OLEJKI ETERYCZNE – METODY OTRZYMYWANIA  I WŁAŚCIWOŚCI 

TERAPEUTYCZNE 

 

Olejki eteryczne, które są przedmiotem zainteresowania aromaterapii, to produkty 
pochodzenia roślinnego zdefiniowane w Normie ISO-PN-86497 z 1988 roku.   
 
Według tej definicji: 
 
OLEJKI ETERYCZNE to produkty otrzymywane z surowców roślinnych – kwiaty, liście, 
korzenie, ziele, drewno, kora, gałązki, nasiona, owoce) przez destylację z parą wodną lub 
wodą. W przypadku olejków z owoców cytrusowych –  przez wyciskanie lub 
odwirowywanie skórek owoców. W przypadku olejków dziegciowych przez suchą 
destylację drewna. 
 
Tej samej normie podlegają olejki eteryczne przetworzone, ale metodami tylko fizycznymi – 
destylacja, rektyfikacja, krystalizacja – bez stosowania procesów i substancji chemicznych, 
szczególnie pochodnych ropy naftowej. 
 
Przetworzone fizycznie olejki nie są stosowane w zabiegach aromateraputycznych, choć 
należą do grupy naturalnych olejków eterycznych i mogą stanowić składniki produktów 
określanych jako naturalne kosmetyki aromaterapeutyczne. 
 
Olejkami eterycznymi nie są produkty roślinne pachnące otrzymywane drogą ekstrakcji – 
konkrety, absoluty, rezinoidy – szczególnie jeśli stosowano rozpuszczalniki petrochemiczne. 
 
Jednym z istotnych elementów dobierania olejków w mieszankach jest końcowy zapach i 
dostosowana do przeznaczenia mieszanki trwałość. 
 
W zależności od pochodzenia, właściwości, lotności i trwałości olejki można uszeregować od 
najdelikatniejszych do najsilniejszych i najtrwalszych: 
 
olejki cytrusowe 
 

 

olejki ziołowe 

 

 

 

olejki leśne 

 

 

 

 

olejki kwiatowe 

 

 

 

 

 

olejki korzenne 

 

 

 

 

 

 

olejki drzewne 

 
Odpowiednie mieszanie olejków z poszczególnych grup pozwala na osiągnięcie istotnego 
elementu skuteczności w zabiegach a także przyjemnego zapachu, który może wpłynąć e 
poważny sposób na ocenę całego zabiegu 
 
Zawsze korzystniej jest stosować mieszaniny olejków w miejsce pojedynczego, m.in. ze 
względu na synergizm działania, jak i przyjemniejszą, pełną i bogatą nutę zapachową.  
 
 
 
 
 

 

 

 
 

 
 
Prócz w/w normy, której podlegają olejki eteryczne istnieje jeszcze jedna, wspólna dla 
wszystkich substancji zapachowych pochodzenia roślinnego – Norma ISO-PN-86497 z 1998 
roku – NATURALNE SUROWCE ZAPACHOWE I AROMATYCZNE. 
TERMINOLOGIA. Ze wszystkich grup wymienionych w powyższej normie w aromaterapii 
stosuje się wyłącznie olejki eteryczne. 
 
Olejki eteryczne to najważniejsza i najliczniejsza grupa roślinny składników kompozycji 
zapachowych.  
 

 

Jak już wspomniano wcześniej, otrzymywane są z surowców roślinnych, tj. kwiaty, korzenie, 
liście, ziele, drewno, kora, gałązki, nasiona, owoce, skórki owoców, żywice. 
 
Istnieją trzy metody otrzymywania olejków: 
 

  destylacja z wodą – hydrodestylacja, destylacja wodno-parowa lub z parą wodną (tą 

metodą otrzymuje się większość olejków eterycznych stosowanych w kompozycjach 
zapachowych i aromaterapii), a następnie oddzielenie olejku od wody przez 
odstawienie i dekantację lub wirowanie. 

 

  w procesie mechanicznym z naowocni owoców cytrusowych, zwanej skórką, przez 

wyciskanie lub odwirowanie skórek owoców, na zimno, przed lub po wyciśnięciu 
soku lub z owoców niejadalnych bez wyciskania soku. Olejek oddziela się od wody i 
resztek skórek przez filtrację i wirowanie. Z pozostałości po tym procesie można 
odzyskać pewną ilość olejku – gorszego gatunku – przez destylację z parą wodną lub 
ekstrakcję. 

