Slajd 1

Świńska grypa

(lub

grypa świń

) – zakaźna choroba układu

oddechowego świń, którą powodują wirusy grypy typu A

lub (rzadziej) wirusy grypy typu C. Nieściśle (i formalnie

niepoprawnie) świńską grypą nazywa się również chorobę

wywoływaną przez tzw. nowy wirus grypy

północnoamerykańskiej (nazywany również wirusem

grypy meksykańskiej).

U świń wirusy grypy wywołują liczne zachorowania, jednak

śmiertelność na skutek zakażenia jest niska. Wirus grypy

świń typu A/H1N1 został wyizolowany po raz pierwszy u

świń w 1930 roku.

Zarażenia wśród ludzi

Do marca 2009 znane były jedynie rzadkie przypadki

zakażeń ludzi tym wirusem – głównie wskutek

bezpośredniego kontaktu ze świniami. W okresie od

grudnia 2005 r. do lutego 2009 r. w USA (w 10

stanach) stwierdzono razem jedynie 12 przypadków

zakażeń. Jednakże została stwierdzona możliwość ich

przenoszenia z człowieka na człowieka.

Od marca 2009 roku potwierdzano przypadki zakażeń

nowym szczepem wirusa typu A/H1N1 w Kalifornii i

Teksasie.

W maju 2009 roku potwierdzono pierwszy przypadek

zakażenia w Polsce.

11 czerwca 2009 Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła

najwyższy, szósty stopień zagrożenia oznaczający

pandemię.

Spór o nazwę wirusa

W czasie epidemii w Ameryce Północnej w 2009 roku,

amerykańscy producenci wieprzowiny zaprotestowali

przeciwko nazwie "świńska grypa", tłumacząc, że

amerykańska wieprzowina jest bezpieczna, a zakaz

importu wieprzowego mięsa z Ameryki Północnej

powoduje olbrzymie straty w branży mięsnej i naciskają na

rząd, żeby wpłynął na kraje, które zakazały importu mięsa

wieprzowego z Ameryki, aby cofnęły swoje decyzje.

Niektórzy urzędnicy USA natychmiast poparli postulat

hodowców, tłumacząc, że "nie jest to choroba jedzenia",

nazwa jest używana nieprawidłowo, a prawidłowo

powinno się ją określać jako wirusa H1N1.

We Francji Światowa Organizacja Zdrowia

Zwierząt również sprzeciwiła się używaniu

tej nazwy, argumentując, że wirus składa

się z genomów grypy ludzkiej, ptasiej i

świńskiej. Zaproponowała więc nazwanie

jej "grypą północnoamerykańską". Instytut

medycyny tropikalnej w Hamburgu ogłosił,

że nowego wirusa powinno nazywać się

"grypą meksykańską".

Światowa Organizacja Zdrowia, podobnie jak i większość mediów, początkowo

obstawała przy nazwie "świńska grypa", jednak kilka dni później postanowiła

odejść od takiej formy i ogłosiła oficjalną nazwę wirusa jako "grypa A/H1N1"

(ang. H1N1 influenza A). Stosowanie nazwy "A/H1N1" w odniesieniu tylko

do wirusa nowej grypy jest nieścisłe i mylące - nazwa "A/H1N1" określa

jedynie o jaką grupę wirusów chodzi (do grupy A/H1N1 oprócz wirusa nowej

grypy, należą również wirusy zwykłej sezonowej grypy, występującej

powszechnie u ludzi, a także m.in. wirus tzw. hiszpanki). Aby określenie było

ścisłe, należy doprecyzować o który dokładnie wirus z grupy A/H1N1 chodzi.

