FIRST AID #01
22.02.2007 – dr n. med. Konstancja Grzybowska
www.jb.king.tarnow.pl
Strona 1
Stan zagro
ż
enia
ż
ycia – ustanie lub powa
ż
ne zaburzenie podstawowych czynno
ś
ci
ż
yciowych, wymaga natych-
miastowej pomocy na miejscu zdarzenia
Najcz
ę
stsze przyczyny stanu zagro
ż
enia
ż
ycia
•
choroby serca
•
urazy (czaszkowo-mózgowe, wielonarz
ą
dowe, wstrz
ą
s rdzeniowy)
•
ostre zatrucia
Uraz wielonarz
ą
dowy – uszkodzenie dwóch (lub wi
ę
cej) du
ż
ych grup narz
ą
dów
Cel udzialania pierwszej pomocy
•
ochrona
ż
ycia
•
ograniczenie skutków obra
ż
e
ń
lub choroby
•
przygotowanie do dalszego post
ę
powania lekarskiego
Kto udziela pierwszej pomocy
•
pogotowie ratunkowe
•
wykwalifikowany ratownik medyczny
•
ka
ż
dy człowiek na miejscu zdarzenia – w miar
ę
swoich umiej
ę
tno
ś
ci !!!
Obowi
ą
zki pierwszego ratownika
1. ocena aktualnej sytuacji i miejsca
2. wezwanie kwalifikowanej pomocy
3. rozpoznanie rodzaju obra
ż
e
ń
i choroby !!!
4. udzielenie wła
ś
ciwej pomocy
5. zorganizowanie transportu
6. nadzór do czasu przybycia fachowej pomocy
Uwaga: punkty 1 i 2 powinny poprzedza
ć
punkt 3 !!!
Badanie na miejscu zdarzenia
1. Objaw badany – rozpoznawany za pomoc
ą
własnych zmysłów – niezale
ż
nie od stanu
ś
wiadomo
ś
ci poszkodo-
wanego: krwawienie, obrz
ę
k, sinica, deformacja obrysu ciała, zapach oddechu, zapach alkoholu z ust,
ś
wiszcz
ą
cy
oddech itd.
2. Objaw zgłaszany – na podstawie zadawanych pyta
ń
przytomnemu pacjentowi: ból, pragnienie, nudno
ś
ci, za-
wroty głowy itd.
Objawy
ż
yciowe
1. OUN (stan
ś
wiadomo
ś
ci)
2. układ oddechowy
3. układ kr
ąż
enia (t
ę
tno)
Ś
WIADOMO
ŚĆ
Ś
wiadomo
ść
– zintegrowana czynno
ść
mózgu. Urazy czaszkowo-mózgowe gwałtownie wpływaj
ą
na stan
ś
wia-
domo
ś
ci. Je
ż
eli pacjent jest nieprzytomny to mo
ż
emy oceni
ć
reakcj
ę
na ból – dra
ż
nienie tylnej
ś
ciany gardła.
Przyczyny zaburze
ń
ś
wiadomo
ś
ci
•
obra
ż
enia i choroby mózgu – krwiaki – miejsce lokalizacji przekłada si
ę
na objawy kliniczne
•
zatrucia egzogenne (trucizny) – najcz
ę
stsze s
ą
zatrucia etanolem
•
zatrucia endogenne (cukrzyca, mocznica, niedotlenienie)
Ś
wiadomo
ść
– rozpoznanie (czy badany jest przytomny)
1. stan orientacji – co si
ę
stało?
2. reakcja na głos – prosz
ę
otworzy
ć
oczy!
3. reakcja na ból – cofanie ko
ń
czyny, szczypanie w okolicy mostka
Uwaga: w ka
ż
dym przypadku rozpoznania zaburze
ń
ś
wiadomo
ś
ci nale
ż
y najpierw zbada
ć
oddychanie a potem
kr
ąż
enie (NKZ) !!!
