
=IT2=0,005mm
b) tolerancja okrągłości
- powierzchnia pomiarowa kulista –
T
k
=IT1=0,0035mm
Nazwa:
a) tolerancja równoległości
Wartość:
-powierzchnia
pomiarowa
płaska – T
k
=IT2=0,005mm
b) tolerancja płaskości
powierzchnia
pomiarowa
płaska – T
k
=IT2=0,005mm
Chropowatość
pow.
roboczych
Ra=0,04
Ra=0,04
Paweł Gębal, gr. 2.3, 130H7/k6, Strona 15 z 15
Przebieg akceptacji wyrobów:
Tolerancja wyrobu, który może być przyjęty przez sprawdzian, nazywa się tolerancją
odbiorczą sprawdzianu. Tolerancja odbiorcza zależy od dokładności wykonania nowego
sprawdzianu jak i stopnia jego zużycia. W miarę zużywania się sprawdzianu jego tolerancja
odbiorcza będzie rosła na skutek stykania się powierzchni sprawdzianu i przedmiotu
sprawdzanego.
W przypadku sprawdzianu łopatkowego do otworów, gdy wymiar minimalny sprawdzianu
przechodniego S
min
osiągnie wartość nazywana granicą zużycia:
G
z
=A-y
to tolerancja odbiorcza T’
max
sprawdzianu będzie największa. Po przekroczeniu tej wartości
sprawdzian nie będzie się nadawał do dalszego użytku.
Podobna sytuacja zachodzi w przypadku sprawdzianów szczękowych do wałków. Gdy
wymiar maksymalny sprawdzianu przechodniego S
max
osiągnie granicę zużycia określoną
zależnością:
G
z
=B+y
1
To tolerancja odbiorcza T’
max
sprawdzianu będzie największa. Po przekroczeniu tej wartości
sprawdzianu nie będzie już można używać do pomiarów wałków.