POJĘCIE I TREŚĆ PAŃSTWA, PRAWA, ADMINISTRACJI
PAŃSTWO
Definicja państwa, ustrój państwa
Definicja politologiczna
Państwo jest przymusową organizacją, wyposaŜoną w atrybuty władzy zwierzchniej po to, by ochraniać przed zagroŜeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi ład, zapewniający zasiedlającej jego terytorium społeczności, składającej się ze współzaleŜnych grup o zróŜnicowanych interesach, warunki egzystencji korzystne odpowiednio do siły ich ekonomicznej pozycji i politycznych wpływów Definicja prawna
Prawne kryteria państwowości (na mocy konwencji w Montevideo z 1933:
"Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego powinno posiadać następujące elementy:
• stałą ludność
• suwerenną władzę
• określone terytorium oddzielone od innych granicą
• zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe
Podstawowe standardy i desygnaty państwa prawnego
Państwo prawne :
I - koncepcja państwa prawnego
załoŜenie występowania w państwie:
-
podziału władzy
-
legalności
-
konstytucjonalizmu
-
retroakcji lle
e x
x rre
e ttrro
o n
n o
o n
n a
a g
g iitt
-
sądowej kontroli władzy wykonawczej
-
ingerencji w Ŝycie prywatne jednostki tylko w sytuacjach, w których prawo na to zezwala
-
ponoszenie odpowiedzialności odszkodowawczej przez państwo
Obecnie: większość państw
II - materialna koncepcja państwa prawnego
załoŜenie występowania w państwie:
-
gwarancja praw i wolności człowieka i obywatela
-
prawo stanowione dominuje nad innymi normami
-
konstytucja i ustawy są podstawowymi aktami normatywnymi w państwie
-
procedury zapewniają przestrzeganie i poszanowanie praw i wolności obywateli Główna zasada państw demokratycznych:
Trójpodział władzy na
władzę ustawodawczą (Sejm, Senat)
władzę wykonawczą (rząd - Rada Ministrów, Prezydent)
władzę sądowniczą
TakŜe funkcja (władza?) kontrolna
zasada praworządności
prawo przestrzegane podczas stanowienia jak i stosowania
działania organów państwa są normowane przepisami
obywatele są wolni do momentu przekroczenia granic (prawo sankcjonuje te zachowania) zasada pewności prawa
prawo musi być jasne, jawne oraz stabilne
zasada ochrony praw nabytych
kaŜdy, kto nabył dane prawo nie moŜe ich bezprawnie stracić
zasada konstytucyjnej ochrony praw i wolności
zasada prymatu prawa stanowionego
system prawny powinien być całkowicie autonomiczny i niezaleŜny od innych
normatywnych systemów (w systemie prawnym stanowionym przez państwo powinny znajdować się wszelkie normy moralne, kulturowe, związane z poszanowaniem praw człowieka i wolności)
Zamieszczenie w konstytucji praw i wolności obywatelskim zwiększa ochroną.