Dlatego, aby uniknąć mylenia informacji dotyczących wirusów nowej grypy

A/H1N1 z informacjami dotyczącymi zwykłych sezonowych gryp (które

również są powodowane przez wirusy A/H1N1) pod koniec czerwca 2009

organizacje międzynarodowe rozpoczęły stosowanie wobec nowej grypy

nazwy A/H1N1v, gdzie "v" oznacza skrót od "variant" (wariant). To

dokładniejsze określenie nie przyjęło się do tej pory w mediach, które wciąż

stosują oznaczenie "A/H1N1" w charakterze dokładnej nazwy wirusa nowej

grypy. Sytuację komplikuje fakt, że wirus nowej grypy ulega ciągłym

zmianom - jego poszczególne wyizolowane warianty różnią się.

Pandemia

•

Jak rozpoczęła się ta choroba?

Dokładnie 24 kwietnia 2009 roku władze Meksyku oraz eksperci z Centrum

Zwalczania i Zapobiegania Chorób w USA oficjalnie potwierdzili wystąpienie

epidemicznych zakażeń nową odmianą wirusa grypy typu A(H1N1) u

mieszkańców Meksyku oraz Stanów Zjednoczonych. Później stwierdzono, że

pierwsze zachorowania w Meksyku występowały już pod koniec lutego, ale

nie uznano ich za istotne, ponieważ kończył się sezon grypowy, więc nikt nie

spodziewał się pandemii.

•

Co zaalarmowało specjalistów?

Zwiększona liczba chorych trafiających do szpitali z niewydolnością płuc, a

także personelu medycznego, który ulegał w tym czasie zakażeniu. W ciągu

dwóch miesięcy od zidentyfikowania wirusa opanował on cały glob, dlatego

w początkach 11 czerwca Światowa Organizacja Zdrowia WHO ogłosiła

pandemię grypy A(H1N1).

We wrześniu 2009 do publicznej wiadomości podano wyniki wstępnych obserwacji

poczynionych przez australijskich lekarzy, sugerujące, że poważniejszy przebieg nowej

grypy może być związany z obniżonymi poziomami immunoglobulin IgG2.

Jednoznaczna korelacja nie została jeszcze wykazana, lecz uzyskano już pierwsze

sukcesy związane z podawaniem immunoglobulin chorym w stanie krytycznym

W lipcu 2009 w wielu miejscach na świecie, m.in. w Hong Kongu, New Jersey, Katalonii i

Sapporo, wyizolowano warianty wirusa nowej grypy A/H1N1v oporne na leczenie

środkiem oseltamiwir. Przewiduje się, że w niedługim czasie nowy wirus może osiągnąć

taką oporność na całym świecie (z powodu powszechności leczenia przy użyciu

Tamifluoraz odpowiednich reasortacji z powszechnie cyrkulującymi wirusami gryp

sezonowych, które oporność już osiągnęły). Także amerykańskie władze sanitarne

(PAHO) doniosły o pojawieniu się oporności u zmutowanego wirusa grypy A(H1N1) na

lek przeciwwirusowy Tamiflu, w okolicach granicy amerykańsko-meksykańskiej.

Przyczyny upatruje się w łatwej dostępności leku, który w Meksyku można nabyć bez

recepty. Przy czym należy zaznaczyć, że wirus grypy zawsze charakteryzował się szybką

zdolnością do mutacji. Badana jest również niepokojąca możliwość uzyskania przez

nowego wirusa oporności na zanamiwir (Relenza) - określana jako mało

prawdopodobna, lecz zaobserwowana już w środowisku laboratoryjnym..

•

Co spowodowało tak duże tempo rozprzestrzeniania się wirusa?

Poprzednie epidemie grypy potrzebowały około pół roku, aby opanować cały glob. W

przypadku świńskiego wirusa wystarczyło 6-8 tygodni. To efekt wysokiej zakaźności

wirusa oraz wzmożonego ruchu lotniczego, dzięki któremu wirus można

„przetransportować” w najdalszy zakątek świata nawet w ciągu jednej doby.

•

Jeszcze do niedawna poszukiwano pacjenta „zero”, czyli tego, od którego

rozpoczęła się ta pandemia. Dlaczego jego znalezienie było takie ważne?

