Legislacja administracyjna, 22.04.2010
PRZEPISY DOSTOSOWUJĄCE
Jest to typ przepisów prawnych, które regulują w szczególności w sposób powołania po raz pierwszy
organów lub instytucji tworzonych nową ustawą, sposób przekształcenia organów lub instytucji
utworzonych na podstawie dotychczasowej ustawy w organy lub instytucje tworzone przez nową
ustawę, a także sposób likwidacji organów lub instytucji wznoszonych nową ustawą, zasady
gospodarowania ich mienia oraz uprawnienia i obowiązki dotychczasowych pracowników. W celu
sprawnego i szybkiego uprowadzenia instytucji tworzonych nową ustawą, można w przepisach
dostosowujących.
PRZEPISY KOŃCOWE
Zgodnie z paragrafem 38, ust 1, ZTP przepisy końcowe zamieszcza się w następującej kolejności:
1. Przepisy uchylające
2. Przepisy o wejściu ustawy w życie oraz w razie potrzeby o wygaśnięciu mocy ustawy
Cechą charakterystyczną tego typu przepisów jest to, że są zamieszczone w końcowych częściach aktu
normatywnego, po przepisach przejściowych dostosowujących. W przypadku większej grupy
przepisów końcowych w ustawie, wyodrębnia się rozdział pod nazwą „przepisy końcowe”. Jeżeli
natomiast ustawa ma zawierać jeden przepis końcowy, to zamieścić go można w rozdziale razem z
przepisami przejściowymi dostosowującymi.
Jednym z typów przepisów końcowych są przepisy uchylające. W myśl paragrafu 39, ust 1, ZTP w
przepisie uchylającym wyczerpująco wymienia się ustawy lub poszczególne przepisy, które ustawa
uchyla. Nie wolno poprzestawać na domyślnym uchyleniu poprzedniej ustawy, ani jej przepisów przez
odmienne uregulowanie sprawy w nowej ustawie.
Wyjątek od powyższej reguły przewiduje paragraf 39, ust. 2 ZTP, który stanowi, że jeżeli ustawa w
sposób całkowity wyłączny reguluje daną dziedzinę spraw, a wyczerpujące wymienienie przepisów
ustaw dotychczas obowiązujących w danej dziedzinie napotyka znaczne trudności, można wyjątkowo
w przepisie uchylającym posłużyć się zwrotem „Tracą moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące
spraw uregulowanych w ustawie, w szczególności tracą moc (…) ”
Przepisowi uchylającemu ustawę lub poszczególne jej przepisy nadaje się odpowiednio brzmienie
„Traci w ustawie (…) [tytuł ustawy]” albo „W ustawie (…) [tytuł ustawy] uchyla się artykuł (…)”. Ustawę
regulującą dotychczas daną dziedzinę praw uchyla się w całości, bez pozostawienia w mocy
poszczególnych jej jednostek systematyzacyjnych, zwłaszcza pojedynczych przepisów. Nie mniej
jednak wyjątek od powyższej zasady przewiduje paragraf 41, ust.2 ZTP. Zgodnie z którym, jeżeli
wyjątkowo zachowuje się moc obowiązującą niektórych przepisów uchylanej ustawy, wyraża się to
zwrotem „Traci moc ustawa [tytuł ustawy], z wyjątkiem przepisów art. (…)”. Wyczerpująco należy
wymienić przepisy, które pozostają w mocy zgodnie z paragrafem 42 ZTP, jeżeli uchyla się tylko
niektóre przepisy ustawy, w przepisie uchylającym jednoznacznie i wyczerpująco wymienia się
wszystkie uchylane przepisy. Przepis ten reguluje inny przypadek niż ten o którym mowa w paragrafie
41 ust. 1 ZTP. W paragrafie 42 ZTP jest bowiem mowa o sytuacji, kiedy zamierza się zachować daną
ustawę, a zarazem wprowadza do niej zmiany polegające na tym, że uchyla się tylko poszczególne jej
przepisy. W takim przypadku w przepisie uchylającym należy wymienić uchylone przepisy w sposób
enumeratywny i wyraźny.
1
Legislacja administracyjna, 22.04.2010
PRZEPISY O WEJŚCIU W ŻYCIE USTAWY
W ustawie zamieszcza się co do zasady przepis określający termin jej wejścia w życie. W drodze
wyjątku w nowej ustawie nie zamieszcza się przepisy określającego jego termin wejścia w życie, jeżeli
termin ten określają odrębne przepisy ustawy wprowadzającej.
