W ZAKRESIE ROZPOZNAWANIA SEKSUALNEGO ZAINTERESOWANIA U PCI PRZECIWNEJ - MCZYNI POPENIAJ BD I RODZAJU - CZCIEJ NI MA TO MIEJSCE ROZPOZNAJ U KOBIET ZAINTERESOWANIE SEKSEM;
W ZAKRESIE ZAANGAOWANIA - KOBIETY POPENIAJ BLD II RODZAJU - NIE DOCENIAJ (NIE ROZPOZNAJ) ZAANGAOWANIA MCZYZNY W ZWIZEK.
Wykad II - Kulturowe oraz indywidualne uwarunkowania w spostrzeganiu ludzi
INDYWIDUALISTYCZNA KONCEPCJA CZOWIEKA
W KULTURZE ZACHODU
DOROSA JEDNOSTKA POSIADA WZGLDNIE STAE CECHY PSYCHICZNE, KTÓRE ODPOWIEDZIALNE S ZA JEJ ZACHOWANIA. ZACHOWANIE JEDNOSTKI JEST PRZEWIDYWALNE - STAE W RÓNYCH SYTUACJACH.
CENIONE WARTOCI OSOBISTE:
NIEZALENO, SAMOREALIZACJA, ZDOLNOCI OSOBISTE, PRYWATNE SZCZCIE, POZYTYWNA SAMOOCENA, OSOBISTY SUKCES.
KONSEKWENCJE POZNAWCZE KONCEPCJI:
-POWSZECHNE WYSTPOWANIE PODSTAWOWEGO BDU ATRYBUCYJNEGO;
-DEPRECJONOWANIE GRUP OBCYCH;
-DEPRECJONOWANIE OSIGNI OSÓB BLISKICH W WANEJ DLA SAMOOCENY JEDNOSTKI DZIEDZINIE.
-NEGATYWNE OCENIANIE OSÓB NIEZADOWOLONYCH Z SIEBIE, PESYMISTÓW, PRACOCHOLIKÓW.
KOLEKTYWISTYCZNA KONCEPCJA CZOWIEKA W ULTURZE WSCHODU
CZOWIEK JEST OSOB WSPÓZALEN OD INNYCH, JEGO ZACHOWANIE UWARUNKOWANE JEST PRZEZ CZYNNIKI ZEWNTRZNE, RODOWISKO, W KTÓRYM YJE.
CENIONE WARTOCI OSOBISTE:
SAMOKRYTYCYZM, WYTRWAO, WYSIEK, WYTRZYMAO (ZDOLNO ZNOSZENIA CIERPIENIA), SAMODOSKONALENIE SI.
KONSEKWENCJE POZNAWCZE KONCEPCJI:
-DOKONYWANIE ATRYBUCJI DO DYSPOZYCJI GRUPY;
-DOKONYWANIE ATRYBUCJI DO WYSIKU;
-FAWORYZOWANIE OSIAGNI OSÓB BLISKICH W WANEJ DLA SAMOOCENY JEDNOSTKI DZIEDZINIE;
-NEGATYWNE OCENIANIE OSÓB ZADOWOLONYCH Z SIEBIE, DCYCH DO OSOBISTEGO SZCZCIA.
Rys.1. INTERPRETACJA PRZYCZYN ZACHOWANIA NIEPRZYSTOWANEGO CZONKA GRUPY,
DOKONYWANA PRZEZ AMERYKANÓW I CHICZYKÓW
(MENON I IN, 1999; BAD.2)
Rys.2 A. ATRYBUCJE DYSPOZYCYJNE DOKONYWANE PRZEZ AMERYKANÓW I CHICZYKÓW W SYTUACJI, KTÓREJ BOHATEREM JEST JEDNOSTKA LUB GRUPA
(MENON I IN, 1999, BAD.3)
RYS.2. B. ATRYBUCJE SYTUACYJNE
PE A DEFORMACJE W SPOSTRZEGANIU INNYCH
KOBIETY W PORÓWNANIU DO MECZYZN PRZEJAWIAJ SILNIEJSZE TENDENCJE DO( CYT. ZA: Mądrzycki):
-POZYTYWNEJ OCENY INNYCH;
-HALO EFEKTÓW;
-PROJEKCJI ASYMILACYJNEJ.
SAMOOCENA A SPOSTRZEGANIE INNYCH
W SYTUACJACH NIE ZAGRAŻAJACYCH „JA” - POZYTYWNA SAMOOCENA SPRZYJA POZYTYWNEJ OCENIE INNYCH;
W SYTUACJACH ZAGRAŻAJACYCH „JA”:
OSOBY Z WYSOKĄ SAMOOCENĄ DEPRECJONUJĄ OSOBY, Z KTÓRYMI SIĘ PORÓWNUJĄ, NIEZALEZNIE OD TEGO, CZY SĄ TO OSOBY LUBIANE CZY NIELUBIANE;
OSOBY Z NISKĄ SAMOOCENĄ DEPRECJONUJĄ TYLKO OSOBY NIELUBIANE;
W SYTUACJI WYKRYCIA NIEAKCEPTOWANYCH CECH U SIEBIE: OSOBY Z W.S. PROJEKTUJĄ NIEAKCEPTOWANE CECHY ZARÓWNO NA OSOBY LUBIANE JAK I NIELUBIANE; OSOBY Z N.S. PROJEKTUJĄ NIEAKCEPTOWANE CECHY TYLKO NA OSOBY NIELUBIANE (BADANIA BRAMEL, CYT. ZA MĄDRZYCKI, 1987 - Deformacje w spostrzeganiu ludzi).
POTRZEBA STRUKTURY - NEUBERG,MOSKOWITZ
DĄŻENIE DO JASNOŒCI, PEWNOŒCI, AWERSJA DO DWUZNACZNOŒCI.
KONSEKWENCJE POTRZEBY:
-W SYTUACJACH WIELOZNACZNYCH POSŁUGIWANIE SIĘ STEREOTYPAMI;
-NASILONY EFEKT ASYMILACJI - WYKORZYSTYWANIE WCZEŒNIEJ ZAKTYWIZOWANYCH SCHEMATÓW DO INTERPRETACJI NOWYCH OBIEKTÓW.
ZŁOŻONOŒĆ POZNAWCZA - BIERI
POSŁUGIWANIE SIĘ WIELOMA WZGLĘDEM SIEBIE NIEZALEŻNYMI KATEGORIAMI DO OPISU ZJAWISK SPOŁECZNYCH.
KONSEKWENCJE ZLOŻONOŒCI POZNAWCZEJ:
-SPOSTRZEGANIE ROZNIC MIĘDZY JA ORAZ INNYMI - SŁABSZE STOSOWANIE PROJEKCJI ASYMILACYJNEJ;
-ZAINTERESOWANIE WEWNETRZNYMI STANAMI PSYCHICZNYMI INNYCH OSÓB.
OSOBOWOŒĆ DOGMATYCZNA - ROKEACH
KONSEKWENCJE DOGMATYZMU DLA OCENIANIA INNYCH:
-NASILONY KONFORMIZM WOBEC AUTORYTETÓW;
-OCENIANIE LUDZI NA PODSTAWIE ICH STOSUNKU DO UZNANYCH PRZEZ JEDNOSTKE AUTORYTETOW;
-CZARNO-BIAŁE OCENIANIE INNYCH.
POTRZEBA POZNAWCZEGO DOMKNIĘCIA -NEED FOR COGNITIVE CLOSURE -KRUGLANSKI, WEBSTER, 1994.
MANIFESTACJE POTRZEBY:
PREFEROWANIE PORZĄDKU
„PODSTAWOWĄ SPRAWĄ DLA OSIĄGNIĘCIA SUKCESU JEST POSIADANIE JASNYCH ZASAD POSTĘPOWANIA I PRZESTRZEGANIE PORZĄDKU W PRACY.”
PREFEROWANIE PRZEWIDYWALNOŒCI
„WOLĘ ZŁE WIADOMOŒCI NIŻ POZOSTAWANIE W STANIE NIEPEWNOŒCI”
SZYBKIE PODEJMOWANIE DECYZJI
„WAZNE DECYZJE PODEJMUJĘ SZYBKO I BEZ WAHANIA.”
DYSKOMFORT W SYTUACJACH WIELOZNACZNYCH
„NIE LUBIĘ SYTUACJI, W KTORYCH NIE WIEM, CZEGO MOGĘ SIĘ SPODZIEWAĆ.”
BRAK OTWARCIA
„PRZED PRZYJĘCIEM WŁASNEGO STANOWISKA W DANEJ SPRAWIE ZWYKLE NIE KONSULTUJĘ RÓŻNYCH OPINII.”
POTRZEBA POZNAWCZEGO DOMKNIĘCIA
-JEST ZMIENNĄ OSOBOWOŒCIOWĄ; (np. osoby wykonujace zawód artystyczny mają niższe nasilenie tej potrzeby niż osoby wykonujące zawody techniczne);
-A TAKŻE:
JEST AKTYWIZOWANA PRZEZ WARUNKI SYTUACYJNE:
-PRESJĘ CZASOWĄ;
-HAŁAS;
-NISKA ATRAKCYJNOŒĆ POZNAWANEGO OBIEKTU.
KONSEKWENCJE POZNAWCZE POTRZEBY POZNAWCZEGO DOMKNIĘCIA:
-NASILONY EFEKT PIERWSZEŃSTWA;
DYSPOZYCYJNE ATRYBUCJE PRZYCZYNOWE: INDYWIDUALNE W KLUTURZE ZACHODU I GRUPOWE W KULTURZE WSCHODU;
-POSŁUGIWANIE SIĘ STEREOTYPAMI;
-W SYTUACJI PODPROGOWEJ AKTYWIZACJI LEKU PRZED ŒMIERICIĄ PROWADZI DO PREFEROWANIA CZŁONKÓW GRUP OBCYCH PODOBNYCH DO STEREOTYPOWEGO OBRAZU GRUPY.
