Nakłady ponoszone na realizację poszczególnych zadań można podzielić na dwie podstawowe części:
1) nakłady niezależne od lokalizacji, a więc zależne jedynie od cech budowanych obiektów;
2) nakłady zależne od cech terenu.
Pierwszą grupę nazwano "nakładami normalnymi", drugą "nakładami progowymi". Teoria progów zajmuje się tymi ostatnimi.
Progi rozwoju mogą mieć różnorodny charakter. Podsumowanie analiz progowych wykonanych dla wielu miast pozwoliło na wyodrębnienie trzech ich grup:
1. Progi terenowe, ograniczające od zewnątrz możliwości przestrzennego rozwoju miasta. Progi te mogą wynikać z:
- przeszkód terenowych (np. strome stoki wzgórz lub rzeki);
- cech gruntu (tereny podmokłe lub zalewowe, niska wytrzymałość gruntu, osuwiska itp.);
istniejącego zagospodarowania i użytkowania (lasy, intensywne uprawy, wartościowa zabudowa).
2. Progi strukturalne, polegające na tym, że rozwój miasta powoduje konieczność zmian struktury istniejącego zagospodarowania i użytkowania terenów. Przykładem może tu być konieczność rozbudowy centrum, wymagająca przebudowy terenów otaczających śródmieście. Jako inny przykład można przytoczyć konieczność przebudowy układu komunikacyjnego, który nie wystarczyłby do obsłużenia miasta większego.
3. Progi ilościowe, ograniczające nie zabudowę poszczególnych terenów, lecz wielkość miasta jako całości. Mogą one wynikać z:
- wydolności ujęć wodnych, oczyszczalni ścieków itp. urządzeń (wzrost miasta wymaga ich rozbudowy);
- przepustowości dróg i kolei łączących miasto z regionem (ograniczenie dowozu ludzi i towarów, konieczność rozbudowy linii);
- zasobów wodnych lub chłonności rzeki jako odbiornika ścieków (dalszy wzrost miasta wymaga np. sprowadzenia wody z dalszych odległości). Jak wspomniano, każde przekroczenie progu wymaga poniesienia określonych nakładów na ten cel. Można więc rozpatrywać proces kolejnego pokonywania progów w kategoriach ekonomicznych.
TEORIA PROGÓW
t