Zwrot „ustawa wchodzi w życie” oznacza, iż od wskazanego momentu wszyscy adresaci podlegający
pod zakres podmiotowy ustawy, mają obowiązek realizować lub stosować normy postępowania
wyrażone w ustawie. Podmiotem upoważnionym do wyznaczenia terminu wejścia w życie nowej
ustawy jest prawodawca. Generalnie może on podjąć w tym zakresie jedną z dwóch decyzji, a
mianowicie, że nowa ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia (to może nastąpić w wyjątkowych
okolicznościach) oraz, że ustawa wchodzi w życie w jakimś terminie późniejszym niż z dniem
ogłoszenia, a więc z „vacatio legis”. Przez „vacatio legis” rozumiemy okres od dnia ogłoszenia ustawy
do chwili wejścia jej w życie.
Szczegółowe zasady, tryb ogłaszania aktów normatywnych reguluje ustawa z dnia 20.07.2000 r., o
ogłaszaniu aktów normatywnych, niektórych innych aktów prawnych (Dziennik Ustaw z 2010 r., nr 17,
poz. 95), Ustawa ta w artykule 3 przyjmuje ogólną zasadę iż akty normatywne ogłasza się niezwłocznie.
Zgodnie z artykułem 4, ust. 1 w/w ustawy akty normatywne zawierające przepisy powszechnie
obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich
ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy.
W szczególności pożądane jest określenie dłuższego niż 14 dni wejścia aktu normatywnego w życie,
jeżeli nakłada on na obywateli istotne obowiązki lub obciążenia finansowe, bądź też wprowadza nowe
kompleksowe instytucje prawne, które wiążą się z licznymi zmianami w systemie prawa.
Zgodnie z artykułem 4, ust. 2 w/w ustawy w uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wejść
w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga w życie aktu
normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją na przeszkodzie, dniem wejścia
w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym.
SPOSÓB OBLICZANIA TERMINÓW WEJŚCIA W ŻYCIE AKTÓW NORMATYWNYCH
Stosownie do artykuły 6 w/w ustawy przy obliczaniu terminu wejścia w życie aktu normatywnego
określonego w dniach nie uwzględnia się dnia ogłoszenia z wyjątkiem przypadków, gdy akt
normatywny wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Natomiast terminy wejścia w życie aktu
normatywnego określone w tygodniach, miesiącach lub latach kończą się z upływem dnia, które nazwą
lub daty odpowiada dniu ogłoszenia, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim
dniu tego miesiąca.
W paragrafie 44, ust. 1 ZTP przyjęto regułę zgodnie z którą ustawa powinna wchodzić w życie w całości
w jednym terminie. Nie powinno się różnicować wejścia w życie poszczególnych przepisów ustawy.
Ust.2 tego paragraf dopuszcza odstępstwa od w/w reguły, ale tylko w przypadku przepisów
zmieniających, uchylających, przejściowych i dostosowujących.
W paragrafie 45 ZTP zostały określone formy nadania brzmienia przepisowi o wejściu w życie ustawy.
Przepisowi takiemu nadać trzeba w szczególności następujące brzmienie:
1. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia
2. Ustawa wchodzi w życie po upływie (dni, tygodni, miesięcy, lat) od dnia ogłoszenia
3. Ustawa wchodzi w życie z dniem (…) (dzień oznaczony kalendarzowo)
4. Ustawa wchodzi w życie w dniu ogłoszenia
Ostatnią grupą przepisów końcowych są przepisy o wygaśnięciu mocy ustawy. Przepis określający
termin wygaśnięcia mocy obowiązującej ustawy ,albo poszczególnych jej przepisów zamieszcza się
tylko w przypadku gdy ustawa albo jej poszczególne przepisy mają obowiązywać w ograniczonym
czasie. Przepisowi takiemu nadaje się następujące brzmienie: „Ustawa (…) obowiązuje do dnia (…),
[termin wskazany kalendarzowo, albo przez termin określony zdarzenia przyszłego]”.
2
Legislacja administracyjna, 22.04.2010
Inną formą nadania brzmienia takiej regulacji jest następująca redakcja: „Przepisy artykułu (…) tracą
moc z dniem (…), [termin wskazany kalendarzowo albo przez określenia zdarzenia przyszłego]”.