NASILENIE ATRYBUCJI DYSPOZYCYJNYCH W GRUPIE CHIŃCZYKÓW I AMERYKANÓW, GDY OBIEKTEM BYŁA JEDNOSTKA LUB GRUPA -
W SYTUACJI PRESJI CZASOWEJ NA OCENĘ
(BADANIA CHI-YUE CHIU, MORRISA I MENONA, 2000)
NASILENIE ATRYBUCJI DYSPOZYCYJNYCH W GRUPIE CHIŃCZYKÓW I AMERYKANÓW, GDY OBIEKTEM OCENY BYŁA JEDNOSTKA LUB GRUPA - W SYTUACJI BRAKU PRESJI CZASOWEJ NA OCENĘ
Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
TOSAMO JEDNOSTKI A PROCESY KATEGORYZACJI
SPOECZNEJ
TEORIA TOSAMOCI SPOECZNEJ H. TAJFELA
1. LUDZIE S MOTYWOWANI DO UTRZYMANIA POZYTYWNEJ SAMOOCENY;
KONCEPCJA WASNEJ OSOBY W DUEJ MIERZE WYNIKA Z IDENTYFIKACJI Z GRUP;
LUDZIE UTRZYMUJ POZYTYWN TOSAMO SPOECZN DZIKI PROCESOM PORÓWNA MIDZYGRUPOWYCH, KTÓRE S KORZYSTNE DLA GRUPY JEDNOSTKI.
KONSEKWENCJ TOSAMOCI SPOECZNEJ JEST ZJAWISKO AKCENTUACJI:
PODKRELANIE RÓNIC MIDZYGRUPOWYCH I MINIMALIZOWANIE RÓNIC WEWNTRZGRUPOWYCH; MINIMALIZOWANIE RÓNIC WEWNTRZGRUPOWYCH JEST ASYMETRYCZNE: WIKSZE W PRZYPADKU GRUP OBCYCH
(wyjtek stanowi grupy mniejszociowe oraz o niskiej samoocenie).
Badanie konsekwencji tosamoci spoecznej w paradygmacie „kto co powiedzia” - Taylor, Fiske.
Wykad III -Komunikacja niewerbalna jako ródo ocen innych ludzi
RYS. 1. BDY W DEKODOWANIU INFORMACJI NIEWERBALNYCH WRÓD INTROWERTYKÓW I EKSTRAWERTYKÓW JAKO FUNKCJA KONCENTRACJI NA KONWERSACJI LUB OCENACH PARTNERA
LIEBERMAN & ROSENTHAL (2001, BAD.II)
Gdy badani koncentrowali si na prowadzeniu konwersacji - introwertycy w porównaniu z ekstrawertykami popeniali istotnie wicej bdów w dekodowaniu informacji niewerbalnych.
Gdy badani koncentrowali si na odzwierciedlaniu ocen partnera dotyczcych ich osoby (np. czy partner mnie lubi) - introwertycy równie sprawnie jak ekstrawertycy interpretowali informacje niewerbalne.
RYS. 2. LICZBA KOPOTLIWYCH PRZERW WRÓD INTROWERTYKÓW I EKSTRAWERTYKÓW JAKO FUNKCJA KONCENTRACJI NA KONWERSACJI LUB OCENACH PARTNERA - LIEBERMAN, ROSENTHAL (2001 - BAD. 2)
Gdy badani koncentrowali si na prowadzeniu rozmowy introwertycy i ekstrawertycy popeniali podobn liczb kopotliwych przerw.
Gdy badani koncentrowali si na odzwierciedlaniu ocen partnera (np. czy partner lubi mnie) - introwertycy popeniali istotnie wicej kopotliwych przerw ni ekstrawertycy.
FUNKCJE KOMUNIKACJI NIEWERBALNEJ wg Argyle'go
WYRAANIE EMOCJI
2. PRZEKAZYWANIE USTOSUNKOWA INTERPERSONALNYCH:
SYMPATII/ANTYPATII, DOMINACJI/SUBMISJI
3.PREZENTACJA WASNEJ OSOBY
4.FUNKCJE POMOCNICZE W TOKU ROZMOWY
ELEMENTY UWZGLEDNIANE W BADANIACH NAD KOMUNIKACJA NIEWERBALN
-RODOWISKO FIZYCZNE
-RODOWISKO PRZESTRZENNE
-FIZYCZNA CHARAKTERYSTYKA UCZESTNIKÓW KOMUNIKACJI
-RUCHY CIAA I POSTAWA: ZACHOWANIA DOTYKOWE, PRZESTRZENNE, MIMIKA, ZACHOWANIA WZROKOWE, WOKALNE.
PODSTAWOWE PYTANIA POJAWIAJCE SI W BADANIACH NAD KOMUNIKACJ NIEWERBALN
-CZY ZACHOWANIA NIEWERBALNE MAJ CHARAKTER UNIWERSALNY CZY S UWARUNKOWANE KULTUROWO?
CZY ISTNIEJE ZWIZEK MIDZY KOMUNIKACJ NIEWERBALN JEDNOSTKI A JEJ RZECZYWISTYMI CECHAMI OSOBOWOCI?
JAKA JEST TRE STEREOTYPÓW DOTYCZCYCH OKRELONYCH ZACHOWA NIEWERBALNYCH?
JAKIE CECHY MAJ TRAFNI ODBIORCY I NADAWCY KOMUNIKATÓW NIEWERBALNYCH?
NA CZYM POLEGAJ ZALEZNOCI MIDZY NADAWANIEM I ODBIERANIEM KOMUNIKATÓW NIEWERBALNYCH?
STEREOTYPOWE PRZEKONANIA DOTYCZCE KOMUNIKACJI NIEWERBALNEJ W WIETLE BADA NAUKOWYCH
-KOLOR KOJARZY SI LAIKOM Z OKRELONYMI EMOCJAMI JEDNOSTKI - BADANIA WYKAZUJ, E KOLRO STYMULUJE OKRELONE EMOCJE I ZACHOWANIA (FRANK, GILOWICH,1988);
-CECHY FIZYCZNE OTOCZENIA, ZARÓWNO W PRZEKONANIU LAIKÓW JAK I W WIETLE BADA WPYWAJ NA EMOCJE ORAZ SPRAWNO INTELEKTUALN JEDNOSTKI (SOMMER);
-TROSKA O STRÓJ I PREFERENCJE STROJU WI SI Z OBEIKTYWNYMI CECHAMI OSOBOWOCI (ROSENFELD,PLAX, 1977);
-BUDOWA CIAA KOJARZY SI LAIKOM Z OKRELONYMI CECHAMI FIZYCZNYMI; BADANIA WYKAZUJ KORELACJE MIDZY TEMPERAMENTEM A BUDOW CIAA (SHELDON, WELLS i SIEGEL, 1961);
LAICY NA PODSTAWIE TWARZY WYCIGAJ WNIOSKI O MORALNOCI I INTELIGENCJI - W WIETLE BADA TAKIE ZALENOCI PRAWIE NIE ISTNIEJ.
RÓNICE MIDZYPCIOWE W KOMUNIKACJI NIEWERBALNEJ
DYSTANS KONWERSACYJNY - MNIEJSZY U KOBIET NI MCZYZN W KONTAKTACH PRZYJAZNYCH I NEUTRALNYCH.
II. WSPÓCZYNNIK DOMINACJI WZROKOWEJ - WYRAANY PRZEZ STOSUNEK CZSTOCI KONTAKTU WZROKOWEGO W ROLI NADAWCY I ODBIORCY - WYSZY U MCZYZN, NIEZALENIE OD STATUSU PARTNERÓW.
III. KOBIETY CZCIEJ NI MCZYNI DOTYKAJ INNE OSOBY TEJ SAMEJ PCI.
IV. WRÓD MODYCH PAR DAMSKO-MSKICH ZACHOWANIA DOTYKOWE INICJOWANE S PRZEZ MZYZN, W PARACH DOJRZAYCH (PO40-TCE) INICJATYW PRZEJMUJ KOBIETY (UJCIE POD RAMI, CHWYCENIE ZA RK).
RÓNICE MIEDZYKULTUROWE W KOMUNIKACJI NIEWERBALNEJ
KULTURY KOLEKTYWISTYCZNE CECHUJCE SI DUYM DYSTANSEM SPOECZNYM BARDZIEJ RYGORYSTYCZNIE KONTROLUJ SPOSÓB PUBLICZNEJ MANIFESTACJI EMOCJI (EMOCJE SU PODKRELANIU STATUSU OSOBY);
KULTURY INDYWIDUALISTYCZNE O MNIEJSZYM DYSTANSIE PSOECZNYM DOPUSZCZAJ INDYWIDUALNIE ZROZNICOWANE WZORCE EKSPRESJI EMOCJI;
WIELKO DYSTANSU FIZYCZNEGO ORAZ CZSTO STOSOWANIA DOTYKU ZALEY OD NORM KULTUROWYCH:
-KULTURY KONTAKTOWE: KRAJE LATYNOAMERYKASKIE, ARABOWIE, EUROPA POUDNIOWA;
KULTURY NIEKONTAKTOWE: DALEKI WSCHÓD, INDIE, PAKISTAN, EUROPA PÓNOCNA,USA.
ODMIENNE ZNACZENIE GESTÓW-EMBLEMATÓW W RÓNYCH KRAJACH.
TRAFNI ODBIORCY CHARAKTERYZUJ SI:
LEPSZYM PRZYSTOSOWANIEM SPOECZNYM;
MNIEJSZYM POZIOMEM WROGOCI I MANIPULACJI;
MNIEJSZYM DOGMATYZMEM;
POSTAWAMI DEMOKRATYCZNYMI;
EKSTRAWERTYZMEM;
WYSOK OBSERWACYJN SAMOKONTROL (SNYDER);
CZCIEJ S TO KOBIETY NI MCZYNI (NIE DOTYCZY ROZPOZNAWANIA KAMSTWA);
OSOBY WYKONUJCE ARTYSTYCZNE ZAWODY.
CECHY DOBREGO NADAWCY
EKSTRAWERSJA, DOMINACJA, WYSOKA OBSERWACYJNA SAMOKONTROLA, EKSHIBICJONIZM EMOCJONALNY.
NA TEMAT WZAJEMNYCH ZALENOCI MIDZY UMIEJTNOCI NADAWANIA I ODBIERANIA K. NIEWERBALNYCH ISTNIEJ MAO KONKLUZYWNE WYNIKI BADA (ZUCKERMAN, HALBERSTADT, PATTERSON).
