pwd. Sylwia Wójtowicz
1. S
potkanie z Antkiem Cwaniakiem
Pierwsza zbiórka tego cyklu ma za zadanie zainteresować zuchy początkami ruchu
zuchowego.
NajwaŜniejsze elementy zbiórki:
DruŜynowy wita zuchy informacją, Ŝe był ostatnio na kominku poświęconym
dziejom zuchów w Polsce. A poniewaŜ odkrył niedawno wehikuł czasu, zaprasza
zuchy w podróŜ do czasów pierwszych zuchów.
Przed wyruszeniem trzeba się rozgrzać, a pomoŜe w tym „Zuchowa gimnastyka".
Następnie druŜynowy cofa wskazówki przyniesionego wcześniej budzika. Aby
przenieść się w przeszłość, zuchy zamykają oczy i myślą o Antku Cwaniaku. Kiedy
budzik zaczyna dzwonić, zuchy mogą otworzyć oczy.
Do harcówki wchodzi Antek Cwaniak. Wita się i opowiada historię o Kościuszce,
kapralu Stefanie i myszy („Antek Cwaniak", str. 18-20, Katowice 1957 r.)
Zuchy w szóstkach robią teatrzyk samorodny na temat opowieści Antka Cwaniaka.
Antek obiecuje zuchom zdradzić kilka zuchowych tajemnic i nauczyć zabaw, w
jakie bawiła się jego gromada, ale najpierw chce sprawdzić, czy są silne jak dąb i
sprytne jak mysz.
Lecz zanim podda je próbom, chce ich nauczyć piosenkę o tym, jak być dzielnym.
Uczy zuchy piosenki pt. „KaŜdy z nas się postara".
Następnie poddaje zuchy kolejnym próbom.
Sprawdzian wytrzymałości fizycznej:
• zamoczyć twarz w misce z wodą
• „drobna kaszka" (Zuchy kręcą się parami lub wokół własnej osi wykonując
określoną ilość obrotów. Aby sprawdzić, komu najbardziej zakręciło się w głowie,
rysujemy na ziemi linię długości ok. 5-6 m i polecamy zuchom przejść po niej).
Sprawdzian celności i refleksu:
• rzucanie do celu
• mierzenie refleksu za pomocą miarki sporządzonej z cienkiego kartonu. (Miarkę
przykładamy do ściany. Jej koniec jest na górze, początek na dole. Przy jej
początku zuch trzyma palec, jednak nie moŜe jej dotykać. Zadaniem zucha jest
przytrzymanie miarki palcem po puszczeniu jej bez uprzedzenia. Im mniejszy
wynik, tym szybszy refleks).
Sprawdzian spostrzegawczości:
• oka - „zmieniony obraz" (Na tablicy lub kartonie rysujemy jakiś obrazek, po obejrzeniu którego zuchy odwracają się; my tymczasem dorysowujemy lub
ścieramy kilka szczegółów. Zadaniem zuchów jest wskazanie jak największej liczby
„przeróbek");
• ucha - „skąd dobiegł dźwięk" (Zuchy mają zasłonięte oczy. Prowadzący rysuje na ziemi jakiś mało widoczny znak, z tego miejsca głośno gwiŜdŜe lub coś krzyczy i
odchodzi. KaŜdy zuch ma za zadanie - nie wiedząc o znaczku - wskazanie miejsca, z
którego dobiegł dźwięk. Kto stanął najbliŜej?);
• nosa - w papierowych torebkach zuchy dostają kawałki jarzyn (np. cebulę, pietruszkę), przyprawy (np. cynamon) lub nasączone papierki (np. perfumami);
zuchy mają za zadanie odgadnąć, co zawiera kaŜda torebka nie otwierając, ani nie dotykając jej. Antek Cwaniak uczy zuchy tajemniczej mowy słoneczek i wilczków
(tak jak w ksiąŜce, np. sanek-jate znaczy Janek, mysz to sysz-myte, bądź gotów
-sądź-bote, sotów-gote). Zuchy przybierają tajemnicze pseudonimy i zakładają
Bractwo Tropicieli Antkowych Przygód.