Organy władzy państwowej nie mogą ingerować w pewien zakres Ŝycia obywatela tu tzw. prawa wolnościowymi:
-
wolność słowa
-
wolność sumienia
-
wolność zrzeszania się
-
wolność zgromadzeń
-
wolność poruszania się
zasada prymatu konstytucji
ustawa zasadnicza jest najwaŜniejszym aktem prawnym
zasada instytucjonalnej i proceduralnej gwarancji praw podmiotowych obywateli zasada równości wobec prawa
zasada równości w prawie
nikt nie moŜe być uprzywilejowany lub pokrzywdzony treścią danego przepisu prawnego
=.=========================.=
PRAWO
Prawo – system norm prawnych - ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z uŜyciem przymusu
Prawo wyznacza wzorce zachowań, które powinny być respektowane przez społeczeństwo i określa zasady odpowiedzialności za ich naruszenie Podmiot prawa – ten, kto moŜe posiadać uprawnienia (prawa) lub obowiązki, a więc ma zdolność prawną. Podmiotowość prawną nadaje prawo. KaŜdy człowiek jest podmiotem prawa od chwili urodzenia aŜ do śmierci Podmiotem prawa jest:
osoba fizyczna
osoba prawna
Osobowość prawna to pojęcie określające zdolność osób prawnych do bycia podmiotem praw i obowiązków oraz do dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych
Zdolność prawna – zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków prawnych. Zdolność prawna jest atrybutem następujących podmiotów prawa:
• osób fizycznych
• jednostek organizacyjnych, będących osobami prawnymi, w szczególności Skarbu Państwa
• jednostek organizacyjnych, niebędących osobami prawnymi, którym zdolność prawną nadają przepisy szczególne
Zdolność do czynności prawnych – w prawie cywilnym zdolność do dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych, czyli do przyjmowania i składania oświadczeń woli mających na celu wywołanie powstania, zmiany lub ustania stosunku prawnego. Innymi słowy, jest to zdolność do samodzielnego kształtowania swojej sytuacji prawnej (nabywania praw i zaciągania zobowiązań) Systemy prawa
Istnieją dwa podstawowe systemy prawa:
- prawo stanowione
- prawo precedensowe
Prawo stanowione –
to jednostronny i władczy akt decyzyjny podjęty przez organ państwa, a z jego upowaŜnieniem powstaje akt prawodawczy, który składa się z przepisów prawa, które kierowane są do podmiotów prawa i zawierają określone sposoby zachowania się
Prawo precedensowe –
W GB i USA - prawo nie tylko jest tworzone w formie prawa stanowionego, ale w formie precedensu prawotwórczego.
Precedens prawotwórczy ma charakter konkretny i polega na tym, Ŝe sąd podejmuje konkretną indywidualną decyzję w określonej sprawie, chociaŜ w obowiązujących przepisach prawa stanowionego nie ma podstaw do jej wydania lub teŜ podstawy te są niedostatecznie określone. Sąd formułuje zasadę rozstrzygnięcia i ta zasada powinna być w przyszłości podstawą rozstrzygania spraw podobnych WYKŁADNIA PRAWA
to jego interpretacja - proces ustalania właściwego znaczenia przepisów prawa. Przedmiotem wykładni są przepisy prawa, a nie normy prawne, bo w ramach właśnie wykładni z przepisów prawa wyprowadza się normy prawne
Przyczyny wykładni prawa:
- róŜnica i niejednoznaczność języka naturalnego i języka prawnego w tekstach prawnych
- zamierzone i świadome wprowadzenie przez ustawodawcę niejednoznaczności i nieostrości pojęć interesu społecznego, czyli pozostawienie stosującym prawo większej swobody w jego interpretacji
- starzenie się przepisów prawa, kiedy regulacja prawna nie przystaje do nowej interpretacji.
Rodzaje wykładni:
a) z uwagi na podmiot jej dokonujący:
- wykładnia autentyczna – dokonywana przez ten sam podmiot, który prawo ustanowił
- wykładnia legalna – oznacza, Ŝe moŜe być wydawana przez upowaŜniony do tego organ państwa (nie w Polsce)
- wykładnia praktyczna – dokonywana przez organy stosujące prawo róŜnego rodzaju, np. organy samorządowe, wykonawcze, sądowe
NajwaŜniejsza jest wykładnia sądowa wykonywana w procesie wykonywania prawa -
najwaŜniejsza wykładnia Sądu NajwyŜszego
Sąd NajwyŜszy interpretując prawo moŜe podejmować uchwały, jeŜeli uzna, Ŝe celowe jest wyjaśnienie przepisów prawa budzących wątpliwości. Następuje to na wniosek określonych podmiotów, np. Prezesa Sądu NajwyŜszego, Ministra Sprawiedliwości.
Uchwały te są podejmowane w składzie 7 sędziów
Wykładnia SN nie ma charakteru wiąŜącego formalnie, ale sądy ją stosują, bo nie chcą narazić się na zarzut błędnej interpretacji przepisów prawa.