Wykad IV. Stereotypy i uprzedzenia
DWUSTOPNIOWY MODEL POZNAWCZEGO PRZETWARZANIA INFORMACJI WG PATRYCJI DEVINE
1. AUTOMATYCZNE PRZETWARZANIE INFORMACJI - WYKORZYSTANIE WIEDZY STEREOTYPOWEJ, NIEZALENIE OD OSOBISTEJ AKCEPTACJI STEREOTYPU;
2. KONTROLOWANE (WIADOME) PRZETWARZANIE INFORMACJI - MOLIWO ZDYSTANSOWANIA SI DO WIEDZY STEREOTYPOWEJ W ZALENOCI OD OSOBISTYCH PRZEKONA.
OCENIANIE LUDZI NA POZIOMIE I ETAPU, NIEZALENIE OD OSOBISTYCH PRZEKONA JEDNOSTKI MOE MIE MIEJSCE W SYTUACJI:
-PODPROGOWEJ AKTYWIZACJI STEREOTYPU;
-OBECNOCI OSÓB UZNAJCYCH WIEDZ STEREOTYPOW (BADANIA GREENBERGA I PYSZCZYSKIEGO,85; DEVINE,89).
STRUKTURA STEREOTYPÓW ZWIZANYCH Z PCI, wg Deaux i Lewisa:
KOMPONENTA CECH OSOBOWOCI:
kobiety: emocjonalne, zdolne do powice, delikatne, czue, troskliwe, empatyczne, pomocne, ciepe;
mczyni: niezaleni, aktywni, kompetentni, atwo podejmuj decyzje, niezawodni, pewni siebie, dominujcy.
KOMPONENTA RÓL SPOECZNYCH:
kobiety: wspiera emocjonalnie innych, zarzdza domem, opiekuje si dziemi;
mczyni: utrzymuje finansowo rodzin, jest gow domu, odpowiedzialny za domowe naprawy, ma wadz.
KOMPONENTA WYGLDU ZEWNTRZNEGO:
kobiety: delikatny gos, schludno, wdzik, mikko ruchów;
mczyni: wysoki, silny, krzepki, szeroki w ramionach.
KOMPONENTA ZAWODU:
kobiety: terapeutka, logopeda, nauczycielka w przedszkolu i szkole podstawowej, pielgniarka;
mczyni: kierowca ciarówki, agent ubezpieczeniowy, instalator telefonów, burmistrz miasta.
KOBIECO - MSKO JAKO WYMIAR KULTURY
W RÓNYCH KRAJACH (REJONACH WIATA) PRZYPISUJE SI NIERÓWNE ZNACZENIE (RÓN RANG) WARTOCIOM KOBIECYM I MSKIM.
KULTURY MSKIE - JAPONIA, AUSTRIA, KRAJE ANGLOSASKIE, LATYNOAMERYKASKIE: WARTOCI MSKIE CENIONE S WYEJ NIZ KOBIECE; WYSTPUJE SILNY DYMORFIZM PCIOWY (PODKRELANIE RÓNIC MIDZY PCIAMI), BRAK TOLERANCJI ZACHOWA NIEZGODNYCH Z PCI.
KULTURY EGALITARNE (kobiece wg Hofstede) - SZWECJA, HOLANDIA: EGALITARYZM, ZAMAZYWANIE RÓNIC MIDZY PCIAMI; WYSOKO ROZWINITA OPIEKA SPOECZNA; TOLERANCJA W SPRAWACH SEKSUALNYCH I RODZINNYCH; WYSOKA REPREZENTACJA KOBIET W STRUKTURACH WADZY.
KONTROWERSJE WOKÓ GENEZY RÓNIC MIDZYPCIOWYCH
STANOWISKO BIOLOGICZNE
PSYCHOLOGICZNE RÓNICE MIDZYPCIOWE WYNIKAJ Z UWARUNKOW GENETYCZNYCH, PCI MÓZGU, MAJ CHARAKTER WRODZONY - S EFEKTEM PROCESU EWOLUCJI.
STANOWISKO KULTUROWE
PSYCHOLOGICZNE RÓNICE MIDZYPCIOWE WYNIKAJ Z ODMIENNEGO PROCESU SOCJALIZACJI KOBIET I MCZYZN.
KONCEPCJE KULTUROWE
KONCEPCJA CZTERECH TYPÓW PCI PSYCHOLOGICZNEJ SANDRY BEM (MSKA, KOBIECA, ANDROGYNICZNA, NIEZRÓNICOWANA);
KONCEPCJA „JA ZWIZANEGO” I „JA ODDZIELONEGO” NANCY CHODOROW I CAROL GILIGAN.
UPRZEDZENIA EFINICYJNE USTALENIA:
UPRZEDZENIE TO NEGATYWNA POSTAWA (REAKCJA AFEKTYWNA) WOBEC OKRELONEJ GRUPY.
RODZAJE UPRZEDZE (KOVEL, 1970, CYT. ZA: WEIGL):
AWERSYJNE - ICH PODSTAW S SILNE EMOCJE NEGATYWNE: LK, WSTRT, NIENAWI;
DOMINATYWNE - ICH PODSTAW S TAKIE EMOCJE JAK: POGARDA, LITO, WSPÓCZUCIE;
WYNIKAJCE Z NIEJASNOCI - BAZUJ NA SPRZECZNYCH EMOCJACH: PODZIWU, UZNANIA ORAZ ZAZDROCI, NIECHCI, RYWALIZACJI.
UPRZEDZENIE MOE PROWADZI DO DYSKRYMINACJI LUB UNIKANIA GRUPY OBJTEJ UPRZEDZENIEM.
RASIZM -UPRZEDZENIE I DYSKRYMINACJA GRUP ETNICZNYCH LUB MNIEJSZOSCIOWYCH
FORMY RASIZMU
JAWNY - PUBLICZNE DEKLARACJE I CELOWE ZACHOWANIA WOBEC OKRESLONEJ GRUPY;
UKRYTY: WYSTEPUJE NA POZIOMIE PRZEZYWANYCH (CZSTO NIEWIADOMIE) NEGATYWNYCH EMOCJI ORAZ NIEKONTROLOWANYCH ZACHOWA WOBEC OKRELONEJ GRUPY.
STEREOTYPY A UPRZEDZENIA - PORÓWNANIE CYT. ZA CHLEWISKI, 1992.
KOMPONENTY |
STEREOTYP |
UPRZEDZENIE |
POZNAWCZY |
DOMINUJCY KOMPONENT: STEREOTYP TO WIEDZA, SCHEMAT POZNAWCZY |
MAO AKCENTOWANY KOMPONENT |
EMOCJONALNY |
UBOCZNY SKADNIK |
DOMINUJCY SKADNIK |
BEHAWIORALNY |
MAO AKCENTOWANY |
ISTOTNY SKADNIK: UPRZEDZENIA MOTYWUJ DO OKRELONYCH ZACHOWA: DYSKRYMINACJI LUB UNIKANIA DANEJ GRUPY. |
TEORIE WYJANIAJCE POWSTAWANIE UPRZEDZE
TEORIA RZECZYWISTEGO KONFLIKTU GRUPOWEGO
OGRANICZONA ILO DÓBR MATERIALNYCH ORAZ SPOECZNYCH PROWADZI DO UPRZEDZE WOBEC GRUP RYWALIZUJCYCH LUB SABSZYCH (POSZUKIWANIE KOZA OFIARNEGO - BADANIA HEPWORTHA I WESTA,1988).
RYWALIZACJI O DOBRA TOWARZYSZY USTANAWIANIE PRAW CHRONIACYCH PRZYWILEJE ELIT, WPROWADZANIE LIMITÓW W POLITYCE IMIGRACYJNEJ, OGRANICZANIE WOLNEJ KONKURENCJI.
TEORIE PSYCHODYNAMICZNE - NIE ROZWIZANE KONFLIKTY INTRAPSYCHICZNE Z OKRESU DZIECISTWA S PRZYCZYN POWSTANIA OSOBOWOCI AUTORYTARNEJ (DOGMATYCZNEJ): JEDNOSTKA TAKA PRZENOSI SWOJ NIEWIADOM WROGO I LK WOBEC OSÓB BLISKICH NA INNE OSOBY, ZWASZCZA SABSZE OD NIEJ, OBCEJ NARODOWOCI, O ODMIENNYCH PRZEKONANIACH (ADORNO, ROKEACH, DOLLARD).
TEORIA SPOECZNEGO UCZENIA SI - STEREOTYPY I UPRZEDZENIA TRANSMITOWANE S.A. POPRZEZ JZYK I KULTUR (NP. ZINSTYTUCJONALIZOWANY RASIZM).
TEORIE TOSAMOCI SPOECZNEJ - UPRZEDZENIA S NATURALN KONSEKWENCJA KATEGORYZACJI SPOECZNEJ, PODZIAU LUDZI NA MY - ONI.
TEORIA TOSAMOCI SPOECZNEJ HENRY TAJFELA
1.ISTNIEJE ODWROTNA ZALENO MIDZY TOSAMOCI OSOBIST I SPOECZN: KONCENTRACJA NA JEDNEJ Z NICH OSABIA(W DANYM MOMENCIE) DRUG.
AKTYWIZACJA TOSAMOCI SPOECZNEJ PROWADZI DO ZJAWISKA AKCENTUACJI: PODKRELANIA RÓNIC MIDZYGRUPOWYCH I MINIMALIZOWANIA RÓNIC WEWNTRZGRUPOWYCH.
SAMA WIADOMO PRZYNALENOCI DO GRUPY WYWOUJE ZJAWISKO FAWORYZOWANIA WASNEJ GRUPY I DYSKRYMINOWANIA OBCEJ (BADANIA DOTYCZCE GRUP „MINIMALNYCH”).
FAWORYZOWANIE WASNEJ GRUPY SUY UTRZYMANIU POCZUCIA WASNEJ WARTOCI (BRAK JEDNOZNACZNYCH DOWODÓW EMPIRYCZNYCH).
Wykad V Samowiedza
POJCIE WASNEJ OSOBY
TERMINY POKREWNE:
EGO, JA, SAMOWIEDZA, SCHEMAT „JA”, SAMOWIADOMO.