 

  przez suchą destylację drewna – tylko olejki dziegciowe. 

 
Współczesna technika destylacji odpowiada aktualnemu poziomowi wiedzy. Nowoczesne 
urządzenia destylacyjne sterowane przez komputery dają produkty najwyższej jakości. O ile 
technika idzie na przód o tyle sam mechanizm procesu destylacji nie uległ zmianie od tysięcy 
lat. 
 
Pierwszy alembik wykonany był z terakoty i pochodził z okresu około 3500 r. p.n.e.  
 
Surowiec roślinny umieszcza się w kulistym pojemniku umieszczonym nad ogniskiem. 
Zawartość zalewa się wodą i nakrywa kopułą, która jest równocześnie chłodnią powietrza 
odpowiedzialną za skraplanie pary wodnej z olejkami. 
 
Ognisko palone pod pojemnikiem doprowadzało wodę do wrzenia, a powstająca para wodna 
porywała olejki z pękających pod wpływem temperatury zbiorniczków – gruczołów 
olejkowych w roślinach. Ta mieszanina schładzała się i skraplała na ściankach kopuły 
chłodzonej otaczającym ją powietrzem. Skropliny spływały po nich do znajdującego się na 
dole kopuły wywiniętego do wewnątrz kołnierza, z którego przelewały się do rurki łączącej 
kopułę z odbieralnikiem chłodzonym wodą. 
W odbieralniku, w odpowiednio niskiej temperaturze, następowało oddzielenie olejku od 
wody. 
 

 
Podsumowując,  z  punktu  widzenia  mechanizmu  destylacji  olejków  eterycznych  wszystkie 
procesy  od  najstarszych  do  tych  najbardziej  nowoczesnych  są  takie  same.  Różnice  dotyczą 
skali, poziomu techniki i automatyzacji procesów.  
W nowoczesnych destylarniach zamiast podgrzewania kotła bezpośrednio ogniem stosuje się 
wytwornice  pary  wodnej,  którą  ogrzewa  się  kocioł  i  jednocześnie  wprowadza  od  dołu  do 
środka kotła zamiast wody, co bardzo przyspiesza proces.  
 
Systemy  destylacyjne  zależą  również  w  dużej  mierze  od  rodzaju  surowca,  wydajności, 
łatwości wydobywania olejku z materiału roślinnego. 
Dobrym  przykładem  na  to,  iż  małe  destylarnie,  znajdujące  się  najlepiej  na  plantacjach 
ekologicznych,  dają  olejki  o  specyficznej  i  niepowtarzalnej  jakości,  bardzo  cenione  w 
aromaterapii,  jest  olejek  różany,  którego  jakość,  w  ogromnym  stopniu,  zależy  od  położenia 
plantacji,  terminu  i  sposobu  zbierania  oraz  dojrzewania  kwiatów,  metody  i  konstrukcji 
urządzeń do destylacji.  
 

 

Dlatego  większość  aromaterapeutów  kupuje  olejek  różany,  neroli,  rumianku  rzymskiego  od 
jednego dostawcy, gdyż tylko to gwarantuje w pełni powtarzalną jakość. 
 
JAKOŚĆ OLEJKÓW ETERYCZNYCH 
 
Przy zakupie olejków eterycznych należy upewnić się, iż oferowany nam produkt  jest 
naturalny, gdyż wiele dostępnych w sprzedaży olejków to produkty syntetyczne bądź 
identyczne z naturalnymi, których działanie jest znikome lub żadne. Drogie olejki eteryczne 
często rozcieńczane są tańszymi w celu obniżenia ich ceny, co prowadzi do zmiany sposobu 
działania olejków i ich skuteczności. 
Należy pamiętać, iż niektórych olejków próżno jest szukać na liście zapachów leczniczych. 
Konwalia, jabłko, bez czy fiołek nie pozwalają na wydobycie pachnących olejków. Dlatego 
też jeśli znajdują się one  w sprzedaży, mogą to być jedynie produkty syntetyczne, po które 
nie należy sięgać.  
Istotne są informacje na temat sposobu uprawiania roślin. Od niego bowiem zależy zawartość 
składników aktywnych w olejku. Jeśli komuś zależy na wysokiej koncentracji substancji 
aktywnych powinien sięgnąć po olejki z upraw kontrolowanych, gdzie nie stosuje się 
pestycydów ani sztucznych nawozów.  
Do firm produkujących tego typu olejki należy firma Demeter. 
 