- wykładnia doktrynalna – kaŜdy moŜe dokonywać interpretacji przepisów prawa - nie ma to dla niego mocy wiąŜącej, to faktyczni wykładnia prywatna.
Cenne wykładnie prawników, naukowców, wybitnych praktyków. Sądy mogą się
powoływać na wykładnie doktrynalne.
DOKTRYNA łac: doctrina – nauka, nauczanie, wiedza; oznacza ogół spójnych poglądów, załoŜeń, twierdzeń, przekonań, dogmatów będących podstawą koncepcji, np. naukowej, religijnej, gospodarczej, politycznej, militarnej
b) z uwagi na metody ich wykonywania:
- wykładnia językowa – ustalenie znaczenia norm prawnych poprzez analizę struktur językowych przepisów, znaczenia poszczególnych wyrazów np. zastosowania interpunkcji
- wykładnia celowościowa – (funkcjonalna) określenie celu, dla którego normy te zostały wydane
- wykładnia systemowa – ustalenie rzeczywistego znaczenia przepisów prawnych, ze względu na ich usytuowanie w systemie aktu prawnego czy całej gałęzi prawa
-wykładnia historyczna – interpretując przepisy prawa porównujemy je np. z uzasadnieniem projektów tych przepisów
Prawo dzieli się na gałęzie prawa zawierające normy prawne do siebie podobne, spójne i regulujące podobne stosunki społeczne
Trzy podstawowe gałęzie prawa:
- prawo cywilne
- prawo administracyjne
- prawo karne
Prawo cywilne
- to zespół norm prawnych regulujących określone stosunki społeczne za pomocą metody cywilno-prawnej (metoda, która polega na równorzędności podmiotów i braku
podporządkowania).
Prawo administracyjne
– to zespół norm prawnych, które regulują określone stosunki społeczne a pomocą metody administracyjno-prawnej (metoda, która polega na nierównorzędności podmiotów i podporządkowaniu obywatela wobec państwa).
Prawo karne
– zespół norm prawnych, regulujących określone stosunki społeczne za pomocą metody karnej, polegającej na operowaniu karą
Pozostałe gałęzie prawa wydzielono z uwagi na przedmiot regulacji prawnej, czyli rodzaje stosunków społecznych, które są regulowane za pomocą róŜnych metod:
- cywilno-prawnej - np. umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenie
- administracyjno-prawnej - np. powołanie, mianowanie
- karnej - np. odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników
Prawo publiczne (łac. ius publicum) - skupia normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego
prawo konstytucyjne
prawo karne
prawo administracyjne
Prawo prywatne (łac. ius privatum) skupia normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu jednostek i regulacja stosunków pomiędzy nimi
prawo rodzinne
prawo pracy
prawo handlowe
Podział ze względu na przedmiot regulacji, Przykładowe gałęzie:
prawo autorskie
prawo bankowe
prawo budowlane
prawo celne
prawo człowieka
prawo energetyczne
prawo kanoniczne
prawo konstytucyjne
prawo konfliktów zbrojnych
prawo lotnicze
prawo medyczne
prawo międzynarodowe
prawo naukowe
prawo o ruchu drogowym
prawo ochrony środowiska
prawo podatkowe
prawo polityczne
prawo rolne
prawo sanitarne
prawo upadłościowe
prawo Ŝywnościowe
PRAWO śYWNOŚCIOWE
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 178/2002/WE
autentyczna definicja „prawa Ŝywnościowego:
„Prawo Ŝywnościowe" oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy Ŝywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji Ŝywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub uŜywanej do Ŝywienia zwierząt hodowlanych
Wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji Ŝywności oraz pasze produkowane lub uŜywane do Ŝywienia zwierząt przeznaczonych na Ŝywność
Definicja doktrynalna obejmuje wszystkie elementy łańcucha Ŝywnościowego, regulowane dwoma odrębnymi, choć ściśle powiązanymi porządkami prawnymi: prawa wspólnotowego i krajowego.