SKADNIKI SCHEMATU „JA”
SAMOOPIS (SDY DESKRYPTYWNE);
SAMOOCENA (SDY EWALUATYWNE).
SAMOOCENA MOE BY DOKONYWANA Z PERSPEKTYWY WASNEJ ORAZ INNYCH LUDZI.
RODZAJE „JA”
wg HIGGINSA: JA REALNE, JA IDEALNE, JA POWINNOCIOWE.
Wg CARVERA I SCHEIERA: JA PRYWATNE, JA-PUBLICZNE.
Wg M. SNYDERA: PRAGMATYCZNA versus PRYNCYPIALNA KONCEPCJA WASNEJ OSOBY.
RÓDA SAMOWIEDZY
INTROSPEKCJA (UJCIE HISTORYCZNE)
SAMOWIADOMO WEWNTRZNYCH, AKTUALNYCH PROCESÓW PSYCHICZNYCH: EMOCJI, POTRZEB, MOTYWÓW, MYLI.
W PRAKTYCE INTROSPEKCJA WSPÓWYSTEPUJE Z RETROSPEKCJ (PRZYPOMINANIEM PRZESZYCH STANÓW PSYCHICZNYCH) ORAZ OGÓLN AUTOREFLEKSJ (JAKI JESTEM).
ADEKWATNO INTROSPEKCJI: OD CZASÓW FREUDA PO WSPOCZESN PSYCHOLOGI POZNAWCZ (Nisbett, Wilson, 1977) JEST KWESTIONOWANA.
NIEZALENIE OD ADEKWATNOCI SAMOWIADOMO PENI FUNKCJE REGULACYJNE (WPYWA NA ZACHOWANIE JEDNOSTKI).
WE WSPÓCZESNYCH BADANIACH WYKORZYSTUJE SI SAMOWIADOMO WEWNTRZN JEDNOSTKI DO POMIARU TRECI PRZEYWANYCH EMOCJI CZY OPINII (SELF-REPORTS).
TEORIA SAMOWIADOMOCI DARYLA BEMA (1972)
RÓDEM SAMOWIEDZY S WASNE ZACHOWANIA, GDY:
-ZACHOWANIE JEST DOBROWOLNE;
-WZGLDNIE NOWE;
-MIECI SI W OBSZARZE AKCEPTACJI „JA” - NIE JEST SPRZECZNE Z POTRZEB POZYTYWNEJ SAMOOCENY JEDNOSTKI (BADANIA FAZIO, EFFREINA I FALANDER, 1981 DOTYCZCE SAMOOCENY JEDNOSTKI W ZAKRESIE INTROWERSJI I EKSTRAWERSJI).
SAMOOBSERWACJA MOE DOTYCZY:
MOTYWÓW WASNEGO POSTEPOWANIA - EFEKT NADMIERNEGO UZASADNIENIA ZEWNTRZNEGO;
-WASNEJ MIMIKI - HIPOTEZA MIMICZNEGO SPRZENIA ZWROTNEGO - BADANIA STRACKA I IN (1988).
-WASNEGO POBUDZENIA - DWUCZYNNIKOWA TEORIA EMOCJI SCHACHTERA - BADANIA SACHACHTERA I SINGERA (1962), DUTTONA I ARONA (1974).
OPINIE INNYCH LUDZI:
KONCEPCJA ODZWIERCIEDLONEGO „JA” - COOLEY (1901) I MEAD (1934).
OGÓLNE ZAOENIA KONCEPCJI
WEWNTRZNE YCIE PSYCHICZNE JEDNOSTKI JEST ODZWIERCIEDLENIEM JEJ INTERAKCJI SPOECZNYCH (RÓL SPOECZNYCH);
STOSUNEK JEDNOSTKI DO WASNEJ OSOBY ODZWIERCIEDLA STOSUNEK INNYCH DO JEDNOSTKI; SPOECZNE ROLE, KTÓRE JEDNOSTKA PENI S EFEKTEM NEGOCJACJI Z OTOCZENIEM (MOLIWE S KONFLIKTY RÓL).
BADANIA EMPIRYCZNE
ZGODNO SAMOOCEN JEDNOSTKI Z OCENAMI INNYCH JEST WIEKSZA W PRZYPADKU CECH SPOECZNIE AKCEPTOWANYCH NI NIEAKCEPTOWANYCH (FUNDER, 1980);
ISTNIEJE SILNIEJSZY ZWIZEK MIDZY SAMOWIEDZ JEDNOSTKI I JEJ WYORAENIAMI NA TEMAT TEGO JAK JEST OCENIANA PRZEZ INNYCH NI MIDZY SAMOWIEDZ A RZECZYWISTYMI OCENAMI (May, 1991).
ISTNIEJE POZYTYWNY ZWIAZEK MIDZY SAMOOCENA JEDNOSTKI A POZYTYWNOCI JEJ WYOBRAE NA TEMAT TEGO JAK JEST SPOSTRZEGANA PRZEZ OTOCZENIE (STOJANOWSKA, 1998).
LITERATURA:
STOJANOWSKA E. (1998). OPISYWANIE SIEBIE W WARUNKACH AUTOPREZENTACJI ORAZ PRYWATNIE. Style autoprezentacji. Wyd. WSPS,ss.52-76.
PORÓWNANIA DO INNYCH
KONCEPCJA FESTINGERA (1954), WILLSA (1981), WHEELERA I MIYAKE (1992).
WG KONCEPCJI FESTINGERA LUDZIE PORÓWNUJ SI DO INNYCH, PODOBNYCH DO SIEBIE W CELU ZDOBYCIA „OBIEKTYWNYCH” INFORMACJI NA SWÓJ TEMAT (WALIDACYJNE MOTYWY PORÓWNA).
WG TEORII „PORÓWNA W DÓ” WILLSA JEDNOSTKA PRAGNCA PODNIE SWOJ SAMOOCEN PORÓWNUJE SI DO GORSZYCH OD SIEBIE - PORÓWNANIA „W DO” (MOTYWY EGOCENTRYCZNE).
BADANIA WILLSA (1991) POKAZUJ, E PORÓWNANIA W DÓ S CZSTSZE U OSÓB O NISKIEJ SAMOOCENIE.
WG MODELU AFEKTYWNEGO UPRZEDZANIA POZNANIA (AFFECT - COGNITION PRIMING MODEL) WHEELERA I MIYAKE'A JEDNOSTKA DOKONUJE PORÓWNA, KTÓRE S SPÓJNE Z JEJ NASTROJEM I SAMOOCEN, CZYLI JEDNOSTKI O W.S. CZCIEJ DOKONUJ PORÓWNA W DO, GDY MYL O SOBIE POZYTYWNIE, NATOMIAST JEDNOSTKI O N.S. CZECIEJ DOKONUJ PORÓWNA „DO GÓRY”, GDY MYL O SOBIE NEGATYWNIE.
PRZESUNICIE SPOECZNEJ TOSAMOCI JAKO STRATEGIA OSABIENIA ZAGRAAJCYCH DLA „JA”
PORÓWNA DO INNYCH
(MUSSWEILER TH. I IN., SHIFTING SOCIAL IDENTITIES AS A STRATEGY FOR DEFLECTING THREATING SOCIAL COMPARISON. JOURNAL OF PERSONALITY AND SOCIAL PSYCHOLOGY, 2000,3,398-409)
KONCENTRACJA NA ODRBNEJ TOSAMOCI SPOECZNEJ JAKO FUNKCJA SAMOOCENY I POZIOMU WYKONANIA ZADANIA
Badani z W.S. w sytuacji niepowodzenia intensywniej koncentrowali si na odrbnej tosamoci spoecznej (w stosunku do lepszego partnera) anieli w sytuacji powodzenia. Odwrotnie byo u osób z N.S. Te w sytuacji niepowodzenia sabiej koncentroway si na odrbnej tosamoci spoecznej anieli w sytuacji powodzenia (gdy byy lepsze od partnera).
MOTYWY SAMOPOZNANIA
MOTYWY |
MANIFESTACJE |
KONTROWERSJE |
EGOCENTRYCZNE (poszukiwanie informacji potwierdzajcych lub podwyszajcych poczucie wasnej wartoci) |
nierealistyczny optymizm, porównania „w dó”, faworyzowanie wasnej osoby; egocentryzm atrybucyjny |
niska czy wysoka samoocena nasila motywy egocentryczne? (Dittes, Shrauger, Wills, Festinger, Malewski) |
KONSERWATYWNE (poszukiwanie informacji potwierdzajcych dotychczasowy obraz wasnej osoby) |
informacje zgodne z dotychczasowym obrazem wasnej osoby traktowane s jako bardziej wiarygodne |
czy zawsze informacje zgodne z obrazem wasnej osoby wzbudzaj emocje pozytywne? (Swann, 1987; Jussim i in. 1996) |
WALIDACYJNE (poszukiwanie informacji trafnych, niezalenie od ich znaku i zgodnoci z dotychczasow samowiedz) |
preferowanie sytuacji diagnostycznych dla „ja”, poszukiwanie nowych informacji |
czy poszukiwanie to ma miejsce zarówno w sytuacji oczekiwanego powodzenia jak i niepowodzenia? (Brown, 1990) |
STYLE SPOECZNO-POZNAWCZEGO FUNKCJONOWANIA
TOSAMOCI JEDNOSTKI wg BERZONSKIEGO
TOSAMO JEDNOSTKI |
STYL I CHARAKTERYSTYKA FUNKCJONOWANIA |
DOJRZAA ORAZ MORATORIUM |
informacyjny styl: poszukiwanie informacji zwizanych z „ja”, gotowo modyfikacji samowiedzy pod wpywem informacji niezgodnych z „ja” Przykad: „Wiele czasu spdzam na powanym rozmylaniu, co powinienem zrobi ze swoim yciem.” |
ZAMKNITA |
normatywny styl: potwierdzanie istniejcej koncepcji „ja”, zgodnie z wymaganiami uznanych autorytetów. Przykad: „Preferuj sytuacje, w których mog oprze swoje postpowanie na normach spoecznych.” |
ROZPROSZONA |
unikowo-rozproszony: przypadkowe identyfikacje, uleganie biecej sytuacji. Przykad: „Nie myl teraz o mojej przyszoci, daleko mi do tego.” |
STRATEGIE DZIAANIA ORAZ KORELATY OSOBOWOCIOWE OSÓB O RÓNYM STYLU FUNKCJONOWANIA TOSAMOCI
TOSAMO |
ZACHOWANIA I OSOBOWO |
DOJRZAA oraz MORATORIUM |
ADAPTACYJNE STRATEGIE DZIAANIA: optymistyczne oczekiwania, zadaniowy styl radzenia sobie ze stresem, poszukiwanie spoecznego wsparcia, wysoka potrzeba poznania, pozytywna samoocena, tosamo indywidualna, dobre samopoczucie. |
ZAMKNITA |
wysoka potrzeba poznawczego domknicia, zaangaowanie, tosamo kolektywna, stabilna samoocena |
ROZPROSZONA |
zachowania samoutrudnieniowe, odwlekanie, pesymistyczne oczekiwania, niskie: samoocena oraz potrzeba poznania, brak stabilnej koncepcji „ja”, depresja. |
Rys. 1. Ocena wiarygodnoci pozytywnych i negatywnych informacji zwrotnych wród osób o wysokiej i niskiej samoocenie (Swann, 1987)
Swann i in. (1987). The cognitive-affective crossfire: when self-consistency confronts self-enhancement. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 881-889.