PROCEDURA PRZYGOTOWANIU PROJEKTU USTAWY
1. Podmioty, których przysługuje inicjatywa ustawodawcza zgodnie z artykułem 18
Konstytucji, inicjatywa ustawodawcza przysługuje Posłom, Senatorom, Prezydentowi RP i
Radzie Ministrów. Ponadto inicjatywa ustawodawcza przysługuje grupie co najmniej 100 000
obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Powyższy przepis w zakresie inicjatywy
ustawodawczej posłów doprecyzowuje artykuł 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu RP. Zgodnie z
którym poselskie projekty ustaw mogą być wnoszone przez komisje sejmowe lub co najmniej
15 posłów podpisujących projekt.
2. Procedura przygotowania projektu na etapie prac rządowych Kwestie związane z
przygotowaniem projektu ustawy na etapie rządowym reguluje przede wszystkim uchwała nr
49 Rady Ministrów z dnia 19.03.2002 r. „Regulamin Pracy Rady Ministrów” (Monitor Polski z
dnia 2002r., nr 13, poz. 221 z późn. zm.).
W paragrafie 6 ust.1 Regulaminu przyjęto ogólną regułę, że projekty dokumentów rządowych w tym
projekty aktów normatywnych i założeń projektów ustaw opracowują członkowie Rady Ministrów,
oraz szef Kancelarii Premiera, każdy w zakresie swojej właściwości i uzgadniają je z członkami Rady
Ministrów.
Podkreślić należy, że obecnie na etapie prac rządowych przygotowanie projektu ustaw poprzedza
przygotowanie projektu założeń projektu ustawy. Przed opracowaniem projektu założeń do projektu
ustawy organ wnioskujący ma obowiązek dokonywać oceny przewidywanych skutków (kosztów i
korzyści) społeczno-gospodarczych projektowanej regulacji. Następnie organ wnioskujący opracowuje
projekt założeń projektu ustawy obejmujący elementy wymienione w paragrafie 9, ust. 3 Regulaminu.
Organ wnioskujący ma obowiązek uzgodnić projekt założeń projektu ustawy z członkami Rady
Ministrów oraz szefem Kancelarii Premiera, a pod względem prawnym i formalnym z Rządowym
Centrum Legislacji. Ponadto w celu właściwego przygotowania projektu założeń projektu ustawy,
organ wnioskujący może organizować międzyresortową konferencję uzgodnieniową. Nie mniej jednak
przeprowadzenie takiej konferencji jest obowiązkowe w przypadku zgłoszenia licznych uwag o
charakterze merytorycznym administracji rządowej i inne podmioty. Na podstawie wniosków i ustaleń
przyjętych w toku uzgodnień międzyresortowych organ wnioskujący dokonuje zmian w tekście
projektu założeń projektu ustawy lub sporządza protokół rozbieżności w przypadku nieusunięcia
rozbieżności stanowisk w toku uzgodnień.
WNIESIENIE PROJEKTU ZAŁOŻEŃ PROJEKTU USTAW DO ROZPATRZENIA PRZEZ RADĘ MINISTRÓW
Zgodnie z paragrafem 19, ust. 1 Regulaminu projekty dokumentów rządowych, w tym projektu założeń
projektów ustaw podlegają przed ich wniesieniem pod obrady Rady Ministrów, rozpatrzeniu prze
Komitet Stały Rady Ministrów. Dopiero gdy Komitet Stały Rady Ministrów rozpatrzy projekt założeń
projektu ustawy i rekomenduje go Radzie Ministrów, może być on wniesiony pod obrady Rady
Ministrów. Podkreślić należy iż organ uprawniony wnosi projekt założeń do projektu ustawy za
pośrednictwem Sekretarza Rady Ministrów. Następnie Sekretarz Rady Ministrów przekazuje członkom
Rady Ministrów oraz stałym uczestnikom posiedzeń Rady Ministrów projekt założeń projektu ustawy
nie później niż 7 dni przed datą posiedzenia, na którą ma być rozpatrzony projekt. Wskazać należy, że
rozstrzygnięcia Rady Ministrów zapadają w drodze uzgodnienia.
Następnie na podstawie przyjętych przez Radę Ministrów założeń projektu ustawy, Rządowe Centrum
Legislacji opracowuje projekt ustawy. W myśl paragrafu 6, ust. 1d Regulaminu Rządowe Centrum
Legislacji przekazuje opracowany projekt ustawy organowi wnioskującemu, który zgłasza na piśmie
Rządowemu Centrum Legislacji uwagi do projektu ustawy albo kieruje projekt ustawy do rozpatrzenia
przez Komitet Stały Rady Ministrów.
3