W ujęciu doktrynalnym prawo Ŝywnościowe nie jest wyłącznie prawem rolnym czy handlowym dotyczącym Ŝywności ani teŜ prawem chroniącym konsumenta Ŝywności. Nie jest równieŜ prawem administracyjnym dotyczącym nadzoru nad produkcją, przetwarzaniem i dystrybucją Ŝywności - chociaŜ
wszystkie te elementy są w pełni w nim obecne.
Celami prawa Ŝywnościowego UE są:
-
ochrona zdrowia i Ŝycia człowieka - bezpieczeństwo Ŝywności,
-
ochrona interesów gospodarczych konsumenta
-
rzetelny obrót Ŝywnością
Charakter norm dotyczących Ŝywności
Metoda administracyjnoprawna dotyczy unormowań prawa Ŝywnościowego o charakterze obligatoryjnym
Metoda cywilnoprawna dotyczy na przykład statutów, regulaminów stowarzyszeń, fundacji i innych organizacji producentów Ŝywności. Prawem prywatnym są teŜ objęte prawa i obowiązki wynikające z umów
Metoda karnoprawna ma na celu przede wszystkim zapewnienie skuteczności stosowania prawa. Jest to metoda pomocnicza
Wyłączenia prawa Ŝywnościowego
Sfera gospodarstwa domowego nie jest objęta regulacją prawa Ŝywnościowego.
Pś nie ma zastosowania do produkcji podstawowej prowadzonej na własny domowy uŜytek lub do domowego przygotowania, obróbki lub składowania własnego, domowego spoŜycia Pś nie reguluje zasad i sposobów Ŝywienia
Prawo Ŝywnościowe natomiast skoncentrowane jest na ochronie zdrowia i ochronie konsumenta
śywność" oznacza kaŜdą substancję lub produkt, przetworzone, przetworzone częściowo lub
„
nieprzetworzone, przeznaczone do spoŜycia przez ludzi lub których spoŜycia przez ludzi moŜna się spodziewać.
śywność obejmuje napoje, gumę do Ŝucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do Ŝywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki.
Zgodnie z definicją Ŝywności zawartą w OPś, jeŜeli nie jest znane przeznaczenie produktu na etapie produkcji pierwotnej lub następnych (np. olej roślinny moŜe być przeznaczony do spoŜycia przez ludzi lub na cele przemysłowe), naleŜy stosować, do momentu klaryfikacji tego przeznaczenia, wymagania z obszaru Ŝywności
W przepisach Pś brak definicji bezpieczeństwa Ŝywności. Określono przesłanki oceny produktu niebezpiecznego, a system bezpieczeństwa budowany jest poprzez ogół zasad, instytucji, procedur mających na celu osiągnięcie najbardziej optymalnego stanu bezpieczeństwa Ŝywności w Unii Europejskiej
=.==========================.=
ADMINISTRACJA
Administracja (łac. administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – słuŜyć) to działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu moŜe takŜe oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. przedsiębiorstwem).
Jako system, administracja stanowi zbiór powiązanych ze sobą i współpracujących instytucji.
System administracyjny np.:
• inicjuje działalność organizatorską
• rozwiązuje problemy związane z zarządem państwem
• reguluje Ŝycie społeczne obywateli
• ingerowała aktywnie w Ŝycie gospodarcze
• tworzy biurokrację i słuŜby cywilne
Administracja zespolona jest elementem rządowej administracji terenowej. Podlega wojewodzie.
WiąŜe organy tej administracji wyróŜnione przedmiotem działania, naleŜące do róŜnych działów administracji rządowej (kierowników zespolonych słuŜb, inspekcji i straŜy, np. komendant wojewódzki straŜy poŜarnej, wojewódzki lekarz weterynarii, kurator oświaty, itd.), pod kierownictwem jednego
organu o kompetencji ogólnej - wojewody w celu redukcji kosztów administracji, lepszej koordynacji działań i unikania dublowania kompetencji.