Rys. 2. Sia przeywanych emocji negatywnych wród osób o wysokiej i niskiej samoocenie w sytuacji powodzenia i
niepowodzenia (Swann, 1987)
Rys. 3. Wpyw informacji zwrotnych na stopie preferencji informacji diagnostycznych dla „ja” wród osób o wysokiej i niskiej samoocenie (Brown, 1990)
MOTYWACJA DO POLEPSZENIA NASTROJU WRÓD
OSÓB O NISKIEJ I WYSOKIEJ SAMOOCENIE
- badania Heimpel, Wood et al. (2002)*
Osoby o niskiej i wysokiej samoocenie nie róni si wiedz na temat sposobów polepszania samopoczucia.
W sytuacji niepowodzenia osoby z wysok samoocen czciej ni osoby z nisk samoocen stawiaj sobie za cel polepszenie nastroju i cel ten w krótszym czasie osigaj.
W sytuacji zego nastroju osoby z wysok samoocen czciej ni osoby z nisk samoocen wybieraj takie zajcia (rodzaj ogldanego filmu), które maj polepszy ich nastrój.
Osoby o niskiej samoocenie czciej ni osoby o wysokiej samoocenie uwaaj negatywny nastrój za typowy dla siebie, a jego usunicie za trudne i wyczerpujce zadanie.
MYLENIE KONTRFAKTYCZNE - COUNTERFACTUAL
THINKING (CO BY BYO, GDYBY.........)
DWA RODZAJE MYLENIA KONTRFAKTYCZNEGO:
A. MYLENIE KONTRFAKTYCZNE „W DÓ” - MOGO BY GORZEJ.
MYLENIE KONTRFAKTCZNE „DO GÓRY” - MOGO BY LEPIEJ (MONA BYO UNIKN CZEGO, GDYBY.......)
Badania Sanna i in. (1999) pokazuj, e w sytuacji niepowodzenia osoby z wysok samoocen czciej ni osoby z nisk samoocen uruchamiaj mylenie kontrfaktyczne „w dó”, pragnc w ten sposób poprawi sobie swój nastrój.
PODSTAWOWE ZNIEKSZTACENIA SAMOWIEDZY
ZNIEKSZTACENIA |
MANIFESTACJE |
EGOTYZM I EGOCENTRYZM ATRYBUCYJNY |
PRZYPISYWANIE WASNYCH SUKCESÓW SOBIE, A CZYNNIKOM ZEWNTRZNYM WASNYCH NIEPOWODZE; PRZECENIANIE WASNEGO UDZIAU W POWODZENIU GRUPY |
FASZYWE POCZUCIE POWSZECHNOCI |
PRZEKONANIE O POWSZECHNOCI I SUSZNOCI WASNYCH PRZEKONA I ZACHOWA |
POCZUCIE WASNEJ WYJTKOWOCI FAWORYZOWANIE WASNEJ OSOBY |
POCZUCIE WYJTKOWOCI WASNYCH CECH; PRZYPISYWANIE SOBIE CECH POZYTYWNYCH W STOPNIU WIKSZYM NI U INNYCH |
ILUZJA KONTROLI |
SPOSTRZEGANIE OSOBISTEGO WPYWU NA SYTUACJE O CHARAKTERZE LOSOWYM |
PRZEWIDYWANIA PO FAKCIE |
„WIEDZIAEM, E TO SI ZDARZY” |
Wykad VI. Atrakcyjno interpersonalna
ATRAKCYJNO INTERPERSONALNA TO:
-ZDOLNO WZBUDZANIA DO SIEBIE EMOCJI POZYTYWNYCH INNYCH OSÓB;
-PRZYPISYWANIE JEDNOSTCE CECH POZYTYWNIE WARTOCIOWANYCH.
EMOCJONALNE I POZNAWCZE WARTOCI ATRAKCYJNOCI INTERPERSONALNEJ NIE ZAWSZE S ZE SOB SPÓJNE:
NIEKTÓRYCH LUDZI BARDZIEJ SI CENI NI LUBI, INNYCH - BARDZIEJ LUBI NI CENI.
FUNKCJE ATRAKCYJNOCI INTERPERSONALNEJ:
-POTWIERDZANIE POCZUCIA WASNEJ WARTOI;
-NARZDZIE WPYWU SPOECZNEGO - OSOBY ATRAKCYJNE INTERPERSONALNE LEPIEJ (ATWIEJ) ZASPOKAJAJ SWOJE POTRZEBY.
ATRAKCYJNO INTERPERSONALNA JEDNOSTKI
UWARUNKOWANIA
ZASADA PODOBIESTWA
LUBIMY OSOBY PODOBNE DO SIBIE POD WZGLDEM PRZEKONA, WARTOCI, UPODOBA.
LUBIMY OSOBY, KTÓRE POSIADAJ NASZE AKCEPTOWANE WADY
NIE LUBIMY OSÓB PODOBNYCH DO NAS POD WZGLDEM NASZYCH WYSOKO CENIONYCH CECH.
NIE LUBIMY OSÓB, KTÓRE POSIADAJ NASZE NIEAKCEPTOWANE WADY.
ZASADA KOMPLEMENTARNOCI
LUBIMY LUDZI ODMIENNYCH OD NAS, JELI ODMIENNO TA PRZYNOSI NAM KORZYCI.
POTRZEBY (CECHY) KOMPLEMENTARNE TO TAKIE, DZIKI KTÓRYM OBIE STRONY CZERPI KORZYCI Z WZAJEMNEGO KONTAKTU, NP. DOMINACJA I ULEGO.
LUBIMY LUDZI:
ATRAKCYJNYCH FIZYCZNIE;
IDEALNYCH Z „WAD” (EFEKT „POTKNICIA);
KTÓRZY NAS LUBI (NORMA WZAJEMNOCI);
KTÓRZY NAS CHWAL (POD WARUNKIEM, E BERZINTERESOWNIE);
KTÓRYM POMAGAMY;
Z KTÓRYMI MAMY CZSTY KONTAKT;
BARDZIEJ LUBIMY TYCH,KTÓRZY WCZENIEJ NAS NIE LUBILI, A TERAZ LUBI NI TYCH, KTÓRZY OD POCZTKU NAS LUBILI (EFEKT ZYSKU);
BARDZIEJ NIE LUBIMY TYCH, KTÓRZY WCZENIEJ LUBILI NAS, A TERAZ NIER LUBI OD TYCH, KTÓRZY OD POCZTKU NAS NIE LUBILI (EFEKT STRATY).
EWOLUCYJNA INTERPRETACJA WIZI MIDZYLUDZKICH
PODSTAWOWYM CELEM KADEJ JEDNOSTKI JEST PRZETRWANIE ORAZ PRZEKAZANIE SWOICH GENÓW POTOMSTWU.
W WIECIE OGRANICZONYCH DÓBR MATERIALNYCH ORAZ SILNEJ AGRESJI WEWNTRZGATUNKOWEJ YCIE WE WSPÓLNOCIE MA CHARAKTER ADAPTACYJNY.
DUGI OKRES ZALENOCI DZIECKA SPRAWIA, ZE OPTYMALNA OPIEKA NAD NIM WYMAGA UDZIAU OBOJGA RODZICÓW.
MECHANIZMEM WYZWALAJCYM ZACHOWANIA PRZYWIZANIA MIDZY RODZICAMI JEST MIO.
DZIECKO MA WRODZONE ZDOLNOCI DO ZACHOWA WICYCH (KRZYK, SSANIE, PRZYTULANIE, UMIECH).
TEORIA PRZYWIZANIA BOWLBY'IEGO I AINSWORTH
I.UCZUCIOWE PRZYWIZANIE DZIECKA DO MATKI PENI FUNKCJE BIOLOGICZNE - ZAPEWNIA OCHRON PRZED NIEBEZPIECZESTWEM I SUY PRZETRWANIU.
JAKO WIZI MIDZY DIZECKIEM A MATK DECUDUJE O ZAUFANIU DZIECKA DO SIEBIE I INNYCH. WPYWA NA RELACJE SPOECZNE W YCIU DOROSYM.
WYRÓNIA SI TRZY STYLE PRZYWIZANIA DZIECKA DO MATKI:
BEZPIECZNY - zaufanie dziecka do matki, wiara w jej dostpno i wraliwo na potrzeby dziecka.
LKOWO-AMBIWALENTNY - niskie poczucie bezpieczestwa, silny lk przed rozstaniem, zo po okresie rozstania.
UNIKAJCY - unikanie bliskiego kontaktu z matk jako forma obrony przed zranieniem na skutek dugotrwaej niedostpnoci lub niewraliwoci matki na potrzeby dziecka.
