Podstawowe  rozpoznanie  gruntu  obejmuje 

oprócz  określenia  uziarnienia, 

określenie  jego  stanu.  Uziarnienie  i  stan  gruntu  wpływają  na  właściwości 
mechaniczne  gruntu,  takie  jak 

ściśliwość  i  wytrzymałość  na  ściskanie.  

Stan  gruntu  niespoistego 

określają  stopień  wilgotności  S

r

  i 

stopień 

zagęszczenia I

D.

 

Stopień  zagęszczenia  gruntów  niespoistych  I

D

  jest  to  stosunek 

zagęszczenia 

występującego  w  stanie  naturalnym  do  największego  możliwego  zagęszczenia 
danego gruntu. 

Stany gruntów niespoistych 

Zmiana objętości porów w piasku w miarę jego zagęszczania: a) objętość piasku  
najbardziej luźnego, b) objętość w naturze (pośrednia), c) objętość piasku  
najbardziej zagęszczonego 

 
Stopień zagęszczania I

D

 

oblicza się ze wzoru: 

min

max

min

max

min

max

max

min

max

max

d

d

d

d

d

d

D

e

e

e

e

V

V

V

V

I

































 
e

max

 - 

wskaźnik porowatości maksymalnej obliczany dla gęstości objętościowej 

ρ

dmin

 

przy najbardziej luźno usypanym gruncie suchym,  

e

min

-

wskaźnik porowatości minimalnej obliczany dla gęstości objętościowej ρ

dmin

 

przy możliwie największym zagęszczeniu gruntu suchego przez wibrację (bez 
zniszczenia ziaren) 
e -

wskaźnik porowatości naturalnej odpowiadający ρ

d

  

Stany gruntów niespoistych 

Stopień

 

zagęszczania gruntu 

Stopień zagęszczenia I

D

 

charakteryzuje stan gruntów 

niespoistych. Rozróżnia się cztery stany gruntów 
niespoistych:  

 

grunt luźny 0 < I

D

 

≤ 0,33 

 
grunt średnio zagęszczony 0,33 < I

D

 

≤ 0,67 

 
grunt zagęszczony 0,67 < I

D

 

≤ 0,8  

 
grunt bardzo zagęszczony I

D

 > 0,8 

 
Maksymalna wartość stopnia zagęszczenia I

D

= 1,0

 

Stany gruntów spoistych 

 

Stan  gruntu spoistego zależy od jego wilgotności.  

 

Atterberg wyróżnił następujące stany gruntu spoistego: 

zwarty, 

półzwarty, twardoplastyczny, plastyczny, miękkoplastyczny, płynny 

 

oraz trzy konsystencje: 

zwartą, plastyczną i płynną

.  

 

Charakterystyczne wilgotności, jakie ma grunt na pograniczu 
sąsiadujących stanów nazywamy granicami konsystencji. Są to: 



Granica skurczu (skurczalności) (w

s

), to jest wilgotność gruntu na 

granicy stanu zwartego i półzwartego, 



Granica plastyczności (w

p

) to jest wilgotność gruntu na granicy 

stanu półzwartego i twardoplastycznego, 



Granica płynności (w

L

), to jest wilgotność gruntu na granicy stanu 

miękkoplastycznego i płynnego. 
 

 

Granice konsystencji (Atterberga) 

Grunt  o 

konsystencji 

płynnej

  zachowuje 

się  jak  ciecz  i  nie  ma  prawie  żadnej 

wytrzymałości na ścinanie.  
Grunt  o 

konsystencji  plastycznej

 

odkształca  się  przy  pewnym  nacisku,  nie 

ulega przy tym 

spękaniom i zachowuje nadany mu kształt.  

Grunt o 

konsystencji zwartej

 

odkształca się przy dużych naciskach, przy czym 

odkształceniom towarzyszą spękania. 

 
Stopień plastyczności jest to stosunek różnicy wilgotności naturalnej danego 
gruntu i granicy plastyczności do różnicy granicy płynności i granicy 
plastyczności:  
 

Stan gruntu określa stopień plastyczności. 
 
 

p

L

p

n

L

w

w

w

w

I







Wartości I

L 

(stopnia 

plastyczności) i w

n

 

Stan gruntu spoistego 

I

L

< 0 oraz w

n

≤ w

s

  

Zwarty 

I

L

< 0 oraz w

s

< w

n

≤ w

P

 

Półzwarty 

0< I

L

 

≤ 0,25 

Twardoplastyczny 

0,25< I

L

 

≤ 0,50 

Plastyczny 

0,50< I

L

 

≤ 1,00 

Miękkoplastyczny 

I

L

> 1 lub w

n

> w

L

   

Płynny 

 

Wskaźnik plastyczności w % jest to różnica pomiędzy granicą płynności  

i granicą plastyczności:  

 

P

L

P

w

w

I





Zadania 

1. Obliczyć stopień wilgotności pospółki i określić stan jej 
 

uwilgotnienia, przy właściwościach fizycznych: 

 

 

3

72

,

1

cm

g

d





36

,

0



n

%

4

,

12



w

Określ również gęstości objętościowe w stanie 
naturalnym i w stanie pełnego nasycenia wodą. 

2. 

Określ  stan  piasku  w  stanie  naturalnym,  jeżeli  objętość 

pobranej  w  terenie 

próbki  wynosi  1  dm

3

,  po  wysuszeniu  i 

usypaniu  w  bardzo 

luźnym  stanie  ta  sama  próbka  miała 

objętość 1,22 dm

3

, a po 

zagęszczeniu 0,92 dm

3

. 

Zadania 

1. 

Obliczyć stopień wilgotności piasku i określić stan jego 

 

uwilgotnienia, przy właściwościach fizycznych: 

 

 

3

65

,

2

cm

g

s





59

,

0



e

%

2

,

10



w

2. 

W  terenie  pobrano 

próbkę  piasku  o  objętości  1  dm3,  masa  próbki  wynosiła 

1,845  kg.  Po  wysuszeniu  masa  piasku 

zmniejszyła  się  do  1,674  kg.  Wyznacz 

wskaźnik porowatości. Przyjąć gęstość właściwą taką jak w zadaniu wyżej. 

Odp: e=0,59 

3

. 

Określ stan gliny piaszczystej zwałowej o następujących cechach fizycznych : 

%

5

,

9



n

w

%

24



L

w

%

8

,

9



P

w

%

9



s

w

Odp: I

L

 = -0,02  

Konsystencja gliny jest zwarta, a stan 
półzwarty. 

Odp: S

r

 = 0,46