Organy rządowej administracji zespolonej
Komendant Wojewódzki Państwowej StraŜy PoŜarnej
Komendant Wojewódzki Policji
Kurator Oświaty
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego
Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny
Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska
Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej
Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-SpoŜywczych
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Organy te dysponują aparatem pomocniczym w postaci wojewódzkich komend, inspektoratów, oddziałów i kuratoriów
Administracja niezespolona w Polsce jest częścią administracji rządowej w terenie. Nie podlega wojewodzie.
Organami administracji niezespolonej są terenowe organy administracji rządowej podporządkowane właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej, a takŜe kierownicy państwowych osób prawnych i kierownicy innych państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej na obszarze województwa.
Organami rządowej administracji niezespolonej są:
dyrektorzy izb celnych
naczelnicy urzędów celnych
dyrektorzy izb skarbowych
naczelnicy urzędów skarbowych
dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej
dyrektorzy urzędów morskich
dyrektorzy urzędów statystycznych
graniczni i powiatowi lekarze weterynari
regionalni dyrektorzy ochrony środowiska
Administracja publiczna
- "słuŜba społeczeństwu" łac. "administrare" - kierować, zarządzać, słuŜyć, łac. "publicus" - zbiorowy, społeczny, słuŜący ogółowi (nie ma charakteru prywatnego)
Administracja publiczna jest to przejęte przez państwo i realizowane przez jego zawisłe organy, a takŜe przez organy samorządu terytorialnego zaspokajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, wynikających ze współŜycia ludzi w społecznościach. Stanowi całokształt struktur organizacyjnych w państwie oraz ludzi zatrudnionych w tych strukturach spełniających zadania publiczne, zbiorowe i indywidualne, reglamentacyjne i świadczące oraz organizatorskie podmiotów kierowniczych i decydenckich.
Podział administracji publicznej
WyróŜnia się:
1. Administrację publiczną w ujęciu organizacyjnym (podmiotowym) - stanowi ona ogół podmiotów administracji, a więc organy administracji i inne podmioty wykonujące określone funkcje z zakresu administracji publicznej
2. Administrację publiczną w ujęciu materialnym (przedmiotowym) - działalność państwa, której przedmiotem są sprawy administracyjne albo inaczej zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej
3. Administrację publiczną w ujęciu formalnym - to cała działalność wykonywana przez podmioty administracje bez względu na to, czy ma ona charakter administracyjny czy teŜ nie ma tego charakteru
4. Administrację publiczną w ujęciu negatywnym - czyli wszystko to, co nie jest ani ustawodawstwem, ani sądownictwem
5. Administrację publiczną w ujęciu pozytywnym - czyli działalność organizatorską państwa 6. Administrację publiczną w ujęciu przedmiotowo - podmiotowym to: zespół działań, czynności i przedsięwzięć organizatorskich i wykonawczych prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego przez róŜne podmioty, organy i instytucje na podstawie ustawy i w określonych prawem formach
FUNKCJE ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ
1. Funkcja porządkowo - reglamentacyjna związana z ochroną porządku publicznego i bezpieczeństwa zbiorowego.
2. Funkcja świadcząca - świadczenie usług publicznych lub ich świadczenie za pośrednictwem instytucji świadczących, naleŜących do sektora publicznego (przedsiębiorstw uŜyteczności publicznej i zakładów administracyjnych). W ramach tej funkcji organy administracji publicznej zaspokajają potrzeby społeczne, np. utrzymując szpitale.
3. Funkcja regulatora rozwoju gospodarczego przejawiającej się w zastosowaniu klasycznych instrumentów policyjnych i reglamentacyjnych w postaci zezwoleń, kontyngentów, ceł, a takŜe udziale państwa w zarządzaniu gospodarką narodową
4. Funkcja organizatorska, w ramach której organy administracji podejmują działania twórcze, samodzielne i kreatywne, np. gdy urzędnicy gminni starają się zdobyć fundusze unijne 5. Funkcja wykonawcza, polegająca na wykonywaniu przepisów.