ZACHOWANIA WICE
STRUKTURA ZACHOWA WICYCH
TYP ZACHOWANIA |
PRZYKADY ZACHOWA |
ZACHOWANIA SEKSUALNE |
wyznawanie podania, inicjowanie kontaktu seksualnego, stosunki seksualne, ekspresja dozna erotycznych |
ZACHOWANIA NA RZECZ PARTNERA I WSPÓLNOTY |
troszczenie si o zdrowie partnera, jadanie wspólnych posików, dbanie o bezpieczestwo partnera, udzielanie wsparcia partnerowi |
ZACHOWANIA BLISKOCI FIZYCZNEJ |
przytulanie, gaskanie, caowanie, pieszczotliwe mówienie do siebie, obejmowanie, chodzenie za lub pod rk |
ZACHOWANIA POJEDNAWCZE |
zaproszenia, komplementy, poczstunki, spogldanie na siebie i umiechanie si, krótkie rozmowy o niczym wanym, uprzejmoci |
ZACHOWANIA IMPONUJCE |
opowiadanie o swoich osigniciach, manifestowanie swojej pozycji spoecznej i statusu finansowego |
ZACHOWANIA WICE ZWIZANE Z PCI
badania Kuczyskiej
DLA KOBIET WE WSZYSTKICH RELACJACH SPOECZNYCH BARDZIEJ TYPOWE S ZACHOWANIA BLISKOCI FIZYCZNEJ, POJEDNAWCZE ORAZ ZACHOWANIA NA RZECZ PARTNERA I ZWIZKU, DLA MCZYZN BARDZIEJ CHARAKTERYSTYCZNE S ZACHOWANIA SEKSUALNE I IMPONUJCE.
ZACHOWANIA WICE S BARDZIEJ ATRAKCYJNE NI SAMA URODA FIZYCZNA NIEZNANEJ OSOBY.
Rys. WYBORY PARTNERA PREZENTUJCEGO ZACHOWANIE WICE LUB NEUTRALNE O RÓNYM POZIOMIE URODY
ZW - zachowania wice (flirtujce); ZN - zachowania neutralne
ZACHOWANIA WICE A JAKO ZWIZKU
Rys. Przyjemno pynca z wasnych zachowa wicych
oraz wicych zachowa partnera wród kobiet i mczyzn
(badania Kuczyskiej)
Oceny jakoci zwizku z partnerem pci przeciwnej zaleay od pci oceniajcych:
Mczyni wyej oceniali jako zwizku im czciej (w ich relacji) partnerki prezentoway zachowania wice, im wiksz przyjemno sprawiay im zachowania partnerki oraz im rzadziej sami podejmowali zachowania wice wobec swoich partnerek.
Kobiety wyej oceniay jako zwizku, gdy w ich relacji partnerzy czciej podejmowali zachowania wice oraz im wiksz przyjemno sprawiay im te zachowania partnera, take gdy same czciej podejmoway zachowania wice wobec partnera.
Niezalenie od pci, przyjemno z wasnych zachowa wicych wobec partnera nie decydowaa o ocenie jakoci zwizku.
WPYW ZACHOWA WICYCH NA OSOB, WOBEC KTÓREJ
S ONE PREZENTOWANE
Rys. Zmiany w poziomie sympatii do partnera zachowujcego si
w neutralny i wicy sposób wobec osób badanych
Inne rezultaty bada:
osoby badane odwzajemniay zachowania wice partnera: w grupie, w której partner prezentowa zachowania wice zaobserwowano wicej zachowa wicych ni w grupie, w której partner zachowywa si neutralnie;
oceny poznawcze partnera nie zaleay od ocen emocjonalnych (sympatii do partnera).
Wykad VII - Autoprezentacja
AUTOPREZENTACJA - RODZAJE
RODZAJE AUTOPREZENTACJI |
CHARAKTERYSTYKA |
AUTENTYCZNA |
ZGODNA Z WEWNTRZNYMI PRZEKONANIAMI JEDNOSTKI |
FASADOWA |
STAA, BAZUJE NA „JA IDEALNYM” |
TAKTYCZNA |
ZMIENNA, ZALENA OD SYTUACJI, NIEZGODNA Z PRYWATN SAMOWIEDZ |
ASERTYWNA (ZDOBYWCZA) |
U PODSTAW EMOCJE POZYTYWNE, WIARA W SKUTECZNO |
OBRONNA |
U PODSTAW EMOCJE NEGATYWNE, LK PRZED KOMPROMITACJ |
OBRONNE I ZDOBYWCZE (ASERTYWNE) TAKTYKI UTOPREZENTACYJNE
(TEDESCHI, NORMAN)
OBRONNE TAKTYKI
STOSOWANE EX POST:
TUMACZNIE SI;
PRZEPROSINY (DEKLAROWANIE ODPOWIEDZIALNOCI ORAZ GOTOWOCI DO ZADOUCZYNIENIA);
ZACHOWANIA PROSPOECZNE
UPRZEDZAJCE OCEN: SAMOUTRUDNIANIE
FORMY SAMOUTRUDNIENIA:
RZECZYWISTE - BEHAWIORALNE: OBNIANIE WYSIKU, NADUYWANIE ALKOHOLU I LEKÓW (KOLDITZ, ARKIN, 1982; HOBDEN, PLINER, 1995);
DEKLAROWANE: PUBLICZNE ODWOYWANIE SI DO BRAKU WYSIKU, ZDENEROWANIA ITP.
ZDOBYWCZE TAKTYKI AUTOPREZENTACYJNE
INGRACJACJA;
DAWANIE PRZYKADU;
ZASTRASZANIE;
SAMOPROMOCJA;
PRZYPISYWANIE SOBIE ZASUG.
PUBLICZNE SAMOOPISY MODZIEY STUDENCKIEJ
STOJANOWSKA (1998, BADANIE II)
SAMOOPISY POZYTYWNE
rednia liczba cech
kategorie samoopisu
Inne uzyskane rezultaty:
Zarówno kobiety jak i mczyni w publicznych samoopisach w wikszym stopniu ni w samoopisach anonimowych podkrelali podobiestwo do innych - czciej wykorzystywali kategori „tak samo jak inni”.
U kobiet w anonimowych samoopisach pozytywnych dominoway dwie kategorie samoopisu: „tak samo jak inni” oraz „wicej ni inni”, w publicznych - „tak samo jak inni”.
U mczyzn w obu rodzajach samoopisów pozytywnych (anonimowych i publicznych) dominowaa kategoria „wicej ni inni”, jednak liczba cech przypisywanych tej kategorii bya wiksza w samoopisach anonimowych.
SAMOOPISY NEGATYWNE
rednia liczba cech
kategorie samoopisu
Zarówno w grupie mczyzn jak i kobiet dominujc kategori samoopisu publicznego w zakresie cech negatywnych bya kategoria „mniej ni inni”.
Samoopisy anonimowe kobiet i mczyzn w porównaniu z publicznymi cechoway si wiksz negatywnoci (wicej cech przypisywano sobie w stopniu „wicej ni inni” oraz mniej cech w stopniu „mniej ni inni”).
ZALENOCI MIDZY SI EGO A STYLEM AUTOPREZENTACJI WRÓD DZIEWCZT I CHOPCÓW (STOJANOWSKA, 1998, BAD. I).
Sia ego
grupy z dominujcymi kategoriami samoopisu pozytywnego
Wród chopców grupa stosujca najczciej kategori samoopisu pozytywnego „tak samo jak inni” miaa niszy poziom siy ego ni grupa najczciej stosujca kategori samoopisu „wicej ni inni”.
Wród kobiet grupa z dominujc kategori pozytywnego samoopisu „tak samo jak inni” miaa istotnie wyszy poziom siy ego ni grupa z dominujc kategori „wicej ni inni”, czyli kobiety lepiej przystosowane czciej stosoway konformizm autoprezentacyjny.
ATRAKCYJNO AUTOPREZENTACJI
Z PERSPEKTYWY ODBIORCY ATRAKCYJNA AUTOPREZENTACJA TO TAKA, NA PODSTAWIE KTÓREJ FORMUUJE KORZYSTNE OCENY AUTOPREZENTERA.
DWA RODZAJE OCENY
AFEKTYWNA - POZIOM SYMPATII DO AUTOPREZENTERA;
POZNAWCZA - PRZYPISANIE AUTOPREZENTEROWI CECH SPOECZNIE CENIONYCH.
Z PERSPEKTYWY NADAWCY ATRAKCYJNA AUTOPREZENTACJA WASNA TO TAKA, DZIEKI KTÓREJ JEDNOSTKA OSIGA PODANE CELE: WYWOUJE PODANE WRAENIE LUB ZACHOWANIA OTOCZENIA.
Podane wraenie niekoniecznie musi by pozytywne. W zalenoci od okolicznoci jednostce moe zalee na wywoaniu wraenia osoby sabej, nieobliczalnej, chorej czy spoecznie niebezpiecznej.
SPOSOBY BADANIA ATRAKCYJNOCI
AUTOPREZENTACJI
Autoprezentacja jest jedynym ródem informacji o jednostce (Schlenker, Leary, 1982; Robinson i in, 1995; Stojanowska 1998).
Oprócz autoprezentacji istniej obiektywne informacje o autoprezenterze, np. o jego powodzeniu/niepowodzeniu, karierze yciowej itp. (Mielczarek, 1994; Kordas, 1999).
Autoprezentacja odbywa si w cile okrelonym kontekcie sytuacyjnym, np. w sytuacji poszukiwania pracy, podczas randki itp. (Jones, Gergen, Davis, 1961; Kordas 1999; Waligora, 1999).
Istnieje moliwo weryfikacji autoprezentacji w niedalekiej przyszoci (np. autoprezentacja przed testem - Vonk, 1999).
OCENY NIEKTÓRYCH CECH AUTOPREZENTERÓW STOSUJACYCH DEPRECJONUJCY, FAWORYZUJACY I UMIARKOWANY STYL AUTOPREZENTACJI - badania Robinsona i in, 1995.
Najbardziej atrakcyjnym stylem autoprezentacji ze wzgldu na ocen sympatii, uczciwoci i trafnoci samowiedzy okaza si styl umiarkowany, najmniej atrakcyjnym - styl deprecjonujcy.
Oceny sympatii do autoprezentera faworyzujcego i umiarkowanego zaleay od ich uczciwoci (zmienn poredniczc midzy tymi stylami a sympati do autoprezentera bya uczciwo).
Niska ocena sympatii do partnera deprecjonujcego siebie zaleaa czciowo od niskiej oceny trafnoci jego samowiedzy oraz innych zmiennych, nie kontrolowanych w badaniach.