Znaleziono już ten pierwszy przypadek. Jest nim meksykański chłopiec z małej wioski,

który przeżył to zakażenie. Władze Meksyku postawiły mu zdaje się nawet pomnik dla

upamiętnienia ofiar epidemii (pomnik stanie w miasteczku La Gloria w meksykańskim

stanie Veracruz, które uznaje się za epicentrum pandemii).

Z epidemiologicznego punktu widzenia znalezienie pierwszego przypadku może pomóc

w poznaniu mechanizmu powstania nowego mutanta grypy, a przede wszystkim w

określeniu, czy do zakażenia mogło dojść w wyniku bezpośredniego kontaktu ze

świniami czy też wirus przeniósł się z człowieka na człowieka. Ponadto określenie

początku epidemii pozwala na oszacowanie tempa szerzenia się nowego wirusa.

Objawy

Objawy kliniczne "świńskiej" grypy

Objawy przypominają tradycyjną grypę.

Są nimi:

•

wysoka gorączka

•

dreszcze

•

bóle mięśniowe, oraz kostno-stawowe

•

ból głowy

•

ból gardła, oraz suchy kaszel

•

uczucie wyczerpania i ogólnego rozbicia

•

brak apetytu

•

ból w okolicy ucha

Mogą wystąpić również:

•

katar

•

nudności

•

biegunka lub wymioty

Czasami nawet:

•

sztywność

•

utrata przytomności

•

dezorientacja

Leczenie

Aktualnie służba zdrowia nie dysponuje jeszcze specyficzną szczepionką,

która chroniłaby przed zachorowaniem na grypę meksykańską. Nie

wiadomo także, w jakim stopniu standardowa szczepionka przeciwko

grypie ochrania przed grypą meksykańską, albowiem tylko

szczepionka zawierająca aktualnie cyrkulujący typ wirusa jest w stanie

ochronić przed zachorowaniem lub złagodzić jego przebieg.

Znane są leki przeciwwirusowe, które działają profilaktycznie lub są

stosowane w leczeniu grypy. Wyróżnia się dwie grupy leków

przeciwwirusowych stosowanych w leczeniu "ogólnej" grypy:

•

inhibitory neuraminidazy, które hamują wybiórczo enzym

neuraminidazę – obecny na powierzchni wirusów grypy typu A i B,

np. oseltamiwir (Tamiflu) i zanamiwir (Relenza)

•

leki oddziałujące na białko M2 niezbędne w procesie replikacji wirusa

grypy typu A, np. amantadyna (Symmetrel) i rimantadyna (Flumadine)

Nie wypracowano do tej pory jednoznacznego zalecenia dotyczącego

stosowania preparatów przeciwwirusowych w leczeniu grypy

meksykańskiej, głównie ze względu na brak wystarczającej ilości

danych. Przeprowadzone w USA wstępne badania wykazały

wrażliwość wirusa grypy meksykańskiej znalezionego u ludzi na leki

przeciwwirusowe z grupy inhibitorów neuraminidazy i niewrażliwość

na amantadynę. Wszystkie wyżej wymienione leki są dostępne

wyłącznie na receptę. Związek Aptekarzy Niderlandzkich ostrzega

pacjentów, aby nie kupowali leków przeciwko grypie "na zapas" za

pośrednictwem Internetu, gdyż ich niewiadome pochodzenie nie

gwarantuje jakości i skuteczności, dodatkowo są oferowane po

zawyżonych cenach. Natomiast zaleca zastosowanie prostych

czynności higienicznych, które zmniejszają ryzyko zakażenia grypą.

Świńska grypa w Polsce

Zdaniem ekspertów liczba chorych na nową odmianę grypy sięga w

Polsce kilkudziesięciu tysięcy.