Zuchy, tak jak dzieci z gromady Antka, aby pamiętać o dzielności, rysują do kroniki Bractwa: armatę kaprala Stefana, sznurek Kościuszki i sprytną mysz.
Zadanie międzyzbiórkowe
- zuchy mają się dowiedzieć, kto z ich babć, dziadków, rodziców w dzieciństwie był
zuchem, w jakiej gromadzie zuchowej i w jakie zabawy się bawili.
Na zakończenie zbiórki zuchy śpiewają piosenkę „KaŜdy z nas się postara".
2. A
kademia Dawnych Zabaw
Zuchy zapoznają się z sytuacją dzieci w czasach, gdy działały pierwsze gromady.
Poznają teŜ historię harcerstwa z tego terenu, na którym działają. Jeśli istnieje
taka moŜliwość, zuchy same mogą w ramach zadania międzyzbiórkowego przy-
gotować materiały do gawędy lub zabaw (np. porozmawiać z kimś, kto niegdyś
działał w ich mieście lub wiosce).
NajwaŜniejsze elementy zbiórki:
Gawęda
Historia, którą chcę wam opowiedzieć, zdarzyła się latem 1914 r. w Zakopanem.
Zaczynała się I wojna
światowa. Wszyscy mieli duŜo pracy. DruŜyny harcerskie pomagały ludziom w
pracach na polu, organizowały pocztą, a nawet ochronkę dla dzieci, które zgubiły się rodzicom w czasie ucieczek przed działaniami wojennymi.
Pewnego popołudnia mała gromadka dziewczynek zjawiła się w Komendzie. Śmiało
podeszły do stołu, stanęły „na baczność” i najodwaŜniejsza wypowiedziała jednym tchem:
- Melduję, Ŝe zgłaszamy się do harcerstwa.
- Ile macie lat?
- Siedem, osiem, dziewięć.
- Jeszcze jesteście za młode, a poza tym tyle teraz pracy, Ŝe nie mogę się wami zająć. Po wojnie was przyjmę.
- Kiedy my nie chcemy, Ŝeby się nami zajmowano, my chcemy pracować dla Polski.
Spojrzałam na mówiącą. Miała usta zaciśnięte i widziałam, Ŝe z trudem
wstrzymuje łzy.
- Co wy moŜecie robić?
- MoŜemy zbierać wśród znajomych płótno i robić szarpie.
(Szarpie - materiał opatrunkowy zrobiony z poszarpanych nitek wyskubanych ze
skrawków starego płótna bawełnianego lub lnianego. Dziś szarpie zastąpione są
przez gazę i watę).
- Dobrze. Będziecie przygotowawczą gromadką, ale zapamiętajcie, Ŝe musicie się
same dopilnowywać. Wybierzcie między sobą jedną, która będzie waszych zbiórek
pilnowała i mnie zdawała raport z waszych czynności.
Zaczęła się praca.
Małe chodziły co drugi dzień na zbiórki, a oprócz tego w domu skubały pilnie
szarpie, które potem zanosiły do lecznicy doktora Nowotnego, skąd odsyłano je do
szpitali. Lecz nie tylko szarpie robiły te pierwsze zuchy. Wkrótce wkręciły się do warsztatów harcerskich i tam wypełniały szyte przez harcerzy nesesery Ŝołnierskie nićmi, igłami, guzikami, agrafkami itp. drobiazgami. Mała Wandzia Piasecka
przewodziła gromadce. Kiedyś składała mi sprawozdanie z odbytej zbiórki:
- Skubałyśmy szarpie i uczyłyśmy się piosenek,, Wszystko, co nasze " i „Będzie wojna z Moskalami", a potem była dyskusja.
- Nad czym!?
- Zastanawiałyśmy się, jak moŜemy pracować dla Polski i poza zbiórkami...
