LEKI ZNIECZULAJĄCE MIEJSCOWO

(nie są to leki OUN!)

RODZAJE ZNIECZULENIA:

1. powierzchniowe: okulistyka, laryngologia, urologia

kokaina

lignokaina z prilokainą ---> niekrystaliczna mieszanina -

1hr

tetrakaina

2. nasiękowe

3. dożylne regionalne znieczulenie - zwykle kończyny do drobnych zabiegów chirurgicznych

przy założonym ucisku na kończynę

4. donerwowe

5. dordzeniowe: położnictwo i ginekologia

nadtwardówkowe

podpajęczynówkowe - ważne ułożenie pacjenta

działa na korzonki

korzystne ze względu na małe dawki potrzebne do znieczulenia

skutki niepożądane: nadtwardówkowe - znieczulenie przedzwojowych włókien sympatycznych (wcześniej niż czuciowych) - rozszerzenie naczyń, bradykardia i spadek ciśnienia

rdzeniowe - depresja oddychania (jeśli lek dotrze do

korzonków nerwów międzyżebrowych i przeponowych)

blok unerwienia sympatycznego jelit - zwiększenie motoryki

blok krzyżowej części układu parasympatycznego - retencja moczu

związki blokujące kanały Na+:

pochodne guanidyny - neurotoksyny: tetrodotoksyna - trujące ryby

pacyficzne (puffer fish) i trujące traszki

saksytoksyna- wytwarzany przez

morski drobnoustrój (red tide) - działają od zewnątrz komórki

związki modyfikujące bramki:

batrachotoksyna - skóra żaby, skorpion, ukwiały morskie

rośliny - weratrydyna

insektycydy - DDT, pyretryny

leki znieczulające miejscowo - znoszą szerzenie się impulsów wzdłuż włókien nerwowych w miejscu podania, stabilizują też błony komórkowe większości komórek (np. erytrocytów)

BUDOWA:

* słabe zasady - pK 7.6-8.9

* estry lub amidy aminoalkoholi lub aminokwasów z aromatycznymi kwasami lub aminami

* w obecności wody przechodzą łatwo w formę z czwartorzędową grupą amoniową

pierścień wiązanie estrowe łańcuch węglowy trzeciorzędowa grupa

aromatyczny amidowe aminowa

(grupa hydrofilna)

DZIAŁANIE:

* gromadzą się na granicy fazy wodnej i lipidowej - zmniejszając napięcie powierzchniowe ------>zwiększają objętość błony komórkowej - działanie podobne do anestetyków wziewnych (zwłaszcza benzokaina [Anestezyna] nie posiadająca w cząsteczce grupy zasadowej)

* blokują kananły Na+

* tylko forma niezjonizowana penetruje tkanki - przez lipidy błon i otwarty kanał

* działają po wewnętrznej stronie błony komórkowej

* działa tylko forma zjonizowana

* większość leków znieczulających miejscowo w pH-7.4 w 80% w formie zjonizowanej (w tkankach zmienionych zapalnie pH kwaśne!)

Mechanizm działania:

białka bramkowe

kanały istnieją w trzech stanach funkcjonalnych:

otwarty

unieczynniony - po depolaryzacji

w spoczynku

działanie leków znieczulenia miejscowego:

najsilniejsze wiązanie z receptorem ---> w stanie inaktywacji kanału Na+

wpływ na kanały Na+-------> błona komórkowa zawiera kanały zamykane "bramkami" - białkami regulującymi przpuszczalność błony w stosunku do jonów

fosfolipidy błon sugerowany receptor depolaryzacja komórki koniec

komórkowych dla zdysocjowanego leku (np. w włóknie nerwowym depolaryzacji

znieczulającego miejscowo aktywacja kanałów zależnych

od woltażu)

nie zdysocjowany lek Na+ lek znieczulający

znieczulający miejscowo

miejscowo - lipofilny

dysocjacja wewnątrz zablokowana aktywacja komórki przez

komórki zamnknięcie bramki H - gdy receptor leku znieczulającego miejscowo połączony ze zdyso-

cjowanym lekiem

(podtrzymanie znieczulenia przez niewielki dopływ leku znieczulającego miejscowo + z zewnątrz komórki)

