CYKL KONIUNKTURALNY
Podstawowe zagadnienia
CYKL KONIUNKTURALNY
Podstawowe zagadnienia
•
to okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej;
•
to okresowe wahania aktywności gospodarczej wokół trendu.
Cykl koniunkturalny - definicja
Rodzaje wahań cyklicznych
•
Cykle Kitchina (trwające około 3,5 roku),
• Cykle Juglara (8-10 lat),
• Cykle Kondratiewa (50-60 lat)
Teorie wahań cyklicznych
•
Większość teorii wskazuje na
wahania
popytu inwestycyjnego
jako przyczynę
generującą cykliczny charakter wzrostu
gospodarczego
•
Natomiast różne są poglądy na temat
przyczyn fluktuacji popytu
inwestycyjnego
Teorie wahań cyklicznych
Teorie przyczyn fluktuacji
popytu inwestycyjnego
Teorie neoklasyczne
Teorie keynesistowskie
Teoria plam na Słońcu
Teoria innowacji
Teoria cyklu politycznego
Teorie neoklasyczne – istota
•
System gospodarczy ma właściwość
stabilności
•
Czynniki egzogeniczne (zewnętrzne)
pochodzące z pozaekonomicznego
otoczenia systemu gospodarczego
zakłócają równowagę systemu
• Po zachwianiu równowagi mechanizmy
endogeniczne prowadzą gospodarkę w
kierunku równowagi
Teoria plam na Słońcu
•
Periodyczne pojawianie się większej liczby
plam na Słońcu
powoduje okresy
nieurodzaju
•
Zmienia się także rytm produkcji
przemysłowej
Teoria innowacji
•
Przyczyną występowania cykli są
pojawiające się
falowo innowacje
organizacyjno-techniczne
Teoria innowacji
Zysk
nadzwyczajny
Dyfuzja techniki
Przedsiębiorca,
innowator
(pionier)
Naśladowcy
Fala wzmożonych
inwestycji
Wzrost produkcji
Wzrost podaży,
popyt nie nadąża
Spadek cen,
Spadek stopy zysku
Maleje popyt
inwestycyjny
Faza kryzysu
Nowa innowacja
Teoria cyklu politycznego
•
Cykliczny rozwój
spowodowany
zmianami
priorytetów ekonomicznych
władz przed wyborami
dla
pozyskania wyborców
Ekspansywna
polityka
fiskalna i monetarna
Ożywienie gospodarcze i
spadek bezrobocia
Zwiększenie inflacji
„Zaciskanie pasa”
Restrykcyjna polityka
Przed
wyborami
Po
wyborach
Teorie keynesistowskie
• Cykliczny rozwój
gospodarki
uwarunkowany jest
naturą systemu
gospodarczego (regułami
gry gospodarki rynkowej)
•
Czynniki zewnętrzne
zakłócają endogeniczne
procesy, ale nie
naruszają
wewnętrznej
długookresowej logiki
procesów gospodarczych
Fazy spadkowe
Fazy wzrostowe
Procesy zachodzące
w fazach wzrostowych
Procesy zachodzące
w fazach spadkowych
Zasada akceleracji
(teorie keynesistowskie)
• Zmiana dochodu narodowego powoduje, z
pewnym opóźnieniem, zwielokrotnione zmiany
inwestycji indukowanych
• Inwestycje indukowane
to inwestycje
spowodowane zmianami dochodu narodowego
i konsumpcji
1
2
1
)
(
−
−
−
∆
⋅
=
−
⋅
=
t
t
t
it
Y
a
Y
Y
a
I
Inwestycje
indukowane w
okresie t
akcelerator
Dochód
narodowy
Cele interwencjonizmu
państwowego
• Interwencjonizm antykryzysowy
,
oznacza podejmowanie działań w celu
łagodzenia skutków zaistniałego już
kryzysu.
• Interwencjonizm antycykliczny
przynosi
rozszerzenie interwencji na wszystkie fazy
cyklu.
Metody oddziaływania państwa na
przebieg cyklu koniunkturalnego
•
Polityka fiskalna
–
W przypadku prowadzenia
stymulacyjnej polityki fiskalnej
następuje zmniejszenie
przychodów budżetu (np. jako skutek obniżki stopy podatkowej) oraz wzrost
wydatków, w wyniku czego wzrasta zazwyczaj deficyt budżetowy. Tego rodzaju
polityka prowadzi do wzrostu wydatków konsumpcyjnych i inwestycyjnych. Jej
rezultatem jest zwiększenie poziomu produkcji i zatrudnienia, przy czym procesom
tym towarzyszy zwykle wzrost cen.
–
W przypadku prowadzenia
polityki fiskalnej
nastawionej na hamowanie koniunktury
(
restrykcyjnej
)
rząd dąży do zwiększenia przychodów budżetu oraz ograniczenia
wydatków, co przyczynia się do zmniejszenia konsumpcji i inwestycji. W rezultacie
obniża się poziom zatrudnienia i produkcji oraz zmniejsza się tempo wzrostu cen.
•
Polityka pieniężna (monetarna)
–
Oddziaływanie restrykcyjne
(polityka drogiego pieniądza) polega ona na wzroście
stopy rezerw minimalnych, stopy redyskontowej oraz sprzedaży państwowych
papierów wartościowych. Działania te zmniejszają podaż pieniądza i powodują
podwyższenie stopy procentowej. Efektem działania tych czynników jest zmniejszenie
rozmiarów kredytów, a następnie także inwestycji, popytu globalnego, poziomu
zatrudnienia i produkcji oraz tempa wzrostu cen.
–
W przypadku
ekspansywnej polityki pieniężnej
(polityki taniego pieniądza),
polegającej na obniżaniu stopy minimalnych rezerw gotówkowych i stopy
redyskontowej oraz skupowaniu przez bank centralny papierów wartościowych, rosną
możliwości udzielania kredytów przez banki, rośnie podaż pieniądza i obniża się stopa
procentowa, co prowadzi do wzrostu inwestycji i popytu globalnego, a następnie do
zwiększenia zatrudnienia i produkcji oraz zwiększenia tempa wzrostu cen.