Tak właśnie wspomina powstanie pierwszej zuchowej gromady dh. Olga
Drahonowska— Małkowska, pierwsza opiekunka gromady zuchów. Ona to właśnie -
gdy zakładała ruch zuchowy - nazwała członków tych gromad „ krasnalami".
Później na dziewczęta mówiono „słoneczka", a na chłopców „wilczęta" (na początku powstawały oddzielne gromady dla dziewcząt i chłopców). Dziewczynki
miały na beretach słoneczko, a chłopcy główkę wilczka. Gromady wilcząt czytywały
„Księgę dŜungli" Rudyarda Kiplinga, a później bawiąc się naśladowały postacie zwierząt z tej ksiąŜki. Naśladowały ich zaradność, odwagę, spryt, szlachetność.
Stąd teŜ brała się ich miłość do przyrody.
Szczególnie duŜo dla ruchu zuchowego w Polsce obok jego załoŜycielki zrobili dh.
Jadwiga Zwolakowska i dh Aleksander Kamiński.
Druhna Jaga (bo tak nazywano dh. Zwolakowska) bardzo lubiła zuchowanie
— to było jej pasją. Napisała pierwszy podręcznik dla druŜynowych „zuchenek", a takŜe wiele śpiewników zuchowych. O zuchach - chłopcach pisał natomiast dh
Aleksander Kamiński. Kochał dzieci i świetnie się z nimi dogadywał. Napisał teŜ
wiele ksiąŜek, a wśród nich „Antka Cwaniaka " - ksiąŜkę o przygodach Antka i jego gromady zuchowej.
Pierwsza gromada, jaka powstała w naszym mieście, nazywała się...
DruŜynowy wykorzystuje informacje, które zdobył w hufcu, a następnie zuchy
opowiadają, czego dowiedziały się od swoich dziadków i rodziców.
Pląs
- „KaŜdy z nas się postara". Do wcześniej poznanej piosenki dołączamy ruchy.
Zuchy dobierają się parami i trzymając się za barki skaczą bokiem tworząc krąg.
Na słowa „fason trzymać" zuchy stają i tupią w rytm piosenki, na słowa „humor
grunt" odgraŜają się pięściami wszystkim smutkom.
Majsterka
- zuchy na podstawie gawędy robią drzewo genealogiczne gromad zuchowych
działających w miejscu ich zamieszkania. (MoŜna zacząć od pierwszej gromady
druhny Olgi).
Na zbiórce znów pojawia się Antek Cwaniak. Mówi, Ŝe zuchy juŜ wiedzą, jak
wyglądali członkowie pierwszych gromad, jak Ŝyli, ale jeszcze nie wiedzą, jak się
bawili. Zaprasza więc do Akademii Zabaw.
Gry i ćwiczenia
WąŜ- zuchy dzielą się na dwie grupy. Trzymają się w grupach za ręce. Głowy węŜy starają się złapać ogon przeciwnika, ogony starają się uciec.
Wyścig stonóg- zuchy w szóstkach ustawiają się w rzędach jeden za drugim.
Stojący na początku szóstkowi podają prawą rękę osobie stojącej za nimi.
Następnie osoba chwyta lewą ręką rękę szóstkowego, a prawą podaje do tyłu itd. W
wyścigu zwycięŜa ta szóstka - stonoga, która pierwsza, trzymając się za ręce,
dobiegnie do mety.
Psy—koty - berkiem jest pies, pies goni koty, które są bezpieczne wtedy, jeŜeli jeden wskoczy drugiemu na plecy, jakby szykując się do ataku.
Myśliwy i zwierzyna - zuchy podzielone są na dwie grupy stojące w rzędach naprzeciwko siebie. Jeden rząd to „myśliwi", a drugi - „zwierzyna". Na hasło
„myśliwi", rząd zwierzyny odwraca się i biegnie do linii, myśliwi zaś starają się schwycić kogoś ze zwierzyny. Na hasło „zwierzyna" sytuacja jest odwrotna. Nie
moŜna łapać zucha, który dotarł juŜ do mety. Wygrywa grupa, która złapała więcej
zuchów.