FIRST AID #01
22.02.2007 – dr n. med. Konstancja Grzybowska
www.jb.king.tarnow.pl
Strona 2
ODDYCHANIE
Oddychanie – wymiana gazów oddechowych mi
ę
dzy organizmem a
ś
rodowiskiem zewn
ę
trznym
Oddychanie odbywa si
ę
przez
•
wentylacj
ę
płuc – ruch mieszaniny oddechowej
•
dyfuzj
ę
gazów mi
ę
dzy p
ę
cherzykami oddechowymi a krwi
ą
Pojedyncze drogi oddechowe – górne drogi oddechowe, których zatkanie powoduje stan zagro
ż
enia
ż
ycia.
Warunkiem wentylacji jest dro
ż
no
ść
pojedynczych dróg oddechowych (górnych).
Fizjologiczna cz
ę
sto
ść
oddychania: 12-16/min
Cykl oddechowy
•
wdech (akt czynny) – wskutek obni
ż
enia ci
ś
nienia w klatce piersiowej (zwi
ę
kszenie obj
ę
to
ś
ci klatki – skurcz
przepony i m. mi
ę
dzy
ż
ebrowych zewn
ę
trznych)
•
wydech (akt bierny) – dzi
ę
ki spr
ęż
ysto
ś
ci klatki piersiowej
Skład gazów oddechowych
p
ę
cherzyk płucny
•
PAO
2
100 mmHg
•
PACO
2
40 mmHg
wło
ś
niczka płuca
•
PvO
2
40 mmHg
•
PvCO
2
46 mmHg
krew t
ę
tnicza
•
PAO
2
100 mmHg
•
PACO
2
40 mmHg
Oddychanie – rozpoznanie (czy badany oddycha)
przybli
ż
aj
ą
c policzek do twarzy badanego (10 sekund) oraz za pomoc
ą
wzroku ocenia si
ę
:
•
czy s
ą
widoczne ruchy klatki piersiowej
•
czy słycha
ć
szmer
•
czy czu
ć
powietrze na policzku
Je
ś
li nie stwierdzimy oddechu
•
unosimy doln
ą
cz
ęść
głowy r
ę
k
ą
poło
ż
on
ą
na czole i 3 palcami pod bródk
ą
•
usuwamy ciała obce z ust
•
w przypadku gdy ciało obce znajduje si
ę
gł
ę
biej mo
ż
emy je przepchn
ąć
do jednego z oskrzeli głównych
wykonuj
ą
c 2 silne wdechy
Najcz
ę
stsza przyczyna niedro
ż
no
ś
ci układu oddechowego – opadni
ę
cie j
ę
zyka na tyln
ą
ś
cian
ę
gardła (wtedy
odginamy głow
ę
do tyłu)
Przyczyny bezdechu
•
pełna niedro
ż
no
ść
dróg oddechowych
o
zablokowanie przez nasad
ę
j
ę
zyka
o
ciało obce w górnych drogach oddechowych
•
zaburzenia czynno
ś
ci o
ś
rodka oddechowego w pniu mózgu – brak stymulacji oddechu (NZK)
•
zaburzenia czynno
ś
ci nerwów i mi
ęś
ni, synapsy nerwowo-mi
ęś
niowej – niemo
ż
no
ść
wykonania pracy
wdechowej
KR
ĄŻ
ENIE
Celem funkcjonowania układu kr
ąż
enia jest doprowadzenie tlenu do komórek. Niedotlenienie =
ś
mier
ć
komórki.
Warunki prawidłowego funkcjonowania układu kr
ąż
enia
•
wydolna pompa sercowa (odpowiednia kurczliwo
ść
)
•
prawidłowa pojemno
ść
krwi kr
ążą
cej
•
prawidłowa pojemno
ść
naczy
ń
FIRST AID #01
22.02.2007 – dr n. med. Konstancja Grzybowska
www.jb.king.tarnow.pl
Strona 3
Tachykardia – objaw nieprawidłowej obj
ę
to
ś
ci krwi kr
ążą
cej
Kr
ąż
enie oceniamy na podstawie t
ę
tna a nie akcji serca !!!