Podsumowując, warto jest zwrócić uwagę na cenę olejku, gdyż niesie ona za sobą informację 
na temat jego jakości. Jeżeli więc drogi olejek jest wyjątkowo tani, jego jakość jest zapewne 
niska. 
Najwyżej cenionymi przez aromaterapeutów są olejki z roślin dziko rosnących, z plantacji 
ekologicznych, najlepiej niewielkich, połączonych z tradycyjnymi destylarniami. 
Właśnie takie olejki spełniają warunek pełnej naturalności i wykorzystania wszystkich cech 
jakie nadaje im przyroda. 
 
 
 
 
 
 
 

 
PRZECHOWYWANIE I TRWAŁOŚĆ 

  Nie wszystkie olejki eteryczne mają taką samą trwałość.  
  Olejki cytrusowe są zdatne do użycia przez około rok. 
  Olejki kwiatowe i drzewne mogą być przechowywane, w zależności od rodzaju, przez 

okres około 2 lat. 

  Zapach dobrego olejku różanego będzie z biegiem lat coraz bardziej harmonijny i 

pełny – dojrzewa jak dobre wino. 

  Olejki eteryczne z ziół mają trwałość od roku do trzech lat, natomiast wszystkie 

mieszanki zawierające oleje roślinne powinny być zużyte w ciągu 6 miesięcy. 

 
Większość olejków jest wrażliwa na temperaturę  i światło, dlatego też należy je 
przechowywać bez dostępu światła, w temperaturze około 18-20 stopni. Po otwarciu należy 
zużyć je możliwie szybko, gdyż zawarty w powietrzu tlen przyspiesza psucie się olejku, 
dlatego buteleczka musi być niezwłocznie zamknięta. Pozostałości najlepiej jest przelać do 
mniejszych pojemniczków. 
 
DOZOWANIE 

  Dozowanie olejków eterycznych zależy od ich rodzaju i zastosowania. 
  By pokój pięknie pachniał wystarczy od 6 do 8 kropli olejku cytrusowego, 1 do 3 

kropli olejku kwiatowego czy ziołowego. 

 
WŁAŚCIWOŚCI TERAPEUTYCZNE 
Oddziaływanie olejków eterycznych na człowieka podzielić można na dwa obszary: 

1.  olejki jako substancje wpływające na nastrój i stan psychiczny człowieka: 

  uspokajające i łagodzące nastrój – lawendowy, geraniowy, neroli, sandałowy, 

różany, cyprysowy,  bergamotowy, rumiankowy i inne; 

  stymulujące – bazyliowy, cynamonowy, goździkowy, rozmarynowy, sosnowy, 

tymiankowy i inne; 

  relaksujące – cedrowy, cytrynowy, z drzewa różanego, grejpfrutowy, ylang-

ylang; 

  dodające wigoru – rozmarynowy, pieprzowy, bazyliowy, kamforowy; 
  odświeżające – miętowy, limetkowy, eukaliptusowy, cytrynowy i inne. 

2.  olejki o dobroczynnym działaniu na skórę: 

  łagodzenie stanów zapalnych i innych dolegliwości wywołanych przez 

bakterie, grzyby i inne mikroorganizmy – przetłuszczanie się skóry, 
łojotokowe zapalenie skóry, trądzik, przesuszenie skóry, łupież, grzybice 
skóry, stóp i paznokci – z drzewa herbacianego, cytrynowy, lawendowy, 
paczulowy, rozmarynowy, różany, sandałowy; 

  wzmacnianie ścianek naczyń krwionośnych – żylaki, teleangiektazje – neroli, 

geraniowy, rozmarynowy, różany; 

  zmniejszanie objawów cellulitu, wspomaganie leczenia otyłości – 

przyspieszają krążenie płynów ustrojowych, przyspieszają usuwanie toksyn – 
cytrynowy, jałowcowy, geraniowy; 

  hamowanie procesów starzenia się skóry – odnawianie                        i rozwój 

komórek, wzmacnianie i uelastycznianie skóry, odżywienie tkanek, odbudowa 
kolagenu i elastyny – cytrynowy, neroli, różany.