W pierwszym tygodniu grudnia zarejestrowano ponad 96 tys.

zachorowań i podejrzeń zachorowań, jeszcze tydzień wcześniej było

ich prawie 134 tys. Spadek nastąpił we wszystkich grupach

wiekowych. O tym, że większość obecnych zachorowań to grypa

wywołana wirusem A/H1N1 - według krajowego konsultanta ds.

epidemiologii prof. Andrzeja Zielińskiego - świadczy fakt, że

największa zapadalność występuje w grupie dzieci do 14. roku życia,

przy grypie sezonowej największa zapadalność odnotowywana jest

wśród osób po 65. roku życia.

W ostatnim tygodniu grudnia ub.r. we wszystkich województwach wystąpił

spadek zachorowań na grypę. W tym czasie zarejestrowano 23 tys. 427

zachorowań i podejrzeń zachorowań; odnotowano 17 zgonów. Średnia

dzienna tzw. zapadalność wyniosła w tym czasie 6,8 na 100 tys. ludności -

wynika z informacji Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego

Państwowego Zakładu Higieny.

Według informacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 30 grudnia

ub.r., wirus nowej grypy H1N1, potwierdzony po raz pierwszy w marcu w

Meksyku, zabił dotychczas ponad 12,2 tys. osób. Najbardziej dotkniętym

wirusem był kontynent amerykański, a szczególnie Stany Zjednoczone i

Kanada. Jak podała wówczas WHO, "grypa pandemiczna jest obecnie

przekazywana z największą intensywnością w Europie Środkowej i

Wschodniej". W całej Europie zmarły dotychczas na grypę H1N1 co najmniej

2422 osoby.

Tragiczne żniwo wirusa A/H1N1

w Polsce

Do 73 wzrosła liczba zmarłych, u których badania laboratoryjne potwierdziły

obecność wirusa A/H1N1 wywołującego nową odmianę grypy - dowiedziała

się PAP w Głównym Inspektoracie Sanitarnym.

Tomasz Misztal z GIS poinformował, że do tej pory w Polsce potwierdzono 1891

przypadków zakażenia A/H1N1.

W większości przypadków grypa ma łagodny przebieg i nie powoduje

powikłań. Najbardziej zagrożone są osoby obciążone przewlekłymi chorobami

oraz o znacznie obniżonej odporności organizmu. Zgony następują przeważnie

w wyniku powikłań pogrypowych, m.in. niewydolności dróg oddechowych.

Jak podaje ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control), w

Europie umierają w większości osoby z dodatkowymi schorzeniami, ale w 30

proc. to ludzie zdrowi, nieobciążeni żadnymi poważnymi chorobami.

Szczepionka

Rzecznik resortu zdrowia Piotr Olechno zdementował medialne informacje,

według których w Polsce prowadzone były badania kliniczne nad

szczepionką przeciwko tzw. świńskiej grypie.

- Ministerstwo Zdrowia ani Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych,

Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych nie wydały zgody żadnej

firmie farmaceutycznej na prowadzenie badań klinicznych nad szczepionką

przeciw tzw. świńskiej grypie. Żadne takie badania nie były i nie są

prowadzone - napisał rzecznik w komunikacie przesłanym PAP.

Jak dodał, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i

Produktów Biobójczych nie prowadzi żadnego postępowania w sprawie wpisu

do Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych badania dotyczącego szczepionki

przeciwko "świńskiej grypie" (A/H1N1).

Po Niemczech i Holandii także władze Francji i Hiszpanii szukają

nabywców niewykorzystanych szczepionek. Takie samo posunięcie rozważają

Włosi i Brytyjczycy. Polskie Ministerstwo Zdrowia nie jest zainteresowane

zakupem.

- Nie zamierzamy odkupować od innych państw szczepionek - mówi Piotr

Olechno, rzecznik minister Ewy Kopacz. Ministerstwo nie kupi ich też od

producentów. Resort nie prowadzi już negocjacji z koncernami

farmaceutycznymi w sprawie szczepionek. Umarły śmiercią naturalną, bo

firmy nie godziły się na to, żeby to one były odpowiedzialne za ewentualne

skutki uboczne działania produktów. Nie chciały również, by szczepionki były

sprzedawane w aptekach.