T
ę
tno – fala ci
ś
nienia krwi przenoszona wzdłu
ż
t
ę
tnic, wytwarzana przez ka
ż
dy skurcz pompy sercowej
Fizjologiczna warto
ść
t
ę
tna: 80-80/min
T
ę
tno powinno by
ć
•
miarowe
•
napi
ę
te
•
chybkie – szybko
ść
przej
ś
cia fali od 1 do 3 palca
Serce, mózg, nerki – 3 najwa
ż
niejsze narz
ą
dy w stanie zagro
ż
enia
ż
ycia – kurcz
ą
si
ę
naczynia obwodowe i
zwi
ę
ksza si
ę
ukrwienie tych narz
ą
dów
A. radialis – t
ę
tno jest wyczuwalne je
ż
eli jest >70 (badamy 3 palcami)
U poszkodowanego t
ę
tno sprawdza si
ę
na A. carotis communis – 2 palcami jednostronnie przez 10 sekund
(max)
ż
eby nie spowodowa
ć
niedotlenienia OUN
Je
ż
eli brakuje objawów
ż
yciowych – wykonujemy RKO (resuscytacj
ę
kr
ąż
eniowo-oddechow
ą
)
Je
ż
eli objawy
ż
yciowe s
ą
zachowane – wykonujemy badanie od głowy do stóp
Zasady ogólne
•
wszystkie czynno
ś
ci wykonywa
ć
spokojnie i w odpowiedniej kolejno
ś
ci
•
stworzy
ć
atmosfer
ę
zaufania
•
zawiadomi
ć
słu
ż
by ratunkowe
•
sporz
ą
dzi
ć
dokumentacj
ę
•
zapewni
ć
bezpiecze
ń
stwo
BADANIE OD GŁOWY DO STÓP
Badanie głowy
•
ko
ś
ci czaszki – czy nie ma wgł
ę
bie
ń
i wyczuwalnych p
ę
kni
ęć
•
gałki oczne –
ś
rednica, kształt i uło
ż
enie gałek ocznych, wielko
ść
i symetria
ź
renic, akomodacja, odruch na
ś
wiatło
•
przewód słuchowy zewn
ę
trzny – wyciek CSF
ś
wiadczy o uszkodzeniu podstawy czaszki
•
jama ustna – czy wybite z
ę
by nie wpadły do gardła
•
kr
ę
gosłup szyjny – przebieg wyrostków kolczystych
Klatka piersiowa
•
spr
ęż
ysto
ść
– naci
ś
ni
ę
cie klatki z boku z obu stron
•
ruchomo
ść
klatki piersiowej
•
symetria ruchów oddechowych
•
ż
ebra
Brzuch
•
objaw otrzewnowy – naciskamy i gwałtownie puszczamy (jak jest objaw to jest gwałtowny ból)
•
w
ą
troba – poło
ż
enie, wielko
ść
(czy wystaje poza
ż
ebra)
•
narz
ą
dy w jamie brzusznej
Miednica
•
naciskamy kolce biodrowe przednie górne – jak miednica si
ę
rozchodzi na boki to jest złamanie
•
gdy wyst
ę
puje krwawienie pozaotrzewnowe – wstrz
ą
s krwotoczny (utrata 3 litrów krwi)
Ko
ń
czyny
•
ruchomo
ść
w stawach
FIRST AID #01
22.02.2007 – dr n. med. Konstancja Grzybowska
www.jb.king.tarnow.pl
Strona 4
SKALA GLASGOW (GLS)
Jest to skala
ś
wiadomo
ś
ci (od 3 do 15 pkt.)
CZYNNO
ŚĆ
PUNKTY
Otwieranie oczu
spontaniczne
4
na polecenie
3
na bodziec bólowy
2
brak
1
Ocena odpowiedzi słownej
zorientowanie
5
spl
ą
tanie
4
niewła
ś
ciwa
3
niezrozumiała
2
brak
1
Ocena odpowiedzi ruchowej
na polecenie
6
na bodziec bólowy ukierunkowana
5
na bodziec bólowy zgi
ę
ciowa z cofaniem
4
na bodziec bólowy zgi
ę
ciowa nieukierunkowana
3
na bodziec wyprostna
2
brak
1
SUMA PUNKTÓW
15
< 8 pkt. – pacjent nieprzytomny – bezwzgl
ę
dna intubacja dotchawicza i zabezpieczenie dróg oddechowych !!!