Kim i róŜne jego rodzaje (wersja podstawowa: na stole układamy kilkanaście
małych przedmiotów, następnie stół zasłaniamy, a zuchy z pamięci opisują
przedmioty, które były na stole. ZwycięŜa ten, który najwięcej zapamiętał (w
wersji mundurowej moŜna zmienić coś przy mundurze, polecając zuchom, aby
szukały zmian, lub teŜ dzieci mogą zapamiętywać, co zmieniło się w harcówce
itd.).
Na zakończenie zbiórki Antek Cwaniak mówi, iŜ większość zabaw dawne zuchy
organizowały w lesie, gdzie poznawały tajniki przyrody.
Zuchy w Kręgu Rady postanawiają na następnej zbiórce wyruszyć do lasu. PrzeŜyte zabawy zapisują w kronice Bractwa Tropicieli Antkowych Przygód.
3. W
yprawy pierwszych zuchów
Ta zbiórka odbywa się w lesie - zuchy dowiedzą się wielu ciekawostek na temat
zwierząt zamieszkujących ten teren. Z gawędy dowiedzą się teŜ, jak naleŜy za-
chować się w lesie. Nie zapomnijmy powiadomić rodziców o wyprawie do lasu-
moŜe się przeciągnąć. Jeśli nie uda się zorganizować wyprawy do lasu - moŜna udać
się do parku lub na łąkę (choć wtedy nie zbudujemy szałasów).
NajwaŜniejsze elementy zbiórki:
Gawęda
- zanim wyruszymy do lasu, druŜynowy opowiada zuchom o przygodach, jakie
przydarzyły się gromadzie Antka Cwaniaka podczas wyprawy do lasu („Antek
Cwaniak", str. 39). Z tej opowieści zuchy dowiedzą się, jak zachować się w lesie, na co zwrócić uwagę w czasie marszu.
Piosenka
- „Naprzód lewa-prawa"
W zabranych ze sobą katalogach (po przybyciu na wybrane miejsce w lesie) zuchy
szukają gatunków zwierząt, na których ślady natknęły się po drodze. Stąd teŜ
dowiadują się o ich zwyczajach.
Zabawy do wykorzystania:
• „Za głosem" - szóstkowi umawiają się ze swoimi szóstkami, jakiego ptaka śpiew będą naśladować, a potem chowają się o ok. 100 kroków od szóstek. Wygrywa ta
szóstka, której pierwszej uda się dotrzeć do swego „ptaka".
• „Domki zwierząt" - zuchy wybierają sobie jakiś gatunek zwierzęcia Ŝyjącego w lesie. Mogą to być zwierzęta duŜe jak i małe, np.: biedronka, motyle, dŜdŜownica.
Dzieci nie mówią nikomu nazwy zwierzątka. Zadaniem kaŜdego zucha jest
znalezienie w najbliŜszym otoczeniu domku dla swojego zwierzątka. Następnie
zuchy kolejno prowadzą swoją szóstkę do wybranego miejsca, a zadaniem po-
zostałych zuchów jest odgadnięcie nazwy zwierzątka. W dalszej części zabawy cała
szóstka moŜe wybrać jeden gatunek, a pozostałe szóstki, po miejscu zamieszkania,
odgadują nazwę tych zwierząt.
• „Pogoń" - jeden zuch jest nietoperzem (ma zawiązane oczy), który poluje na ćmy (2-3 zuchów). Reszta dzieci łapie się za ręce i tworzy koło,
które wyznacza teren polowania. Zadaniem nietoperza jest upolowanie
uciekających owadów za pomocą echolokacji. W tym celu nietoperz wysyła sygnał,
który „odbija się" od ciem i wraca do nietoperza (na okrzyk nietoperza „hop"
zuchy-ćmy odpowiadają „ćma"). DruŜynowy powinien zwrócić uwagę, aby ćmy za
kaŜdym razem odpowiadały na sygnał nietoperza - nie mają wyboru, bo przecieŜ to
echo. Lokalizując ćmy, nietoperz musi je wszystkie upolować (dotknąć).
