ŹRÓDŁA INFORMACJI
2009/10
modele systemów informacyjno-wyszukiwawczych
M. Jaskowska
1
Rozwój modeli wyszukiwania informacji wiedzie
•
od modeli wąskich, odzwierciedlających samo jądro tego procesu, czyli selekcjonowanie
z bazy systemu tekstów, które spełniają założone kryteria wyszukiwawcze (modele
algorytmiczne),
•
poprzez modele rozbudowane, uwzględniające aspekty konstytucyjne (modele
zadaniowe),
•
po modele kompleksowe uwypuklające interakcyjność i wielopoziomowość procesu
wyszukiwawczego (modele kognitywne i konwersacyjne).
Między modelami przebiega granica jakościowa, wyznaczona przez pozycję, jaką zajmuje w
poszczególnych modelach użytkownik, będący podmiotem wyszukiwania informacji
MODELE ALGORYTMICZNE
•
Odzwierciedlenie operacji wykonywanych przez system wyszukiwawczy,
prowadzących do wyselekcjonowania z bazy systemu tych obiektów, które spełniają
sformułowane przez użytkownika kryteria wyszukiwawcze
•
Podstawową czynnością realizowaną przez system, gwarantującą osiągnięcie celu jest
porównanie reprezentacji pytań użytkownika (instrukcji wyszukiwawczych) z
reprezentacjami obiektów (rekordami zawierającymi charakterystyki wyszukiwawcze)
przechowywanych w zasobach systemu
•
W wyniku porównywania wyodrębniane są – na podstawie przyjętego kryterium
zgodności – rekordy trafne (relewantne). Kryterium zgodności jest precyzyjnie
zdefiniowane
•
Podział bazy na podzbiór odpowiedzi (rekordów relewantnych) i podzbiór rekordów
nierelewantnych jest dla systemu równoznaczny z zakończeniem procedury
wyszukiwawczej
Cechy funkcjonalne interfejsu:
•
Wspomaganie użytkownika w doborze terminów wyszukiwawczych (słowniki języków
sztucznych)
•
Wskazywanie wieloznacznych i niezrozumiałych terminów w wyrażeniu
wyszukiwawczym
•
Pomaganie użytkownikowi w tworzeniu złożonych wyrażeń wyszukiwawczych
(operatory)
•
Modele algorytmiczne w wysokim stopniu zdominowały praktykę projektowania w
dziedzinie wyszukiwania informacji i wykorzystuje się je nadal, pomimo znacznego
postępu wiedzy o zachowaniach użytkowników informacji
•
Postęp ten unaocznił, że modele algorytmiczne są wystarczające jedynie do
reprezentowania tych procedur wyszukiwawczych, które są związane z zamkniętymi i
dobrze zdefiniowanymi zadaniami
MODELE ALTERNATYWNE
Uwzględnia się w nich algorytmiczny mechanizm wyboru rekordów z bazy, ale równocześnie
dostrzega, iż jest on osadzony w poprzedzających go oraz następujących po nim
skomplikowanych procesach o charakterze heurystycznym, zachodzących w umyśle
użytkownika. Ich rezultatem jest sformułowanie pytania, przekształconego następnie w
wyrażenie wyszukiwawcze, oraz dokonanie oceny i selekcji rezultatów wyszukiwania i
wyodrębnienie ze zbioru odpowiedzi systemu podzbioru rekordów trafnych z punktu