6. Organy i instytucje administracji muszą przestrzegać prawa, zgodnie z konstytucyjnymi zasadami 7. Funkcja kontrolno - nadzorcza, w ramach której państwo kontroluje i nadzoruje obywateli 8. Funkcja prognostyczno - planistyczna, dzięki której władza publiczna formułuje, np. prognozy wzrostu zanieczyszczenia środowiska naturalnego.
Cechy administracji publicznej
1.
przymus
2.
monopolistyczny charakter
3.
trwałość
4.
planowość
5.
ciągłość
6.
stabilność
7.
apolityczność
8.
fachowość - dzięki wykształceniu urzędników, przygotowaniu praktycznemu i doświadczeniu 9.
wyodrębnienie i uporządkowanie organizacyjne oraz kompetencyjne,
10.
legalizm, oparcie na obowiązujących przepisach prawa w zakresie prawa materialnego i proceduralnego,
11.
poszanowanie interesu publicznego (dobra ogólnego), czyli np. ochrona obywateli, ale i środowiska naturalnego
Zasady organizacji i działania administracji publicznej
1. Zasada związania administracji prawem. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i w granicach zakreślonych przepisami prawa.
2. Zasada kierownictwa. Kierownictwo jest to działanie organu administracji publicznej organizacyjne, inicjatywne, koordynacyjne, sprawdzające, kadrowe, nadzorcze, kontrolne 3. Zasada koordynacji. Koordynacja w administracji publicznej sprowadza się do harmonizowania działań róŜnych organów administracji i urzędów publicznych dla osiągnięcia zamierzonych celów.
4. Zasada kolegialności. Kolegialność zasadza się na wspólnym podejmowaniu decyzji przez kilka lub nawet więcej równouprawnionych osób
5. Zasada jednoosobowości. Jednoosobowość polega na tworzeniu jednoosobowych organów administracji i jednoosobowym podejmowaniu decyzji
6. Zasada zakresu działania i właściwości (kompetencji) organu. Zakres działania organu jest określany w przepisach ustrojowych prawa administracyjnego powołującego dany organ. Zakres ten obejmuje wyliczenie spraw, jakimi organ się zajmuje. Natomiast kompetencję naleŜy
rozumieć jako zbiór uprawnień organu administracji publicznej, dotyczącego określonego zakresu spraw, w którym organ ma prawo i zarazem obowiązek działania. WyróŜnia się kilka rodzajów właściwości:
o właściwość miejscowa - słuŜy do określenia organu terenowego, który ma kompetencję do rozstrzygnięcia danej sprawy z punktu widzenia terytorialnego zasięgu działania.
o właściwość rzeczowa - jest to przyznanie organowi administracji prawa do rozstrzygnięcia tylko określonych kategorii spraw.
o właściwość instancyjna - jest to wskazanie instancji właściwej do rozstrzygnięcia danej sprawy.
7. Zasada decentralizacji. Decentralizacja wiąŜe się ściśle z budową aparat administracji publicznej i rozłoŜeniem zadań między poszczególne ogniwa tego aparatu w układzie pionowym 8. Zasada nadzoru. Nadzór jest to moŜliwość wynikająca z przepisów prawa wkraczania w działalność jednostki nadzorowanej środkami instruktywnymi, organizacyjnymi, kontrolnymi i władczymi
9. Zasada kontroli. Kontrola administracji sprowadza się do wykonywania czynności sprawdzających działania jednostek administracji publicznej
10. Zasada odpowiedzialności. WyróŜniamy:
• odpowiedzialność kierownicza - dotyczy osób pełniących kierownicze funkcje w administracji publicznej
• odpowiedzialność karna - odpowiedzialność sprawcza indywidualna
• odpowiedzialność majątkowa - wiąŜe się ze szkodami wyrządzonymi przez
urzędnika w procesie realizacji funkcji administrowania
• odpowiedzialność słuŜbowa - jest to odpowiedzialność pracowników względem przełoŜonych za uchybienia wobec obowiązków słuŜbowych