• „Poszukiwanie" - podobnie jak poprzednio, jeden zuch jest nietoperzem i ma zawiązane oczy. Tym razem nietoperz poluje na muchy (kilkoro zuchów), które
nocą śpią na drzewach. Pozostałe dzieci to drzewa, które tworzą koło. Tym razem
owady nie uciekają, lecz „śpią" schowane koło drzewa. Zadaniem nietoperza jest obadanie drzew i sprawdzenie, czy nie schowały się tam muchy. Nietoperz wysyła
sygnał „hop", lecz tym razem odbija się nie tylko od owadów, ale takŜe od drzew.
Zuchy-drzewa odpowiadają głośno „drzewo", zaś zuchy-muchy odpowiadają cicho
„mucha". I tym razem nietoperz musi upolować (dotknąć) wszystkie muchy.
Zwiad - zuchy wyruszają na poszukiwanie mrowiska lub dowodów obecności zwierząt w lesie, obserwują Ŝycie mrówek oraz konstrukcję mrowiska.
Zabawy- nasłuchiwanie i naśladowanie głosów ptaków, konkurs - naśladowanie ruchów leśnych zwierząt.
Majsterka ~ podobnie jak zuchy Antka, zuchy budują szóstkami szałasy dla siebie, w których zamieszkamy podczas leśnych zabaw.
W Kręgu Rady rozmowa o tym, jakie są mrówki (karne, pracowite, koleŜeńskie).
KaŜdy zuch mówi o zadaniu, jakie będzie się starał wykonywać codziennie do
następnej zbiórki (np. pomoc w domu, gimnastykowanie, pomoc innemu zuchowi).
DruŜynowy ustala, które zuchy przyniosą na następną zbiórkę aparaty foto-
graficzne.
4. Poszukiwania cudów natury
Ta zbiórka równieŜ odbędzie w lesie. Tym razem poznawane będą rośliny.
Spotykamy się przy zrobionych na poprzedniej zbiórce szałasach.
NajwaŜniejsze elementy zbiórki:
Gawęda
- Antek Cwaniak chwali zuchy za wspaniałe szałasy i opowiada o róŜnych ciekawych gatunkach roślin (np. o rosiczce), o ziołach, o dawnych wierzeniach związanych z
roślinami. MoŜna wykorzystać tu róŜne legendy i podania ludowe.
Zuchy czeka zadanie: mają 20 min na rozejście się i „złowienie okazów"
-fotografują omawiane wcześniej gatunki, które napotkały tu, w lesie, zbierają teŜ
„leśne skarby", które wykorzystają na następnej zbiórce.
Zabawy:
• „Leśny berek" - zuchy ratują się przed goniącym je berkiem oparciem plecami o drzewo.
• „Mój leśny przyjaciel" - zuchy dobierają się parami. Jedno dziecko ma zawiązane oczy. Drugie wybiera mu przyjaciela-dowolny obiekt w lesie, np.
drzewo, kamień, pień. Zuch z zawiązanymi oczami moŜe dotknąć, powąchać swego
„przyjaciela". Później będzie szukał swego przyjaciela juŜ z odwiązanymi oczami.
• „Jaka to roślina" - jeden z zuchów wybiera sobie w myśli jakąś roślinę. Reszta zadaje mu pytania, na które zuch musi odpowiedzieć „tak" lub „nie". Kto
pierwszy zgadnie?
Teatr - zuchy przedstawiają scenki, o których była mowa w gawędzie z wykorzystaniem przyniesionych okazów.
W Kręgu Rady rozmowa, w czym moŜemy pomóc mieszkańcom lasu.