OCENA ATRAKCYJNOCI EMOCJONALNEJ I SPOECZNEJ
AUTOPREZENTERKI W SYTUACJI ROZMOWY
KWALIFIKACYJNEJ W ZALENOCI OD INFORMACJI O EFEKCIE
AUTOPREZENTACJI - badania Kordas, 1999*.
Atrakcyjno emocjonalna (sympatia) autoprezenterki nie zaleaa od efektu autoprezentacji, natomiast atrakcyjno spoeczna - tak: kandydatka otrzymujca prac zostaa oceniona wyej pod wzgldem cenionych spoecznie cech w porównaniu z osob, która nie otrzymaa pracy.
* - praca magisterska
OCENA ATRAKCYJNOCI EMOCJONALNEJ I SPOECZNEJ AUTOPREZENTERKI W SYTUACJI ROZMOWY KWALIFIKACYJNEJ W ZALENOCI OD STYLU AUTOPREZENTACJI - badania Waligóry i Kordas, 1999*
Ocena atrakcyjnoci emocjonalnej autoprezenterki zaleaa od stylu autoprezentacji (bardziej lubian bya autoprezenterka skromna), natomiast styl autoprezentacji nie wpywa na atrakcyjno spoeczn.
*-prace magisterskie
OCENA ATRAKCYJNOCI EMOCJONALNEJ JEDNOSTKI DOKONUJCEJ FAWORYZUJCEJ I SKROMNEJ AUTOPREZENTACJI W SYTUACJI POWODZENIA I NIEPOWODZENIA (Mielczarek, 1994*)
Autoprezentacja OCENA INTELIGENCJI AUTOPREZENTERA W ZALENOCI OD STYLU AUTOPREZENTACJI ORAZ MOLIWOCI WERYFIKACJI JEGO ZDOLNOCI - badania Vonka, 1999.
Dla oceny inteligencji uzyskano dwa efekty gówne: autoprezentacji i sytuacji:
autoprezenter faworyzujcy siebie oceniony zosta jako bardziej inteligentny ni autoprezenter deprecjonujacy siebie.
w sytuacji przyszej weryfikacji zdolnoci autoprezentera jego inteligencj oceniano wyej ni w sytuacji braku takiej weryfikacji.
OCENA SYMPATII DO AUTOPREZENTERA W ZALENOCI OD STYLU AUTOPREZENTACJI ORAZ MOLIWOCI WERYFIKACJI JEGO ZDOLNOCI- badania Vonka, 1999.
Dla oceny sympatii do autoprezentera uzyskano efekt interakcyjny autoprezentacji i sytuacji: autoprezenter faworyzujcy siebie by oceniany jako bardziej sympatyczny w sytuacji testu, a autoprezenter deprecjonujcy siebie w sytuacji braku testu.
OCENA SZCZEROCI AUTOPREZENTERA W ZALENOCI OD STYLU AUTOPREZENTACJI ORAZ MOLIWOCI WERYFIKACJI JEGO ZDOLNOCI - badania Vonka, 1999.
Szczero autoprezentera faworyzujcego siebie oceniono wyej ni deprecjonujcego siebie. Najniej oceniono szczero autoprezentera deprecjonujcego siebie w sytuacji przyszej weryfikacji jego zdolnoci.
Wykad VIII. Konsekwencje spoecznej oceny jednostki
dla jej psychospoecznego funkcjonowania
KONSEKWENCJE AUTOPREZENTACJI
SPOECZNE - UKSZTATOWANIE OKRELONEGO (NIEKONIECZNIE POZYTYWNEGO LUB PODANEGO Z PUNKTU WIDZENIA INTERESÓW JEDNOSTKI) WIZERUNKU SPOECZNEGO (PUBLIC IMAGE);
INDYWIDUALNE: ZASPOKAJANIE POTRZEB;
ZMIANY W OBRAZIE WASNEJ OSOBY (ZJAWISKO INTERNALIZACJI AUTOPREZENTACJI).
WARUNKI INTERNALIZACJI AUTOPREZENTACJI
JEST EFEKTEM WOLNEGO WYBORU (BEM, 1972; TICE,1992);
MIECI SI W OBSZARZE AKCEPTACJI (JEST NEUTRALNA LUB POZYTYWNA: Rothewalt, Agustsdottir, 1986);
MA CHARAKTER PUBLICZNY (TICE, 1992);
ODBIORCY AKCEPTUJ WIZERUNEK AUTOPREZENTERA (OCENIAJ GO JAKO WIARYGODNY LUB/I ATRAKCYJNY; JONES DAVIS, GERGEN,1962).
BADANIA JONESA, GERGENA I DAVISA (1962)
(cyt. za: Lis-Turlejska, 1976)
Wpyw informacji zwrotnych od odbiorcy na ocen reprezentatywnoci treci autoprezentacji dla „ja” w grupach dokonujcych autentycznej lub ingracjacyjnej autoprezentacji.
Schemat bada
Autoprezentacja autentyczna |
Autoprezentacja ingracjacyjna |
||
zwrotne pozytywne |
zwrotne negatywne |
zwrotne pozytywne |
zwrotne negatywne |
1 |
3 |
2 |
4 |
Numery w tabelce to rangi: im nisza cyferka tym wiksza uzyskana w badaniach reprezentatywno autoprezentacji dla „ja”.
WYNIKI
UZYSKANO DWA EFEKTY GÓWNE:
EFEKT AUTOPREZENTACJI: badani dokonujcy autentycznej autoprezentacji przypisywali jej wieksz reprezentatywno (zgodno z prawdziwym „ja”) ni badani dokonujcy autoprezentacji ingracjacyjnej;
EFEKT WZMOCNIE: badani uzyskujcy pozytywne informacje zwrotne przypisywali swojej autoprezentacji wiksz reprezentatywno ni badani uzyskujcy negatywne informacje zwrotne.
W rezultacie, badani, którzy po dokonaniu autentycznej autoprezentacji otrzymywali negatywne informacje zwrotne w mniejszym stopniu identyfikowali si z treci autoprezentacji ni badani, którzy po dokonaniu autoprezentacji ingracjacyjnej otrzymywali pozytywne informacje zwrotne.
KONSEKWENCJE AUTOPREZENTACJI
SAMOUTRUDNIENIOWEJ
badania Szmajke, 1996 ( „student”)
Oceny rónych cech studenta stosujcego lub nie stosujcego
samoutrudnienie w sytuacji poraki egzaminacyjnej
WNIOSKI
Wprawdzie studentowi stosujcemu samoutrudnienie przypisywano w mniejszym stopniu brak zdolnoci, to jednak w wikszym stopniu czyniono go odpowiedzialnym za porak oraz dawano mniejsze szanse powodzenia na kolejnym egzaminie, w porównaniu ze studentem nie stosujcym samoutrudnienia.
SYMPATIA DO STUDENTA PONOSZCEGO PORAK NA EGZAMINIE W ZALENOSCI OD SAMOUTRUDNIENIA BOHATERA ORAZ WASNEJ SKONNOCI BADANYCH DO STOSOWANIA
SAMOUTRUDNIENIA (Szmajke, 1996, „student”)
badani z aso - badani nie stosujcy samoutrudnienia;
badani z ASO - badani stosujcy samoutrudnienie;
z S. - bohater „student” stosujcy samoutrudnienie;
bez S. - bohater „student” nie stosujcy samoutrudnienia.
WNIOSKI
BADANI NIE STOSUJACY SAMOUTRUDNIENIA (aso) BARDZIEJ LUBILI BOHATERA NIE STOSUJACEGO SAMOUTRUDNIENIA (B. bez S.). NATOMIAST BADANI STOSUJCY SAMOUTRUDNIENIE (ASO) W STOPNIU MARGINALNYM (statystycznie nieistotnym) PREFEROWALI BOHATERA STOSUJCEGO SAMOUTRUDNIENIE.
SYSTEM MONITORUJCY REAKCJE INNYCH
WOBEC JEDNOSTKI - HIPOTEZA
SOCJOMETRYCZNA M.R. LEAREGO
I. PODSTAWOW FUNKCJ SAMOOCENY JEST WRALIWO NA REAKCJE INNYCH WOBEC JEDNOSTKI.
SYSTEM SAMOOCENY NIE SUY PRYWATNEMU POCZUCIU WASNEJ WARTOCI LECZ MOTYWUJE JEDNOSTK DO ZACHOWA MAJCYCH UTRZYMA JEJ WIZI Z OTOCZENIEM.
SAMOOCENA JEST GÓWNIE WRALIWA NA SYGNAY ODRZUCENIA PRZEZ INNYCH, A NIE NA SYGNAY POZYTYWNE (PRZYNALENOCI).
LUDZIOM BARDZIEJ ZALEY NA AKCEPTACJI I PRZYNALENOCI DO INNYCH NI NA WYSOKIEJ OCENIE WASNEJ OSOBY PRZEZ INNYCH.
SAMOOCENA OSÓB PRZYJTYCH DO GRUPY
LUB ODRZUCONYCH PRZEZ GRUP
-LEARY I IN (1995-BAD.3)
Badani wybierani przez grup do pracy zespoowej nie oceniali siebie pozytywniej ni badani, którzy byli wybierani do pracy zespoowej losowo.
Badani odrzucani przez grup oceniali siebie istotnie niej ni badani, którzy losowo byli odrzucani z pracy w zespole.
Wniosek autorów: samoocena jednostki jest wraliwa (podatna na zmiany) na informacje negatywne o odrzuceniu przez grup, a nie na informacje pozytywne o wczeniu do grupy.
OCENA UCZESTNIKÓW GRUPY DOKONYWANA PRZEZ
JEDNOSTK PRZYJMOWAN DO GRUPY LUB PRZEZ NI ODRZUCAN - LEARY I IN (1995,BAD.3)
Informacja o przyjciu jednostki do grupy na podstawie wyboru jej czonków nie wpyna istotnie na pozytywno oceny grupy przez jednostk. Natomiast informacja o odrzuceniu jednostki przez grup wpyna istotnie na obnienie pozytywnoci oceny grupy.