Zapobieganie

Jak uniknąć „świńskiej” grypy ?

W zapobieganiu zarażeniu ważne jest przestrzeganie prostych zasad

higienicznych - unikanie kontaktu z osobami z widocznymi objawami

ostrego nieżytu górnych dróg oddechowych, częste mycie rąk,

szczególnie po użyciu jednorazowych chustek do nosa, utrzymywanie

dobrej kondycji fizycznej.

Dostępna obecnie szczepionka przeciwko grypie zawiera antygeny

powierzchniowe i elementy struktury wewnętrznej wirusa grypy typu

A i B powodująca czynne uodpornienie przeciwko grypie. Aktualne

szczepy do produkcji szczepionek są co rok polecane przez Światową

Organizację Zdrowia

Jak mówi minister Kopacz, szczepienie się

teraz na grypę nie ma sensu, ponieważ

szczepionka nie zadziała na zmutowany

wirus świńskiej grypy. "Są leki, które

skutecznie mogą leczyć świńską grypę. Są

one stosowane w leczeniu chorych w

Meksyku. W Polsce też mamy ich pod

dostatkiem" - zapewniła Kopacz.

A co ze szczepionką na świńską grypę? Tej ciągle w Polsce nie ma. I póki

co nie będzie. Minister zdrowia Ewa Kopacz nie planuje jej zakupu,

wcale nie ze względu na oszczędności, a... w trosce o bezpieczeństwo

i zdrowie obywateli. Jej zdaniem, przeprowadzone dotychczas badania

kliniczne leku są niewystarczające.

Na poparcie słów pani minister, jej zastępca sięgnął po statystyki. - W

jednym z krajów, który zakupił dużą ilość szczepionki, dwie osoby

zmarły z powodu AH1N1, a cztery osoby - po przyjęciu szczepionki -

ujawnił Fronczak. Przypomniał również, że rocznie na grypę

sezonową choruje ponad miliard ludzi, a umiera około miliona.

Przypadków grypy powodowanej wirusem A/H1N1 odnotowano na

całym świecie około 431 tys.

Zalecenia higieniczne

Proste czynności związane z przestrzeganiem higieny osobistej zmniejszają ryzyko zakażenia,

np.

•

dokładne i częstsze mycie rąk przy użyciu mydła i bieżącej wody, np. po kontakcie z chorym

lub jego wydzieliną, co pozwala na usuniecie materiału zakaźnego ze skóry i uniemożliwia

dalsze roznoszenie wirusa; w przypadku braku takiej możliwości należy użyć środka

odkażającego, zawierającego alkohol, jeżeli kran otwierany jest brudną ręką, to należy

zakręcić go przez papierowy ręcznik

•

unikanie kontaktu z przedmiotami dotykanymi przez chorego lub dokładnie ich umycie

•

używanie jednorazowych chusteczek higienicznych przy kichaniu i siąkaniu nosa, które po

użyciu należy natychmiast wyrzucić do kosza na śmieci oraz umyć ręce

•

stosowanie specjalnego typu masek na twarz w przypadku personelu medycznego lub osób

narażonych na kontakt z licznymi chorymi; maski chirurgiczne są mniej skuteczne, ale

bardziej skuteczne niż stosowanie chustki, ściereczki czy kawałka tkaniny, należy je jednak

dostatecznie często zmieniać na czyste

•

osoba, u której wystąpiły objawy wskazujące na grypę, powinna skontaktować się

telefonicznie z lekarzem i w miarę możliwości unikać bezpośredniego kontaktu z innymi

osobami, np. domownikami, aby uniemożliwić dalsze rozprzestrzenianie się grypy

Document Outline