PoŜyteczne prace - pomoc mrówkom poprzez wykonanie ogrodzenia mrowiska.
Zadanie międzyzbiórkowe
-
na następną zbiórkę dzieci przynoszą „leśne skarby" znalezione w lesie (jeśli nie zostawiamy ich w zuchówce) oraz papier, gwoździe, kapsle, puszki itp.
5. K
rakowiacy Majster-klepki
NajwaŜniejsze elementy zbiórki:
Gawęda - o Krakowiakach - spryciarzach („Antek Cwaniak", str. I9l).
Gry i ćwiczenia zręcznościowe:
• Ciupy - do gry potrzeba pięciu kamyków. Gra toczy się w szóstkach. Polega na podrzucaniu w górę jednego kamyka i zbieraniu z ziemi reszty w określony sposób -
wszystkich do jednej ręki.
Etap I:
I tura: z rozrzuconych na ziemi pięciu kamyków wybieramy jeden i podrzucamy go
do góry, w tym czasie podnosimy kolejny kamyk - leŜący na ziemi. Kamyk
spadający z góry chwytamy w dłoń, w której mamy kamyk podniesiony z ziemi.
Następnie podrzucamy jeden z trzymanych kamyków (drugi w tym czasie pozostaje
w dłoni) i zbieramy z ziemi kolejny. Razem w dłoni mamy juŜ trzy kamyki. Znowu
podrzucamy jeden kamyk i zbieramy kolejny z ziemi, aŜ zgromadzimy w dłoni wszy-
stkie pięć kamyków.
II tura: tym razem zbieramy po dwa kamyki naraz. Podrzucamy jeden kamyk do
góry i z ziemi zbieramy dwa kamyki. Razem mamy w dłoni trzy. Podrzucamy znowu
jeden kamyk i zbieramy z ziemi pozostałe dwa kamyki. W dłoni trzymamy razem
pięć kamyków.
III tura: zbieramy trzy, a następnie jeden kamyk.
IV tura: cztery kamyki zbieramy naraz,
Etap 2:
podrzucamy wszystkie pięć kamyków i staramy się jak najwięcej spadających
złapać na zewnętrzną stronę dłoni. Za kaŜdy złapany kamyk zuch otrzymuje 20
punktów i następną partię zaczyna się od tury odpowiadającej liczbie złapanych
kamieni (np. złapano trzy - tura III: zbieranie trzech i jednego kamienia). Najlepszy w szóstce zuch reprezentuje ją na forum gromady.
• Wykradanie skarbu - w środku koła o średnicy 4 m siedzi przyboczny, który ma zawiązane oczy. Obok niego leŜą szyszki-skarby. Zuchy stoją na zewnątrz linii koła.
Na sygnał, zuchy skradają się do skarbu, aby go wykraść. Kiedy przyboczny usłyszy
skradającego się zucha, wskazuje ręką i jeśli wskazał trafnie, zuch musi wycofać
się za linię. Zabawa trwa do momentu, aŜ ktoś dotknie skarbu.
• Rękawka - druŜynowy podrzuca do góry kolejno szyszki (lub piłeczki), a zuchy starają sieje złapać. Inny wariant tej zabawy polega na tym, Ŝe druŜynowy z
drzewa rzuca (lekko) szyszki w dół, a zuchy starają się je łapać. Wygrywa zuch,
który zbierze najwięcej szyszek.
Piosenki i pląsy
— taniec krakowiak. Zuchy stoją parami naprzeciwko siebie w kole tak, Ŝe mamy koło wewnętrzne i zewnętrzne. Zaczynamy taniec od tego, Ŝe najpierw kaŜde koło
tańczy cwałem w prawo, a po 8 krokach
- cwałem w lewo (zuchy z jednej pary spotykają się). Następnie zuchy w parach
tańczą wiatraczek w prawo - 8 kroków i w lewo - 8 kroków. Powtarzamy cwał w
prawo, a po 8 krokach - cwał w lewo. Zuch stojący na zewnątrz klęka na jedno
kolano i podaje do góry rękę partnerowi, a ten (zuch z koła środkowego) w 8 krokach obchodzi go dookoła. Po tym jest zmiana. I wszystko znowu od początku.