Typy włókien nerwowych: A - zmielinizowane somatyczne:

alfa

beta

gamma

delta

B - zmielinizowane automatyczne przedzwojowe

C - niezmielinizowane

Najsilniejsze działanie: na cienkie włókna

najmniejsze są zmielinizowane A()----> mniej wrażliwe na blok kanałów Na+

bodźce bólowe przewodzone przez włókna A() i C -----> ból znoszony wcześniej niż temperatura, dotyk i czucie głębokie

Przedłużenie obecności leku znieczulającego miejscowo w miejscu podania - podanie go z :

noradrenaliną,

adrenaliną,

fenylefryną,

felypresyną

* niektóre leki znieczulające rozszerzają naczynia krwionośne (prokaina) -----> szybkie wypłukanie -----> szybkie ustanie działania

* wolniejsza resorbcja -----> większa szansa na miejscową dysocjację ----> silniejsze działanie miejscowe

* zapobieganie działaniu ogólnemu leku

Wpływ leków znieczulających miejscowo na narządy:

OUN:

I stadium : pobudzenie -- niepokój, drżenia ----->drgawki z powodu zahamowania neuronów hamujących

II stadium: depresja -zaburzenia widzenia (oczopląs), słuchu ------> śmierć z powodu porażenia ośrodka oddechowego i krążenia

kokaina - pobudzająco na OUN w dawkach dużo niższych niż wywołujące drgawki)

ksylokaina - depresyjnie na OUN (senność)

Serce: (z wyjątkiem kokainy)

depresyjnie -----> blokada kanałów Na+ -----> redukcja Na+ ----> spadek Ca++

V

działanie inotropowo ujemne

ksylokaina (lignokaina)

hamuje wytwarzanie i przewodnictwo bodźców z ognisk ektopowych - leczenie zaburzeń rytmu

prokaina działa chinidynopodobnie na serce-----> hamuje powstawanie i przewodzenie bodźców i odpowiedzi na bodźce dodatkowe - leczenie zaburzeń rytmu (amid prokainy)

Naczynia: (z wyjątkiem kokainy)

głównie tętniczki

rozszerzenie: - blokada kanałów Na+

- depresja układu sympatycznego --> centralna i zwojowa

Działania niepożądane:

* OUN

* krążenie i oddychanie

* methemoglobinemia - prilokaina (toksyczny metabolit)

* podrażnienie śluzówek (kokaina, dibukaina)

Metabolizm:

estry - esterazy osoczowe i wątrobowe

amidy - wątroba ---> dłużej metabolizowany

Estry:

kokaina - prototyp

kurczy naczynia

pobudza OUN

pobudza układ adrenergiczny

stosowana tylko w okulistyce i laryngologii - wyłącznie powierzchniowo

prokaina: nasiękowo, doprzewodowo i rdzeniowo

* uwaga na uczulenie!

* nie stosować wraz z sulfonamidami, bo ich działanie znoszone (prokaina jest estrem kwasu p-aminobenzoesowego, a sulfonamidy - antymetabolitami tego kwasu)

chloroprokaina - silniej i dłużej niż prokaina

mniej toksyczna

lekko kurczy naczynia

tetrakaina (pantokaina) - silniejsza niż prokaina (10X)

bardziej toksyczna niż kokaina

piperokaina (metykaina) - wszystkie typy znieczulenia

bardziej toksyczna od prokainy

etoform -trudno rozpuszczalny ---> stosowany w maściach i zasypkach

Amidy:lepiej rozpuszczalne w tłuszczach

pochodna chinolinowa -cynchokaina (nuperkaina) - najsilniej i najdłużej działający środek

najbardziej toksyczny

rozszerza naczynia - znosi skurcz naczyń po adrenalinie

pochodna ksylidyny - lignokaina (lidokaina, ksylokaina) -- silniej i dłużej od prokainy

wywołuje senność! i depresję OUN

działa antyarytmicznie na serce

nie rozkurcza naczyń

prilokaina - działa dłużej od ksylokainy

jak ksylokaina wywołuje senność

uboczne skutki - methemoglobinemia

mepiwakaina - podobna do ksylokainy

bupiwakaina (markaina) - jak ksylokaina, ale mniej toksyczna

4