Zdaniem autorów bada, negatywna ocena odrzucajcych jednostk osób ma nie tylko chroni jej poczucie wasnej wartoci lecz jest take taktyk zachowania interpersonalnego wobec wiadków odrzucenia. Negatywna ocena osób odrzucajcych ma w oczach wiadków obniy znaczenie tego odrzucenia i tym samym chroni pozytywn ocen jednostki w ich opinii.
ZAKOPOTANIE
ZAKOPOTANIE TO STAN SAMOWIADOMOCI, PODCZAS KTÓREGO JEDNOSTKA DOSWIADCZA NAPIECIA EMOCJONALNEGO ZWIZANEGO Z POCZUCIEM NIEADEKWATNOCI, SMIESZNOCI WASNEJ OSOBY I MOLIWOCI NEGATYWNEJ OCENY ZE STRONY INNYCH.
RÓDA ZAKOPOTANIA
WASNE ZACHOWANIE: POJAWIA SI, GDY LUDZIE DOWIADCZAJ GAFY AUTOPREZENTACYJNEJ, NA SKUTEK KTÓREJ, JAK SDZ, WYWOUJ NIEKORZYSTNE WRAENIE NA INNYCH.
INTERAKCJE Z INNYMI: ZACHOWANIA INNYCH STAWIAJ JEDNOSTK W KOPOTLIWYM POOENIU.
PROWOKACJE: KRYTYKA DOKUCZANIE ZE STRONY INNYCH.
EMPATIA: JEDNOSTKA JEST WIADKIEM KOPOTLIWEGO POOENIA INNEJ OSOBY, WCZUWA SI W JEJ POOENIE.
REAKCJE JEDNOSTKI NA WASNE ZAKOPOTANIE
STARA SI UKRY ZAKOPOTANIE - GDY OKAZYWANIE ZAKOPOTANIA MOE BY POWODEM NEGATYWNEJ OCENY PRZEZ INNYCH LUB GDY OTOCZENIE NIE JEST WIADOME KOPOTLIWEGO POOENIA JEDNOSTKI.
STARA SI ZAKOMUNIKOWA OTOCZENIU WASNE ZAKOPOTANIE - GDY OTOCZENIE JEST WIADOME TEGO, E JEDNOSTKA ZACHOWAA SI W SPOSÓB NIEFORTUNNY, MIESZNY LUB NIEPOPRAWNY. WÓWCZAS ZAKOPOTANIE JEST FORM SAMOUSPRAWIEDLIWIENIA.
BADANIA DOTYCZCE ZAKOPOTANIA
SEMIN, MANSTEAD (1982)* - OKAZYWANIE ZAKOPOTANIA CHRONI PRZED ODRZUCENIEM, NEGATYWN OCEN INNYCH.
OKAZYWANIE ZAKOPOTANIA |
BRAK OZNAK ZAKOPOTANIA |
||
naprawia szkod |
ucieka z miejsca wypadku |
naprawia szkod |
ucieka z miejsca wypadku |
I |
II |
III |
IV |
Cyfry rzymskie oznaczaj poziom sympatii okazywanej bohaterowi czterech scenek. Nisza cyfra - wiksza sympatia.
LEVINE I ARLUKE (1982)* - UMIARKOWANE ZAKLOPOTANIE W PORÓWNANIU Z BRAKIEM ZAKLOPOTANIA ORAZ BARDZO SILNYM ZAKLOPOTANIEM (DEZORGANIZUJACYM ZACHOWANIE) BUDZI NAJWIKSZ SYMAPTI I GOTOWO UDZIELENIA POMOCY WRÓD OBSERWATORÓW.
Leary i in. (1995) - JEDNOSTKA STARA SI ZAKOMUNIKOWA WASNE ZAKOPOTANIE WTEDY, GDY WASNE ZACHOWANIE OCENIA JAKO MIESZNE I JEST PRZEKONANA, E OBSERWATORZY NIE S WIADOMI JEJ ZAKOPOTANIA.
PERFEKCJONIZM
OBJAWY PERFEKCJONIZMU: WYGÓROWANE STANDARDY DZIAANIA, NADMIERNY SAMOKRYTYCYZM, WTPLIWOCI DOTYCZCE EFEKTYWNOCI WASNEGO DZIAANIA, PRZEKONANIE O BARDZO WYSOKICH OCZEKIWANIACH OTOCZENIA WOBEC JEDNOSTKI.
RODZAJE PERFEKCJONIZMU:
NEUROTYCZNY: NADMIERNY SAMOKRYTYCYZM, KOMPULSYWNE OCZEKIWANIE DOSKONAOCI WE WSZYSTKIM CZEGO SI JEDNOSTKA PODEJMUJE.
NORMALNY - WYSOKIE STANDARDY DZIAANIA POLCZONE Z PRZYCHYLN OCEN WASNEJ OSOBY.
HEWITT I FLETT WYRÓNIAJ:
PERFEKCJONIZM ZORIENTOWANY NA „JA” - BARDZO WYSOKIE WYMAGANIA STAWIANE SOBIE, WYNIKAJCE Z WYGÓROWANYCH OSOBISTYCH STANDARDÓW DZIAANIA;
PERFEKCJONIZM ZORIENTOWANY NA INNYCH - BARDZO WYSOKIE WYMAGANIA STAWIANE INNYM;
PERFEKCJONIZM SPOECZNY - OCZEKIWANIE, E INNI WYMAGAJ OD JEDNOSTKI DOSKONAEGO WYKONANIA WSZYSTKICH ZADA, KTÓRYCH SI PODEJMUJE.
PERFEKCJONIZM SPOECZNY JEST NAJSILNIEJ SKORELOWANY ZE ZYM PRZYSTOSOWANIEM I PSYCHOPATOLOGI (DEPRESJA, WYUCZON BEZRADNOCI, TENDENCJAMI SAMOBÓJCZYMI).
LK SPOECZNY
PRZYCZYNY LKU SPOECZNEGO
DOWIADCZENIE SPOECZNE: LK WYNIKA Z DOWIADCZE JEDNOSTKI Z OSOBAMI ZNACZCYMI; POWSTAJE NA ZASADZIE KOJARZENIA BODCÓW SPOECZNYCH Z EMOCJAMI NEGATYWNYMI (ARKIN);
DEFICYT UMIEJTNOCI SPOECZNYCH: Z POWODU NIEDOSTATECZNYCH UMIEJTNOCI JEDNOSTKA W KONTAKTACH INTERPERSONALNYCH WYWOUJE AWERSYJNE SYTUACJE, BUDZCE LK (ARKOWITZ);
PRZYCZYNY POZNAWCZE: JEDNOSTKA NEGATYWNIE, NADMIERNIE KRYTYCZNIE OCENIA SIEBIE, SWOJE MOLIWOCI, UWAA, E INNI WOBEC NIEJ MAJ OCZEKIWANIA, KTÓRYM NIE JEST W STANIE SPROSTA (WALLACE, ALDEN);
AUTOPREZENTACYJNE: LK SPOECZNY POJAWIA SI WTEDY GDY JEDNOSTKA RÓWNOCZENIE MOTYWOWANA JEST DO WYWOANIA KORZYSTNEGO WRAENIA NA OTOCZENIU ORAZ SWOJ SKUTECZNOC AUTOPREZENTACYJN OCENIA JAKO NIEWYSTARCZAJC
(LEARY, MILLER).
SYNDROM OSZUSTA
(CLANCE, THOMPSON)
Charakterystyka zjawiska
Dotyczy osób, które maj wysokie osignicia zawodowe, a mimo to przeywaj chroniczne wtpliwoci odnonie swego intelektu; uwaaj, e otoczenie przecenia ich moliwoci, boj si wic publicznej kompromitacji (czuj si jak oszust i boj, e to oszustwo zostanie zdemaskowane).
Styl funkcjonowania osób z syndromem oszusta
1. Wkadaj nadmierny wysiek w przygotowanie si do zada.
Odwlekaj rozpoczcie pracy.
Nadmiernie koncentruj si na bdach, wyolbrzymiaj ich znaczenie.
Konsekwencje:
W efekcie takiego stylu dziaania nie dokonuj internalizacji sukcesu: przypisuj go albo wasnemu wysikowi (sytuacja I) albo szczciu (sytuacja II). Nie doceniaj zatem wasnych sukcesów.
Powodzenie na zasadzie prawa efektu wzmacnia stosowany styl dziaania (wierz, e takie wyczerpujce, czsto chaotyczne dziaanie jest niezbdne do osignicia sukcesu).
W przypadku niepowodzenia - internalizuj jego efekty, przenosz na koncepcj wasnej osoby.
Przeywaj lk spoeczny, wykazuj tendencje perfekcjonistyczne.
OCENA WASNYCH ZDOLNOCI SPOECZNYCH ORAZ
OCZEKIWA INNYCH WOBEC JEDNOSTKI WRÓD OSÓB
RÓNYM POZIOMIE LKU SPOECZNEGO W
SYTUACJI POWODZENIA I NIEPOWODZENIA
badania Wallace & Alden (1995)
OCENY OSÓB O WYSOKIM POZIOMIE LKU SPOECZNEGO
Oceny wasnych zdolnoci nie zaleay od informacji zwrotnych (sukcesu, poraki, braku informacji) w przeciwiestwie do ocen oczekiwa innych, które wzrastay po odniesionym sukcesie. W efekcie tego jednostka po odniesionym sukcesie spostrzegaa wiksz rozbieno midzy swoimi moliwociami a oczekiwaniami spoecznymi ni po porace. W kadej sytuacji (sukces, poraka, brak informacji) oceny wasnych moliwoci byy nisze ni oceny spoecznych oczekiwa wobec jednostki.
Wniosek: Osoby z wysokim lkiem spoecznym traktuj pozytywne informacje na swój temat jako informacje o wymaganiach, a nie jako dowód
posiadania odpowiednich zdolnoci.
II. OCENY OSÓB O NISKIM POZIOMIE LKU SPOECZNEGO
Osoby z niskim lkiem zarówno w sytuacji sukcesu jak i braku informacji zwrotnych oceniay swoje zdolnoci na wyszym poziomie ni poziom oczekiwa innych wobec nich. W sytuacji poraki oceny zdolnoci i oczekiwa spoecznych byy na podobnym poziomie.
Oceny wasnych zdolnoci spoecznych wród osób o niskim poziomie lku byy wysze ni wród osób o wysokim poziomie lku spoecznego.