Krąg Rady - szóstki (na podstawie gawędy) ustalają, jakiej historii przygotują inscenizację i jakie kukiełki będą im do tego potrzebne.
Majsterka — zuchy wykonują z „leśnych skarbów" postaci - kukiełki do inscenizacji.
Z wykonanych przedmiotów urządzimy wystawę w harcówce.
6. W
ielki turniej
Jest to ostatnia zbiórka z cyklu. Zbiórka podsumowująca. MoŜe się odbyć w formie
turnieju - rywalizacji między szóstkami.
Turniej z udziałem Antka Cwaniaka odbywa się w czterech płaszczyznach:
historycznej, przyrodniczej, zręcznościowej, sprawnościowej. ! ~
Przykładowe zadania:
• Jak kiedyś nazywano zuchy w Polsce?
a/ gwiazdki i skrzaty
b/ słoneczka i wilczki
c/ sarenki i liski
• „Coś tu nie wyrosło"
Na kartkach rysujemy róŜne rośliny, ale np. zapominając o listkach lub kwiatach.
Zadaniem zuchów jest dorysować brakujące części w odpowiednim kształcie i
kolorze.
• „Wojna krąŜków": na ziemi rysujemy 3 współśrodkowe koła. Zadaniem szóstek
jest wrzucić wycięte wcześniej kolorowe (dla kaŜdej szóstki inny kolor), tekturowe
krąŜki do kółek. Gracze muszą być oddaleni od kół o ok. 4 m. Za trafienie do
najmniejszego koła liczy się 10 punktów, większego - 5 punktów, największego - 1
punkt. Która szóstka zdobędzie więcej punktów?
• Przeciąganie liny, wyścig na szczudłach.
• Jednym z zadań jest inscenizacja przygotowanej na poprzedniej zbiórce historii
z wykorzystaniem leśnych kukiełek.
W trakcie turnieju wykorzystujemy gry, które zuchy poznały na wcześniejszych
zbiórkach.
Po zakończonym turnieju Krąg Rady decyduje, kto zasłuŜył na zdobycie sprawności
„słoneczko - wilczek".
Obrzęd nadania sprawności.
KaŜdy z nas się postara
słowa: L. Ziółka muzyka: śląska melodia ludowa
1.
KaŜdy z nas się postara, postara, postara,
Ŝeby nie był ofiara, ofiara, leń.
Fason trzymać cała rzecz!
Śmiech to zdrowie, z płaczem precz!
Humor grunt, troski w kąt.
Zuchy robią wielki bunt. (bis)
2.
Choć nas bieda przyciska, przyciska, przyciska,
od nas, zuchów, śmiech tryska, śmiech tryska wciąŜ.
Płacze tylko mazgaj, tchórz!
I kto chce i kto chce,
lecz my, zuchy, nigdy nie! (bis)
KsiąŜki, z których korzystałam, a i tobie mogą się przydać:
1. Aleksander Kamiński: Antek Cwaniak, Katowice 1957 r.
2. Marek Wardecki: Zuchy, Warszawa 1982 r.
3. Jadwiga Zwolakowska: W gromadzie zuchów, Katowice 1933 r.
4. Leon Dmytrowski: Trzy młodości ruchu zuchowego, Warszawa 1989 r.
5. Józef Bartosiński: Technika w klasach I—III, Kielce.
6. Wojciech Śliwerski: Harcerskie gry i zabawy, Kraków 1990 r.
7. Wesół i śmiały. Piosenki zuchowe, Warszawa 1987 r.
8. „Zuchowe Wieści", nr 5(9) maj 1991 r.
9. „Zuchowe Wieści", nr 10(14) październik 1991 r. \